دانشکده آموزش‌های الکترونیکی
پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته مهندسی فناوری اطلاعات (تجارت الکترونیک)
بررسی عوامل موثر بر قیمت طلا و ارائه مدل پیش بینی قیمت آن به کمک تکنیک‌های پیشرفته داده کاوی
به کوشش
مینو دلجوان انوری
استاد راهنما:
دکتر اشکان سامی
شهریور ماه 1393

تقدیم به
خانواده عزیزم که همواره بر کوتاهی و درشتی من، قلم عفو کشیده و کریمانه از کنار غفلت هایم گذشته اند و سعادت مرا هدف زندگی خود قرار داده و سوختند تا در راه‌های تاریک و پر فراز و نشیب زندگی مشعل راه من باشند.
سپاسگزاری
اكنون كه اين رساله به پايان رسيده است از استاد ارجمند جناب آقای دکتر اشکان سامی که در کمال سعه صدر و با حسن خلق و فروتنی، از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و زحمت راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند و همچنین ازاستادان بزرگوار دکتررضا جاویدان که زحمت مشاوره و جناب آقاي دكتر اقبال منصوری كه زحمت داوري این رساله را متقبل شدند؛ کمال تشکر و قدردانی را دارم. همچنين از مديريت محترم کارگزاری مفید که در تکمیل اين تحقيق نقش به سزايي داشتند، تشكر مي نمايم.از استاد بزرگوار دکتر اکبریان کمال تشکر را دارم که با راهنمایی ایشان مباحث اقتصادی رو آموختم.از جواهر فروشی ایران زر که با در اختیار گذاشتن اطلاعاتشان مرا یاری دادند تشکر میکنم.از مدیریت محترم بانک کشاورزی جناب اقای دکتر رزاق منش و در نهایت از دوستان عزیزم جناب آقای سعید انتظاری و سرکار خانم معصومه پور ایرجی کمال تشکر را دارم.
چکیده
بررسی عوامل موثر بر قیمت طلا و ارئه مدل پیش بینی قیمت آن به کمک تکنیک‌های پیشرفته داده کاوی
به کوشش
مینو دلجوان انوری
طلا همواره به عنوان فلزی گران بها مورد توجه بشر بوده است، بنابراین پیش بینی قیمت آن از اهمیت فراوانی برخوردار است.بررسی دقیق عوامل موثر در پیش بینی قیمت طلا اهمیت و تاثیر بسزایی در افزایش دقت پیش بینی دارد. در این مطالعه و تحقیق عوامل موثر و بیشتری در مقایسه با تحقیقات قبلی مورد بررسی قرار گرفته است.و از نظر تقسیم بندی زمانی،داده‌های جمع آوری شده به سه دسته روزانه،ماهانه و سالانه تقسیم شدند.آزمایشات انجام شده، نشان داد که دقت پیش بینی ها در این مطالعه، نسبت به مطالعات پیشین، باعث بهبود 2% دقت پیش بینی در روش‌های شبکه‌های عصبی و 7.3% در روش‌های سری زمانی و 5.6% در روش رگرسیون خطی شده است. نتایج حاصله بیانگر کارآمدی عوامل بررسی شده در پژوهش، برای پیش بینی قیمت طلا می‌باشد و نتایج این تحقیق، باعث سودآوری برای افراد،سایر سازمان ها و طلا فروشی ها می‌باشد. و در انتها پیشنهاداتی برای مطالعات آینده ارائه گردیده است.
واژگان کلیدی: داده کاوی، عوامل موثربرپیش بینی،سری‌های زمانی،،شبکه‌های عصبی،روش‌های رگرسیون،دقت پیش بینی.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول:
1-مقدمه2
1-1ضرورت و اهمیت پیش بینی قیمت طلا2
1-2-هدف پایان نامه5
1-3- مراحل انجام تحقیق5
1-4 – ساختار پايان نامه6
فصل دوم:
2- ادبيات موضوع و مباني نظري تحقيق8
2-1-مقدمه8
2-2-رويكرد ماشين و داده كاوي8
2-3-فرايند داده كاوي10
2-4-ابزارها و تكنيك‌‌های داده كاوي12
2-5-روش‌‌های داده كاوي13
2-5-1- روش‌‌های توصيف داده ها13
2-5-2-درخت تصميم13
2-5-3-شبكه عصبي14
2-5-4-تشخيص آنومالي14
2-5-5-روش‌های سری زمانی15
2-5-6-روش‌های رگرسیون خطی15
2-6-خلاصه فصل16
فصل سوم:
3-بررسی عوامل موثر بر پیش بینی قیمت طلا18
3-1-مقدمه18
3-2- مجموع عوامل تاثیر گذار بر قیمت طلا18
3-2-1-شاخص بهای مصرف کننده (CPI)19
3-2-2-SPDR20
3-2-3-تعهدات باز (OPEN INTEREST)20
3-2-4-هرج و مرج و جنگ در کشور‌های تولید کننده نفت21
3-2-5-شاخص دلار آمریکا22
3-2-6-فروش رسمی23
3-2-7-USGDP:تولید ناخالص داخلی ایالت متحده23
3-2-8-قیمت مسکن23
3-2-9-ذخائر نفت ایالت متحده24
3-2-10-نرخ مبادله دلار /یورو24
3-2-11هزینه مصرف خصوصی25
3-2-12-هزینه مصرفی دولت و سرمایه ناخالص26
3-2-13-صادرات کالا و خدمات27
3-2-14-واردات کالا و خدمات28
3-2-15-افزایش هزینه‌ی نیروی کار28
3-2-16-افزایش تقاضای طلای هند و چین28
3-2-17-بحران‌های اقتصادی آمریکا و بدتر شدن وضعیت اقتصادی جهان29
3-2-18تورم ناشی از به‌کارگیری سیاست‌های انبساطی پولی بانک‌های مرکزی30
3-2-19-بحران بدهی دولت آمریکا و کشورهای منطقه‌ی یورو و ژاپن30
3-2-20-ورود بانک مرکزی کشورها به بازار طلا31
3-2- 21-کاهش نرخ بهره بانکي32
3-2-22- صندوق بين‌المللي پول و فروش طلا32
3-2-23-تغییر ارزش دلار نسبت به نرخ سایر ارزها(اندیس دلار)34
3-2-24-اعیاد و مناسبت ها34
3-2-25- رشد نقدینگی34
3-2-25-1-تزريق در آمد‌‌های ارزي حاصل از فروش نفت به جامعه35
3-2-25-2-  افزايش نقدينگي توسط بانك مركزي35
3-2-25-3-اعتبارات و پرداخت‌‌های بانك مركزي و سيستم بانكي36
3-2-25-4- استقراض بيش از حد دولت از بانك مركزي36
3-2-25-5- سياست‌‌های پولي انبساطي37
3-2-25-6-  كسري بودجه دولت37
3-2-26-شاخص در آمد کل37
3-2-27-قیمت مس38
3-3-مروری بر تحقیقات انجام شده39
3-4-خلاصه فصل48
فصل چهارم:
4- ارائه روش پيشنهادي50
4-1-مقدمه50
4-2- معرفی روش پیشنهادی50
4-3- ارزيابي روش پيشنهادي51
4-4- انتخاب نرم افزار51
4-5-مشخصه‌های جمع اوری شده در پژوهش53
4-6-جدول مربوط به مشخصه‌های جمع آوری شده در پژوهش‌های پیشین 55
4-7-ضریب همبستگی57
4-8-داده‌های دور افتاده59
4-9-تکنیک‌های مورد استفاده60
4-10-پیش بینی با استفاده از شبکه‌های عصبی61
4-10-1-پیش بینی با استفاده از شبکه‌های عصبی متد MLP61
4-10-2-پیش بینی با استفاده روش شبکه‌های عصبی مدل RBF65
4-11پیش بینی با استفاده از روش رگرسیون69
4-11-1- پیش بینی با استفاده از روش رگرسیون،روش ورود متغیر Enter70
4-11-2-پیش بینی با روش رگرسیون با استفاده از روش ورود متغیر Stepwise72
4-12-پیش بینی با استفاده از روش سری‌های زمانی ARIMA74
4-12-1-محاسبات مربوط به ساختن مدل ARIMA با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش74
4-12-2-محاسبات مربوط به ساختن مدل ARIMA با بررسی عوامل پیشین76
4-2- مقايسه نتايج79
4-13-خلاصه فصل80
فصل پنجم
5- مقایسه و نتیجه گیری82
5-1- جمع بندي مطالب82
5-2-نتیجه گیری82
5-3-پیشنهاداتی برای مطالعات آینده83
فهرست منابع فارسی84
فهرست منابع انگلیسی86
فهرست مطالب
عنوان صفحه
جدول 4-1-مشخصه‌های جمع آوری شده در مدل53
جدول4-2- مشخصه‌های جمع آوری شده در پژوهش‌های پیشین55
جدول 4-3-مشخصه‌های جمع آوری شده به صورت روزانه در مدل55
جدول 4-4-مشخصه‌های جمع آوری شده به صورت ماهیانه در مدل55
جدول 4-5-مشخصه‌های جمع آوری شده به صورت سالیانه در مدل56
جدول 4-6-ضرایب همبستگی مربوط به عوامل بررسی شده در مدل57
جدول 4-7-دقت پیش بینی با استفاده از شبکه عصبی متد MLP62
جدول4-8-مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از شبکه عصبی مدل MLP با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش63
جدول 4-9- مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از شبکه عصبی مدل MLP با بررسی عوامل پیشین63
جدول 4-10-دقت پیش بینی با روش شبکه‌های عصبی مدل RBF67
جدول4-11-مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از شبکه عصبی مدل RBF با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش67
جدول4-13-مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از روش رگرسیون مدل Enter با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش71
جدول4-14-مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از روش رگرسیون مدل Enter با بررسی عوامل پیشین71
جدول 4-15-مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از روش رگرسیون متد Stepwise با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش73
جدول 4-16- مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از روش رگرسیون متد Stepwise با بررسی عوامل پیشین74
جدول 4-17- مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از روش سری زمانی مدل اریما با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش76
جدول 4-18- پارامترهای مدل اریما با بررسی عوامل بررسی شده در پژوهش76
جدول 4-19- مقادیر خطای به دست آمده با استفاده از روش سری زمانی مدل اریما با بررسی عوامل پیشین78
جدول 4-20- پارامترهای مدل اریما با بررسی عوامل پیشین78
جدول 4-21-جدول مقایسه نتایج تکنیک‌های داده کاوی با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش79
جدول 4-22-جدول مقایسه نتایج تکنیک‌های داده کاوی با بررسی عوامل پیشین79
جدول 4-23-جدول مربوط به بهبود دقت پیش بینی نسبت به عوامل بررسی شده پیشین79
فهرست مطالب
عنوان صفحه
شكل 4-1- صفحه اول نرم افزار كلمنتاين نسخه 1252
شکل 4-2-شمای کلی از نرم افزار Minitab 16 در پیدا کردن داده‌های دور افتاده60
شکل 4-3- اولويت بندي فيلدهاي منتخب توسط الگوريتم شبکه عصبی MLP63
شکل 4-4-نمای پرسپترون سه لایه با اتصالاتش65
شکل4-5- سطح تابع انتقال گوسین در هر واحد شبکه RBF66
شکل 4-6- اولويت بندي فيلدهاي منتخب توسط الگوريتم شبکه عصبی متد RBF68
شکل 4-7-نمای RBF سه لایه با اتصالاتش69
شکل 4-8- اولويت بندي فيلدهاي منتخب توسط روش رگرسیون با استفاده از روش ورود متغیر enter70
شکل 4-9-معادله رگرسیون به دست آمده برای پیش بینی قیمت طلا با متد Enter71
شکل 4-10-اولويت بندي فيلدهاي منتخب توسط روش رگرسیون با استفاده از روش ورود متغیر Stepwise72
شکل 4-11-معادله رگرسیون به دست آمده برای پیش بینی قیمت طلا با متد Stepwise73
شکل 4-12-نمودارتابع خودهمبستگی تفاضل گیری شده با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش75
شکل 4-13-نمودارتابع خودهمبستگی جزئی تفاضل گیری شده با بررسی عوامل عنوان شده در پژوهش75
شکل 4-14-نمودارتابع خودهمبستگی تفاضل گیری شده با بررسی عوامل پیشین77
شکل4-15-نمودارتابع خودهمبستگی جزیی تفاضل گیری شده با بررسی عوامل پیشین77
فصل اول
1-مقدمه
از گذشته‌های دور، طلا همواره به عنوان فلزی گرانبها مورد توجه قرار گرفته است،بنابراین پیش بینی قیمت آن از اهمیت فراوانی برخوردار بوده است. طلا به عنوان مهمترين استاندارد پولي جهان مطرح بوده و بيشترين مورد مصرف آن، در ساخت سكه و شمش طلا به عنوان ذخاير پولي بين‌المللي است. طلا به عنوان مهمترین پشتوانه پولی جهان و سرمایه ملی و پشتوانه اقتصادی کشورها و حتی ثروت امن خانوادهها مطرح بوده و کارایی دارد. طلا از منظری دیگر همواره راهکاری مناسب برای پس انداز و نگهداری سرمایه در میان مردم بوده است و مردم همیشه درصدد شناخت عوامل موثر بر قیمت آن بوده اند تا آنرا در شرایط مناسب (ارزان قیمت) خریده و علاوه بر بقیه مزیت ها، با فروش در موقعیت مناسب و با قیمت بالا، سود سرشاری را به دست آورند. طلا از ديدگاه اقتصادي مي تواند استراتژيک تلقي شود، زيرا خود پشتوانه مالي بوده و در بازارهاي جهاني نقش ارزنده اي را ايفا مي کند.
1-1ضرورت و اهمیت پیش بینی قیمت طلا
طلا همواره به عنوان رقيبي براي پول‌هاي رايج و جايگزيني براي آن‌ها در ايفاي نقش ذخيره ارزش، موقعيت خود را در بحران‌هاي سياسي و اقتصادي حفظ کرده است. طلا همچنان کالایی امن، برای سرمایه‌گذاری در شرایط نامطمئن اقتصادی است.مارتین هنکه، تحلیلگر اقتصادی در این باره می‌گوید:” با وجود تمام این بی ثباتی‌های اقتصادی موجود، سرمایه‌گذاران به دلیل ترس از دست دادن دارایی‌های خود و به منظور رویایی با افزایش تورم، به طلا به عنوان کالایی امن روی آورده‌اند.” تداوم سرمایه گذاری در بازار طلا و نقره موجب تداوم روند صعودی قیمت این فلزات گرانبها در بازارهای جهانی و ثبت رکوردهای جدید شده است.قاعدتاً پول رايج هر کشور بايد علاوه بر وظيفه مبادله پرداخت، به عنوان وسيلة ذخيرة ارزش نيز مورد استفاده قرار گيرد. در زمان جنگ، انقلاب و تورم شديد، پول رايج يك کشور نمي‌تواند نقش خود را به عنوان ذخيره ارزش به خوبي ايفا نمايد؛ چرا که دولتها براي تأمين هزينه‌‌های جنگ ناگزير پولهاي بدون پشتوانه توليد چاپ مي کنند. افزايش حجم پول در گردش و کاهش توليد و انحراف منابع کشور از توليدات رفاهي به توليدات و تجهيزات جنگي، موجب تورم مي شود و ارزش پول را کاهش مي دهد در اين زمان مردم براي حفظ ارزش دارايي خود به طلا روي مي آورند که ارزش آن با تورم افزايش مي يابد و به دارنده خود در مقابل تورم منفعت مي رساند؛
بنابراين، طلا از ديرباز، به عنوان پول يا شبه پول، به دليل قدرت نقدشوندگي بالا در سطح جهاني يك دارايي مهم و مقبول بوده است.
قيمت طلا در سطح جهان،با توجه به مقدار عرضه و تقاضا براي آن تعيين مي گردد. توليدکنندگان طلا (معادن)، بانكهاي مرکزي و فروشندگان طلاي قراضه از بزرگترين عرضه کنندگان طلا به بازارهاي جهاني هستند؛ همچنین جواهرسازان، صنعتگران، محتكران شمش طلا و سرمايه گذاران از متقاضيان اصلي طلا در بازار به شمار می‌روند.   اهميت طلا به عنوان يك منبع ثروت و همچنين نقش كنترلي آن در سيستم پولي جهان كه به عنوان نيروي محركه اصلي در اكتشاف، استخراج و توليد طلا مطرح مي‌باشند.اگرچه روابط متقابل پول و طلا بسيار پيچيده است و روابطي كه در قطعي بودن آن اتفاق نظر وجود داشته باشد نادر است، ولي حداقل در اين خصوص كه اين دو به يكديگر مرتبط هستند اتفاق نظر وجود دارد. اين ارتباط در قالب‌هاي مختلفي بيان شده است.گفتارهاي زير همه به نحوي دلالت براين ارتباط اساسي بين پول و طلا دارند:
1- جدا از اينكه يك معدن داراي چه نوع ماده معدني است،معدنكاري آن براي دستيابي به طلاست.
2- قيمت طلا نه فقط از طريق ميزان عرضه و تقاضاي آن تعيين مي‌شود، بلكه از طريق ميزان عرضه و تقاضا براي سرمايه و اعتبار(پول) به منظور رهايي از ركورد اقتصادي نيز كنترل مي‌شود.
3- اگر بخواهيم در اصلاح پايداري قيمت‌ها و اعتماد به پول رايج خاصي موفق باشيم بايد ارتباط آن را با طلا تقويت كنيم.
4- تحت شرايط ثابت از نرخ مبادلات پولي، حتي با رشد اقتصادي بسيار سريع، موازنه مالي جهان وقتي قابل حصول است كه افزايش كل ذخاير پولي بين المللي منطبق بر افزايش توليد طلا باشد نه منطبق بر افزايش يك نوع ذخيره پولي خاص مانند دلار.
به رغم مشكلات موجود در تخمين حوادث سياسي كوتاه مدت در جهان و اثرات آن در قيمت و توليد طلا در بازار آزاد، مي‌توان طلا را به عنوان يك شاخص حساس نسبت به شرايط ملي و بين‌المللي معين از قبيل تورم و يا جنگ معرفي كرد.
با توجه به تئوری‌‌های سنّتی اقتصاد، یکی از ویژگی‌های یک رژیم تغییر پذیر مثل نظام پولی طلای کلاسیکی1 که حدود سال 1880 تا وقوع جنگ جهانی اول حاکم بود، وجود مجموعه ای از نیروهای بازاری خود به خود تنظیم شونده ای است که باعث ثبات بلند مدت سطح قیمت ها می‌شوند. سازوکاری که این نیروها توسط آن فعالیّت می‌کنند معمولاً توسط تئوری کلاسیکی کالایی پول توصیف می‌شود (بوردو2 1984). با توجه به تئوری مذکور، تغییرات تولید طلا در نهایت هر حرکت تورمی یا ضد تورمی سطح قیمت را خنثی خواهد کرد. به هر حال مسئله این است که شوک‌های غیر منتظره عرضه یا تقاضای طلا می‌توانند اثرات کوتاه مدت قابل توجهی بر سطح قیمت و محصول واقعی در مواجهه با انعطاف ناپذیری‌های اسمی داشته باشند.
در یک رژیم بین المللی تغییر پذیر، تثبیت ارزش پول رایج كشورها به قیمت ثابت طلا، تکیه گاه اسمی پایداری برای سیستم پولی بین المللی فراهم می‌کند. گذشته از این، تبعیت از رژیم بین المللی تغییر پذیر به معنای فقدان استقلال پولی و مالی است، چون تحت چنین رژیمی الزام نخست حفظ قابلیت تبدیل پول‌های رایج به فلز قیمتی و نه تثبیت اقتصاد داخلی است (برگمن 1998).  فلز طلا به عنوان يك سرمايه ملي و پشتوانه اقتصادي كشور مطرح مي‌باشد، بنابراين اطلاع رساني در مورد آمار قيمت، توليد، ذخيره و… اين فلز گران‌بها در ايران در مقايسه با ديگر كشورها، براي برنامه‌ريزي بهتر در جهت استخراج و استفاده از آن مفيد و حتي ضروري مي‌باشد.

1-2-هدف پایان نامه
1 -ساخت بانک داده برای محققانی که در آینده قصد ادامه فعالیت دراین زمینه را دارند.داده‌های مورد استفاده برای تورم و دلار و شاخص کل از سایت بانک مرکزی،داده‌های مربوط به قیمت نفت و طلای جهانی از سایت forexو داده‌های مربوط به طلای ایران از زرگری ها تهیه می‌شود.
2- با توجه به عوامل تاثیرگذار در قیمت ها که ساختار محلی دارند،بررسی روش‌های قبلی در پیش بینی قیمت طلا.
3-شناخت عوامل موثر در قیمت طلای ایران.
4-ارائه مدل‌هایی که با دقت بالا در داخل کشور با توجه به عوامل تاثیر گذار،برای پیش بینی قیمت طلا استفاده می‌شوند.
5-هدف ساخت مدلی است که با دقت بالا بتواند پیش بینی کند،بنابراین ما از روش‌های مختلف همانند رگرسیون و الگوریتم‌های شبکه عصبی بهره خواهیم برد.در ضمن با بررسی روشهای پیش پردازش مثل انتخاب خصیصه مهم را در این راستا خواهیم داشت.
1-3- مراحل انجام تحقیق
دراین تحقیق،برای پیش بینی قیمت طلا،همه‌ی عوامل موثر بر پیش بینی قیمت طلا از سال 88 تا اواخر سال 92 گردآوری و مشخصه ها در55 فیلد مورد بررسی قرار می‌گیرند. آنالیز‌های اولیه روی داده‌های اولیه انجام شده و روی داده ها عملیات مرتب سازی و پاکسازی اعمال شده و سپس الگوریتم‌های متداول در شناسایی مشخصه‌های مهم و مدل‌های پیش بینی مورد یررسی قرار گرفته و در نهایت بازنگری و ارائه راهکار مناسب مورد مطالعه قرار می‌گیرد.
1-4 – ساختار پايان نامه
اين پايان نامه در پنج فصل تنظيم شده است. در فصل اول مقدمه، ضرورت، اهميت و اهداف پیش بینی قیمت طلا، هدف پايان نامه و مراحل انجام تحقيق بيان گرديد. فصل دوم شامل ادبيات موضوع و مباني نظري در زمينه پیش بینی قیمت طلا مي پردازد و مزايا و معايب روش‌‌های موجود بررسي مي گردد. در فصل سوم،عوامل موثر بر پیش بینی قیمت طلا مورد بررسی قرار می‌گیرد.در فصل چهارم، راهكار پيشنهادي ارائه شده و مراحل مربوط به آن به تفضيل بيان مي گردد. فصل پنجم، حاوي جمع بندي مطالب مطرح شده، نتيجه گيري و پيشنهاداتي براي پژوهش‌‌های آينده مي باشد. منابع مورد استفاده در اين پايان نامه نيز در يك فصل جداگانه در انتهاي پايان نامه قرار دارند.
فصل دوم
2- ادبيات موضوع و مباني نظري تحقيق
2-1-مقدمه
هدف اين فصل آشنايي با داده كاوي، فراگيري ماشين، فرايند داده كاوي ابزارها و تكنيك‌‌های داده كاوي روشهاي داده كاري و بررسي پژوهشي كارهاي انجام شده در زمينه پیش بینی قیمت طلا است.
2-2-رويكرد ماشين و داده كاوي
عصر حاضر،عصر انفجاراطلاعات است. اطلاعات فراواني در قالب پايگاه‌‌های داده ذخيره شده است كه تبديل آن ها به دانش با استفاده از ابزارهاي جديد و فرآيند تحليل، تفسیر داده ها و نتيجه گيري را تسهيل مي نمايد به منظور تسهیل فرآيندتصمیم گیری، سیستم ها بايد به دانش لازم و قابليت تصميم گيري براساس داده ها تجهيز شوند جهت دستيابي به اين هدف محققان به ارائه ايده‌‌های جديد از فراگيري ماشين پرداخته اند، با توجه به اين ايده ها وظيفه فراگيري ماشين، تبديل داده ها (ورودي) به دانش (خروجي) خواهد بود. همچنين براساس اين ايده ها ضرورت پيدايش يك حوزه تحقیقاتی جديد كه داده كاوي نام گرفته به وجود آمده است. (Michalski et al 1998).
به عنوان يك ابزار تحليل داده و اهداف داده كاوي براي آشكار كردن روندها يا الگوهایي كه تاكنون ناشناخته بودند يا بنا كردن روابطي در مجموعه‌‌های داده بزرگ براي كمك به تصميم گيرندگان براي گرفتن تصميمات بهتر است كه اين هدف را به وسيله به كارگيري روش‌‌های آماري همچون تحليل لجستيك و خوشه بندي و همچنين با استفاده از روش‌های تحليل داده به دست آمده از رشته‌‌های ديگر همچون شبكه‌‌های عصبي در هوش مصنوعي و درختان تصميم در يادگيري ماشين انجام مي دهند.(Kotl &Gervaise 2008)
داده و اطلاعات يا دانش، يك نقش قابل توجه در فعاليت‌‌های انسان دارد. داده كاوي فرايند كشف دانش توسط تحليل حجم عظيمي از داده از منابع مختلف و تبديل آن به اطلاعات مفيد است به علت اهميت استخراج دانش و اطلاعات از پايگاه داده‌‌های عظيم داده كاوي يك مولفه اساسي در زمينه‌‌های گوناگون زندگي بشر شامل كسب و كار تحصيلات، پزشكي، علم و… شده است.
كشف دانش در پايگاه داده ها اغلب داده كاوي ناميده مي شوند كه به هدف كشف اطلاعات مفيد از مجموعه‌‌های داده است. برنامه‌‌های كاربردي داده كاوي مختلفي به طور موفقيت آميز در حوزه‌‌های مختلفي همچون خدمات درماني، امور مالي، خرده فروشي، كشف تقلب، و تحليل ريسك و…. پياده سازي شده است.(Goel et al 2012).
به اين علت كه ابزارهاي داده كاوي روندها و رفتارهاي آينده را توسط رصد پايگاه داده ها براي الگوهاي نهان پيش بيني مي كنند باعث مي شوند كه سازمان ها تصميمات مبتني بر دانش و فعالانه بگيرند و به سوالاتي كه پيش از اين حل آن ها بسيار زمان بر بود پاسخ دهند. (Ramamohan et al 2012).
داده كاوي يك ابزار مفيد براي كاوش دانش از داده‌‌های حجيم است روش ها و الگوهاي متفاوت در دسترس در داده كاوي هستند. (Patic et al 2012).
داده كاوي يافتن اطلاعات با معاني خاص از يك تعداد زيادي از داده به وسيله بعضي از فناوري ها به عنوان رويه اي براي كشف دانش از پايگاه داده است. كه گام‌‌های آن شامل موارد زير است :
.(Han & kumber 2001).
1- پاكسازي داده ها : حذف داده نويز و ناسازگار
2- يك پارچه سازي داده : تركيب منابع داده ي گوناگون
3- انتخاب داده :يافتن داده مرتبط با موضوع از پايگاه داده
4- تبديل داده : تبدیل داده به شكل مناسب براي كاوش
5- داده كاوي : استخراج مدل‌‌های داده با بهره گيري از تكنولوژي
6- ارزيابي الگو : ارزيابي مدل هایي كه واقعاً براي ارائه دانش مفيد هستند.
7- ارائه دانش : ارائه دانش بعد از كاوش به كاربران به وسيله استفاده از تكنولوژي همچون ارائه بصري. (Lin &yeh 2012).
2-3-فرايند داده كاوي
استانداردهاي مختلفي براي انجام فرايند‌‌های داده كاوي وجود دارد كه معروف ترين استانداردهاي مورد استفاده در اين زمينه استاندارد Crisp-dm مي باشد.
1-تعریف مسئله(Business understanding)
تعریف مسئله شامل تعریف هدف مسئله،ارزیابی شرایط فعلی،تعریف اهداف داده کاوی وایجاد یک برنامه زمان بندی پروژه داده کاوی است.
2-تحلیل داده ها(Data Understanding)
وقتی که هدف مسئله مشخص شد و برنامه ریزی پروژه انجام گرفت،گام تحلیل داده ها نیازمندی‌های داده ای را مورد مطالعه قرار می‌دهد.این مرحله شامل تهیه مجموعه داده‌های اولیه، توصیف داده ها،کنکاش در داده ها و ارزیابی کیفیت داده ها است.کنکاش داده ها شامل مشاهده‌ی پارامتر‌های آماری،می تواند در پایان این فاز نیز اتفاق بیفتد.مدل‌هایی مثل خوشه بندی (clustering)می تواند در طول این گام به منظور شناسایی الگوها در داده ها انجام گیرد.
3-آماده سازی داده ها (Data Preparation)
زمانی که منابع در دسترس داده مشخص شدند،بایستی داده ها از آن انتخاب (Selecting)، پاک (Cleanin) و در قالب مورد نظر ریخته شوند.
همچنین کنکاش عمیق تر داده ها نیز در طول این فاز می‌تواند انجام گیرد.به علاوه ممکن است مدلهای دیگری نیز به کار روند تا بتوان الگوها را براساس تعریف مسئله استخراج کرد.
4-مدل سازی(Modeling)
ابزار‌های نرم افزاری داده کاوی همچون تصویر سازی (Visualization)و تحلیل خوشه بندی برای تحلیل‌های اولیه مفید هستند.ابزار‌هایی مانند شناسایی قوانین عمومی می‌تواند قوانین همبستگی اولیه را استخراج کند.وقتی که فهم بیشتری از داده ها بوسیله‌ی شناسایی الگو که با توجه به خروجی‌های مدل‌های اولیه حاصل می‌شود،افزایش می‌یابد،مدل‌های تخصصی تر بر حسب نوع داده می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد.
در این مرحله تقسیم بندی داده ها به مجموعه داده‌های آموزشی و مجموعه داده‌های آزمون لازم است.
5-ارزیابی(Evaluation)
نتایج مدل‌های استفاده شده در مراحل قبلی بایستی در بستر مسئله تعریف شده و اهداف تعریف شده در مراحل اولیه مورد ارزیابی قرار بگیرد.این کار منجر به شناسایی نیازهای بعدی خواهد شد.این نیازها اغلب شامل بازگشت به مراحل قبلی در فرایند CRISP-DMاست.تعریف مسئله در داده کاوی فرایند تکراری با بازگشت به عقب است که در آن نتایج اقدامات مدل سازی مختلف و تکرار آن ها روابط جدید بین داده ها را به کاربر نشان می‌دهد که باعث درک عمیق تر از مسئله برای کاربر خواهد شد.
6- توسعه(Deployment)
تكميل يك مدل اغلب هدف نهايي نيست بلكه هدف كشف اطلاعات بيشتر از داده است. اطلاعات از داده ي اصلي نياز خواهد داشت كه بيشتر سازماندهي شود و سپس تبديل شود به فرمي كه بتواند براي مشتري استفاده شود. اين اغلب شامل كاربرد مدل‌‌های عملكردي در فرايند‌‌های تصميم گيري سازمان است. اين فاز مي تواند ساده و در عين حال پيچيده باشد كه بستگي به نيازمندي ها دارد. اغلب اين فاز را مشتري به جاي يك تحليل گر داده انجام مي دهد. براي مشتري مهم است كه اعمال مورد نياز براي استفاده از مدل‌‌های توليد شده را تشخيص دهد.
2-4-ابزارها و تكنيك‌‌های داده كاوي

طبق ) (Bolton &howd 2012با توجه به تنوع، حجم و نوع داده ها روش‌‌های آماري زيادي براي پيش بيني قيمت طلا وجود دارد. اين روش ها مي تواند با ناظر يا بدون ناظر باشد. براي انجام فعاليت هایي كه در هر فاز داده كاوي باید انجام شود از ابزارها و تكنيك‌‌های گوناگوني چون الگوريتم‌‌های پايگاه داده تكنيك‌‌های هوش مصنوعي، روش‌‌های آماري، ابزارهاي گرافيك، كامپيوتري و مصور سازي استفاده مي شود. هرچند داده كاوي لزوما به حجم داده زيادي به عنوان ورودي نياز ندارد. ولي امكان دارد در يك فرايند داده كاوي حجم داده زيادي وجود داشته باشد.
در اينجاست كه از تكنيك ها و ابزارهاي پايگاه داده مثل نرمال سازی وتشخيص و تصميم به خطا و تبديل داده ها به خصوص در فازهاي شناخت داده و آماده سازي داده ها استفاده مي شود. همچنين تقريبا در اكثر فرايندهاي داده كاوي از مفاهيم روش ها و تكنيك‌‌های آماري مثل روش‌هاي ميانگين گيري (ماهيانه، ساليانه و…) روش‌‌های محاسبه واريانس و انحراف معيار و تكنيك‌‌های محاسبه احتمال بهره برداريهاي فراواني مي شود.
يكي ديگر از شاخه‌‌های علمي كه به كمك داده كاوي آمده است هوش مصنوعي مي باشد. مي توان گفت تكنيك‌‌های هوش مصنوعي به طور گسترده اي در فرايند داده كاوي به كار مي رود. به طوري كه بعضي از آمارگران داده كاوي را به عنوان هوش آماري مصنوعي معرفي مي كنند. و قابليت يادگيري بزرگترين فايده هوش مصنوعي است كه به طور گسترده اي در داده كاوي استفاده مي شود. تكنيك‌‌های هوش مصنوعي كه در داده كاوي بسيار زياد مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از شبكه‌‌های عصبي، روش‌‌های تشخيص الگوي يادگيري ماشين و الگوريتم ژنتيك و نهايتاً تكنيك ها و ابزارهاي گرافيك كامپيوتري و مصور سازي به شدت در داده كاوي به كار گرفته مي شود. و به كمك آنها مي توان داده‌‌های چند بعدي را به گونه اي نمايش داد كه تجزيه و تحليل نتايج براي انسان ها به راحتي امكان پذير باشد.
2-5-روش‌‌های داده كاوي
هرچند كه نرم افزارهاي مورد استفاده در داده كاوي به شدت خودكار شده اند اما هنوز نياز به هدايت كاربران در اين نرم افزار ها وجود دارد يكي از اين نيازها روشي است كه در الگوريتم‌‌های داده كاوي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين روش ها به 6 دسته كلي تقسيم بندي مي شود كه عبارتند از روش‌‌های توصيف داده ها، روش‌‌های تجزيه و تحليل وابستگي، روش‌‌های دسته بندي و پيش گويي، روش‌‌های خوشه بندي، روش‌‌های تجزيه و تحليل نويز و روش‌‌های تجزيه و تحليل تحول در اين بخش همزمان با تشريح اين روش ها بعضي از الگوريتم‌‌های پر كاربرد مرتبط با اين روش ها نيز بيان شده اند.
2-5-1- روش‌‌های توصيف داده ها
هدف اين روش ها ارائه يك توصيف كلي از داده هاست كه معمولا به شكل مختصر ارائه مي شود. هرچند توصيف داده ها يكي از روش‌‌های داده كاوي است ولي معمولا هدف اصلي نيست و اغلب از اين روش ها براي تجزيه و تحليل نيازهاي اوليه و شناخت طبيعت داده ها و پيدا كردن خصوصيات ذاتي داده ها يا براي ارائه نتايج داده كاوي استفاده مي شود.(Sirikulvad 2002).
2-5-2-درخت تصميم
از ابزارهاي داده كاوي است كه در رده بندي داده‌‌های كيفي استفاده مي شود در درخت تصميم درخت كلي به وسيله خرد كردن داده ها به گره هایي ساخته مي شود كه مقاديري از متغير ها را در خود جاي مي دهند.
با ايجاد درخت تصميم براساس داده‌‌های پيشين كه داده آنها معلوم است مي توان داده‌‌های جديد را دسته بندي كرد. روش درخت تصميم به طور كلي براي دسته بندي استفاده مي شود زيرا يك ساختار سلسله مراتبي ساده براي فهم كاربر و تصميم گيري است. الگوريتم‌‌های داده كاوي گوناگوني براي دسته بندي مبتني بر شبكه‌‌های عصبي مصنوعي، قوانين نزديك ترين همسايگي و دسته بندي بيزين در دسترس است.يكي از ساده ترين تكنيك ها از انواع درخت تصميم مي توان نوعcart – c5 – c4.5 را نام برد.(Potil 2012).
2-5-3-شبكه عصبي
روشي بسيار پركاربرد ديگر در پيش گويي نتايج استفاده از شبكه‌‌های عصبي مي باشد. شبكه عصبي مدل داده شده اي است كه بر مبناي عملكرد مغز انسان كار مي كند اساس كار اين شبكه شبيه سازي تعداد زيادي واحد پردازش كوچك است كه با هم در ارتباط هستند. به هر يك از اين واحد ها يك نرون گفته مي شود. نرون ها به صورت لايه لايه قرار دارند در يك شبكه عصبي معمولا سه لايه وجود دارد اولين لايه، لايه ي ورودي دومين لايه ي نهان و سومين لايه، لايه خروجي است.
لايه نهان مي تواند متشكل از يك لايه يا بيشتر باشد. اما ما در اين مطالعه معماري سه لايه را اتخاذ كرديم.
بعضي از داده ها كه به طور بارز و مشخصي از داده‌‌های ديگر متمايز هستند اصطلاحا به عنوان داده خطا يا پرت شناخته مي شود. كه بايد قبل از ورود به فاز مدلسازي و در فاز آماده سازي داده‌ها برطرف شود.
2-5-4-تشخيص آنومالي
يكي از روش‌‌های متداول تجزيه و تحليل نويز تشخيص آنومالي است كه براي شناسايي داده‌‌های دور افتاده با موارد غيرعادي به كار مي رود. برخلاف ساير روش ها كه قواعدي را براي شناسايي موارد غيرعادي به كار مي گرفتند اين روش اطلاعاتي در مورد اينكه رفتار نرمال چگونه است نگهداري مي كنند بنابراين مواردي كه با هيچ يك از الگوهاي شناخته شده همخواني نداشته باشد به عنوان موارد غيرعادي معرفي مي شود(Clementine 2007)..
مزيت استفاده از اين روش اين است كه حتي اگر هيچ الگوي شناخته شده اي در داده ها تشويق نشود مي توانيم از موارد آنومالي كشف شده استفاده كنيم.
2-5-5-روش‌های سری زمانی
در هر علم، به آمار جمع آوری شده مربوط به متغیری كه قرار است پیش‌بینی شود و در دوره‌های زمانی گذشته موجود است، اصطلاحا سری زمانی می‌گویند. منظور از یك سری زمانی مجموعه‌ای از داده‌های آماری است كه در فواصل زمانی مساوی و منظمی جمع‌آوری شده باشند. روش‌های آماری كه این گونه داده‌های آماری را مورد استفاده قرار می‌هد روش‌های تحلیل سری‌های زمانی نامیده می‌شود. یک سری زمانی مجموعه‌ی مشاهداتی ست که بر اساس زمان مرتب شده باشند.( نیرومند 1390).
2-5-6-روش‌های رگرسیون خطی
رگرسیون در لغت به معنای بازگشت، به مراحل قبلی در یک مسیر تحول و توسعه است. تحلیل رگرسیون در واقع بدنه اصلی مطالعات اقتصادسنجی را تشکیل می‌دهد و به طور کلی درباره مدلهای رگرسیون و نحوه برآورد آنها بحث می‌کند.
تحلیل رگرسیونی یا تحلیل وایازشی فن و تکنیکی آماری برای بررسی و مدل‌سازی ارتباط بین متغیرها است. رگرسیون تقریباً در هر زمینه‌ای از جمله مهندسی، فیزیک، اقتصاد، مدیریت، علوم زیستی، بیولوژی و علوم اجتماعی برای برآورد و پیش‌بینی مورد نیاز است.
تحلیل رگرسیونی، یکی از پرکاربردترین روشها در بین تکنیک‌های آماری است.
(درخشان1385).
2-6-خلاصه فصل
در این فصل، انواع روش‌های پیش بینی قیمت طلا، از ديدگاه‌‌های مختلف تعريف گرديد، الزامات و اقدامات مورد نياز براي پياده سازي پیش بینی قیمت طلا وهمچنین اهميت، كاربردها، مراحل و تكنيك‌‌های موثر داده كاوي در اين زمينه بيان گشت. در ادامه با بررسی روش‌های موجود پیش بینی قیمت طلا توسط تکنیک‌های داده کاوی با بررسی عوامل موثر، روشی تکمیل شده و بهبود یافته نسبت به روش‌های معرفی شده، ارائه خواهد شد.
فصل سوم
3-بررسی عوامل موثر بر پیش بینی قیمت طلا
3-1-مقدمه
در این فصل، کلیه عوامل موثر بر پیش بینی قیمت طلای ایران مورد بررسی قرار گرفته و نقش هر کدام از عوامل موثر بر کاهش یا افزایش قیمت طلا مورد مطالعه قرار می‌گیرد.
3-2- مجموع عوامل تاثیر گذار بر قیمت طلا
مجموعه عومل تاثیر گذار بر قمت طلا در این فصل به صورت کلی عبارتند از: شاخص بهای مصرف کننده (CPI)، SPDR، تعهدات باز، هرج و مرج و جنگ در کشور‌های تولید کننده نفت، شاخص دلار آمریکا، فروش رسمی، تولید ناخالص داخلی ایالت متحده، تولید ناخالص داخلی حوزه اروپا، ذخائر نفت ایالت متحده، نرخ مبادله دلار /یورو، هزینه مصرف خصوصی، هزینه مصرفی دولت و سرمایه ناخالص، صادرات کالا و خدمات، واردات کالا و خدمات، افزایش هزینه‌ی نیروی کار، افزایش تقاضای طلای هند و چین، بحران‌های اقتصادی آمریکا و بدتر شدن وضعیت اقتصادی جهان، تورم ناشی از به‌کارگیری سیاست‌های انبساطی پولی بانک‌های مرکزی، بحران بدهی دولت آمریکا و کشورهای منطقه‌ی یورو و ژاپن، ورود بانک مرکزی کشورها به بازار طلا، کاهش نرخ بهره بانکي،  صندوق بين‌المللي پول و فروش طلا، تغییر ارزش دلار نسبت به نرخ سایر ارزها(اندیس دلار)، اعیاد و مناسبت ها، رشد نقدینگی، پایه پولی، تزريق در آمد‌‌های ارزي حاصل از فروش نفت به جامعه، افزايش نقدينگي توسط بانك مركزي، اعتبارات و پرداخت‌‌های بانك مركزي و سيستم بانكي، استقراض بيش از حد دولت از بانك مركزي، سياست‌‌های پولي انبساطي، كسري بودجه دولت، شاخص در آمد کل (تپیکس)، قیمت مس، قیمت مسکن.

3-2-1-شاخص بهای مصرف کننده (CPI)

شاخص بهای مصرف کننده ((CPIبه عنوان اندازه گیری از تغییرات متوسط در طول زمان در قیمت‌های پرداخت شده بوسیله‌ی مصرف کنندگان شهری برای یک سبد بازاری از کالاها و خدمات مصرفی مصرف کننده می‌باشد.(روز بهان 1389)
از آنجایی که عموم این طور تصور می‌کنند که طلا،قادر به حفظ ارزش خودش است و نگه داری آن فاقد ریسک‌های بازار است،فلذا افزایش نرخ تورم عموما محرکی برای سرمایه گذاری در بازار طلا به عنوان یک ضربه گیر در برابر تورم است.
اگر چه سرعت حرکت قیمت طلا یکسان نیست اما قیمت طلا،تمایل به جا به جایی CPI را نشان داده است.از آنجاییکه ارز ایالات متحده و ارز حوزه یورو دو ارز اصلی در بازار جهانی طلا هستند،هم شاخص قیمت مصرف کننده ایالات متحده (USCPI)3 و هم شاخص قیمت مصرف کننده حوزه یورو (EURO ZONE HICP)4 در مدل لحاظ شده اند.
لازم به ذکر است که HICPشاخص هماهنگ قیمت‌های مصرف کننده کل اتحادیه اروپا می‌باشد.در پیش بینی قیمت طلای ایران شاخص قیمت مصرف کننده در ایران نیز محاسبه شده است.
3-2-2-SPDR
در سال‌های گذشته در کشور‌های غربی،صندوق‌های سرمایه گذاری پدید آمده اند که تخصصی بر روی طلا کار می‌کنند.گاهی این صندوق ها را 5EFT (EFT ها فقط بر روی طلا سرمایه گذاری نمی کنند )می نامند.
بزرگترین EFTجهان که بر روی طلا کار میکند صندوق 6SPDRاست که هم اکنون مالک حدود 1300 تن طلا است.در واقع طلا به عنوان یک نوع بیمه در اکثر صندوق‌های سرمایه گذاری حضور داردو این صندوق ها با خرید و فروش آن سود مناسبی را کسب می‌کنند.
SPDR در زمینه سهام طلا و خدمات اعتباری طلا در سطح بین الملل و عمدتا در شمش طلا سرمایه گذاری میکند.SPDR بزرگترین سرمایه گذار طلا در سطح جهان است و بنابراین خرید سهام طلای SPDRمستقیما به مفهوم افزایش تقاضا و بنابراین افزایش قیمت طلا است.زمانی که قیمت طلا افزایش می‌یابد،سرمایه گذاران زیادی به بازار هجوم می‌برند و خرید بیشتر از SPDRرا موجب می‌شوند.نتیجتا بین SPDR و هردوی جریان افزایش قیمت طلا و انباره قیمت طلا رابطه ای مثبت برقرار است.
3-2-3-تعهدات باز (OPEN INTEREST)

به معنی تعهدات یا قراردادهای نا تمام بوده و مشابه فاکتور قبلی مقدار بیشتر تعهدات باز به معنای تقاضای بیشتر برای طلا است.
(Bhuyan & Chaudhury 2009)
3-2-4-هرج و مرج و جنگ در کشور‌های تولید کننده نفت

هرج و مرج سیاسی و جنگ در کشور‌های تولید کننده نفت به دلیل استوار نگه داشتن روند‌های مثبت بین قیمت نفت خام و قیمت طلا،به عنوان یک فاکتور به مدل اضافه شده است.به طور معمول هر جایی که هرج و مرج یا جنگ باشد و یا حتی اگر در حد حدس و گمان هم که باشد موجب می‌شود که بسیاری از سرمایه گذاران چه حقیقی و یا حقوقی،ترکیب پرتفوی خود را به نفع افزایش مقدار طلا تغییر دهند.بنابراین انتظار می‌رود که رخداد چنین حوادثی منجر به افزایش قیمت طلا بشود.
 افزايش جهاني قيمت نفت ارتباط تنگاتنگي ميان نفت و طلا وجود دارد. زيرا هر دو کالاهاي استراتژيکي هستند که با تحولات اقتصادي دچار تاثير مي‌شوند. از طرفي طلا و نفت هردو کالاهايي تجديد ناپذير هستند که در واقع عرضه اين کالاها محدود به مقدار موجودي آنها در طبيعت است،در مقابل طلا همچون پول داراي ويژگي ذخيره ارزش مي باشد و از نقدپذيري بالايي برخوردار است و افراد به عنوان ذخيره يا سرمايه از آن بهره مي جويند. زماني که قيمت نفت افزايش مي يابد، به دلار بيشتري براي چرخاندن گردونه تجارت نفت نياز خواهد بود. آمريکا اين افزايش قيمت را با چاپ دلار تامين مالي مي کند. افزايش حجم دلار و عرضه آن در بازار بين المللي موجب کاهش ارزش و قدرت خريد دلار مي گردد.
مجموعه عوامل مذکور سبب مي گردد که دولت ها به سمت دارايي هايي از جمله طلا گرايش داشته باشند، براي اينکه طلا از خاصيت حفظ ارزش برخوردار است و افراد مي توانند با ذخيره آن نسبت به نگهداري دلاري که ارزش آن در حال پايين آمدن است، با ريسک کمتري مواجه شوند و در نهايت قيمت طلا افزايش يابد.
3-2-5-شاخص دلار آمریکا

این عامل متوازن کننده افزایش قیمت طلا یا به عبارتی همان شاخصی است که به طور منفی بر افزایش قیمت طلا تاثیر می‌گذارد.این شاخص عملکرد دلار آمریکا را در برابر سبدی از ارزهای خارجی تعیین میکند.به علت این که درحال حاضر بازار جهانی طلا تحت سلطه دلار آمریکا است،نوسانات دلار عموما بر قیمت طلا موثر است.تضعیف دلار موجب افزایش قیمت طلا می‌شود. علت آن این است که سرمایه گذاران خواهان ریسک کمتر نرخ تبدیل ارز هستند.
کاهش ارزش دلار به نظر اکثر کارشناسان مهمترين عامل افزايش ارزش طلا،اکنون کاهش ارزش دلار است که عوامل ديگر نيز از اين عامل تاثير مي پذيرند. هنگامي که ارزش دلار کاهش پيدا مي‌کند، مقدار زيادي پول از بازار خريد و فروش ارز وارد بازارهاي کالاهايي مي‌شود که در بورس معامله مي‌شوند. در چنين شرايطي، بازار طلا نيز تحت تاثير قرار مي گيرد.
از سوي ديگر تنزل ارزش دلار به کاهش ارزش ذخيره ارزي بانک مرکزي کشورهاي مختلف منجر مي‌شود و آنها براي جبران اين مساله به دنبال افزايش ذخيره طلاي خود مي‌افتند که به رشد چرخش پول در بازار طلا و افزايش قيمت آن مي‌ انجامد. بنابراين هم بانک‌‌های مرکزي و هم سرمايه گذاران در جهت جلوگيري از کاهش دارايي‌‌های خود طلا را بهترين گزينه براي جايگزين کردن دلار مي دانند
بنابراین تنها عامل اصلی جریان خروجی و یا کاهش دهنده قیمت طلا مورد ششم یعنی فروش رسمی طلا از طریق کشور‌های مختلف و موسسات مختلف جهانی است.
(wang 2012)
3-2-6-فروش رسمی

هر زمانی که تعدادی از بزرگترین دارندگان طلا،اعلام رسمی خرید و فروش طلا بنمایند،به طور منفی روی تقاضای بازار طلا اثر گذاشته و نهایتا قیمت بازار را کاهش میدهند.
(Klapwijk 2010)

3-2-7-USGDP7:تولید ناخالص داخلی ایالت متحده

رشد اقتصادی منجر به مصرف زیادتر نفت و نهایتا افزایش بهای نفت می‌گردد.این اثر با رابطه مثبت بین دو تولید ناخالص داخلی و افزایش قیمت نفت نشان داده می‌شود. برای کاهش قیمت نفت تنها عامل،کنترل ذخائر نفت ایالت متحده است.
3-2-8-قیمت مسکن
هر نوع تسهیلاتی که نسبت به ارز و سکه فراهم شود در قیمت مسکن اثر گذار است چرا که اینها همگی لازم و ملزوم یکدیگر هستند. برای ساخت خانه باید پول داد و پول هم از پشتوانه طلا و ارز پیروی می‌کند.باافزایش قیمت مسکن قیمت طلا هم افزایش پیدا میکند ولی با کاهش قیمت مسکن لزوما قیمت طلا کاهش نمی یابد.و همچنین با کاهش تعداد معاملات در املاک تقاضا برای خرید طلا افزایش پیدا کرده و قیمت آن افزایش پیدا می‌کند.
(میدانی 1390)
3-2-9-ذخائر نفت ایالت متحده

زمانی که موجودی نفت از سطح قبلی اش کمتر بشود بازار متوجه تنش در عرضه شده و قیمت نفت بالا می‌رود.از این رو عامل موجودی ذخائر نفت،با جریان خروجی کاهش قیمت نفت رابطه مثبت دارد. (Elekdag et al 2010)
3-2-10-نرخ مبادله دلار /یورو

به دلیل این که یورو بخش اعظم شاخص دلار را تشکیل می‌دهد،تغییر در یورو نهایتا روی شاخص دلار اثر می‌گذارد.به طور اخص افزایش نرخ مبادله به معنای افزایش شاخص دلار است و بنابراین رابطه مثبت بین نرخ مبادله یورو و شاخص دلار آمریکا در نظر گرفته می‌شود.این چنین رابطه ای بین نرخ تورم و نرخ تبادل وجود دارد.با به کارگیری تئوری برابری قدرت خرید مطلق،(تئوری برابری قدرت خرید در شکل مطلق،آن است که یک سبد کالا و خدمات،وقتی بر حسب پول مشترکی قیمت گذاری شود،باید هزینه‌های یکسانی در کشور‌های مختلف داشته باشد.آشکار است اگر قانون قیمت واحد برای تمامی کالاها مصداق پیدا کند آنگاه برابری قدرت خرید مطلق نیز مصداق پیدا می‌کند.)قانون قیمت واحد مابین دو ارز را می‌توان طبق رابطه ریاضی زیر نشان داد:
(USCPI)/ (EURO ZONE HICP)=نرخ تبادل یورودلار
رابطه بالا همبستگی مثبت مابین نرخ تبادل و شاخص قیمت مصرف کننده حوزه یورو را به همان خوبی همبستگی منفی مابین نرخ تبادل و شاخص قیمتی مشتری دلار نشان می‌دهد.
(smail 2009)
تنها متغیر اقتصادی دخیل در حال حاضر شاخص قیمت مصرف کننده CPIاست.داشتن نوسانات خاص خود ایجاب می‌کند که برای قابلیت پیش بینی بهتر مدل،به عوامل زمینه ای این شاخص هم توجه شود.در هنگام اندازه گیری مقدار تورم،عوامل موثر بر تورم در مدل گنجانده شده است.
اساس تورم،تغییر قیمت ها در سطح زمان است و دو عامل تورم کشش تقاضا و تورم فشار قیمت ها تشکیل دهنده آن هستند.تورم کشش تقاضا از افزایش در تقاضای کل،ناشی از رشد اقتصادی نشات می‌گیرد.به عبارت دیگر مابین GDPو افزایش CPIرابطه مثبت وجود دارد.یکی از روش‌های متداول محاسبه GDPرویکرد مصرفی است که مصرف گروه‌های مختلف اقتصاد را در بر می‌گیرد.
3-2-11هزینه مصرف خصوصی
مصرف‌ نهایی‌ خانوار هزینه‌ی‌ مصرف‌ کالاهاو خدمات‌ توسط خانوارهای‌ مقیم‌ است‌ اعم‌ از این‌که‌ در داخل‌ قلمرو اقتصادی‌ یا درخارج‌ ازآن‌ صورت‌ گرفته‌ باشد.در مورد کالاها و خدماتی‌ که‌ هزینه‌‌ی تهیه‌ی‌ آن‌ها،  هزینه‌ی‌ مصرف‌ نهایی‌ خانوار محسوب‌ می‌‌شود نکات‌ زیر قابل‌ ذکراست‌:
•  منزل‌ مسکونی‌ خانوار به‌دلیل‌ این‌که‌ کالایی‌ است‌ که‌ توسط‌ مالک‌ آن‌ برای‌ ارائه‌‌ی خدمات‌ سکونتی‌ به‌کارگرفته‌ می‌شود، هزینه‌ی‌ تهیه‌ی‌ آن‌ ( خرید، احداث‌ یاایجاد آن‌ ) تشکیل‌ سرمایه‌ی ثابت محسوب‌ شده‌ ودر مصرف‌ نهایی‌ منظور نمی‌شود. ارزش‌ خدمات‌ سکونتی‌ که‌ در مورد خانه‌های‌ اجاری‌، مبلغ‌ اجاره‌ و درمورد خانه‌های‌ ملکی‌ اجاره‌ی‌ احتسابی‌ است‌ هزینه‌ی‌ مصرف‌ نهایی‌ خانوار محسوب‌ می‌شود.
• هزینه‌‌ی تهیه‌ی‌ اشیای‌ گرانبها نیز مصرف‌ نهایی‌ نبوده‌ و تشکیل‌ سرمایه‌ی ثابت است‌. اشیای گرانبها عمدتا شامل‌ کارهای‌ هنری‌، سنگ‌ها و فلزات‌ گرانبها و جواهرات‌ طراحی‌ شده‌ از این‌ سنگ‌ها و فلزات‌ هستند.
• در مصرف‌ نهایی‌ خانوار فقط‌ هزینه‌ی‌ رفع‌ نیازهای‌ شخصی‌ اعضای‌ خانوار و نه‌ هزینه‌های‌ صورت‌ گرفته‌ برای‌ مقاصد شغلی‌ منظور می‌شود.
•   براورد ارزش‌ کالاها وخدماتی‌ که‌ خانوار از محل‌ اشتغال‌ اعضای‌ خود و به‌ عنوان‌ جبران‌ خدمات‌ غیرنقدی‌ دریافت‌   می‌کند در مصرف‌ نهایی‌ منظور می‌شود.
•   ارزش‌ احتسابی‌ کالاها و خدمات‌ تولید شده‌ توسط‌ خانوار به‌عنوان‌ یک‌ بنگاه‌ غیرشرکتی‌ که‌ توسط‌ همان‌ خانوار نیز مصرف‌ می‌شود هزینه‌ مصرف‌ نهایی‌ خانوار تلقی‌ می‌شود.
•   ارزش‌ احتسابی‌ خدمات‌ واسطه‌ گری‌های‌ مالی‌ و خدمات‌ بیمه‌ پس‌ از تخصیص‌  FISIM  و ستانده‌ی‌ خدمات‌ بیمه‌ به‌ خانوار به‌عنوان‌ مصرف‌ نهایی‌ خانوار محسوب‌ می‌شود.
•  ارزش‌ احتسابی‌ خدمات‌ سکونتی‌ خانوارهای‌ مالک‌ منزل‌ مسکونی‌ خود به‌ عنوان‌ مصرف‌ نهایی‌ خانوار منظورمی‌شود.
•  هزینه‌ی‌ تعمیرات‌ جزئی‌ و نگهداری‌ منازل‌ مسکونی‌ شخصی‌ هزینه‌ی‌ مصرف‌ نهایی‌ منظور نشده‌ و به‌ عنوان‌ مصرف‌ واسطه‌ بخش‌ املاک‌ و مستغلات‌ تلقی‌ می‌شود.
•   پرداخت‌های‌ خانوار برای‌ انواع‌ جواز، گواهینامه‌، گذرنامه‌ و نظایر آن‌ مصرف‌ نهایی‌ خانوار منظور می‌شود.
افزایش هزینه مصرف خصوصی،باعث کاهش رشد اقتصاد و موجب افزایش قیمت طلا می‌شود. (گلدانساز و بقیه 1391).
3-2-12-هزینه مصرفی دولت و سرمایه ناخالص
هزینه‌های عمومی : پرداخت هزینه‌هایی که به منظور بهای کالا و خدماتی که در حدود فعّالیّت دولت انجام می‌شود و یا عبارتند از بهای کالاها و خدماتی که در حدود فعّالیّت‌های دولت پرداخت می‌شود. هزینه‌های عمومی از دید ِ اقتصاددانان به ۲ دسته تقسیم می‌شود : A: هزینه‌های اداری و اجرایی : هزینه‌هایی که برای نگهداری از اموال منقول و غیر منقول و ایجاد تسهیلات لازم برای اجرای عملیات یا نظارت را فراهم می‌آورد را هزینه‌های اداری و اجرایی می‌گویند که انواع مختلفی را در بر می‌گیرد که عبارتند از : ۱- هزینه‌های مربوط به ماموریت، حمل و نقل و ارتباطات. ۲- اجاره که عبارتست از : بهره ای که ازهر نوع زمین، ساختمان، تاسیسات و یا در واقع از دارایی ثابت عاید افراد ذی نفع می‌شود و پرداخت حق ّ استفاده از دارایی‌های ثابت تحت عنوان اجاره تفسیر می‌شود. ۳- خدمات قراردادی عام ّ : مجموع هزینه‌های خدماتی که یک دستگاه اجرایی از بخش خصوصی یا دولتی دیگر، تقاضا می‌کند؛ این نوع خدمات شامل هزینه‌های نگهداری ساختمان و تاسیسات هزینه‌های تعمیرات، تغییرات جزیی، هزینه‌های پذیرایی، هزینه‌های مطالعاتی و تحقیقاتی می‌باشد. ۴- هزینه‌های خدمات قراردادی ِخاصّ : هزینه‌های این بخش شامل سوخت حرارتی و برودتی، سوخت وسایل نقلیه‌ی موتوری وسایر موارد مصرف شدنی آنها، هزینه‌ی سوخت ِ ماشین آلات ِ سبک و سنگین و هزینه‌های برق و آب آشامیدنی می‌باشد. ۵- لوازم و موارد مصرف شدنی : این بخش بیانگر هزینه‌های مربوط به کالاهای مصرفی بی دوام و یا کم دوام است که به سهولت استهلاک پذیرند. هزینه‌های سرّی : با توجه به مادّه‌ی ۵۷ قانون محاسبات عمومی، هزینه‌هایی است که به تشخیص وزیر یا مقامات مُجاز از طرف او و با امضای ذی حساب به عنوان هزینه‌های قطعی منظورمی شود. -B هزینه‌های عمومی اقتصادی : ۱ – هزینه‌های سرمایه ای : هزینه‌هایی که در آینده موجب کسب درآمد می‌شود و از تجمّع ِ هزینه کالاهای سرمایه ای، واسطه ای و مصرفی ایجاد می‌شوند یا امکانات ِ ایجاد آن بصورت سرمایه ای وسرمایه گذاری ِ ثابت را فراهم می‌آورد که در بودجه‌ی عمومی کلّ کشورمعمولا به صورت وسایل و تجهیزات اداری و طرح‌های عمرانی و به صورت دارایی‌های ثابت ظاهر می‌شوند. ۲- هزینه‌های جاری : در حقیقت هزینه‌هایی هستند که در زمان ِ حال منافعی را ایجاد کنند و دارای منافع مستقیم در بلندمدّت و آینده نیستند و این هزینه ها را هزینه‌های مصرفی نیز قلمداد می‌کنند.
افزایش هزینه مصرفی دولت ،باعث کاهش رشد اقتصاد و موجب افزایش قیمت طلا می‌شود.
(گلدانسازوبقیه 1391)
3-2-13-صادرات کالا و خدمات
صادرات کالاها و خدمات باعث توسعه اقتصادی کشور ها وتاثیر بسزایی روی تولید ناخالص داخلی دارد. (نائینی 1375)
3-2-14-واردات کالا و خدمات
واردات هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای درحال توسعه موجب جهش رشد اقتصادی شده است. برخی مطالعات نشان میدهند که در بعضی کشورها اثر واردات بر رشد اقتصادی نامشخص است که احتمالا این موضوع به ساختار واردات این کشورها بر میگردد. بنابراین در دنیای مدرن واردات جزو ابزارهای رشد است.
(هادیان و مقدم 1388).
3-2-15-افزایش هزینه‌ی نیروی کار
افزایش هزینه نیروی کار موجب افزایش قیمت نفت میشود و افزایش قیمت موجبافزایش قیمت طلا می‌شود.
(حسن تاش 1387).
3-2-16-افزایش تقاضای طلای هند و چین
برخي کشورها مانند چين، هند و…،‌با توجه به کاهش ارزش دلار در بازار جهاني، نسبت به خريد طلا اقدام کرده اند و همين افزايش تقاضا،خود سبب بالارفتن بهاي اين فلز گرانبها در بازار جهاني شده است. هند به تازگي 200 تن طلا وارد



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید