دیابت
دیابت علت اصلی کوری افراد ۷۴-۲۰ ساله و نیز شایع ترین علت قطع اندام تحتانی (غیر از آسیبهای فیزیکی) و نارسایی مزمن کلیه است. خوشبختانه نتایج تحقیقات نشان می دهد که پیدایش عوارض عروقی و عصبی دیابت را می توان با کنترل دراز مدت قند خون به تأخیر انداخت یا سیر آن را کند نمود.
دیابت چیست؟
دیابت یک اختلال متابولیکی است . بدین صورت که سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل قندها کاهش می یابد و قند خون افزایش می یابد.
انواع دیابت :
بطور کلی دیابت به دو دسته دیابت نوع ۱ و نوع ۲ تقسیم می شود.
نوع ۱ (IDDM) : با ناتوانی ترشح انسولین توسط سلولهای (بتا) لوزالمعده مشخص می شود و عموماً در بیماران جوانتر بروز می کند که اغلب لاغرند. در این بیماران اگر انسولین قطع شود، دچار اختلال متابولیک شدید می شوند. چون در بدن آنان هیچ انسولینی ترشح نمی شود و وابسته به انسولین هستند، به همین خاطر IDDM نیز می گویند.
نوع ۲ (NIDDM) : دیابتی های نوع ۲ اغلب مسن تر هستند (سن بالاتر از ۴۰ سال)
سابقه خانوادگی دیابت دارند و چاقند، هر چند ۲۰-۱۰ درصد آنها لاغرند. در دیابت نوع ۲ بدن افراد مبتلا انسولین ترشح می کند وحتی ممکن است غلظت انسولین در خون از مقدار معمول آن بیشتر باشد. اما گیرنده های سلولی فرد نسبت به انسولین مقاوم شده و در حقیقت نمی گذارد انسولین وارد سلولها شده و اعمال طبیعی خود را انجام دهد.
سایر انواع دیابت :
۱- دیابت بالینی با شروع در جوانی (MODY) : نوعی دیابت نوع ۲ است که چندین نسل را در یک خانواده در سنین پایین گرفتار می کند. نقایص ژنتیکی متعددی ممکن است موجب این سندرم شوند، که عمدتاً ژن گلوکوکیناز را درگیر می کند.
۲- دیابت حاملگی : نوعی اختلال تحمل گلوکز در جریان حاملگی است.
۳- دیابت وابسته به سوء تغذیه : که معمولا در جهان سوم مشاهده می شود و مبتلایان بین ۴۰-۱۰ سال قرار دارند.
۴- دیابت ثانویه : این دیابت ممکن است در اثر سایر بیماریها یا داروها بروز کند.
آموزش اساس درمان است.
بهترین راه کنترل قند خون کاهش وزن با رژیم غذایی مناسب است.
دیابت ممکن است به بهای از دست دادن کلیه هایتان تمام شود و پس از هم اکنون وارد عمل شوید.
بهترین راه کنترل قند خون کاهش وزن با رژیم غذایی مناسب است.
تشخیص :
علائم بالینی اولیه که تشخیص دیابت را مطرح می کند عبارتند از :
پراداری – پرنوشی – ادرار شبانه – کاهش وزن
جهت تشخیص بیماران به دو دسته دارای علائم بالینی و بدون علائم بالینی تقسیم می شوند.بیماران با علائم بالینی ذکر شده با یک آزمایش ساده قند غیر ناشتا ۲۰۰< تشخیص داده می شود اما بیماران بدون علائم بالینی ممکن است سالها بدون تشخیص باقی بمانند و در زمان تشخیص اختلال چشمی- اختلال اعصاب محیطی و یا اختلالات ناشی از دیابت داشته باشند.
لذا درصورتیکه سن بالای ۴۰ سال، وجود سابقه دیابت در خانواده و وزن بالا دارید، حتماً سالیانه آزمایش قندخون انجام دهید.
عوامل خطر ساز :
۱- چاقی ۲- سابقه خانوادگی در بستگان درجه یک ۳ – نژاد سیاه
۴- سن >۶۵ – ۵۰ سال ۵- چربی خون بالا ۶- فشار خون بالا ۷- سابقه تست تحمل گلوکز مختل ۸- سابقه بدنیا آوردن نوزاد با وزن >۴ کیلوگرم
رژیم غذایی در افراد مبتلا به دیابت :
بسیاری از افرادی که بعد از سن ۴۰ سالگی دچار دیابت می گردند با رعایت یک رژیم غذایی مشتمل بر مصرف سبزیجات- غلات کامل-حبوبات و ماهی و محدود کردن شدید فرآورده های شیرینی پزی و شکر و محدود کردن مصرف گوشت ، مرغ و تخم مرغ می توانند دیابت خود را کنترل کنند.
نیاز به مصرف سبزیجات و حبوبات در افراد دیابتی دو برابر افراد عادی است.
نقش ورزش در افراد مبتلا به دیابت :
یکی از مهمترین راههای کنترل و کاهش قند خون ورزش (پیاده روی) در روز به مدت ۳۰ دقیقه است.
ورزش به دیابتی ها کمک می کند از شر حملات قلبی- نابینایی و آسیبهای عصبی درامان باشند. وقتی غذا می خورید سطح قند خون افزایش می یابد هرچه سطح قند خون افزایش یابد، قند بیشتری به سلولها می چسبد. وقتی که قند به سلولها بچسبد دیگر نمی تواند از آن جدا شود و تبدیل به ماده ای مضر به نام سوربیتول می شود که این ماده باعث نابینایی و ناشنوایی و آسیبهای مغزی و قلبی و سندرم پاهای سوزان و… می گردد.وقتی که قند خون وارد بدن می شود در سلولهای کبد و ماهیچه ذخیره می شود. اگر سلولهای کبد و ماهیچه از کربوهیدرات اشباع باشند، قندها دیگرجایی برای رفتن ندارند. اگر ذخیره سلولهای ماهیچه به واسطه ورزش کردن مصرف گردد بعد از صرف غذا، قندها بوسیله ماهیچه جذب می شوند و مقدار آنها در خون افزایش نمی یابد. بنابراین با یک برنامه ورزشی منظم می توانیم ذخیره قند ماهیچه ها را کاهش دهیم و در نتیجه عوارض بیماری دیابت را نیز کاهش دهیم.
آمادگی لازم جهت انجام ورزش :
۱- مشورت با پزشک : افراد مبتلا به دیابت با سن بالای ۴۰ سال- سابقه مصرف سیگار و اعتیاد- سابقه خانوادگی سکته قلبی – چربی خون بالا مورد ارزیابی قلبی و عروقی قرار گیرند.
۲- شروع تدریجی ورزش : هفته اول ۵ دقیقه در روز – هفته دوم ۸ دقیقه در روز- هفته سوم ۱۱ دقیقه در روز ۵-۴ بار در هفته و به این ترتیب اضافه شود تا به ۴۵دقیقه-۱ ساعت در روز ۵-۴ روز در هفته.
تأثیر داروهای گیاهی بر قند خون :
داروهای گیاهی می توانند در کاهش قند خون نقش مهمی ایفا نمایند. به عنوان مثال شنبلیله با کاهش سرعت جذب گلوکز در دستگاه گوارش موجب افزایش توانایی بدن در کنترل نمودن قند خون می گردد همچنین دارچین با افزایش سرعت سوخت گلوکز بوسیله سلولهای بدن موجب جلوگیری از افزایش ناگهانی قند خون می گردد. گیاهانی نظیر سنبل الطیب، برگ توت سیاه، برگ درخت گردو، تخم گشنیز، سیر و پیاز می توانند در کاهش قندخون مفید باشند.
طبق آماری که مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم استان اصفهان اعلام کرده از تعداد بیمارانی که به این مرکز مراجعه نمودند :
سابقه فامیلی :
۷/۷۱ % مثبت ۳/۲۸ منفی
نوع دیابت :
نوع ۱ (IDDM ( ۵/۱۱%
نوع ۲ (NIDDM ( ۷/۸۶%
MODY ۹/۱%
وضعیت گروههای سنی :
۲/۶% ۲۰>
۵/۴% ۳۰-۲۱
۲/۱۳% ۴۰-۳۱
۳/۲۸% ۵۰-۴۱
۳/۲۷% ۶۰-۵۱
۵/۳% ۸۰-۷۱
۲% ۸۰<
وضعیت تری گلیسرید :
۸/۵۴% ۲۰۰>
۱/۴۰ ۴۵۰-۲۰۰
۱/۵ ۴۵۰<
وضعیت کلسترول :
۸/۳۲ ۲۰۰>
۵/۱۸ ۲۲۰-۲۰۰
۷/۴۸ ۲۲۰
وضعیت بیماریهای عروق کرونر :
۱/۲۸% مثبت
۹/۷۱% منفی
وضعیت BMI در بیماران مراجعه کننده به مراکز تحقیقات غدد متابولیسم :
۶/۸% ۲۰>
۸/۲۷ ۲۵-۲۰
۷/۳۹ ۳۰-۲۵
۸/۲۳ ۳۰<
بیماری قند یا دیابت نوعی اختلال در سوخت و ساز است که به علل مختلف تظاهر می کند و با درجات مختلف از کمبود انسولین یا عدم پاسخ به انسولین همراه است. طبق این تعریف نقش مهم انسولین و تغییرات مهمی که بدنبال کمبود آن در سوخت و ساز ایجاد می شود بهتر مشخص می شود.
بیماری قند یا دیابت نوعی اختلال در سوخت و ساز است که به علل مختلف تظاهر می کند و با درجات مختلف از کمبود انسولین یا عدم پاسخ به انسولین همراه است. طبق این تعریف نقش مهم انسولین و تغییرات مهمی که بدنبال کمبود آن در سوخت و ساز ایجاد می شود بهتر مشخص می شود.
● دیابت نوع ۲ یا دیابت غیر وابسته به انسولین
این نوع دیابت تقریباٌ ۸۵ تا ۹۰ درصد کل بیماران دیابتی را تشکیل می دهد. در این نوع دیابت، زمینه ارثی دخالت دارد و در مقایسه با دیابت وابسته به انسولین بیشتر به صورت فامیلی مشاهده می شود. در فردی که دارای زمینه ارثی بیماری است، عوامل محیطی می توانند موجب بروز علائم بیماری شوند.
▪ دیابت نوع ۲ به دو گروه نقسیم می شود:
۱) دیابت در افراد چاق
۲) دیابت در افراد با وزن طبیعی
در کشورهای غربی ابتلاء به دیابت به میزان ۶۰ تا ۹۰ درصد مربوط به عامل دریافت کالری اضافی، چاقی و در نتیجه مقاومت نسبی به انسولین است. در بیمارانی که وزن طبیعی دارند، افزایش مختصر وزن از جمله افزایش وزن به طور طبیعی در دوره کودکی یا هنگام بلوغ، موجب افزایش عدم تحمل نسبت به گلوکز خواهد شد.
دیابت نوع ۲، اغلب در بینافراد میانسال دیده می شود. در کودکان و نوجوانان، نوعی دیابت ظاهر می شود و به نام اختصاری مودی معروف است و به صورت ارثی منتقل می شود.
در دیابت نوع ۲، کمبود انسولین به طور نسبی وجود دارد ولی مقاومت به انسولین می تواند در پیدایش بیماری اهمیت بیشتری داشته باشد. در این بیماران پاسخ انسولین به گلوکز ممکن است طبیعی یا بیش از طبیعی باشد. در این نوع دیابت فاصله غیر طبیعی شدن تست تحمل گلوکز تا نمود افزایش قند خون در حالت ناشتا ممکن است از چند سال تا چند دهه طول بکشد در حالی که در دیابت نوع ۱، این فاصله چند ماه تا چند سال است، با کم کردن وزن بیمار در اوایل به انسولین را اصلاح کرد.در هر دو نوع دیابت عوارض مزمن بیماری وجود دارد.
▪ ارتباط دیابت نوع ۲ با رشد جنین و کودک شیرخوار
بروز بیماری های قلبی – عروقی در افراد بالغ با رشد آنها در دوره جنینی و شیرخوارگی ارتباط دارد. بیماری قلبی – عروقی را یک اثر برنامه ریزی شده از اختلال رشد در مراحل اولیه عمر می دانند. طی دوره های بحرانی در اوایل عمر در نتیجه یک عامل محرک یا مخرب کار با ساختار موجود زنده دچار تغییر دائمی یا طولانی می شود و به این دلیل چنین روندی به برنامه ریزی تعبیر می شود. شواهد این پدیده حدود ۷۰ سال پیش مشاهده شده است به این صورت که در نواحی مختلف انگلستان و ولز بین مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی و مرگ و میر نوزادان، ارتباط نزدیکی به دست آمد. از آنجایی که مرگ و میر نوزادان بیشتر با کمی وزن آنان هنگام تولد همراه ایت، می توان چنین نتیجه گیری کرد که اختلال رشد جنین، در پیدایش بیماریهای قلبی – عروقی در سنین بالا مؤثر است.
بر اساس یک آمار در بین ۵۶۵۴ نفر مرد، بیشترین تعداد مرگ ناشی از نرسیدن خون به عضله قلب، شامل کسانی بوده که وزن آنان هنگام تولد تا یکسالی از حد طبیعی پایین تر بوده است و به این ترتیب میزان مرگ و میر در افرادی که وزن هنگام تولد آنها پایی بوده، سه برابر افزایش داشته است.
بررسی های بعدی نیز نشان داد که کمی وزن هنگام تولد مخصوصاٌ‌ وقتی همراه با افزایش وزن جفت باشد با افزایش فشار خون و فیبرینوژن در سنین بالاتر ارتباط دارد، پس می توان نتیجه گیری کرد که اختلال در رشد بعضی از بافت ها مثل بافت عروقی – خونی و کبد در اثر شرایط نامناسب محیطی و در زمان بحرانی می تواند موجب بروز عوارض فوق الذکر در سنین بالاتر شود. همچنین با توجه به مطالب فوق می توان به نقش مهم تغذیه مادران باردار پی برد.
دیابت نوع ۲ و اختلال در تحمل گلوکز اغلب با فشار خون و بیماریهای ایسکمیک قلبی تواماٌ دیده می شود. می دانیم سلولهای بتا در دوران جنینی به سرعت رشد می کنند و اشکال تغذیه جنین می تواند به اختلال در تحمل گلوکز منجر شود.
پس عواملی که در اوایل زندگی و دیابت نوع ۲ و یا مخلوطی از آنها شودو البته این تغییرات بستگی دارد به اینکه اختلال رشد در جنین یا شیرخوار در چه زمانی از رشد و تکامل بوجود آید.
البته این موضوع که حوادث دو سال اول عمر موجب تغییراتی در ۵۰ تا ۷۰ سال بعد شود در ابتدای امر بعید به نظر می رسد ولی اگر از دریچه دیگری به موضوع نگاه کنیم ممکن است این مطلب کمتر موجب شگفتی شود. طبق محاسبه ای که انجام شده برای تبدیل سلول تخم به یک نوزاد رسیده به ۴۲ دوره تقسیم سلولی نیاز است، در حالی که بعد از تولد برای تبدیل نوزاد به یک فرد بالغ فقط ۵ دوره تقسیم سلولی دیگر لازم است. دفعات تقسیم سلولی و زمان آن در بافتهای مختلف بدن متفاوت است برای مثال در هنگام تولد سلولهای عصبی به طور کامل وجود دارند و حداقل نیمی از سلولهای بتای پانکراس تشکیل شده است. اثرات مخرب عوامل مختلف بخصوص سوء تغذیه می تواند اثرات دائمی بر روی اندازه و ساختمان بافت ها و اعضاء مختلف بدن بگذارد. اختلال در تغذیه داخل رحمی ممکن است موجب اختلال در رشد کلی بدن شود و یا با محافظت نسبی از بافت نغز، قسمت های دیگر دچار اختلال بیشتری شود.
دلایل قابل قبولی در دست است که سلولهای بتا که دو دوره جنینی و اوایل شیرخوارگی دارای رشد سریعی است در این دوره سوء تغذیه بسیار حساس است. سوء تغذیه جنین ممکن است ناشی از اختلال در تغذیه مادر باشد. در مناطقی که سوء تغذیه وجود دارد عدم تحمل گلوکز و دیابت نوع ۲ شایع تر است.
سوء تغذیه جنین و شیرخوار می تواند موجب تغییرات دائمی در ساختار و کار اعضاء و بافتهای مختلف بدن شود. زمان و نوع کمبود، مشخص ککنده اختلالی است که در سنین بالاتر پیش خواهد آمد.
تغییر در سلولهای بتا نه تنها در تعداد این سلولها نیست و ممکن است عملکرد سلولها نیز دچار اختلال گردد و یا عروق و اعصاب این قسمت به خوبی تکامل پیدا نکنند جریان خون در جزایر لانگرهانس نسبت به سایر قست های پانکراس بیشتر است(۲۰ – ۱۰%) در نتیجه تغییرات عروقی این جزایر موجب تغییرات زیادی در جزایر لانگرهانس و مخصوصاٌ‌ سلولهای بتا می شود.
شواهدی در دست است که نشان می دهد برای رشد سلول های بتا در دوره داخل رحمی اسیدهای آمینه نقش مهمی دارند انسولین مترشحه از سلول های بتا به نوبه خود اهیمت زیادی در رشد جنین دارد.
طبق مطالعات انجام شده سوءتغذیه موجب کاهش دائمی تحمل گلوکز می شود. البته در این بررسی سوء تغذیه داخل را نیز نمی توان منکر شد.
کاهش ترشح انسولین به طور تجربی، در حیوانات با ایجاد سوء تغذیه پروتئین/ کالری تائید شده است. این تغییر با کمبود پروتئین به تنهایی نیز مورد تائید قرار گرفته است. کاهش پروتئین نه تنها بر روی تعداد سلولها اثر می گذارد بلکه موجب غیر طبیعی شدن عروق جزیره ای نیز می شود. این مطالب تاثیر ژنها بر روی بیماری دیابت را به هیچ وجه رد نمی کند و باید ژنهایی را که موجب اختلال رشد جنین می شود در نظر داشت.
صاحب نظران عقیده دارند که تغذیه صحیح مادران باردار و شیرخواران می تواند موجب کاهش ابتلا به دیابت گردد.
دیابت
افزایش قند خون مادر با افزایش وزن نوزاد به هنگام تولد، نارسایی تنفسی، كاهش قند خون نوزاد و یرقان ارتباط دارد. گاهی نیز بچه در زهدان مادر می‌میرد.
۲۱
دیابت شیرین یا مرض قند، گونه‌ای نارسایی در سوخت و ساز مواد قندی است كه در پی كاهش توانایی بدن در ساختن یا پاسخ دادن به هورمون انسولین به وجود می‌آید و با افزایش قند گلوكز در خون همراه است. بخش از گلوكز زیادی از راه ادرار به بیرون راه می‌یابد، اما بیشتر آن در خون می‌ماند و به بافت‌ها و اندام‌های گوناگون، مانند شبكیه‌ی چشم، كلیه‌ها، پوست و رگ‌ها آسیب می‌رساند. امروزه این آسیب‌ها را با تزریق انسولین یا قرص‌های كاهنده‌ی قند خون كاهش می‌دهند.
● دگرگونی در سوخت و ساز
غذایی كه می‌خوریم دارای چهار دسته از مولكول‌های سازنده‌ی بدن به نام كربوهیدارت‌ها‌(مواد قندی)، پروتیین‌ها، لیپیدها(مواد چربی) و اسیدهای نوكلئویك(مواد ژنتیكی) است. این مولكول‌های درشت در دستگاه گوارش به مولكول‌های كوچكتری كه واحدهای سازنده‌ی آن‌ها به شمار می‌روند، می‌شكنند. كربوهدرات‌ها، كه در نان، برنج، شكر و میوه‌های شیرین به فراوانی یافت می‌شوند، به مولكول‌های گلوكز می‌شكنند و از راه رگ‌های روده‌ی كوچك به خون وارد می‌شوند. بخشی از گلوگز خون به سلول‌های بدن وارد می‌شود، اما بخش زیادی آن به صورت مولكول درشت‌تری به نام گلیكوژن در سلول‌های كبد اندوخته می‌شود. بین وعده‌های غذایی كه بدن به گلوكز نیاز دارد، گلیكوژن می‌شكند و مولكول‌های گلوكز از سلول‌های كبد به خون وارد می‌شوند و به سلول‌های دیگر می‌رسند. كاهش اندخته‌ی گلیكوژن نیز از وعده‌ی غذایی دیگر جبران می‌شود.
در بیماران دیابتی فرآیند سوخت وساز مواد قندی به‌خوبی انجام نمی شود، زیرا این فرآیند تنها با كمك انسوبین به‌خوبی پیش می‌رود. انسولین كه در سلول‌های ویژه‌ای در جایی از لوزالمعده به نام جزیره‌های لانگرهانس ساخته می‌شود، راه‌یافتن گلوكز را به سلول‌های بدن، به‌ویژه سلول‌های ماهیچه‌ای، سلول‌های كبد و سلول‌های بافت چربی، آسان می‌كند. گلوكز در ماهیچه‌ها و كبد به صورت مولكول‌های گلیكوژن اندوخته می‌شود و در بافت چربی نخست به اسیدهای چرب تبدیل و سپس به صورت قطره‌های ریز چربی اندوخته می‌شود. انسولین این فرآیندهای را نیز جلو می‌برد. در بیماریدیابت، انسولین اندكی از لوزالمعده به خون آزاد می شود یا سلول‌های بدن، به‌ویژه سلول‌های بافت چربی و سلول‌های ماهیچه‌ای، به انسولین به‌خوبی پاسخ نمی‌دهند. در نتیجه، مولكول‌های گلوكز به جای اندوخته شدن در بافت‌ها همچنان در خون می‌مانند و به بافت‌های بدن آسیب می‌رسانند.
● انواع دیابت
دیابت یك بیماری ساده نیست، بلكه نشانگان(سندرم) پیچیده‌ای است كه بارزترین ویژگی آن افزایش قند خون است. بنابراین، بیماران دیابتی هر چند در یك ویژگی به هم می‌مانند، اما هم از نظربالینی و هم از نظر آسیب‌شناسی و ژنتیكی ناهمگون هستند. این بیماری در سال ۱۹۸۰ میلادی این گونه تعریف شد: گروهی از نارسایی‌ها كه ویژگی اصلی آن‌ها افزایش بیش از اندازه‌ی گلوگز در خون و كاهش تحمل به گلوگز است و پیامد كمبود انسولین یا نارسایی در كاركرد انسولین و یا آمیزه‌ای از این دو است. همچنین، دیابت به دو دسته‌ی اصلی وابسته به انسولین(دیابت نوع یك) و غیروابسته به انسولین(دیابت نوع دو) بخش شد. سپس، دو دسته‌ی دیگر با نام دیابت بارداری( Gestational ) و گونه‌های دیگر دیابت( The Other Type Of Diabetes ) نیز افزوده شد كه دسته‌ی نخست هنگام بارداری زنان خود را نشان می‌دهد و می‌تواند برای مادر و جنین خطرساز باشد و دسته‌ی دیگر كه در پی آسیب‌های شناخته‌شده‌ای مانند عفونت لوزالمعده پدید می‌آید.
۱) دیابت نوع یك
یك بیماری خودایمنی است . بیماری خودایمنی هنگامی به وجود می‌آید كه دستگاه دستگاه ایمنی بدن به بخشی از بدن آسیب برساند . در بیماران دیابتی دستگاه ایمنی به سلولهای بتای جزیر ه‌های لانگرهانس لوزالمعده كه انسولین تولید می ‌كنند یورش می‌برد و به آن ‌ها آسیب می‌رساند . در نتیجه ، لوزا لمعده انسولین نمی‌سازد یا مقدار تولید آن بسیار پایین است. از این رو بیماران دیابت نوع یك برای زنده ماندن به دریافت روزانه ‌ی انسولین وابسته هستند. دانشمندان هنوز به درستی نم ی‌ دانند كه چه چیزی باعث می ‌شود دستگاه ایمنی به سلول ‌های بتا یورش برد. با وجود این آن ‌ها عامل ‌های ژنتیكی و عامل ‌های محیطی ، مانند ویروس ‌ها ، را در این كار درگیر می‌دانند.
نزدیك ۵ تا ۱۰ درصد دیابتی ‌های شناسایی شده در ایالات متحده امریكا به دیابت نوع یك دچار هستند این نوع از دیابت بیشتر در بچه ‌ها و افراد جوان دیده می ‌شود ، اما می ‌تواند در بزرگسالی نیز به وجود آید.
نشانه‌های دیابت نوع یك به طور معمول در زمان كوتاهی بروز پیدا می كند. این نشانه‌ها عبارتند از:
▪ تشنگی بیش از اندازه
▪ ادرار فراوان (شب‌ادراری در كودكان)
▪ گرسنگی زیاد
▪ كاهش وزن ناگهانی
▪ تاربینی
▪ خستگی فراوان
▪ دل‌آشوبی
اگر این دیابت تشخیص داده نشود و با انسولین درمان نشود ، شخص ممكن است به وضعیت كشنده ‌ایی دچار شود كه كتواسیدوز دیابتی نامیده می ‌شود .
۲) دیابت نوع دو
فراوان‌ ترین شكل دیابت است. نزدیك ۹۰ تا ۹۵ درصد افراد دیابتی به دیابت نوع دو دچار هستند كه نزدیك یك سوم آن ‌ها شناسایی نشده ‌اند. این گونه از دیابت ب بیشتر در بزرگسال ان، به‌ویژه در افراد بیش از ۵۵ سال دیده می ‌شود. هم عامل‌های ژنتیكی و هم عامل‌های محیطی دراین بیماری دخالت دارند. بیشتر ژن‌های درگیر دراین بیماری شناسایی نشده‌اند. چاقی مهم‌ترین عامل محیطی اثر گذار در این بیماری است. نزدیك ۸۰ درصد از این افراد، چاق هستند. همین ‌طور كه بچه ها روز به روز چاق ‌تر می شوند ، دیابت نوع دو در بین افراد جوان و كم‌سال‌تر نیز فراوان‌تر دیده می‌شود.
هنگامی كه دیابت نوع دوم شناسایی می ‌شود ، لوزالمعده به طور معمول به اندازه ‌ی كافی انسولین تولید می ‌كند . اما به علت‌های كمتر شناخته شده ‌ای ، بدن نمی ‌تواند به شیوه‌ی كارآمدی از انسولین بهره ‌مند شود . یعنی سلول‌هایی كه انسولین برآن‌ها اثر می‌گذارد، در حضور انسولین نیز كار خود را در سوخت و ساز قندها به‌خوبی انجام نمی‌دهند . به این وضعیت، مقاومت به انسولین می‌گویند . ب ا ادامه پیدا كردن این وضعیت، پس از چند سال تولید انسولین كاهش می ‌یابد و ممكن است بیمار به تزریق انسولین نیز نیاز پیدا كند . به هر حال، نتیجه مانند دیابت نوع یك است ، یعنی گلو كز خون افزایش می ‌یابد و بدن نمی ‌تواند از سرچشمه‌ی اصلی انرژی به خوبی بهره‌مند شود و افزایش گلوكز خون به بافت‌های بدن آسیب می‌رساند.
نشانه‌های دیابت نوع دوم آرام‌آرام خود را نشان می ‌دهند. این نشانه‌ها عبارتند از:
▪ ادرار فراوان
▪ تار بینی
▪ خستگی بیش از اندازه
▪ عفونت ‌های پی‌درپی
▪ كاهش بیش از اندازه‌ی وزن
▪ بهبود آهسته ‌ی زخم‌ها
▪ ناتوانی جنسی در مردان
بسیاری از بیماران دیابت نوع دوم نشانه‌هایی این بیماری را نشان نمی‌دهند و برای سال‌ها از بیماری خود آگاه نمی‌شوند. بررسی‌ها نشان می‌دهد هنگامی كه این بیماری در فردی شناسایی می شود، او دست كم از ۴ تا ۷ سال پیش به آن دچار بوده است. هنگام شناسایی بیماری در بیماران دیابت نوع دوم، ۲۵ درصد به آسیب شبكیه، ۹ درصدبه آسیب عصب‌ها و ۸ درصد به آسیب كلیه دچار هستند.
۳) دیابت بارداری.
فقط هنگام بارداری پدیدار میشود و مانند دیابت نوع دوم بیشتر در خانواده ‌هایی دیده می ‌شود كه پیشینه‌ی دیابت دارند . این نوع دیابت به طور معمول در هفته‌ی ۲۴ و ۲۸ بارداری شناسایی و پس از زایمان ناپدید می ‌شود . از این رو، پیشنهاد می‌شود كه مادران باردار در این هفته‌های بارداری غربالگری شوند. این دیابت در نزدیك ۳ تا ۵ درصد همه‌ی بارداری‌ها خود را نشان می‌دهد.
افزایش قند خون مادر با افزایش وزن نوزاد به هنگام تولد، نارسایی تنفسی، كاهش قند خون نوزاد و یرقان ارتباط دارد. گاهی نیز بچه در زهدان مادر می‌میرد. با نظارت بر میزان قند خون مادر می‌توان این آسیب‌ها را بسیار كاهش داد. این دیابت به طور معمول برای جان مادر خطر آفرین نیست. با وجود این، خطر دچار شدن مادر به دیابت نوع دوم را افزایش می دهد.
نشانه‌های دیابت بارداری عبارتند از:
▪ تشنگی بیش از اندازه
▪ ادرار فراوان
▪ كاهش وزن با وجود افزایش اشتها
▪ خستگی زیاد
▪ دل‌آشوبی و بالاآوردن
▪ عفونت پی‌ در ‌پی در مثانه، مهبل و پوست
▪ تاربینی
گونه‌های دیگر دیابت. در اثر عامل‌های شناخته شده‌ای به وجود می‌آیند. برای نمونه، فردی با مواد شیمیایی برخورد می‌كند كه به سلول‌های بتای لوزالمعده آسیب می‌رسانند یا درپی بیماری بخش برون‌ریز لوزالمعده، جزیره‌های لانگرهانس نیز آسیب می‌بینند. گاهی نیز بیمار نارسایی ژنتیكی مادرزادی دارد كه بر كاركرد سلول‌های بتا یا كاركرد انسولین اثر گذاشته است. این گروه نزدیك ۱ تا ۲ درصد بیماران دیابتی هستند.
● پیامدهای دیابت
وجود مقدار زیادی گلوكز در خون می‌تواند به بخش‌های گوناگون بدن، به‌ویژه قلب، رگ‌های خونی، كلیه‌ها، دستگاه عصبی، دستگاه تناسلی و پوست آسیب برساند. مولكول‌های گلوكز به مولكول‌های بافت‌های گوناگون پیوند می‌شوند و ساختار و كاركرد آن‌ها را دگرگون می‌كنند. چنین مولكول‌هایی دیگر نمی‌توانند كار خود را به‌خوبی انجام دهند و سرانجام كار بافت یا اندامی كه این مولكول‌ها دگرگون‌شده در آن‌جا وجود دارند، به‌خوبی انجام نمی‌شود.
▪ آسیب به قلب و رگ‌ها
دیابت مقدار كلسترول خون را افزایش می‌دهد. كلسترول گونه‌ای از چربی‌هاست كه بدن خود آن را می‌سازد و كارهای مهمی در بدن انجام می‌دهد. این ماده در برخی غذاها نیز وجود دارد. هنگامی كه مقدار كلسترول بسیار بالاست، رگ‌های بزرگ دچار گرفتگی می‌شوند و باریك می‌شوند. این گرفتگی كه باعث سخت‌شدن رگ‌ها در جایگاه گرفتگی می‌شود، آتروسكلروز(تصلب شرایین به معنای سخت شدن رگ‌ها) نام دارد.
گرفتگی و باریك شدن رگ ‌ها جریان خون را در سرتاسر بدن مختل می ‌كند. درد قفسه ‌ی سینه كه آنژین نامیده می شود، حمله قلبی كه به علت گرفتگی رگ ‌های ویژه‌ی قلب رخ می دهد و ضعف ماهیچه قلب (كاردیومیوپاتی) از پیامدهای خطرناك گرفتگی رگ ‌هاست . رگ ‌های خونی گرفته و باریك، فضای اندكی برای جریان خون دارند . این وضعیت به این می ماند كه شما انگشت شصت خود را جلوی شیلنگ آب بگیرید. در این وضعیت آب با فشار بسیار بالا از شیلنگ بیرون می‌آید . به همین نحو، رگ ‌های خونی گرفته و باریك به فشار خون بالا می انجامد. همچنین ، زمانی كه رگ ‌ها باریك می ‌شوند، خون كافی به پاها نمی ‌رسد و بیماری ‌های رگ‌های محیطی خود را نشان می ‌دهند.
▪ آسیب به كلیه‌ها
كلیه ‌ها به صورت صافی كار می ‌كنند و مواد زاید و اضافی را از خون می ‌گیرند و بیرون می‌فرستند . صافی ‌های بسیار ریز كلیه ‌ها، گلومرول نام دار ن د. قند خون و فشار خون بالا به گلومرول ‌ها آسیب می ‌رساند. هنگامی كه كلیه ‌های آسیب دیده كار برداشت مواد زاید و اضافی را به خوبی انجام نمی ‌دهند، این مواد در بدن انباشته می‌شوند و آسیب می ‌رسانند.
یكی از نشانه ‌های آغازین آسیب دیدن كلیه ‌ها، نشت مقدار زیادی پروت ی ین از كلیه ‌هاست كه در ادرار پدیدار می‌شود. این حالت كه پروت ی ینوری نام دارد ، باعث از دست رفتن پروت ی ین ‌های سودمند بدن می ‌شود . البته، آسیبدیدن كلیه‌ها چهان آهسته رخ می‌دهد كه ممكن است بیمار سال ‌ها به بیماری پی نبرد . هنگامی كه كلیه ها دچار نارسایی می‌شوند ، درد معده و خستگی همیشگی به سراغ بیمار می ‌آید و پوست ش ممكن است به زردی گراید .
▪ آسیب به دستگاه عصبی
قند خون بالا به مدت طولانی می تواند به رگ های خونی كه به بعضی عصب ‌ها اكسیژن می ‌رسانند، آسیب ب رساند. همچنین ، قند خون بالا می ‌تواند به پوشش عصب ‌ها آسیب وارد كند. عصب ‌های آسیب دیده ممكن است از فرستادن پیام ها باز مانند، پیام ها را به كندی جا به جا كنند یا آن‌ها را در زمان نامناسبی بفرستند .
عصب ‌های محیطی به بازوها، دست ‌ها، ران ‌ها و پاها می روند. آسیب دیدن این عصب ‌ها می ‌تواند به احساس كرختی در دست ‌ها یا پاها بینجامد. عصب ‌های خودكار از نخاع به شش ‌ها، قلب، معده، روده ‌ها، مثانه و اندام ‌های جنسی می ‌روند. آسیب دیدن عصب ‌های معده و روده ‌ها در اثر قند خون بالا به احساس ناراحتی در معده، دل‌آشوبی ، یبوست یا اسهال منجر می ‌شود. آسیب‌دیدن عصب ‌های خودكاری كه به مثانه می ‌روند، تشخیص زمانی كه بیمار باید به دستشویی برود را دشوار می ‌سازد. این آسیب درك خالی بودن مثانه را نیز دشوار می ‌سازد. هر دو دشواری می ‌تواند باعث شود بیمار ادرار را زمان بیشتری نگه دارد. این وضعیت می ‌تواند به عفونت مثانه منجر شود. گاهی نیز قطر ه‌های ادرار به طور تصادفی نشت می ‌كنند .
▪ آسیب به چشم‌ها
قند خون بالا به شبكیه چشم آسیب می رساند. كار شبكیه دریافت نور ی است كه به چشم می ‌رسد. شبكیه رگ ‌های خونی بسیار باریكی دارد كه قند خون بالا باعث گرفتگی آن ‌ها می ‌شود . بیمار دیابتی اگر نظارت درستی بر قند خون خود نداشته باشد، ممكن است تاربینی یا دوبینی پیدا كند و در بدترین حالت، بینایی خود را از دست بدهد.
▪ آسیب به دستگاه تناسلی
قند خون بالا به رگ‌ها، عصب‌ها و ماهیچه‌های صاف درون آلت تناسلی آسیب می‌رساند. این آسیب می‌تواند باعث سستی آلت تناسلی هنگام نزدیكی شود. بین ۳۵ تا ۵۰ درصد مردان دیابتی دچار این آسیب می‌شوند. با نظارت بر قند خون می‌توان از این آسیب پیشگیری كرد.
▪ آسیب به پوست
قند خون بالا به عصب‌ها و رگ‌های پوست آسیب می‌زند و باعث دگرگونی‌هایی در بافت پوست می‌شود. بافت آسیب دیده جایگاه خوبی برای باكتری‌ها و قارچ‌هاست. زخم‌های چنین بافتی نیز دیر بهبود می‌یابند.
● درمان دیابت
دیابت درمان بنیادی ندارد و روش‌های درمانی كنونی فقط می‌توانند از آسیب‌های آن به بدن بكاهند. بیماران دیابتی نوع یك باید پیوسته انسولین تزریق كنند. در گذشته، انسولین را از گاو و خوك به دست می‌آوردند. اما امروزه با روش‌های مهندسی ژنتیك توانسته‌اند انسولین انسانی بسازند و بیشتر از این انسولین یا آمیزه‌ای از انسولین انسانی و حیوانی بهره می‌گیرند. البته، به دلیل نقش انسولین در تنظیم سوخت و ساز قندها، نظارت بر رژیم غذایی نیز بسیار سودمند است. در واقع، باید بین انسولین دریافتی و غذای دریافتی موازنه وجود داشته باشد. همچنین، مقدار انسولین دریافتی و غذای دریافتی باید با فعالیت بدنی بیمار نیز هماهنگ باشد.
بیشتر بیماران دیابت نوع دوم به انسولین نیاز ندارند و باید از قرص‌های كاهنده‌ی قند خون بهره بگیرند. این قرص‌ها از دو دسته‌ی سولفونیل‌اورها و بیگوانیدها هستند كه هر دسته به شیوه‌ی متفاوتی اثر درمانی خود را می‌گذارد. سولفونیل‌اوره‌ها به سلول‌های بتا پیوند می‌شوند و آزادشدن انسولین را افزایش می‌دهند. همچنین، باعث افزایش شمار گیرنده‌های انسولین بر سطح سلول‌های بدن می‌شوند. گلیبنكلاماید شناخته‌شده‌ترین دارو از این دسته است. از دسته‌ی دوم فقط متفورمین كاربرد دارویی دارد. این دارو برداشت گلوكز را در سلول‌های بدن افزایش می‌دهد و روند آزادسازی مواد قندی را به خون كاهش می‌دهد. هر دو دسته‌ی داروهای كاهنده‌ی قند خون، زمانی بیشترین كارآیی را دارند كه بیمار از برنامه‌ی غذایی مناسب پیروی كند و فعالیت بدنی داشته باشد.
● تاریخ دیابت
بیماری قند از روزگار باستان شناخته شده بود و برخی پزشكان كهن نشانه‌های آن را به‌خوبی توصیف كرده و راه‌هایی برای درمان آن پیشنهاد كرده بودند. در پاپیروسی از ۱۵۵۲ سال پیش از میلاد، پزشكی مصری از بیماری رازآلودی نوشته است كه با ادرار فراوان همراه است. اریتیوس( ۹۰-۳۰ پس از میلاد)، پزشك یونانی، در كنار پرادراری، نشانه‌های دیگری این بیماری را، از جمله تشنگی همیشگی و كاهش وزن، برشمرده است. نام دیابت را نیز او برای این بیماری برگزید كه به معنای “گذر كردن” یا “جریان پیدا كردن” است. او دیابت را پیامد آب‌شدن گوشت دست و پا و وارد شدن آن به ادرار می‌دانست. جالینوس( ۲۰۱-۱۳۱ میلادی)، پزشك سرشناس ارتش روم، بر این باور بود كه آن بیماری رازآلود از نارسایی كلیه‌ها پدید می‌آید. تا نزدیك دو هزار سال، همه‌ی پزشكان چنین نظری را درست می‌دانستند.
شیرین بودن ادرار بیماران دیابتی نیز از گذشته‌های دور روشن بود و در نوشته‌های پزشكی هندی‌ و قانون ابن‌سینا به آن اشاره شده است. درستی این نظر را متیو دابسون در سال ۱۷۷۵ با بخار كردن ادرار بیماران دیابتی بیش از پیش روشن كرد و دانه‌های بلوری قند را به دست آورد. نام دوم دیابت یعنی ملیتوس نیز در همین سال‌ها به نام این بیماری افزوده شد كه به معنای “شیرین” است. از آن‌جا كه هنوز بسیاری از پزشكان این‌بیماری را با نارسایی كلیه مرتبط می‌دانستند، برخی پیشنهاد كرده بودند به این بیماران باید قند خوراند تا كمبود قند آن‌ها جبران شود.
با وجود این سرگذشت دراز، آسیب‌شناسی دقیق دیابت تا سده‌ی نوزدهم میلادی به درستی روشن نبود. در سال ۱۸۷۵ كلود برنارد گلیكوژن را به عنوان فرآورده‌ی سوخت و ساز گلوكز در كبد معرفی كرد و این مفهوم را معرفی كرد كه اختلال در سوخت و ساز گلوكز باعث دیابت می‌شود. در سال ۱۸۶۹ ، پل لانگرهانس جزیره‌های لانگرهانس را كشف كرد. پژوهشگران دیگر ناهنجاری جزیره‌ها را در كالبدشكافی بیماران دیابتی كه جان باخته بودند، مشاهده كردند. سپس، در سال ۱۸۸۹ ، اسكار مینورسكی و جوزف ون مرینگ، پژوهشگران فرانسوی نشان دادند كه اگر لوزالمعده‌ی سگی را از بدنش بیرون آورند، نشانه‌های دیابت در سگ پدیدار می‌شود و سگ به زودی می‌میرد.
از آغاز سده‌ی بیستم میلادی این نظر مطرح شد كه بیماران دیابتی دچار كمبود ماده‌ای هستند كه لوزالمعده‌ی سالم می‌تواند آن را بسازد. گیورگ زولزر، دانشمند آلمانی، در سال ۱۹۰۸ برای نخستین‌بار نشان داد كه با تزریق افشره‌ی از لوزالمعده می‌توان وارد شدن گلوكز را به ادرار كاهش داد. سپس در سال ۱۹۲۰ فردریك بنتینگ و چارلز بست آزمایش‌های خود را برای پیدا كردن ماده‌ای در افشره‌ی لوزالمعده كه قند ادرار را در سگ دیابتی كاهش می‌دهد، آغاز كردند. آن‌ها سرانجام توانستند در سال ۱۹۲۱ پروتیین انسولین را از لوزالمعده به دست آورند و با تزریق آن به كودكی ۱۴ ساله در تورنتوی كانادا، كارایی این پروتیین را در كاهش قند ادرار و بهبودی بیماران دیابتی نشان دهند. بنتینگ و یكی از دستیارانش به نام جان مكلیود جایز نوبل پزشكی سال ۱۹۲۳ را دریافت كردند. بنتینگ جایزه‌ی خود را با بست و مكلیود با دستیار دیگر بنتینگ به نام جیمز كولیپ سهیم شدند.
دیابت نوع یك، دیابت دانش آموزان
درمان و كنترل بیماری دیابت نوع یك با تزریق انسولین صورت می‌گیرد و این بیماران روزانه نیازبه تزریق یك یا چند بار انسولین به صورت زیرجلدی دارند، رعایت رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیت بدنی منظم نیاز به انسولین را در مبتلایان كاهش می‌دهد.
دیابت یكی از انواع بیماری‌های مزمن غیرواگیر و یكی از شایع‌ترین بیماری‌های غدد است. این بیماری در نتیجه وجود نقص در ترشح انسولین، اختلال در عملكرد انسولین و یا هر دو حاصل می‌شود و با افزایش مزمن قند خون مشخص می‌شود.
انسولین هورمونی است كه توسط سلول‌های بتای لوزالمعده ترشح می‌شود و باعث می‌شود كه دریافت و مصرف قند(گلوكز) توسط سلول‌ها تسهیل شود و با كاهش دادن مقدار قندی كه از كبد وارد خون می‌شود سطح قند خون را پایین می‌آورد. افزایش مزمن قند خون در دیابت با آسیب و كاركرد نامناسب و نارسایی طولانی مدت اندام‌های گوناگون به ویژه چشم‌ها، كلیه‌ها، اعصاب، قلب و عروق خونی همراه است. دیابت انواع گوناگونی دارد كه در این مقاله به دیابت نوع ۱ پرداخته می‌شود.
● دیابت نوع یك
این نوع دیابت ۵-۱۰ درصد مبتلایان را تشكیل می‌دهد كه به دیابت جوانان نیز معروف است البته قبلا به این نوع دیابت <دیابت وابسته به انسولین> گفته می‌شد. در این نوع دیابت تخریب سلول‌های بتای پانكراس طی یك فرآیند خود ایمنی به واسطه سلول‌های ایمنی ایجاد می‌شود و معمولا به كمبود مطلق انسولین منجر می‌شود. به عبارت دیگر در این بیماران با مصرف غذا انسولین ترشح نشده و یا میزان ترشح آن بسیار اندك است. درنتیجه میزان قند خون افزایش یافته و سلول‌ها از چربی به عنوان منبع تامین انرژی استفاده می‌كند. چنین روندی منجر به ایجاد وضعیتی خطرناكی بنام “كتو اسیدوز” در بیمار می‌شود. در این بیماری همچنین ممكن است نوسان میزان قند خون به‌صورت افت و افزایش قند خون در بیمار ظهور كند. این نوع دیابت به طور عمده در سنین كودكی و نوجوانی بروز می‌كند و شروع علایم آن سریع است و فعلا برای پیشگیری از این بیماری راهی وجود ندارد.
● علت بیماری دیابت نوع یك چیست؟
▪ علت بروز دیابت هنوز به‌طور كامل شناخته شده نیست اما برخی از مهمترین دلایل آن عبارتند از:
۱) دیابت به‌دلیل اختلال در سیستم ایمنی: این اختلال یك فرآیند خود ایمنی بوده و سیستم ایمنی به اشتباه بر علیه سلول‌های سازنده انسولین موادی می‌سازد كه این سلول‌ها را از بین می‌برد. میزان تخریب سلول‌های بتا كه بر اثر فرآیند خود ایمنی صورت می‌گیرد، در بعضی از افراد (به عنوان مثال كودكان) سریع‌تر و در برخی دیگر(مانند بزرگسالان) كندتر است.
۲) دیابت نوع یك به دلیل ناشناخته : بعضی از اشكال دیابت نوع یك هیچ علت شناخته شده‌ای نداشته كه معمولا ارثی است و این افراد مستعد ایجاد كتو اسیدوز هستند.
● علایم بیماری دیابت نوع یك
▪ علایم دیابت نوع یك معمولا شدید و ناگهانی است و عبارتند از:
▪ تشنگی زیاد و نوشیدن آب بسیار( پرنوشی..)
▪ گرسنگی (پرخوری)
▪ ادرار زیاد (پرادراری)
▪ خستگی زیاد
▪ كم شدن وزن، ضعف و لاغری
▪ تاری دید (اختلال دید)
▪ افزایش استعداد ابتلا به عفونت (اختلال رشد وآسیب‌پذیری در برابر برخی عفونت‌ها)
● دیابت نوع یك ، عوارض حاد و كوتاه مدت
۱) افت قندخون (هیپوگلیسمی: ) افت قند خون یك عارضه خطرناك در دیابت خصوصا نوع یك است و وقتی كه سطح قند خون بیش از حد طبیعی پایین بیاید به‌وجود می‌آید. معمولا این عارضه در افرادی كه انسولین مصرف می‌كنند، بسیار شایع است. سقوط ناگهانی قند خون منجر به احساس لرزش، گرسنگی، عرق سرد، رنگ پریدگی، تپش قلب، بیقراری، احساس سردرد، ضعف و بیحالی، سیاهی رفتن چشم، خواب آلودگی، سرگیجه، بیحالی، كاهش هوشیاری، عدم هماهنگی، تحریك پذیری، عدم قدرت بلع، عدم تمركز و تشنج می‌شود. در موارد شدیدتر و در صورت عدم اصلاح افت قند خون، فرد دچار عدم هوشیاری، بیهوشی و حتی اغما و مرگ می‌شود.
● علل بروز این عارضه:
▪ حذف یك وعده اصلی و یا میان وعده غذایی و مصرف ناكافی و نامنظم غذا در این وعده‌ها،
▪ هوای خیلی گرم یا خیلی سرد
▪ ورزش شدید و یا فعالیت بدنی غیر معمول بدون تغذیه مناسب
▪ تزریق انسولین در محل نادرست
▪ اشتباه در میزان انسولین مصرفی
▪ تركیبی از موارد ذكر شده
افت قند خون معمولا در دانش آموزان نزدیك ساعت ناهار، پایان ساعات مدرسه و در خلال ساعات ورزش رخ می‌دهد و این مشكل در كودكان پرانرژی بسیار شایع است. اقدام مناسب در هنگام بروز علایم اولیه این عارضه آن است كه به فرد به سرعت مواد شیرین مانند مواد غذایی شیرین : آب پرتغال، آب قند، آب نبات، عسل …. داده شود، البته با این روش قند خون ممكن است به‌طور موقت اصلاح شود، به این دلیل به مبتلایان توصیه می‌شود همیشه مقداری مواد قندی با خود همراه داشته باشند.
باید متذكر شد كودك در این حال نباید تنها گذاشته شود و در صورت بروز موارد شدید مانند بیهوشی… نباید به وی از دهان مواد غذایی خورانده شود و ضمن مراجعه سریع به مراكز درمانی در صورت وجود فرد متخصص با تجویز پزشك گلوكز به فرد تزریق شود.
۲) افزایش قند خون (هیپرگلیسمی:) این عارضه در شرایطی كه بیمار یك وعده تزریق انسولین را فراموش كرده است و یا به علت مصرف بیش از حد معمول مواد غذایی بدون ایجاد تناسب با میزان انسولین تزریقی، كاهش میزان فعالیت و ورزش در شرایط تنش‌زا و پراسترس و بحرانی و یا بروز عفونت و یا بیماری و یا وارد آمدن ضربات و جراحات بروز می‌كند و از علایم آن تشنگی، خستگی و ضعف، تاری دید، تهوع و افزایش دفعات ادرار است. در درازمدت عوارض ناشی از افزایش قندخون می‌تواند سبب بروز بیماری قلبی، نابینایی و نارسایی كلیه و حتی قطع پا شود. در كوتاه‌مدت افزایش قندخون سبب ایجاد آسیب در توانایی شناختی و تاثیر منفی بر عملكرد تحصیلی دانش آموزان می‌شود. باید متذكر شد هیپرگلیسمی معمولا سبب ایجاد وضعیت حاد نمی‌شود ولی یكی از نتایج منفی آن بروز كتواسیدوز است كه درزیر به تفضیل توضیح داده می‌شود. به منظور رفع این مشكل ضمن اندازه‌گیری قند خون، باید انسولین مورد نیاز طبق نظر پزشك به فرد تزریق و از مایعات و غذاهای بدون قند استفاده شود.
۳) كتواسیدوز دیابتی: كتواسیدوز به علت فقدان یا مقادیر ناكافی انسولین ایجاد می‌شود. در این حالت میزان قند خون (هیپر گلیسمی) افزایش پیدا كرده و به علت ورود كمتر گلوكز به سلول، سلول‌ها مجبور می‌شوند از چربی به عنوان منبع انرژی استفاده كنند. این امر سبب تولید ماده زائدی به‌نام كتون می‌شود. كه افزایش مقدار قند و كتون سبب ایجاد وضعیتی به‌نام كتو اسیدوز می‌شود از تظاهرات اولیه آن دفع مقدار زیادی ادرار، اشتهای بیش از حد و تشنگی زیاد است. با پیشرفت این عارضه علایمی مانند كاهش غیر طبیعی ادرار، سردرد، درد عضلانی، درد شكم همچنین تهوع، استفراغ، سنگینی معده، تنفس تند و عمیق، بیقراری بروز می‌كند و نهایتا بیمار دچار خواب آلودگی و درجات مختلف اختلال در هوشیاری شده و حتی سبب بروز بیهوشی و اغما در آنان می‌شود. برای درمان این عارضه در صورتی كه فرد هوشیار باشد، به‌علت از دست دادن مایعات فراوان از طریق ادرار باید به وی مایعات بدون قند مانند آب داده شود و در صورت عدم هوشیاری به سرعت به مراكز درمانی مراجعه شود.
● عوارض دیررس دیابت نوع یك
این عوارض شامل عوارض قلبی عروقی (مانند فشار خون بالا، نارسایی قلبی، سكته قلبی )، كلیوی (مانند نارسایی مزمن كلیوی)، درگیری دستگاه عصبی(مانند اسهال دیابتی، اختلال در عمل مثانه…)، پای دیابتی (ایجاد زخم و عفونت در پا كه یكی از مهم‌ ترین عوارض دیابت است )، چشمی( مانند تاری دید، آب مروارید، كاهش دید، نابینایی)، پوستی و افسردگی است. باید توجه داشت در دیابت نوع یك عوارض دراز مدت بیماری معمولا از چشم‌ها و كلیه‌ها آغاز می‌شود و در واقع در ابتدا عروق كوچك خونی را درگیر می‌كند.
● درمان
درمان و كنترل بیماری دیابت نوع یك با تزریق انسولین صورت می‌گیرد و این بیماران روزانه نیازبه تزریق یك یا چند بار انسولین به صورت زیرجلدی دارند، رعایت رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیت بدنی منظم نیاز به انسولین را در مبتلایان كاهش می‌دهد. البته تحولات مربوط به فرآیند رشد، دوره بلوغ، بیماری، تنش‌های روانی و جراحات بر میزان قندخون موثر است.



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید