دانشگاه علوم انتظامي امین
دانشكده علوم و فنون راهنمايي و رانندگي
پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت ترافیک
بررسی عوامل اصلی بروز تصادفات وتغییر شدت آن در فصول مختلف سال در محور نور- چمستان سال 1390
استاد راهنما
دکتر سید محمد سادات حسینی
استاد مشاور
دکتر علیرضا اسماعیلی
نگارش
ابوالقاسم حسین پور
زمستان92
دانشگاه علوم انتظامي امین
دانشكده علوم و فنون راهنمايي و رانندگي
پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت ترافیک
بررسی عوامل اصلی بروز تصادفات وتغییر شدت آن در فصول مختلف سال در محور نور- چمستان سال 1390
استاد راهنما
دکتر سید محمد سادات حسینی
استاد مشاور
دکتر علیرضا اسماعیلی
نگارش
ابوالقاسم حسین پور
زمستان92
سپاسگزاری
بعد از حمد خالق یکتا ، تقدیر و سپاس از
ریاست محترم دانشگاه علوم انتظامی امین
استاد راهنمای محترم جناب دکتر سید محمد سادات حسینی
به پاس رهنمودها و حمایت های بی دریغ و به هنگام
استاد مشاور محترم جناب دکتر علیرضا اسماعیلی
به سبب مشاوره به موقع و بجا
اساتید محترم داور، جناب دکتر رحیم اف و جناب سرهنگ نوری فر
به پاس ارزیابی منطقی و منصفانه
و همچنین تمامی دوستان و عزیزانی که صمیمانه مرا در نگارش این پایان نامه یاری رساندند.
چکیده:
با توجه به این که وضعیت جوی، تعداد وسایل نقلیه و بسیاری دیگر از عوامل مؤثر بر ترافیک در فصول مختلف سال متفاوت هستند، لازم است تحقیقی انجام شود تا ارتباط بین میزان و چگونگی عوامل اصلی بروز تصادفات و تغییر شدت آن در فصول مختلف سال رابررسی نماید. در این تحقیق به بررسی ارتباط بین میزان و چگونگی عوامل اصلی بروز تصادفات و تغییر شدت آن در فصول مختلف سال در محور نور – چمستان شهرستان نور در یک دوره زمانی یکساله ( 1390 ) پرداخته شده است. برای وصول به هدف فوق به روش توصیفی از نوع همبستگی – پیمایشی تعداد 65 فقره کروکی تصادف بررسی شده است.
نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه ها نشان داد که در تمامی فصول شدت تصادفات در شرایط مختلف جوی متفاوت است با توجه به نتایج بدست آمده نشان می دهد که شرایط جوی بر عامل تصادف در فصول مختلف سال موثر نیست . ترمز ABS بر کاهش تصادفات جرحی و فوتی تاثیری ندارد اما کیسه هوا در کاهش تصادفات جرحی و فوتی موثر است .
كلمات كليدي:
تصادفات رانندگي – شدت تصادفات – تجزيه و تحليل آمار- فصول سال- عوامل مؤثر بر تصادف

اين تلاش را تقديم مي كنم
به همسرم که با صبوری و دلگرمی مرا در تمامی مراحل زندگی یاری می دهد.
و تقدیم به:
برادر عزیزم محمد کاظم که در تمامی مراحل انجام این پایان نامه مرا یاری رساند.
وتقديم به آن هایی كه معتقدند
دانش هر فرد ، نه دارايي و سرمايه او .
بلكه دانش هر فرد بدهي او به جامعه است .
فهرست مطالب
فصـل اول: كليـات تـحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………..1
1-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….2
1-2- بیان مسئله ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………4
1- 3- اهمیت و ضرورت پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………4
1-4- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………..5
1-4-1 هدف اصلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………5
1-4-2 اهداف جرئی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….5
1-5- سوالات تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………6
1-5-1سوال اصلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-5-2سوالات فرعی………………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-6- فرضیات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-6-1 فرضیه اصلی………………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-6-2 فرضیات فرعی……………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-7- متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………7
1-7-1 متغیر وابسته……………………………………………………………………………………………………………………………………………….7
1-7-2 متغیر های مستقل………………………………………………………………………………………………………………………………………7
1-8 معرفي فصول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………7
1-9 معرفي فصول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………9
فصـل دوم: ادبیـات و پیشینـه تـحقیق……………………………………………………………………………………………………………..10
2-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………11
2-2- تعاریف مفهومی…………………………………………………………………………………………………………………………………………..12
2-2-1 وسايل نقليه……………………………………………………………………………………………………………………………………………..12
2-3 تصادفات……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….14
2-3-1 تعريف تصادف رانندگي……………………………………………………………………………………………………………………………14
2-3-2 تصادف هاي ترافيكي………………………………………………………………………………………………………………………………..15
2-4 تحلیل تصادف……………………………………………………………………………………………………………………………………………..16
2-4-1 شناخت تصادف………………………………………………………………………………………………………………………………………16
2-4-2 سطوح تحلیل…………………………………………………………………………………………………………………………………………..16
2-4-2-1 تحلیل تفصیلی……………………………………………………………………………………………………………………………………..17
2-4-2-2 سناریوهای تصادفات…………………………………………………………………………………………………………………………….17
2-4-2-3 تحلیل آماری………………………………………………………………………………………………………………………………………..18
2-5 پلیس و جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………………………………..18
2-5-1 اطلاعات کلیدی و مطلوب………………………………………………………………………………………………………………………..20
2-5-2 دسته بندی تصادفات جاده ای…………………………………………………………………………………………………………………21
2-6 علل تصادفات…………………………………………………………………………………………………………………………………………………21
2-6-1 علل فني تصادفات…………………………………………………………………………………………………………………………………….21
2-6-1-1 انواع علل فني تصادفات……………………………………………………………………………………………………………………… 22
2-6-1-2 اجزا ء ترافيك……………………………………………………………………………………………………………………………………….22
2-7 تعريف علل واسط………………………………………………………………………………………………………………………………………….23
2-8 تصادفات جاده اي………………………………………………………………………………………………………………………………………….24
2-8-1 عوامل موثر بر تصادفات جاده اي……………………………………………………………………………………………………………..25
2-9 تاثيرات فني خودرويي…………………………………………………………………………………………………………………………………..25
2-9-1 علل فني……………………………………………………………………………………………………………………………………………………25
2-9-2 عيب و نقص فنی حادث…………………………………………………………………………………………………………………………..26
2-9-3 عيب و نقص فنی مستمر………………………………………………………………………………………………………………………….26
2-10 تاثيرات غيرفني خودرويي…………………………………………………………………………………………………………………………..27
2-10-1 علل غير فني………………………………………………………………………………………………………………………………………….27
2-10-2 تعداد محورهاي خودرو………………………………………………………………………………………………………………………….27
2-11 عوامل انسانی تصادفات…………………………………………………………………………………………………………………………….. 28
2-11-1آموزش و فرهنگ سازي رانندگان…………………………………………………………………………………………………………. 28
2-11-1-1تكنولوژي آموزشي……………………………………………………………………………………………………………………………. 28
2-11-2 تاثيرات خستگي و خواب آلودگي رانندگان…………………………………………………………………………………………. 29
2-11-3 ساعات رانندگي………………………………………………………………………………………………………………………………………29
2-12 نقش فاكتورهاي زمان و نوع راه……………………………………………………………………………………………………………….. 30
2-12-1 زمان……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 30
2-12-2 نوع راه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 31
2-13 مهندسی ترافیک………………………………………………………………………………………………………………………………………. 32
2- 14 عوامل جاده ای تصادفات………………………………………………………………………………………………………………………… 33
2-15 تاثيرات ناشی از شرايط آب و هوايی………………………………………………………………………………………………………… 35
2- 16 نصب علائم و تجهيزات ايمني راه…………………………………………………………………………………………………………… 35
2-17 پیشینه داخلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 38
2-18 پیشینه خارجی…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 39
2-19 جایگاه این تحقیق در بین تحقیقات قبلی ………………………………………………………………………………………………..41
فصل سوم : روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………..43
1-3 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 44
2-3 روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 44
3-3 موقعیت و مشخصه های شهرستان نور………………………………………………………………………………………………………. 44
4-3 قلمرو زمانی و مکانی تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………. 45
5-3 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 45
6-3 روش نمونه گیری و حجم نمونه…………………………………………………………………………………………………………………. 46
7-3 روش جمع آوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………………………………………… 46
8-3 روايي و پايائي منبع داده ها………………………………………………………………………………………………………………………… 46
9-3 روش تجزیه و تحلیل داده …………………………………………………………………………………………………………………………. 46
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها…………………………………………………………………………………………………………………. 47
4-1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..48
4-2 تحلیل توصیفی جامعه…………………………………………………………………………………………………………………………………..48
4-2-1 بررسی تعداد تصادفات جرحی- فوتی در فصول مختلف…………………………………………………………………………55
4-2-2 بررسی علت تامه تصادفات در فصول و شرایط مختلف جوی………………………………………………………………….60
4-2-3 بررسی نقش ایمنی وسیله نقلیه در تصادفات………………………………………………………………………………………….66
4-2-4 بررسی نقش عامل انسانی در تصادفات……………………………………………………………………………………………………69
4-3 نتايج استنباطي……………………………………………………………………………………………………………………………………………..71
4-3-1 بررسی شدت تصادف………………………………………………………………………………………………………………………………..71
4-4 آزمون فرضيه ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………….73
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………..81
5-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….82
5-2 یافته های پژوهش و نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………..82
5-2-1 فرضیه 1……………………………………………………………………………………………………………………………………………………82
5-2-2 فرضیه 2……………………………………………………………………………………………………………………………………………………83
5-2-3 فرضیه 3……………………………………………………………………………………………………………………………………………………84
5-2-4 فرضیه 4……………………………………………………………………………………………………………………………………………………85
5-2-5 فرضیه 5……………………………………………………………………………………………………………………………………………………86
5-2-6 فرضیه 6……………………………………………………………………………………………………………………………………………………86
5-3 یافته های جانبی…………………………………………………………………………………………………………………………………………..87
5-4 پیشنهاد های اجرایی…………………………………………………………………………………………………………………………………… 88
5-5 پیشنهاد برای تحقیقات آینده……………………………………………………………………………………………………………………..88
منابع فارسی و غیر فارسی…………………………………………………………………………………………………………………………………… 89
فهرست جداول
جدول 2-1 مربوط به تحقیقات انجام شده و پژوهش حاضر………………………………………………………………………………….. 42
جدول 4-1 تصادفات جرحی- فوتی سه ماهه اول (فصل بهار)………………………………………………………………………….. 48
جدول 4-2 تصادفات جرحی- فوتی سه ماهه دوم (فصل تابستان)…………………………………………………………………….50
جدول 4-3 تصادفات جرحی- فوتی سه ماهه سوم (فصل پاییز)…………………………………………………………………………52
جدول 4-4 تصادفات جرحی- فوتی سه ماهه چهارم (فصل زمستان)……………………………………………………………… 54
جدول 4-5 تعداد تصادفات خسارتی در فصول مختلف سال 1390 در محور نور چمستان…………………………….. 55
جدول 4-6 تصادفات جرحی- فوتی در شرایط جوی بهار…………………………………………………………………………………. 56
جدول 4-7 تصادفات جرحی-فوتی در شرایط جوی تابستان……………………………………………………………………………. 57
جدول 4-8 تصادفات جرحی- فوتی در شرایط جوی پاییز……………………………………………………………………………….. 58
جدول 4-9 تصادفات جرحی- فوتی در شرایط جوی زمستان…………………………………………………………………………… 59
جدول4- 10 ارتباط شرایط جوی و علت تامه تصادف………………………………………………………………………………………. 62
جدول4-11 ارتباط شرایط جوی و علت تامه تصادف………………………………………………………………………………………….63
جدول4-12 ارتباط بین فصل و علت تامه تصادف……………………………………………………………………………………………… 64
جدول4-13 ارتباط بین فصل و علت تامه تصادف……………………………………………………………………………………………….65
جدول4-14 تعداد تصادفات جرحی- فوتی با توجه به کیسه هوا………………………………………………………………………. 66
جدول4-15 تعداد تصادفات جرحی فوتی با توجه به سیستم ترمز ABS…………………………………………………………. 67
جدول4-16 رابطه بین داشتن کیسه هوا و علت تامه تصادف……………………………………………………………………………. 67
جدول4-17 رابطه بین داشتن ترمز ABS و علت تامه تصادف…………………………………………………………………………. 68
جدول4-18 تعداد تصادفات جرحی فوتی ناشی از عوامل انسانی……………………………………………………………………… 69
جدول4-18-1 تعداد تصادفات جرحی فوتی ناشی از عوامل انسانی در فصل های سال………………………………….. 70
جدول4-18-1 تعداد تصادفات جرحی فوتی ناشی از عوامل انسانی در شرایط مختلف آب و هوایی………………. 71
جدول 4-19 شدت تصادفات در هر فصل…………………………………………………………………………………………………………….72
جدول 4-20 شدت تصادفات در هر فصل…………………………………………………………………………………………………………….73
جدول4-21 تعداد تصادفات جرحی فوتی در شرایط مختلف جوی…………………………………………………………………. 73
جدول 4-22 تعداد تصادفات در شرایط مختلف جوی………………………………………………………………………………………. 74
جدول 4-23 همبستگی بین علت تامه تصادف و فصول سال……………………………………………………………………………..75
جدول 4-24 همبستگی بین علت تامه تصادف و شرایط جوی…………………………………………………………………………. 76
جدول 4-25 آزمون مربع کا در مورد کیسه هوا…………………………………………………………………………………………………76
جدول 4-26 آزمون مربع کا در مورد کیسه هوا………………………………………………………………………………………………… 76
جدول 4-27 آزمون مربع کا در مورد ترمز……………………………………………………………………………………………………….. 77
جدول 4-28 آزمون مربع کا در مورد ترمز ABS……………………………………………………………………………………………… 77
جدول 4-29 آزمون مربع کا در مورد همبستگی کیسه هوا و علت تامه تصادفات…………………………………………….78
جدول 4-30 آزمون مربع کا در مورد همبستگی ترمز ABS و علت تامه تصادفات………………………………………….. 78
جدول4-31 تعداد تصادفات جرحی فوتی ناشی از عوامل انسانی………………………………………………………………………..79
جدول 4-32 عوامل انسانی تصادفات جرحی-فوتی در فصول مختلف…………………………………………………………….. 80
جدول 4-33 آزمون همبستگی مربع کا بین عوامل انسانی تصادفات جرحی-فوتی و فصول مختلف………………. 80
فهرست نمودارها
نمودار2-1 زمان اوج تصادفات مرتبط با خستگي………………………………………………………………………………………………. 31
نمودار 4-1 تعداد تصادفات جرحی- فوتی در شرایط جوی فصل بهار………………………………………………………………. 56
نمودار 4-2 تصادفات در شرایط جوی فصل تابستان…………………………………………………………………………………………. 57
نمودار 4-3 تصادفات در شرایط جوی فصل پاییز………………………………………………………………………………………………..58
نمودار 4-4 تصادفات در شرایط جوی فصل زمستان………………………………………………………………………………………….59
نمودار 4-5 علل تامه تصادفات جرحی- فوتی بهار…………………………………………………………………………………………….. 60
نمودار 4-6 علل تامه تصادفات جرحی- فوتی تابستان………………………………………………………………………………………. 60
نمودار 4-7 علل تامه تصادفات جرحی- فوتی پاییز…………………………………………………………………………………………… 61
نمودار 4-8 علل تامه تصادفات جرحی-فوتی زمستان……………………………………………………………………………………….. 61
نمودار 4-9 مقایسه تصادفات جرحی فوتی وسایل دارای کیسه هوا و فاقد ……………………………………………………… 68
نمودار 4-10 مقایسه تصادفات جرحی فوتی وسایل دارای سیستم ترمز ABS و فاقد آن……………………………….. 69
فهرست شکل
ارکان ترافیک ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 23
جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 45

1-1 مقدمه
باتوسعه جوامع بشري و گسترش روابط اجتماعي و اقتصادي كشورها ،توانايي و ظرفيت اقتصادي نقش مهم و تعيين كننده در سياستها و روابط اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي بين آنها ايفا مي كند . هر ميزان قدرت و توانمندي اقتصادي كشورها بيشتر باشد، پيشرفتهاي علمي، سياسي، نظامي، اجتماعي، فرهنگي و تكنولوژيكي آنها توسعه يافته تر است . اين در حالي است كه امروزه حمل و نقل به جزء لاينفك زندگي بشري تبديل و يكي از اركان اساسي شاخصه هاي رشد اقتصادي و توسعه اجتماعي است . در زندگي روزانه مردم ضمن تامين ، دسترسي، امكان انجام فعاليتهاي مختلف را فراهم مي آورد .
رانندگان معمولا در مسير حركتي خود مكرر با ترديدهايي مواجه ميشوند و احتمال مسير نادرست ضمن مغشوش كردن ذهن راننده ، نگراني او را افزايش و تمركز او را كاهش مي دهد و زمينه بروز تصادفات را افزايش مي دهد. از چند دهه گذشته كشورهاي توسعه يافته به فكر چاره جوئي افتادند و يكي از راه حل هاي موجود را جا نمائي و نصب تابلو با اندازه و فونت مناسب و استاندارد مي دانند. وافزايش ايمني سفرهاي جاده اي مستلزم ساماندهي علايم راهها مي باشد.
با گسترش زندگی ماشینی و افزایش روزافزون ترافیک در شهرها در مقابل فواید اقتصادی و رفاهی ناشی از گسترش ارتباطات و سرعت جابجائی کالا متأسفانه بر تعداد و شدت تصادفات وسایل نقلیه موتوری افزوده شده و ضایعات جانی و مالی ناشی از این تصادفات، بار سنگینی را بر جامعه شهری تحمیل کند. صدمات حوادث فیزیکی یک مشکل بزرگ برای سلامت عمومی و توسعه است که بنابر گزارش سازمان بهداشت جهانی سالیانه نزدیک به 12 میلیون نفر را از بین می برد و بین 20 تا 50 میلیون انسان را دچار آسیب و ناتوانی می کند( آیتی، 1381، ص 22 ) .
آمار بالای مرگ و میر و تلفات ناشی از تصادفات و هزینه های گزاف اجتماعی و اقتصادی و آمار مخرب فیزیکی و روانی و اجتماعی آن روی افراد و جوامع به حدی است که به عنوان یکی از مهم ترین موضوعات ، برای پژوهشات علمی به شمار می آیند. آمارهای مربوط به مرگ و میر نشان می دهند که تصادفات، در صدر علل مرگ و میر افراد فعال در زمینه های اقتصادی و اجتماعی جامعه قرار دارد. و در سایر نقاط جهان، نیز این امر به صورت مسئله ای عمده که سلامت و ایمنی عمومی را به خطر انداخته است جلوه گر شده است. در ایران نیز این مشکل به قدری پیچیده و خطرناک شده که موجب بروز حساسیت هایی در سطح عمومی شده است. در همین راستا می توان به تصادفات جاده ای اشاره نمود که به عنوان دومین عامل مرگ و میر ایران مطرح می باشد.( آیتی، 1381، ص 27 ).
افزايش روز افزون تردد خودروها درمحورمورد مطالعه با توجه به جاذبه هاي تفريحي ومسير تردد تهران به شهرهاي شمالي مشكلات خاص خود را به دنبال دارد وجانمايي صحيح تابلو و علائم باعث هدايت درست وسايل نقليه عبوري مي گردد و تجهيزات ترافيكي در راهها مهمترين راهنماي كاربران ميباشد با توجه به افزايش تصادفات در محورهاي استان به نظر مي رسد بررسي جانمايي تجهيزات يكي از مهمترين راهكارهاي پيشگيري از حوادث بوده و بايد به اين نكته توجه داشت كه داشتن استانداردهاي طراحي براي علائم ترافيكي و خط كشي راهها جهت استفاده كنندگان از راه براي هدايت وسيله نقليه ضروري است. وطراحي مهندسي تجهيزات برابر استانداردها مهم است و بايد با طيف وسيعي از رفتار انسانها هماهنگ باشد. علائم راه بايستي به شكلي منظم و مرحله اي اطلاعات لازم را ارائه نمايند تا از بروز هر گونه غافلگيري براي كاربران اجتناب نمايد و در اين راستا باز نگري علائم وتجهيزات برابر استانداردهاي جهاني يكي از عوامل موثر وبنيادي در رفع معضلات ومشكلات ترافيكي محور مذكور مي باشد. وبا عنايت بر حساسيت محور هر مرجعي كه مسئول نصب علائم و تجهيزات ترافيكي است، بايستي كاملا با مقررات نصب آشنا باشد كه نصب صحيح علائم در ايمني تردد و سهولت شناسايي مسير بسيار تضمين كننده مي باشد(همان منبع). محقق با بررسی دقیق در خصوص مسئله تصادف به سوالاتی در خصوص آن برخورده و آن ها را مورد بررسی قرار می دهد .
در این فصل به بررسی موضوع پژوهش و ضرورت انجام آن و بیان اهدافی که مورد نظر است پرداخته می شود و در پایان نیز هر یک از متغیرها به صورت نظری و عملی مورد تبیین قرار گرفته است.

1-2 بیان مسئله
بررسی تصادفات نشان می دهد که عوامل بسیاری می توانند تاثیر گذار باشند از آن جمله می توان به عوامل مختلفی از قبیل انسان ، وسیله نقلیه ، شرایط جوی ، راه و … اشاره کرد. در بررسی عامل وسیله نقلیه به مواردی از قبیل مجهز بودن وسیله به ترمز ضد قفل و کیسه هوا پرداخته شده است. از میان عوامل اصلی بروز تصادفات می توان به فصول مختلف سال اشاره کرد که از طرفی شرایط جوی در هر یک از آنها متغیر بوده و بر رفتار رانندگی تاثیرگذار است و از طرف دیگر، الگوی ترافیک در هر یک از فصل ها ویژگی های خاص خود را دارد و می تواند منجر به تغییر الگوی تصادفات، چه از حیث تعداد و چه شدت، شود. در این تحقیق با جمع آوری کروکیهای تصادفات در محور نور- چمستان در سال 90 تغییرات شدت تصادفات و تغییرات عوامل بروز تصادفات در فصل های مختلف بررسی شده است و عوامل مهمی را که کنترل آن از سوی پلیس راه ساده تر و اجرایی تر می باشد معرفی گردید . در این تحقیق به این سوال پاسخ داده شده است که شدت و عامل تصادفات در فصل های مختلف چه تغییراتی دارد؟
1-3 اهمیت و ضرورت پژوهش
هر ساله تعداد زیادی از انسانها در تصادفات جاده ای کشته و یا زخمی می شوند و این خسارات جبران ناپذیر مالی و جانی به همراه دارد به طوری که خانواده ای و یا حتی جامعه ای به دلیل از بین رفتن عضو خود ممکن است دچار بحران شوند خانواده ای را در نظر گیرید که عضو فعال خود را از دست می دهند ، علاوه بر صدمات روحی که به خانواده وارد می شود می تواند ساختار اقتصادی خانواده را بر هم زند چرا که اکثر خانواده های ما یک عضو دارد که تمامی خانواده را در حمایت مالی خود قرار می دهد و اگر آن فرد طعمه تصادفات شود می تواند آرامش را از آن خانواده گیرد در زندگی اجتماعی که اکثر اعضا به یکدیگر پیوسته اند این خسارت می تواند اعضای دیگر جامعه نیز دچار بحران کند .
در محور نور – چمستان در سال 1390 آمار کشته ها و مجروحین و تصادفات به ترتیب 9 ، 92 ، 65 بوده و این مساله به قدری پیچیده و خطرناک شده که موجب بروز حساسیت هایی در سطح عمومی شده است.از طرفی با توجه به تغییر وضعیت آب و هوا، وسیله نقلیه و عوامل انسانی در فصلهای مختلف،این احتمال مطرح شده که شدت و نوع تصادفات در فصلهای مختلف تغییر میکند، در همین راستا احساس گردید بایستی تحقیقی در خصوص بررسی عوامل اصلی بروز تصادفات و تغییر شدت آن در فصول مختلف سال انجام گیرد.
1-4 اهداف تحقیق
1-4-1 هدف اصلی
بررسی میزان و چگونگی رابطه عوامل اصلی بروز تصادفات و تغییر شدت آن در فصول مختلف سال
1-4-2 اهداف جرئی
• تعیین تاثیر شرایط جوی برعامل بروز تصادفات
• تعیین تاثیر شرایط جوی بر شدت تصادفات
• تعیین تاثیر وسیله نقلیه بر بروز تصادفات
• تعیین تاثیر وسیله نقلیه بر شدت تصادفات
• تعیین تاثیر عوامل انسانی بر عامل بروز تصادفات
• تعیین تاثیر عوامل انسانی بر شدت تصادفات
1-5 سوالات تحقیق
1-5-1سوال اصلی
آیا عامل بروز و شدت تصادفات در فصول مختلف سال تغییر میکند؟
1-5-2 سوالات فرعی
1)آیا شرایط جوی بر شدت تصادفات در فصول مختلف سال موثر است؟
2) آیا شرایط جوی بر عامل تصادف در فصول مختلف سال موثر است؟
3)آیا وسیله نقلیه بر شدت تصادفات در فصول مختلف سال موثر است؟
4) آیا وسیله نقلیه برعامل تصادف در فصول مختلف سال موثر است؟
5)آیاعوامل انسانی بر شدت تصادفات در فصول مختلف سال موثراست؟
6) آیاعوامل انسانی بر عامل تصادف در فصول مختلف سال موثراست؟
1-6 فرضیات تحقیق
1-6-1 فرضیه اصلی
بین عامل بروز و شدت تصادفات در فصول مختلف سال رابطه معنا داری وجود دارد.
1-6-2 فرضیات فرعی
1)شرایط جوی بر شدت تصادفات در فصول مختلف سال موثر است.
2) شرایط جوی بر عامل تصادف در فصول مختلف سال موثر است.
3) وسیله نقلیه بر شدت تصادفات در فصول مختلف سال موثر است.
4) وسیله نقلیه بر عامل تصادف در فصول مختلف سال موثر است.
5)عوامل انسانی بر شدت تصادفات در فصول مختلف سال موثراست.
6) عوامل انسانی بر عامل تصادف در فصول مختلف سال موثراست.
1-7 متغیرهای پژوهش
1-7-1 متغیر وابسته
شدت تصادفات : عبارتست از تغییرات در پارامتر های فیزیکی یک وسیله نقلیه خاص در رابطه با خسارت و خرابی ناشی از اثر برخورد و شدت برخورد و به عبارت دیگر تقسیمات فرعی آسیب ها و جراحات نسبت به درجه اهمیت آنها .
1-7-2 متغیر های مستقل
شرایط جوی : شامل صاف ، ابری ، بارانی و مه آلود بودن آب و هوا می باشد .
عوامل انسانی : شامل خستگی ، عجله و شتاب بی مورد و سایر موارد می باشد .
علت تامه تصادف (عامل تصادف): شامل تجاوز به چپ ناشی از سبقت ، عدم توانایی در کنترل وسیله نقلیه ، عدم رعایت حق تقدم ، عدم توجه به جلو و سایر موارد می باشد .
وسیله نقلیه : شامل وسایل نقلیه مجهز به سیستم ترمز ضد قفل ( ABS ) و کیسه هوا ( Air bag ) می باشد.
1-8 معرفي فصول:
*در فصل اول به يك كليات مربوط به مطالعه انجام شده پرداخته و مباني اصلي تحقيق از جمله بيان مسئله، فرضيات تحقيق، سوالات تحقيق و روش تحقيق بيان شده است.
*در فصل دوم ادبيات و پيشينه تحقيق مورد مطالعه قرار گرفته است و به بررسي تعاريف اصلي و مطالعات انجام شده در موضوع فوق پرداخته شده است.
*فصل سوم به مطالعه روش هاي تحقيق و شرح كامل مسئله مورد بحث پرداخته كه به انتخاب يك روش مناسب براي مطالعه ختم شده است.
*در فصل چهارم به مطالعه بر روي تصادفات منطقه و همچنين بررسي علل انسانی، شرایط جوی و وسیله نقلیه در محدوده زماني تعيين شده پرداخته شده است و اطلاعات بدست آمده از طریق آزمون های آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شده است.
*فصل پنجم با حصول نتايجي از اين مطالعه و شرح آن به ارائه راه حل هاي به دست آمده پرداخته و همچنين محدوديت هاي موجود در تحقيق بيان شده است.
1-9 فلوچارت فرآیند تحقیق :
برای انجام پژوهش حاضر در مرحله نخست ، مسئله اصلی مطرح و بیان شده و با استفاده از کروکی تصادفات و منابع کتابخانه ای و اسناد و پایان نامه ها و مقالات موجود ، داده ها جمع آوری و فرضیات پژوهش با استفاده از روش های آماری مناسب مورد آزمون و در قالب نمودار ها و جداول ارائه شده است و در نهایت پیشنهاداتی برای کاربران ارائه شده است .

2-1 مقدمه
نیاز به حمل و نقل، به تاریخ تمدن بر می گردد.اولین یا ابتدایی ترین تسهیلات حمل و نقل ، گذرگاههایی بودند که از طریق باز کردن مسیر ، در جنگل ها ساخته شدند . و نیزبرای عبور حیوانات اهلی راه ها عریض تر و پهنتر گردیدند . با اختراع چرخ و استفاده از آن راه سازی پیشرفت کرد . اکثر راه های اولیه به واسطه رومیها ساخته شد . تا قرن هفده و هجده روشهای راه سازی رومیان در بسیاری از کشورها و به ویژه اروپا ، مورد استفاده قرار گرفت . اولین اصول راه سازی مدرن بوسیله تل فورد مکدام1 و تری ساجت2 توسعه یافت . این افراد روشهای سنتی راه را بهبود بخشیدند . حوادث ترافيکي در سراسر دنيا به عنوان علت اصلي معلوليت و مرگ و مير شناخته شده است(جرج و همکاران ،2006ص16). تخمين زده مي شود سالانه ۱/۲ميليون نفر در سراسر دنيا در اثر حوادث ترافيكي مي ميرند و ۵۰ ميليون نفر دچار جراحت مي شوند (سازمان سلامت جهانی ،2004) از بعد اقتصادي، صدمات ناشي از سوانح رانندگي در كشورهاي با درآمد پايين يك درصد، و در كشورهاي با درآمد بالا و در كشورهاي با در آمد متوسط ۵/۲ درصد از توليد ناخالص ملي اين كشورها را تشکيل مي دهد(پدن ،2004).
تعداد موارد مصدوميت و مرگ و مير ناشي ازحوادث ترافيکي درکشورهاي با درآمد پايين به طور نامتناسبي بالاست ، در حالي که فقط ۴۰ درصد از وسا يل نقليه در ا ين کشورها وجود دارد . صدمات ناشي از حوادث ترافيکي تا سال ۲۰۲۰ دومين علت معلوليت در کشورهاي در حال توسعه و سومين علت مرگ و معلوليت در سراسر د نيا خواهد بود (میکلونی ،2004،ص124). در سال هاي اخير، ميزان بالايي از حوادث ترافيکي جدي در کشورهاي حوزه خليج فارس گزارش شده است(مائوری، 1997،ص394) .در کشورهاي در حال توسعه مانند امارات متحده عربي، مرگ و مير ناشي از وسايل نقليه موتوري بالاتر از کشورهاي صنعتي شمال آمريکا و اروپا است در قطر در سال ۲۰۰۰ ، حوادث ترافيکي سومين علت مرگ و مير بوده است و ۴۳ درصد از رانندگاني که در اثر حوادث ترافيکي مي ميرند، در گروه سني ۱۰-۱۹ سال و فاقد گواهينامه رانندگي هستند(عبدالله،2004،ص33).
2-2 تعاريف مفهومي:
2-2-1 وسايل نقليه:
در قرن هجدهم ميلادي حمل و نقل بار و مسافر اغلب در مسيرهاي بين شهري با گاري و يا حيوانات انجام مي گرفت. کاروان هاي مسافرتي مسيرهاي سخت و طاقت فرسا را با زحمت و ريسک بالا طي مي کردند و مسافرين در صورتيکه در بين راه با مشکلات همچون دزدان و راهزنان يا بيماري روبرو نمي شدند، در طي سفرهاي چند روزه يا گاه چند ماهه براي تجارت، زيارت و ديدن زيبايي هاي شهرهاي مختلف به حرکت در مي آمدند. اما لذت سفر همواره در پشت اين سختي ها براي کودکان و پيران مطلوب نبوده و در اغلب موارد باعث مرگ و مير در حين سفر مي شد. در اين خصوص افراد كهنسال نقل مي‌كنند كه براي سفر به مشهد چندين روز يا براي سفر کربلا چندين ماه در حرکت بودند و اين سختي ها باعث مي شد که با توجه به زمان زياد و سختي سفر اغلب مشتاقين را حتي از سفرهاي زيارتي دور مي داشت.
با انقلاب صنعتي و تأثيرات شگرف آن بر علوم، سهم صنعت حمل و نقل نيز از اين تحول، ايجاد موتور هاي احتراقي و به دنبال آن ورود انواع وسايل نقليه باري و مسافري به زندگي مردم بود که تأثير بسزايي در نحوه زندگي، ساخت منازل، طراحي شهري و حمل و نقل درون شهري و برون شهري داشت. حرکت خودروها نيازمند تصويب قوانين خاص خود بود که به مرور زمان اين قوانين با توجه به مشکلات تکميل و بهينه گرديد.
اولين خودروها در شهر لندن ساخته شد و جاي وسايل ديگر حمل و نقل را گرفت. اما شخصي بودن اتومبيل ها و معابر ايجاد شده براي گذر و درخواست و تقاضاي بازار براي ساخت وسايل نقليه عمومي با قيمت پايين تر، کارخانجات اتومبيل سازي را به سمت توليد خودروهایي با گنجايش بيشتر چه از نظر مسافري و چه از نظر باري، کاهش قيمت محصول و افزايش توليد سوق داد. اولين وسايل نقليه نيز در شهر لندن بکار گرفته شدند و پس از مدت کمي تمامي وسايل نقليه سنگین حمل و نقل را از صحنه رقابت به بيرون راندند.
در قرن نوزدهم ايران نيز با توجه به چاه هاي نفت کشف شده مورد علاقه زياد روس ها و اروپايي ها قرار گرفت و هر کدام با روش هاي گوناگون در ايران به دنبال اهداف اقتصادي خود بودند که اين روش ها گاه نيز به صورت بررسي سرمايه گذاري آزاد صورت مي گرفت. صنعت حمل و نقل نيز جزء سرمايه گذاري آزاد محسوب مي شد که با توجه به نو بودن آن صنعت بايد در کشور مورد بررسي قرار مي گرفت. اغلب اتوبوس‌هاي شاغل با توجه به مسافت طي شده از اروپا تا مقصد بکارگيري در ايران بعلت بعد مسافت و زمان حمل، مستهلک شده و هزينه حمل و نقل بالايي را طلب مي کردند. اين مشکلات پايه گذار صنعت اتومبيل سازي در ايران شد. به تدريج صنعت حمل و نقل بار و مسافر در کشور پيشرفت کرده و کارخانجات مونتاژ متعددي در استانهاي مختلف کشور تأسيس و مشغول به کار شدند.
امروزه حمل و نقل جاده اي بار و مسافر نقش عمده‌اي در اقتصاد کشور و رشد و شکوفايي آن برعهده دارد و از اين رو نيازمند برنامه ريزي و مديريت جدي است. يکي از مهمترين شاخص هاي سلامت و پويايي اقتصاد يک کشور، ايمني، سلامت و رفاه حمل و نقل است که در واقع نبض اقتصادي، اجتماعي و سياسي آن کشور محسوب مي شود. به مرور زمان و با پيشرفت جوامع و گسترش ارتباطات بين آنها، حمل ونقل نيز به عنوان يک موضوع پيچيده و با ابعاد متنوع شناخته شده است. در يک اقتصاد شکوفا و پايدار، جابجايي بار و خصوصا مسافر نبايد به کندي و با پذيرش ريسک بالا همراه باشد)پژوهشکده حمل نقل،1388).
وسیله نقلیه : هر نوع وسایل موتوری و غیر موتوری و موتورسیکلت که برای جابجایی انسان و کالا در راه به کار می رود را وسایل نقلیه می گویند.
خودرو : به وسیله نقلیه چرخداری گفته می‌شود که موتور خود را حمل می‌کند.اصولا برای تمام وسایلی که دارای منبع قدرت باشند و به خودی خود بتوانند حرکت کنند، می‌توان واژه خودرو را بکار برد. لیکن کاربرد این واژه در زبان ما دارای محدوده مشخصی است که معمولاً به وسایل متحرکی گفته می‌شود که همگی دارای حرکت بوده و با زمین در تماس هستند. بنابراین به وسایلی مثل قطار، کشتی و هواپیما خودرو گفته نمی‌شود. نمونه‌های بارز خودرو عبارت‌اند از:
ماشین‌های سواری، کامیون‌ها و موتورسیکلت‌ها و جدیداً ماشینهایی در دنیا ساخته شده اند که با سوخت برق کار میکنند و به محیط زیست صدمه‌ای نمی رسانند و خیلی عالی هستند .
2-3 تصادفات :
درفرهنگ عميد از نظر لغوي تصادف چنين بيان شده است. تصادف از باب تفاعل به معني به هم برخورد كردن، با هم روبرو شدن، به هم رسيدن و برخورد برحسب اتفاق مي باشد. تصادم نيز از همين باب و از جهت معناي لغوي يعني، به هم زده شدن به هم كوفته شدن، سخت به هم خوردن دو چيز و كوفته شدن دو جسم به يكديگر است (آئين‌نامه طرح هندسي راهها ،1377،ص54)
2-3-1 تعريف تصادف رانندگي:
در رابطه با تصادفات رانندگي، اساتيد و صاحب نظران كارشناس تصادفات، تعاريف زيادي را نقل كرده اند؛ كه قريب به اتفاق آنان از نظر مفهوم يكسان بوده و در ذيل چند نوع از تعاريف مربوط به تصادفات رانندگي را ذكر مي كنيم:
1- تصادف عبارتست از برخورد يك وسيله نقليه با وسيله نقليه ديگر يا حيوان، انسان، اشياء يا خروج وسايل نقليه از جاده و يا واژگون شدن آن كه منجر به جرح، قتل و خسارت گردد (آئين‌نامه طرح هندسي راهها ،1377،ص55)
2- تصادف عبارتست از انجام عمل و واقعه اي در رابطه با ترافيك واحدهاي ترافيكي در كوچه، خيابان و جاده و بطور كلي در راه كه در نتيجه آن خودرو يا خودروهايي با ساير اشياء ديگر خسارت ديده و يا شخص يا اشخاص مجروح يا فوت نموده اند(فرایک،1383،ص142).
3- تصادف عبارتست از برخورد يك وسيله نقليه با يك شيء ثابت يا متحرك و يا جاندار يا خروج از جاده و يا واژگون شدن وسيله نقليه، كه نهايتا موجب خسارت، جرح يا قتل مي گردد (عباسلو،1386).
4- تصادف عبارتست از وقوع سانحه منجر به جرح، فوت، خسارت يا تركيبي از آنها، كه در نتيجه برخورد يك يا چند وسيله نقليه از راه واژگوني آن را نيز بايد به موارد مذكور اضافه نمود (فرایک،1383،ص143).
5- برخورد يك يا چند واحد عبور و مرور با يكديگر و اشياء ثابت كه منجر به ضرر و زيانهاي مالي و جاني گردد. كه واژگوني و خروج از جاده هم به آنها اضافه مي گردد (عباسلو،1386).
6- تعريف ديگر، تعريفي است كه مجمع ملي ايمني راه ها از تصادفات رانندگي به عمل آورده است و آن اين است: تصادف، آن واقعه اي در بين يك مجموعه از وقايع است كه مرگ، جراحت يا خسارتهاي ماشيني را به طور غيرعمدي به دنبال دارد (فرایک،1383،ص143).
در اين زمينه تعاريف ديگري نيز مي باشد، مثل:
تصادف وسيله نقليه: به تصادفي گفته مي شود كه وسيله نقليه اي در حركت، دچار خسارت و جرح و قتل شده يا به ديگري تحميل كند.
2-3-2 تصادف هاي ترافيكي:
تصادف هايي هستند كه در يك مسير و يا يك نقطه، بر سر راه عموم اتفاق مي افتد و بين تصادف وسيله نقليه و تصادف ترافيكي جاده اي تفاوت دارد. بازسازي صحنه تصادف برخوردي كه در مقابل گاراژ شخصي يا پاركينگ خودروها روي مي دهد، از نوع تصادف وسيله نقليه بوده زيرا در سر راه عمومي واقع شده است.
در وقوع يك تصادف رانندگي علل و عوامل بسياري دخالت دارد. بعضي از اين علل ناشي از اشتباهات و كوتاهي ها و يا عدم آموزش عوامل انساني دخيل در ترافيك مي باشد. بعضي ديگر از قصور عوامل دولتي و سازمان هاي مربوطه است كه نسبت به ايمن سازي راه ها اهميتي قائل نميشوند. دراين موضوع مي توان علل و عوامل طبيعي برف و بوران و شرايط اقليمي و محيطي را نيز به آن به عنوان يك اصل اضافه كرد. آخرين علتي را كه مي توان موجب بروز يك تصادف دانست مربوط به وسيله نقليه مي باشد كه در نتيجه نقص فني و بار غير متعارف و امثال آنها رخ مي دهد ( معاونت آموزش ناجا،1377).
با اين وجود قبل از وقوع تصادف يا واقعه اصلي حقايقي موجود است كه ريشه يابي . كشف آنها كمك مؤثري جهت رسيدن به علت تامه تصادف مي نمايد. به همين علت يك كارشناس
مي بايست، سير وقايعي كه نهايتا منتج به وقوع تصادف مي شود.، را پيگيري كند تا به علت اصلي برسد (معاونت آموزش ناجا،1377).
2-4 تحلیل تصادف:
2-4-1 شناخت تصادف:
برای تشخیص صحیح مشکلات ایمنی،تحلیل گر در ابتدا بایستی فهم درستی از مکانیزم تصادف داشته باشد.
هر تصادف، نتیجه نهایی وقوع یک سری حوادث متوالی در یک شرایط خاص است.
هر حادثه و هر شرایطی به یکی از چهار جزء اصلی سیستم ایمنی (انسان ، جاده، وسیله نقلیه و شرایط محیطی) برمی گردد. هر تصادف تحت تاثیر شدید اقدامات قبلی و نتایج آنها قرار دارد.
2-4-2 سطوح تحلیل:
تحلیل نیز می تواند در سطوح مختلف انجام می شود. این سطوح را تعداد تصادفات مشخص می کند.
سطح خرد: در این سطح فقط یک تصادف به تنهایی بررسی می گردد.
سطح میانی: در این سطح یک مکان یا یک نقطه سیاه مورد بررسی قرار می گیرد. بر این اساس تعداد محدودی از تصادفات که در این موقعیت به وقوع می پیوندند بررسی می گردند. راه حل های ارائه شده نیز برای کاهش وقوع تصادفات در این مکان خواهد بود. بهترین روش بررسی، فرایند تحلیلی خواهد بود.
سطح کلان: در این سطح تعداد زیادی تصادف مورد بررسی قرار می گیرد برای مثال تمام تصادفات مربوط به شبکه جاده ای، یا تمام تصادفات مربوط به نوع خاصی از کاربران راه (نظیر عابران پیاده، وسایل نقلیه سنگین،و ….) و یا تمام تصادفات یک طبقه بندی خاص از راه. در این سطح اقدامات اولویت ملی در رابطه با ایمنی راهها تعیین می گردند.
سطوح دیگری نیز برای تحلیل مشخص شده اند که به سطح اطلاعات مورد استفاده در فرایند تشخیص بستگی دارد، نظیر: تحلیل تفصیلی، سناریوهای تصادفات و تحلیل آماری.
2-4-2-1 تحلیل تفصیلی:
در بعضی از کشورها، پس از وقوع حوادث رانندگی، یک گروه از متخصصان شاخه های مختلف(نظیر مهندسان حمل و نقل، مهندسان مکانیک، متخصصان عامل انسانی، افسران پلیس، پزشکان و…) به بررسی تفضیلی تصادف می پردازند.
بررسی از صحنه تصادف شروع شده و قبل از انتقال وسیله تقلیه و در زمان حضور افراد شاهد و دخیل در تصادف اطلاعات فرار (نظیر جهت حرکت خودرو، وضعیت نهایی خودرو، شرایط آب و هوایی و سطح راه، مشاهدات شاهدان و افراد دخیل در تصادف) جمع آوری می گردند. این اطلاعات، هر چند گران تمام می شوند اما موجب تشکیل زنجیره حوادث و شرایط محیطی می گردند.
2-4-2-2 سناریوهای تصادفات :
در این سطح، بر روی سکانس های جزئی حوادث و شرایط محیطی که در تعدادی از تصادفات مشترک هستند، تمرکز شده و حوادث بازسازی می گردند. از این اطلاعات در ارائه راه حل های مناسب برای مشکلات استفاده خواهد شد.
2-4-2-3 تحلیل آماری :
هرگاه داده های مربوط در حدی نباشد که بتواند سناریوی دقیقی از تصادف نوشت آنگاه از تحلیل آماری استفاده می شود. در این سطح، هدف بررسی گزارشات تصادفات است تا اینکه چند عامل تکراری غیر عادی مشخص شوند.
از دیدگاه مهندسان ترافیک، پلیس ترافیک و کارشناسان بیمه، تصادفی کردن هر سانحه ای کار نادرستی است بلکه به عکس چنانچه هر تصادفی که ظاهراً وقوع آن غیرقابل پیش بینی و طبعاً غیر قابل پیشگیری ارزیابی شده به دقت بررسی و ریشه یابی گردد عوامل موثر در وقوع حادثه تعیین و حادثه تا حد زیادی قابل پیشگیری خواهد بود.
به عنوان مثال فرض کنید یک خودرو به دلیل ترکیدگی لاستیک از جاده خارج و دچار حادثه شده باشد چنانچه بررسی ها نشان دهند که دلیل حادثه فرسودگی و یا غیر استاندارد بودن لاستیک است این حادثه تصادفی نبوده و به دلیل اهمال راننده و یا کارخانه سازنده لاستیک و حتی کسی که لاستیک را تعویض کرده، بوجود آمده است. اما در این حادثه چنانچه مشخص شود لاستیک استاندارد و نو بوده ولی به دلیل نامعلوم دیگری حادثه اتفاق افتاده است، حادثه از نوع تصادفی قلمداد می شود.
نکته بسیار مهم در این قبیل موارد تحلیل های کارشناسان در زمینه پیشگیری از تکرار حوادث مشابه و مسائل مربوط به پرداخت خسارات است.(نیک زاد؛ 1386)
2-5 پلیس و جمع آوری اطلاعات:
پلیس، بهترین گزینه برای جمع آوری اطلاعات تصادفات است. زیرا آنها جزو اولین کسانی هستند که در صحنه تصادفات حضور می یابند. از آنجا که سازمان های زیادی با این داده ها سروکار دارند، بنابراین درک نیروهای پلیس از این که آنها در قبال جمع آوری داده های قابل اعتماد مسئولیت سنگینی دارند، مهم و ضروری است.
تکمیل فرم های تصادفات جاده ای، شروع جمع آوری داده هاست. فرم های استاندارد به دو صورت فرم های تشریحی و چک لیست می باشند. تمام اطلاعات ضروری که قابلیت ثبت شدن دارند، در این فرم ها مشخص می شوند.به علاوه، تمام اسناد مربوط به تصادفات نظیر اظهارات شهود، عکس ها و کروکی های صحنه نیز به آن ضمیمه می گردند. استفاده آسان و طراحی خوب فرم ها، پیش نیاز بوده و در سطح ملی کاربرد داشته باشند. در تکمیل این فرم ها بایستی تمهیداتی اتخاذ گردد که از ثبت چند باره و سایر خطاهای ممکن اجتناب شود.
تقریباً تمام افسران پلیس، می توانند فرم های گزارش تصادفات را کامل نمایند. اگر این مساله به تناوب نیز انجام شود، لزوم آموزش و کسب تجربه را می سازند. در بیشتر موارد، این آموزش ها در دانشکده های پلیس ارائه می شوند. آموزش مداوم و درک افسران پلیس و دنباله روی آنها از دستورات تکمیل این فرم ها ضرورت دارد.
افسران پلیس بر این باورند که تکمیل این فرم ها در وهله اول برای اهداف بیمه ایی ضرورت دارند. این باورها آنها را از تکمیل دقیق و مطلوب فرم ها دور می نماید. در دوره های آموزشی، علاوه بر تکمیل این فرم ها، این نکات که مسئولین براساس اطلاعات جمع آوری شده توسط پلیس تصمیم گیری می نمایند و نیز این که هر یک از سوالات مندرج در فرم چه اهمیتی دارد و از آنها چه استفاده هایی مهمی می شود، تشریح می گردد.
با تکمیل گزارش های تصادف (یا در صحنه یا در پاسگاه پلیس)، بایستی برای یکنواخت بودن، قبل از آنکه به صورت میکرو فیلم درآیند یا وارد رایانه گردند، کنترل شوند. البته این کار می تواند در حین ورود اطلاعات به رایانه انجام شود. یک ساختار الگوریتمی می تواند خطاها را مشخص نموده یا حتی بعضی از آنها را تصحیح نماید(برای مثال، سطح آسفالت راه در تابستان نمی تواند یخ زده باشد، یا برای یک برخورد روبرو حداقل دو خودرو بایستی در تصادف درگیر باشند و….). اگر یک داده فراموش شود یا تناقضی بین داده های خاصی وجود داشته باشد که نرم افزار مربوطه، یا شخص کنترل کننده نتواند آن را تجزیه نماید، فرم ها بایستی برای تصحیح به افسر پلیس عودت داده شوند. تبدیل این داده به صورت آمار مستلزم زمان است، اما وقتی می شود یک مکان حادثه خیز یا یک تصادف را براساس نتایج یک تحلیل دقیق برطرف نمود، بایستی به تلاش ها برای ایجاد یک بانک اطلاعاتی قابل اعتمادتر ارج نهاد. (نیک زاد؛1386)
2-5-1 اطلاعات کلیدی و مطلوب:
اطلاعات زیادی برای تامین نیاز همه گروههای استفاده کننده مورد احتیاج است. بنابراین کسب نظر گروههای بالقوه استفاده کننده کار، قبل از تعریف محدوده داده هایی که باید جمع آوری شوند، مفید خواهد بود.جمع آوری داده هایی که برای این گروه مفید نباشد، بی معنی و غیرضروری می باشد. حداقلی برای گردآوری داده ها وجود دارد و بایستی به موارد زیر پاسخ داده شود
• محل وقوع تصادف، برحسب موقعیت جغرافیایی، نام جاده، فاصله از نقطه مشخص
• زمان وقوع تصادف، برحسب مال، ماه، روز، ساعت
• اعضای دخیل در تصادف، برحسب انسان، وسیله نقلیه، حیوانات، اشیاء کنار جاده و …
• نتیجه تصادف، برحسب شدت جراحات، تعداد مصدومین، میزان خسارت وارده به جاده یا میزان خرابی خودرو
• شرایط محیطی، بر حسب آب و هوا، نور و شرایط سطح جاده
• علت وقوع تصادف،برحسب مسیر استفاده کننده از راه،خطاها، علل خطا، نوع تصادف، نوع خطاها علاوه بر موارد گفته شده، هر نوع اطلاعات دیگری مشروط به مفید بودن آنها، می تواند در بانک اطلاعات تصادف وارد شود. هر چه اطلاعات هدفمند تر و فشرده تر باشند، اقتصادی تر هستند، اما نبایستی منجر به نقص اطلاعات تحقیقاتی گردند. هر چه این اطلاعات جامع تر و سازمان یافته تر باشند، استفاده کننده بیشتری را به خود جذب می نماید، اما هزینه بیشتری را می طلبد. این هزینه ها می توانند توسط استفاده کننده گان تامین گردند.
2-5-2 دسته بندی تصادفات جاده ای:
در اغلب کشورها:
تصادف تلفات دار، تصادفی است که در آن یکی از کسانی که در تصادف حضور داشتند، طی 30 روزه پس از تصادف بمیرد.
تصادف شدید، تصادفی است که کشته ندارد، اما حداقل یک مجروح بستری شده در بیمارستان یا جراحت خاصی نظیر شکستگی استخوان، جراحات داخلی، بریدگی و زخم شدید و … دارد.
تصادف خفیف، تصادفی است که کشته یا جراحت شدید به همراه ندارد، اما حداقل یک مجروح با جراحات خفیف نظیر بریدگی ، رگ به رگ شدن، کوفتگی و … دارد.
تصادف خسارتی، تصادفی است که هیچگونه کشته یا مجروحی ندارد، اما همراه با خرابی وسیله نقلیه می باشد.
2-6 علل تصادفات:
علل تصادفات به دو دسته كلي تقسيم مي شوند: 1- علل فني 2- علل قضايي
2-6-1 علل فني تصادفات:
تركيب اوضاع و احوال و شرایط و عواملي كه بدون وجود يكي از آنها ، تصادف رخ نمی دهد. یعنی هر یک از علل به تنهایی عامل تصادف نبوده بلکه علل دیگری وجود داشته است که در وقوع تصادف موثر بوده است که قبل از وقوع حادثه وجود داشته اند .به هنگام بررسي در مورد اوضاع و احوال و عوامل مؤثر در تصادف بايد توجه داشت كه بعضي از آنها به طور متعارف و عادي و جزء علل تصادف محسوب مي شوند، ولي در وقوع تصادف تاثير چنداني نداشته باشند، كه مي بايست به دنبال علل واقعي آن رفت. بعنوان مثال در يك جاده لغزنده، احتمال وقوع تصادف وجود دارد؛ اما اگر دراين حالت راننده با وسيله نقليه اي كه از لاستيك يخ شكن و يا زنجير چرخ استفاده نكرده است برخورد كند، علت تصادف را بايد در خارج از لغزندگي پيدا كرد. مثال ديگر اينكه، از راننده فاقد گواهينامه هر آن ‌احتمال وقوع تصادف مي رود، ولي اگر وي در تقاطعي پشت چراغ قرمز متوقف شده باشد و راننده ديگري كه با وسيله اش از پشت با او برخورد كند، علت تصادف واضح است كه از جانب راننده بي گواهينامه رخ نداده است به همين جهت مي بايست به شرايط و كيفيت موثر در هر تصادف توجه كرد(معاونت آموزش ناجا،1377،ص39).
2-6-1-1 انواع علل فني تصادفات:
از نظر فاصله زمان و زمان وقوع تصادف عبارتست از : 1- علل اوليه 2- علل واسط 3- علل مستقيم(فرایک ،1383،ص141)
علل فني تصادفات در وقوع يك فقره تصادف، داراي تاثير بسياري است كه متاسفانه اكثر كارشناسان به آن توجه اي نمي كنند. اكثر كارشناسان تنظيم گزارش مربوط به تصادفات در برگ مخصوص ،در محل كه براي ذكر سه علت فوق منظور شده به منظور رفع تكليف ، جملات كليشه اي توسط آنان نوشته مي شود .
2-6-1-2 اجزا ء ترافيك:
در ترافيك 4جزء دخالت دارند كه آنها را به صورت مربعي مي توان نشان داد . اين 4جزء عبارتند از :1 – انسان 2- وسيله نقليه 3- راه 4- شرايط اقليمي.
اركان ترافيك شامل سه بخش : انسان ، راه و وسيله نقليه مي باشد، كه اخيرا از طرف كارشناسان شرايط اقليمي نيز بر آن اضافه شده است . اين اركان در تصادفات نيز جزء اصول بوده و در تحليل تصادفات هر كدام ازاين اجزاء به تنهايي قابل بررسي و تجزيه تحليل مي باشد، كه مطالعه دقيق در خصوص ميزان تاثير هر كدام از اين اجزاء در تصادفات و برنامه ريزي در رفع نواقص، مي توان راهكارهايي را براي كاهش تصادفات ارائه نمود اگر اين تحليل منطقه اي و بومي باشد و شناسايي تهديدات و زمينه هاي وقوع حوادث رانندگي در يك منطقه مورد مطالعه درست انجام شود، در كاهش تصادفات همان منطقه بسيار موثر خوا هد بود . نقش وسيله نقليه در تصادفات اولين ديدگاه تاثير مستقيم نقص فني وسيله نقليه كه ممكن است ، حادث يا قبلي باشد قابل تامل است (معاونت آموزش ناجا،1377،ص41).

شكل1: اركان ترافيك

چهار عامل فوق، در علل واسط، دخالت دارند. به عبارت ديگر نوع علل واسط، تحت تاثير عواملي است كه از ناحيه انسان، وسيله نقليه، شرايط محيطي و راه بروز مي كند .
2-7 تعريف علل واسط:
علل واسط يا قبلي، عبارتست از ايجاد شرايط و اوضاع غير عادي و غير قانوني چهار عامل فوق در تصادف به صورت انفرادي يا تركيبي.
در بررسي سير يك تصادف رانندگي ، وجود علل اوليه باعث به وجود آمدن علل واسط شده و آن هم كه توسط عوامل چهار گانه فوق حاصل مي شود، به يكي از علل چهار گانه مستقيم، متصل مي شود. شناخت عوامل غير عادي و غير قانوني راه، شرايط محيطي و اقليمي، انسان و وسيله نقليه در هنگام رسيدگي به سوانح، بسيار حائز اهميت است؛ زيرا با شناخت آنها مي توان نسبت به كاهش تصادفات و ايمن سازي ترافيك اقدام كرد.شرايط محيطي و اقليمي در سال هاي اخير به مثلث ترافيك (آموزش، مهندسي ترافيك و اجراي مقررات) و اركان ترافيك كه شامل (انسان- وسيله نقليه و راه) بود اضافه شده است و در حقيقت آنها به جاي مثلث با مربع نشان داده مي شود(معاونت آموزش ناجا،1377).
2-8 تصادفات جاده اي:
ترافيك روان و افزايش ايمني تردد در محور‌هاي جاده اي نيازمند ايجاد زير ساخت‌هاي لازم است اين مساله خود به دو فرآيند عمده تقسيم مي‌شود. يكي آن دسته از فعاليتها و زير ساخت‌ها كه به افزايش ايمني تردد مي‌‌انجامد و منجر به كاهش تصادفات و تقليل آمار مصدومين و كشته شدگان حوادث جاده‌اي مي‌شود و ديگر آن بخش از اقدامات كه به حركت روان و بدون مانع در جاده‌ها كمك مي‌كند.
در هر صورت رسيدن به اين وضع مطلوب نيازمند ايجاد زير ساخت‌هاي لازم است كه شامل راه مناسب، وسيله نقليه ايمن و عامل انساني آموزش ديده مي‌شود. راه مناسب به جاده‌اي مي‌گويند كه از نظر مختصات مهندسي و علائم نصب شده استاندار باشد. از طرف ديگر راه مناسب بايد بخشنده باشد. به اين معنا كه اگر عامل انساني هنگام عبور از جاده مرتكب تخلف شد، ويژگي‌هاي جاده، تخلف انسان را پوشش دهد و مانع از بروز يك سانحه شود.
علائمي كه در جاده‌ها به شكل استاندارد نصب مي‌شوند در حقيقت ميزان بخشندگي و پوشش تخلفات عامل انساني را افزايش مي‌دهند. به عنوان نمونه علائمي نظير «اكستروژن» يا شيارهاي برجسته حاشيه جاده، راننده خواب آلود را هوشيار مي‌كند و مانع از بروز فاجعه مي‌شود يا حتي حفاظ‌ها و گاردريل هاي بدنه مسير از خروج خودرو از جاده جلوگيري مي‌كند. پس جاده با داشتن علائمي اين چنين بخشنده مي‌شود و تاحد امكان از وقوع حوادث ناگوار جلوگيري مي‌كند.
تحقيقات نشان مي‌دهد كه بيشترين تصادفات جاده‌اي در استانها در فاصله 30 كيلومتري مبادي شهرها رخ مي‌دهد كه اين مشكل ناشي از دسترسي نامتوازن رانندگان خودروها به خدمات جاده‌اي و همچنين توسعه بي‌رويه و غيراصولي تاسيسات خدماتي بين راهي و در نتيجه كاهش ضريب ايمني جاده‌ها در اين فاصله از شهرهاي استان است.
2-8-1 عوامل موثر بر تصادفات جاده اي:
ايمني عبور و مرور يكي از اصول برنامه‌ريزي حمل و نقل بوده كه با گسترش تكنولوژي و توسعه شهرها نياز به توجه و دقت نظر بيشتري پيدا كرده است. در كشورهاي توسعه يافته همگام با توسعه ساير بخشها موضوع ايمني نيز مورد توجه قرار گرفته و با انجام مطالعات و اتخاذ تدابير لازم سعي شده است كه تصادفات و پي‌آمدهاي ناشي از آنرا تا حد ممكن كاهش دهند. ولي متاسفانه در اكثر كشورهاي جهان سوم تعداد و نرخ تصادفات همواره سير صعودي داشته است. كاهش خسارات ناشي از تصادفات جاده‌اي نيازمند بررسي و تحليل عوامل، اصلاح بعضي از مقررات موجود و هماهنگي بيش از پيش ارگانهاي ذيربط مي‌باشد.
سيستم حمل و نقل جاده‌هاي متشكل از سه زير بخش جاده، راننده و وسيله نقليه بوده كه هر يك از اين سه بخش نقش عمده و متمايزي در ايجاد تصادفات جاده ای بازي ميكنند.
فاكتورها و پارامترهاي متفاوتي در هر يك از اين سه بخش وجود دارد كه هر سانحه و تصادفي كه اتفاق مي افتد متاثر از بعضي يا تركيبي از آن پارامترها مي باشد.
اگر چه تحقيقات بسياري جهت درك علل و عوامل اصلي تصادفات جاده ای انجام شده است ولي به دليل مجزا كردن برخي از عوامل براي بررسي، و ثابت نگهداشتن عوامل ديگر سبب شده است كه نتوان درك دقيقي از عوامل مهم و اصلي شدت تصادفات بدست آيد (او ای سی دی ،1997)
2-9 تاثيرات فني خودرويي :
2-9-1 علل فني :
هرگاه يك وسيله نقليه داراي عيب و نقص فني نبوده و تمام قسمت ها و اجزاء آن سالم باشد و در حادثه عامل موثري محسوب نشود، علت تامه تصادف به آن منتسب نمي باشد.
معايب ونواقص ذيل جزء علل فني محسوب مي شوند:
1- نقص در سيستم فرمان و جلوبندي
2- نقص در سيستم ترمز(حساس نبودن ترمز- يا فقدان آن)
3- نقص فني در چراغ هاي جلو و عقب در شب و هنگام تاريكي و همچنين چراغ هاي راهنما و دنده عقب و ترمز در روز و شب
4- نقص در چرخ هاي وسايل نقليه
5- نقص در لاستيك چرخ ها( تركيدن ناگهاني يا پنچر شدن و صاف بودن لاستيكها)
6- نقص در برف پاك كن ها موقع بارندگي
7- نداشتن آئينه هاي مورد نياز (آئینه مخصوص و آئینه بالاي سر و آئينه بغل)
8- ساير نواقص مانند نقص در شيشه ها
9- دستگاه انتقال نيرو
لازم به توضيح است كه عيب و نقص در وسيله نقليه به دو صورت است:
1- عيب و نقص فنی حادث 2- عيب و نقص فنی مستمر
2-9-2 عيب و نقص فنی حادث:
عيب و نقص حادث به ندرت رخ مي دهد، مثلاً وقتي كه خودرويي از لاستيك نو و آماده استفاده مي كند و در حال حركت به علل عبور از جسم تيزي يا علل ديگري ناگهان لاستيك مي تركد، و يا اينكه ترمز خودرو به علت بريدن ناگهاني يكي از لوله هاي سيستم ترمز، دچار اشكال مي شود، با كمي دقت مي توان ضمن يافتن علت، به صحت وقوع حادث ناشي از عيب ونقص فني ناگهاني رسيد.
2-9-3 عيب و نقص فنی مستمر:
اين عيب و نقص برخلاف عيب و نقص فنی حادث، وقتي به وجود مي آيد كه راننده از قبل آگاهي داشته كه درسيستم ترمز خود اشكال دارد و



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید