پی :
مجموعه بخش هایی از سازه و خاک ِ در تمای با آن ، که در انتقال بار بین سازه و زمین ، از طریق آن صورت می گیرد
به طور کلی می توان پی ها را به چهار گروه عمده تقسیم کرد :
پی های سطحی ( Shallow foundation ) یا شالوده ها
پی های عمیق (deep foundation ) مانند پی های شمعی
پی های نیمه عمیق (Pier foundation ) مانند پی های چاهی
پی های ویژه (special foundation ) مانند پی های با صندوقه (Caisson ) و مهار (Anchorage )
پی های سطحی یا شالوده ها :
شالوده ها پی هایی هستند که در عمق کم و نزدیک سطح زمین اجرا می شوند و بار های سازه را به زمین منتقل می کنند .
شالوده ها بر سه نوع اند :
شالوده ها ی منفرد footing
شالوده های نواری strip footing
شالوده های گسترده mat footing
ان چه معمولا” در زیر ساختمان و بر روی پی های عمیق اجرا می شود و بارهای سازه را به پی های عمیق منتقل می کند نیز شالوده است .
واژه ی منفرد جایگزین واژه ی پی تکی یا پاشنه تکی ، شالوده نواری جایگزین پاشنه پیوسته و شالوده گسترده جایگزین رادیه ژنرال و پی گسترده است .
پی های عمیق :
آن دسته از پی ها را که نسبت عمق آن ها به کوچکترین بعد افقیشان از شش تجاوز کند پی های عمیق می نامند . انواع پی های شمعی ، دیوارک ها (barette) و دیوار های جدا کننده (cut off wall) از جمله پی های عمیق اند . پی های عمیق معمولا” به وسیله ی یک سازه ی میانجی که شالوده نامیده می شود بارهای سازه ای را می گیرند و به زمین منتقل می کنند .
پی های نیمه عمیق :
پی های نیمه عمیق ، مانند پی های چاهی حد فاصل شالوده ها و پی های شمعی را تشکیل می دهند .نحوه ی محاسبه ی این گونه پی ها بیشتر شبیه محاسبه شالوده است .
پی های ویژه :
پی های ویژه مانند پی های با صندوقه ، مهارها ، ستون های شنی و غیره با سه گونه ی قبلی پی ها تفاوت زیادی دارند و برای انتقال بارهای سازه به زمین ، ممکن است با بهره گیری از فشار ، کشش یا اصطکاک کار کندد . می توان به منظور عمومیت بخشیدن به مسئله ی انتقال نیرو بین سازه و خاک ، اطراف پوشش های تونل ها را هم از پی های ویژه ب حساب آورد . با این دید می توان سازه های نگهبان ، مانند سپر های فلزی ،ِ دیوار های جدا کننده و غیره نیز به حساب آورد .
پی سازی :
اتخاذ تدابیر لازم و اجرای در خور آن ها به منظور تامین پایداری هر نوع ساختمان برای به وجود آوردن تعادل مناسب بین بنا و زمین در تماس با آن پی سازی نام دارد .
شالوده های منفرد که نزدیک به هم باشند می توانند به یکدیگر پیوسته شوند و به صورت شالوده مرکب کار کنند . شالوده های نواری ممکن است زیر ستون و یا زیر دیوار باشند . شالوده های گسترده بهدو صورت ، بدون تیر و با تیر طراحی و اجرا می شوند .
بررسی ژئو تکنیکی :
بررسی های ژئو تکنیکی ، لایه های زمینی و آب های زیر زمینی را به عنوان عوامل دخیل در پایداری و رفتار مناسب ابنیه موقتی و دائمی مورد مطالعه قرار می دهد. این بررسی ها به منطور ارائه داده های مربوط به رفتار خاک که در طراحی و ساخت بنا ها لازم می آید ، صورت می گیرد .
تحلیل عوامل حاصل در طول بررسی مقدماتی و شناسایی خاک ها به یک جمع بندی کلی شامل مراتب زیر منجر می شود:
تهیه برش ها و نیمرخ های زمین شناسی و ژئوتکنیکی
دست یابی به مشخصات مختلف خاک ها برای تدوین طرح و انجام محاسبات
شناخت جریان های مختلف آب های زیر زمینی و سفره های آب
بررسی حساسیت لایه های سطحی خاک در برابر یخبندان
چگونگی خورندگی خاک ها و آب ها در برخورد با مصالح ساختمانی
بررسی رفتار خاک ها در برابر بار های دینامیکی مانند زلزله
گود برداری های لازم برای اجرای شالوده ها :
هدف گودبداری ایجاد گود هاییی است که بخش هایی از ساختمان که در تماس مستقیم با زمین هستند در آن قرار گیرد . اجرای شالوده ها باید بعد از سالم سازی و خشکانیدن کف گود صورت گیرد سالم سازی کف گود با روش های مناسب ، از قبیل آب کشی و زه کشی عملی است . گودهایی که در مجاورت بناهای موجود ایجاد می شوند نباید به هیچ عنوان پایداری این بنا ها را ، چه در مرحله ی موقت اجرا و چه در مرحله ی نهایی ، دچار نقصان یا اشکال کنند .
تمامی عواملی که در کف گود به آن برخورد می شود مانند سنگ ها ، شالوده های قدیمی و به طور کلی هر شی ء زمینی مقاوم که احتمال تشکیل نقاط سخت موضعی را در زیر شالوده های گسترده و شالوده های نواری پدید می آورند باید تا عمق مناسبی برداشته شوند تا از نا همگنی در زیر شالوده ها اجتناب شود . راه حل های مناسب دیگری هم می توانند به کار گرفته شوند ، تمامی بخش ه ا و عدسی ها ی با قابلیت تراکم بیشتر از زمین طبیعی مجموعه را باید در شرایط یکسان به سازی ی جایگزین کرد تا زمین پی از همگنی کافی برخوردار شود خاک جایگزین را ، در صورت لزوم و با توجه به نوع آن باید متراکم کرد تا معیار های کلی باربری نقصان نیابد . راه حل دیگر ، جایگزینی بخش های برداشت شده با بتن کم عیار است .
عملیات گود برداری شامل فعالیت های ساختمانی از قبیل حفاری چاه ها و مجاری آب و فاضلاب ، خاک برداری ، خاک ریزی ، حفاری و پی کنی با وسایل دستی و ماشین آلات مکانیکی ، عملیات زیر زمینی و نظایر آن است .
ایمنی در کار های گود برداری :
قبل از شروع عملیات گودبرداری باید با همکاری سازمان های ذیربط جریان برق ، گاز ، آب و سایر سرویس های مشابه در محل گود برداری قطع شود و چنان چه محل گودبرداری در نزدیکی و مجاورت یکی از ایستگاه های اصلی خدمات عمومی مانند آتش نشانی باشد ، باید قبلا” مراتب به اطلاع آن ایستگاه رسانده شود . قبل از گودبرداری باید کلیه اشیای زاید از قبیل درخت ، تخته سنگ و ضایعات ساختمانی که ممکن است سبب وقوع حادثه ای شود ف از محل گودبرداری خارج گردد .
در صورتی که حفاری و خاک برداری در عمق پایین تر از پی ساختمان ها و دیوار های حائل یا سطح معابر عمومی که در مجاورت محل حفاری و خاک برداری قرار دارند صورت گیرد . باید اقدام های لازم برای جلوگیری از خطر ناپایداری آن ها به عمل آید . بعد از وقوع بارندگی ، طوفان ، سیل و زلزله باید محل گودبرداری بازدید شود تا در نقاطی که خطر ریزش دیواره وجود دارد ، با استفاده شمع و سپر یا چوب بست ، دیواره تحکیم و تثبیت گردد .
بتن مگر :
اجرای یک لایه بتن مگر در زیر تمام شالوده های بتن آرمه که در مجاورت سطح زیرین خود آرماتور دارند الزامی است . بتن مگر خطر آبوده شدن بتن سازه ای را به هنگام انجام عملیات بتن ریزی مرتفع می نماید . ضخامت لایه بتن پاکیزگی به هیچ عنوان نباید کمتر از پنج سانتی متر باشد .
ریختن بتن مگر باید به مجرد اتمام عملیات گودبرداری صورت گیرد . پاره ای از خاک ها ، مانند مارن ها ، که در زمان پایان عملیات گودبرداری مقاومتی کافی و مناسب دارند ، نسبت به عوامل جوی حساسیت نشان می دهند و در اثر ریزش آ ب باران بر آن ها بعد از چند ساعت گل شده و کاملا” سست می شوند . برخی خاک های دیگر ، مانند شیست ها ، خاصیت تورقی دارند و در مجاورت هوا پوسته پوسته شدهو از جدارهای گود جدا می شوند . به منظور پیشگیری از مشکل فوق و جلوگیری از در معرض هوا قرار گرفتن زمین های قابل تورم ، می توان روی قسمت های گود برداری شده را با ملات ماسه سیمان اندود کرد و یا با ورق کلفتی از پلی اتیلن متناسب با شرایط سطح زمین ، روی آن را پوشاند .
عیار های کمینه بتن مگر :
ارقام ذکر شده زیر برای تامین حفاظت کافی آرماتور ها در برابر خوردگی توسط سازمان مدیریت اعلام شده است :
برای بتن پاکیزگی و بتن درشت ، حداقل عیار 150 کیوگرم سیمان در متر مکعب بتن است .
برای شالوده های با بتن غیر مسلح در زیر دیوار های باربر یا ستون ها ، عیار کمینه 200 کیلوگرم سیمان در متر مکعب بتن است .
برای شالوده های نواری که فقط آرماتور کلاف دارند ، باید عیار کمینه 250 کیلوگرم سیمان در متر مکعب بتن باشد .
برای بتن شالوده های بتن آرمه ، عیار کمینه 300 کیلو گرم سیمان در متر مکعب بتن است.
ابعاد پی :
عرض ، طول و عمق پی ها کاملا” بستگی به وزن ساختمان و قدرت تحمل خاک محل ساختمان دارد . در ساختمان های بزرگ قبل از شروع کار به وسیله ی آزمایشات مکانیک خاک قدرت مجاز تحملی زمین را تعیین نموده و از روی آن مهندس محاسب ابعاد پی را تعیین می نماید . ولی در ساختمان های کوچک که آزمایشات مکانیک خاک در دسرتس نیست باید از مقاومت زمین در مقابل بار ساختمان مطمئن شویم . اغلب مواقع قدرت مجاز تحملی زمین برای ساختمان های کوچک با مشاهده ی خاک پی و دیدن طبقات آن وطرز قرار گرفتن دانه ها بر روی همدیگر و یا با ضربه زدن به وسیله ی کلنگ به محل پی قابل تشخیص است . گاهی اوقات نیز برای به دست آوردن اطمینان بیشتر می توان اقدام به آزمایشات ساده ی محلی نمود.
انواع پی های مورد استفاده در ساختمان :
پی به صورت های نقطه ای (تکی ) ، نواری ، گیرده اجرا می شود و در مناطقی که خاک توانایی هیچ گونه بار گذاری نداشته باشد از پی گسترده استفاده می کنیم .
معمولا” برای ساختمان های زیر سه طبقه از پی نقطه ای استفاده می شود . در ساختمان هایی که پی نقطه ای اجرا شده در زیر هر ستون یک پی قرار دارد که به وسیله ی شناژ به هم متصل شده اند و بار بنا را به زمین زیر خود منتقل می کنند . در ساختمان هایی که پی تکی جواب گوی بار وارده به زمین نیست در امتداد ستون ها و دیوار ها پی نواری ایجاد می کنند که شبکه مش در @ تمام طول پی نواری وجود دارد . پی گسترده نیز برای بنا های بسیار سنگین و ساختمان های بلند و بر روی خاک هایی که مقاومت کمی دارند طراحی می شود . شمع نیز در زمین ها یی که تحمل بار ندارند مانند زمین های ماسه بادی برای رسیدن به سطح بکر و مقاوم زمین کوبیده می شود .
پی های گسترده :
به این گونه پی ها رادیه ژنرال هم می گویند ، از بتن مسلح ساخته می شوند و دارای محاسبات فنی مفصل و دقت اجرای فوق العاده می باشد . برای ساختمان هایی که دارای وزن فوق العاده زیاد بوده و یا ساختمان هایی که در زمین های ست ساخته می شود این گونه پی ها ایجاد می گردد .
برای ساختنن پی های سراسری باید صفحه ای از بتن به طول و عرض تمام زیر بنای ساختمان به ضخامت محاسبه شده حداقل در حدود 80 تا 100 ساتنی متر ریخته شود . میل گردهای این صفحه بتنی طبق محاسبه به دست می آید . در محل هایی که بار بیشتری وجود دارد ، میل گردهای بیشتری گذاشته می شود . مانند زیر و اطراف ستون ها ، آرماتور های ریشه برای ایجاد ستون های بتنی و یا صفحه های فلزی زیر ستون برای ستون های فلزی روی این صفحه ی بتنی قرا ر می گیرند .
شمع کوبی :
در زمین هایی که خیلی سست بوده و به هیچ وجه قدرت تحمل بار ساختمان را نداشته باشد مانند خاک های دستی یا زمین های ماسه ای و یا در محل هایی که زمین بکر در عمق های زیاد قرار داشته و برداشتن کلیه ی خاک های سطحی مقرون به صرفه نباشد از طریق شمع کوبی بار ساختمان را به زمین بکر منتقل می نمایند . بدین طریق که در امتداد پی های ساختمان یعنی در طول دیوار های اصلی که باربر می باشند با فاصله های معین در حدود 2 تا 2.5 متر چاه حفر می کنند . و در ساختمان های فلزی و بتنی که پی نقطه ای اجرا می شود زیر هر ستون چاه حفر می نماید . و این حفاری را تا زمین بکرو محکم ادامه می دهند و کف چاه ها را خزینه نموده تا سطح اتکاء آن با زمین بیشتر باشد . بعد این چاه ها را با بتن یا شفته پر می کنند . بعد ار پر کردن این چاه ها روی آن را به وسیله ی طاق آجری و یا سنگی و یا تیر های بتنی به هم مربوط نموده و بعد روی آن را دیوار چینی می کنند و یا با نصب صفحه های فلزی روی اسکلت فلزی بنا می نمایند . شفته یا بتن پس از خود گیری مانند ستونی است که در زیر زمین بنا شده و طاق یا تیر بتنی روی آن مانند کلافی این پایه ها را به یکدیگر متصل می کند و در نتیجه بار ساختمان را مستیقیما” به زمین بکر و محکم منتقل می نماید .
اجرای بتن ریزی
اجزاء تشکیل دهنده ی بتن :
ماسه :
دانه های به قطر 0.06 تا 2 میلی متر را ماسه می نامند . ماسه برای تهیه ی انواع ملات ها و بتن و آجر های ماسه – آهکی به کار می روند .
انواع ماسه :
ماسه ی طبیعی ، بسته به منبع اصلی تهیه ی آن ، به چند دسته تقسیم می شود :
ماسه ی کوهستانی (سیلی) :
در حوالی بستر اولیه ی رودخانه ها به دست می آید ، این نوع ماسه تیز گوشه و دارای سطوحی خشن است که باعث چسبندگی بهتر به سیمان می شود .
ماسه ی رودخانه ای :
که مدت طولانی تحت تاثیر حرکت آب قرار گرفته است. این نوع ماسه گرد گوشه است و سطوحی صاف دارد .
ماسه بادی :
از دانه ای سیار ریزی تشکیل می شود و برای تهیه ی بتن مناسب نیست .
ماسه ی شکسته :
از خرد کردن گرانیت ، سنگ آهک متراکم و سنگ های متراکم دیگر به دست می آید . دانه های این ماسه تیز گوشه است و سطوح بسیار خشن دارد و برای تهیه ی بتن مناسب است .
ماسه ای که در تهیه ی بتن به کار می رود باید تمیز باشد و لای ذرات ریز موجود در آن نباید از مقادیر زیر تجاوز کند :
در ماسه ی طبیعی یا ماسه ی به دست آمده از شن طبیعی 3 درصد حجم
در ماسه ی تهیه شده از سنگ شکسته 10 د رصد حجم
شن :
دانه های درشت تر از 2 میلی متر را شن می نامند . شن طبیعی از رودخانه ها به دست می آید . شن رودخانه ای معمولا” با ماسه مخلوط است و آن ها را با سرند کردن جدا می کنند و معمولا” در اثر سایش آب گرد و دارای سطوح صاف است .
انواع شن :
شن بسته به شکل به انواع زیر تقسیم می شود :
شن های زبری که شبیه خرده سنگ است .
شن های گرد و دارای سطوح صاف ( شن نخودی و بادامی )
شن های سوزنی که طولشان بیش از 3 برابر عرض یا ضخامتشان است .
شن های پولکی که عرضشان بیش از 3 برابر ضخامتشان است .
شن های ریز که شبیه سنگ شکسته است و برای تهیه ی بتن مناسب تر است .
انبار کردن شن و ماسه :
شن و ماسه را باید به نحوی انبار کرد که مواد خارجیو زیان آور آن ها را آلوده نکند . شن و ماسه را باید بر حسب اندازه ی دانه های آ ن ها در محل های مختلف انبار کرد .
سیمان :
سیمان فرآورده ای است که بیشترین مواد تشکیل دهنده ی آن عبارتست از آهک و سیلیس و خواص عمده ی آن این است که با آب ترکیب می شود و گیرش آن در هوا و داخل آب صورت می گیرد . سیمان در اختلاط با شن و ماسه آب سفت وسخت شده و جسمی یکپارچه تشکیل می دهد .
انواع سیمان :
نوع 1 – سیمان پرتلند معمولی :
این سیمان در ککار های عمومی نظیر ساختن اسکلت های بتن آرمه ، پل ها ، قطعات پیش ساخته ی بتن آرمه ، جدول خیابان ها ، ملات ها ، اندود ها و پی ساختمان هایی که امکان حمله ی سولفات ها وجود ندارد مصرف می شود .
نوع 2 – سیمان اصلاح شده :
سیمان نوع 2 یا سیمان با حرارت متوسط ، در برابر حمله ی سولفات ها از سیمان معمولی مقاوم تر است و در ماردی که آب زیر زمینی حاوی کمی سولفات است مصرف می شود . به علاوه چون گرمازایی این نوع سیمان هننگام آب گیری کمتر از سیمان معمولی است . دربتن ریزی های حجیم و بتن ریزی در هوای گرم نیز به مصرف می رسد .
نوع 3 – سیمان زود گیر :
سیمان نوع 3 یا سیمان با تاب زیاد را درذ مواقعی که بار گذاری باید مدتی کوتاه بعد از بتن ریزی صورت گیرد یا بخواهد قالب ها را زود تر بردارند استفاده می شود تا به هنگام بتن ریزی در هوای سرد به مصرف رسانند .
نوع 4 – سیمان با حرارت کم :
این نوع سیمان در ساختن بتن هایی به کار می رود که وجود حرارت هیدراسیون کم برای آن ها ضروری است و قالبا” در بتن ریزی های حجیم به ویژه در فصول گرم به مصرف می رسد .
نوع 5 – سیمان ضد سولفات :
این نوع سیمان در ساختن بتن هایی به کار می رود که وجود مقاومت زیاد در برابر سولفات ها برای آن ها ضروری است و برای مصرف در بخش هایی از ساختمان که شدیدا” در معرض حمله ی سولفات ها باشد ، مناسب است .
سیمان تراس :
سیمان تراس را ار آسیاب کردن 20 تا 40 درصد نرمه سنگ با 60 تا 80 درصد کلینکر سیمان پرتلند تهیه می کنند و آن را در ساختمان های آبی ، دریایی و برای سد سازی و در پی های حجیم ، موزاییک سازی و غیره کاربرد دارد .
درجه حرارت سیمان :
بالا بودن دمای سیمان ، دمای بتن را افزایش می دهد که این امر موجب تسریع عمل آبگیری ، سخت شدن فوری ، بالا رفتن نیاز به آب و نهایتا” آثار نا مطلوب بر روی مقاومت و جمع شدگی خمیری بتن خواهد شد .
بنا براین تحت هیچ شرایطی نباید درجه حرارت سیمان هنگام اختلاط از 77 درجه سانتی گراد تجاوز نماید و در هوای گرم باید از مصرف سیمان نوع 3 و نوع مشابه آن خودداری کرد .
حمل و نقل و انبار کردن سیمان :
سیمان را می توان در واگن های سر بسته یا ظروف و بارکش های مخصوص یا کیسه های کاغذی چند لایه حمل و نقل کرد .
در موقع حمل و نقل سیمان باید برای جلوگیری از پخش گرد آن در هوا مقررات ایمنی ویژه ای را به مرحله ی اجرا گذاشت و به خصوص برای پیشگیری از ورود آن به دستگاه تنفسی باید در محل هایی که آن جا سیمان حمل و نقل انبار می شود دستگاه های تهویه قرار داد .
رطوبت عامل خطرناکی برای سیمان است و باید سیمان ار در برابر آن حفاظت نمود . رطوبت موجود در هوا به تدریج باعث گرفتن سیمان و تولید کلوخه می شود و گاهی اوقات کلوخه ها به حدی سخت می شود که نمی توان آن ها را با فشار انگشتان خرد کرد . سیمان حاوی این کلوخه های سخت شده را نمی توان برای ساختن بتن به مصرف رساند ؛ زیرا علاوه بر دیر گیر شدن باعث کاهش مقاومت بتن می شود .
در کارگاه هایی که کارهای پراکنده دارند و مقادیر کم سیمان در نقاط مختلف مورد نیاز است ، کیسه های سیمالن اجبارا” باید در فضای باز انبار شوند . در این صورت کف محلی که سیمان روی آن چیده می شود بایئ خشک و دست کم 10د سانتی متر از اطراف خود بالاتر باشد . استفاده از تخته و آجر برای بالا آوردن بستر و ورقه های پلاستیکی برای خشک نگه داشتن کف مفید است .
کیسه های چیده شده باید با روکش پلاستیکی پوشیده شوند . در هر حال نگه داری سیمان به این ترتیب نباید برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.
در کارهای بزرگتر که قرار است سیمان پاکتی مصرف شود ، کیسه های سیمان باید در انبار های مخصوص نگه دای شوند . سقف ، دیوار و کف انبار بایئ کاملا” نم بندی شده و کیسه های سیمان به فاصله ی دست کم 30 سانتی متر از دیوار چیده شده شوند .
انبار کردن کیسه ها باید به نحوی باشد که دستیابی به هر محموله برای مصرف یا بازرسی یا آزمایش آسان باشد. کیسه ایی که زودتر انبار شده اند باید زود تر از بقیه به مصرف برسند .
نگه داری سیمان فله فقط در سیلو مجاز است و. هنگام تغییر نوع سیمان ، سیلو ها باید کاملا” تمیز شوند.
نگهد اری و ذخیره ی سیمان در نقاطی که رطوبت نسبی هوا از 90 درصد بیشتر باشد نباید در کیسه بیش از 6 هفته و در سیلو های مناسب از 3 ماه تجاوز کند . سیمانی که برای مدت زیاد انبار شود ممکنت است به صورت کلوخه های فشرده در آید . این گونه سیمان را می توان با غلتاندن کسه روی کف اصلاح نمود ، چنانچه با یک بار غلتاندن کلوخه ها بازشود سیمان قابل مصرف است و گرنه باید آ زمایش مقاومت استاندارد به منظور اطمینان از مرغوبیت سیمان به عمل آید .
آب مصرفی در بتن :
آبی که در بتن مصرف می شود باید آشامیدنی باشد و دارای جسم هایی که به بتن آسیب برساند نباشد . گنداب ها، پساب ها ، فاضلاب شهر ها ، آب مرداب ها و این جور آب ها نباید در ساختن بتن مصرف کرد .
اندازه ی آبی که در ساختن بتن به مصرف می رسد بستکی به شلی و سفتی بتن ، درشتی سنگ دانه ها ، نمناکی سنگ دانه ها ، زبری رویه ی سنگ دانه ها ، شکل سنگ دانه ها ، گرما و خشکی هوا هنگام ساختن بتن دارد .
هر چه بتن سفت تر و سنگ دانه ها درشت تر ، رویه ی سنگ دانه ها نمناک تر ، صاف تر و سنگ دانه ها گرد تر باشند ، برای ساختن بتن به آب کمتری نیاز است . اندازه ی آبی که در ساختن بتن به مصرف می رسد ، به دو صورت داده می شود یکی بهوزن سیمان و بتن و دیگری به وزن جسم های جامد بتن سیمان و سنگ .
هر چه در ساختن بتن بیشتر آب مصرف شود ، تاب بتن کاهش می یابد . کمی و زیادی رطوبت و تر و خشک شدن متوالی می تواند باعث انهدام و تخریب کارها شود . ناخالصی های موجود در آب اختلاط نه تنها ممکن است بر زمان گیرش ، تاب و حجم اثر بگذارد ؛ بلکه می تواند سبب شوره زدگی یا خوردگی آرماتور ها و سایر اقلام فلزی مدفون در بتن شوند .
مصرف آبی که دارای خزه است ، برای ساختن بتن مناسب نیست . آب گل آلود را باید قبل از مصرف از میان حوضچه های ته نشین گذراند و یا با روش های دیگر تصفیه کرد تا مقدار لای ورس آن کاهش یابد .
ذرات جامد معلق و محلول موجود در بتن آرمه در شرایط محیطی شدید حداکثرppm 1000 می تواند باشد و در شرایط محیطی ملایمppm 2000 .
آب دریایی که تا مقدار ppm3500 نمک های محلول دارد به عنوان آب اختلاط بتن بدون میلگرد می توان مصرف کرد .
در مواردی که منابع آب در یک منطقه محدود و بهای تمام شده ی آن گران باشد ، ممکن است با اتخاذ تدابیری مانند استفاده ی مجدد از آب های مصرف شده ، بازیافت پساب ها و فاضلاب های تصفیه شده نیز تمام یا قسمتی از آب مورد نیاز کارگاه های ساختمانی را فراهم نمود .
آب مصرفی بتن نباید گرم باشد . گرم بودن آب علاوه بر بالا بردن درجه حرارت مخلوط بتن باعث بالا رفتن مصرف آب می شود که این امر نهایتا” موجب کاهش مقاومت خواهد شد . با اضافه شدن هر 10 درجه به حرارت آب میزان اسلامپ 20 ت 25 میلی متر کاهش می یابد و از این رو آب مصرفی باید کاملا” خنک بوده و در صورت لزوم توسط یخ خنک شود.
مراقبت ، محافظت و عمل اوردن بتن :
مراقبت بتن به طور خاص شامل تمهیداتی است که اجازه می دهند سیمان موجود در بتن به مدت لازم مرطوب بماند ه به طوری که ذرات سیمان بتوانند تا آن جا که مقدور است با آب ترکیب شده و هیدراته شوند .
محافظت بتن به تهمیداتی گفته می شود که مانع اثر نا مطلوب عوامل خارجی بر روی بتن جوان می شوند . این عوامل عبارتند از : شسته شدن سیمان بتن با آب باران یا آب جاری ، سرد شدن سریع یا یخ زدن بتن ، لرزش ، ضربه ، سرد شدن نامتجانس بتن و…
عمل آوردن عبارتست از تسریع گرفتن و سخت شدن بتن به کمک حرارت .
مراقبت از بتن با آب :
می توا ن با ایجاد لبه هایی روی بتن ریخته شده به ارتفاع 2 تا 3 سانتی متر و ریختن آب روی بتن به طوری که آب به ضخامت 2 سانتی متر روی بتن قرار بگیرد و نیز با پاشیدن ذرات ریز آب از درون آب فشان ها و تر کردن سطح بتن ، مراقبت مستقیم با آب را به انجام رسانید .
می توان از پارچه ی کرباسی کلفت یا گونی که رطوبت را به مدت طولانی در خود نگه می دارد برای خیس نگه داشتن بتن استفاده کرد . پارچه بر روی بتن قرار گرفته و آب روی آن ریخته می شود . قبل از قرار گیری پارچه باید بتن به قدر کافی سفت شده باشد تا پارچه به بتن نچسبد .
نگه داری بتن :
سیمان موجود در بتن ریخته شده در مجاورت رطوبت باید سخت شده و دانه های سنگی موجود در مخلوط را به همدیگر چسبانیده و مقاومت بتن را به حداکثر برساند . بدین لحاظ می باید از خشک شدن سریع بتن جلوگیری نموده و آن را از تابش شدید آفتاب و وزش بادهای تند محفوظ نگاه داشت و سطح آن را حد اقل تا هفت روز مرطوب نمود . ( این مدت برای بتن با سیمان های زودگیر سه روز است. ) برای اسن کار بهتر است که روی بتن تازه ریخته شده را با گونی یا کاغذ پوشانیده و این پوشش را مرطوب نگه داریم بهتر است بعد از 3 تا 4 ساعت بعداز بتن ریزی شروع به آب دادن روی آن بنمائیم ؛ زیرا در غیر این صورت آن ترک خورده و موجب نفوذ هوا به داخل بتن شده و آرماتور به کار رفته در بتن در معرض خورندگی @ واقع گردیده و موجب ضعف قطعه خواهد شد .
بتن تازه ریخته شده نباید در معرض باران های تند قرار گیرد ؛ زیرا دوغاب سیمان و مصالح ریز دانه را شسته و سنگ های درشت را نمایان خواد نمود ؛ مثلا” روی آن را با نایلون پوشانیده و آب باران را به خارج از سطح بتن راهنمایی کرد .
شبکه ی میلگرد کف پی :
بتن نیز مانند بیشتر مصالح ساختمانی نیروی کششی را تحمل نمی کند . به همین دلیل در قطعات بتنی در ناحیه ای که الیاف بتن تحت تاثیر نیروی کششی می باشند ،میلگرد های فولاذی قرار می دهند تا نیروی کششی را تحمل کند . در پی ها الیاف نزدیکتر به زمین تحت تاثیر بیشترین نیروی کششی واقع می شوند . به همبن علت یک شبکه از میلگرد در پایین پی قرار می دهند . قطر میلگرد و فاصله ی آن ها از همدیگر به وسیله ی محاسبه به دست می آید
آرماتور گذاری :
میلگردهای مصرفی باید نو ، تمیز ، بدون هیچ گونه آلودگی نظیر چربی ها ، ذرات بتن ، گرد و خاک و یا مواد زائد دیگر باشد. میلگرد ها قبل از مصرف باید کاملا” پاکیزه باشند تا خللی به پیوستگی بتن و میلگرد ها وارد نشود . مقطع میلگرد مصرفی نباید به علت زنگ زدگی تضعیف شد باشد . استفاده از میلگرد های زنگ زده به شرطی مجاز است که اولا” زنگ زدگی قبلا” با برس یا وسایل مشابه مورد قبول پاک شود ، ثانیا” قطر میلگرد پس از برس زدن حداکثر 0.5 میلی متر کاهش می یابد .
میلگرد ای مصرفی در بتن به صورت میلگرد ساده یا آجدار تهیه می شوند . توصیه می شود تمامی میلگردهای مصرفی در بتن ( به استثنای خاموت ها ) از نوع میلگرد آجدار باشند . قطر اسمی میلگرد ساده ، قطری است که در برگ شناسایی آن ذکر می شود و معدل قطر دایره ای است که مساحت آن برابر مساحت مقطع عرضی میلگرد باشد . در مورد میلگرد آجدار قطر اسمی معادل قطر اسمی میلگرد صاف هم وزن آن اختیار می شود .
حمل و انبار کردن میلگرد ها :
آرماتور ها به صورت کلاف ، شاخه ، شبکه های جوش شده یا بافته شده در کارخانه تحویل می شوند . میلگرد های مصرفی در بتن باید بدون خم شدگی تحویل کارگاه شوند ، معمولا” میلگردهای به قطر 6 میلی متر و کمتر به صورت کلاف تحویل می شوند .
مصرف میلگرد ها با قطرهای بالاتر از 6 میلی متر به صورت کلاف مجاز نیست مگر این که وسیله ی مناسبی برای باز کردن کلاف ها در کارگاه وجود داشته باشد و قطر کلاف بیش از 200 برابر قطر میلگرد باشد .
در تمام مدت حمل ، تخلیه ، نگهداری و کارگذاری میلگردها باید آن ها را در مقابل هر گونه زنگ زدگی و یا دیگر آسیب های فیزیکی و شیمیایی محافظت نمود . میلگردها نباید در تماس با خاک یا مصالحی باشند که رطوبت را در خود نگه می دارد و عموما” نباید میلگردها برای مدت طولانی در معرض باران و برف و هوای مرطوب قرار گیرند . در کارگاه باید میلگردها را بر حسب قطر و طبقه ی آن ها مجزا و انبار نمود .
به هنگام حمل و تخلیه باید دقت شود که آرماتورها خصوصا” شبکه ی جوش شده از صدمات مکانیکی با تغییر شکل های خمیری ، ضربه ی ناشی از پرتاب از ارتفاع و غیره مصون بوده و از گسیختگی جوش ها در شبکه های جوش شده جلوگیری شود .
بریدن و خم کردن آرماتور :
بریدن و خم کردن آرماتور باید مطابق نقشه ها و مشخصات اجرایی در کارگاه پیمانکار یا کارخانه تولید کننده انجام شود . انتخاب تجهیزات بریدن و خم کردن ، شعاع انحنا میلگرد و خم کردن بایستی به درستی انجام شود . استفاده از حرارت برای خم کدرن فولاد مجاز نیست .
خم کردن میلگرد های داخل بتن نظیر میلگرد های انتظار یا باز کردن میلگرد های خم شده مجاز نیست مگر در مواردی که در نقشه های اجرایی پیش بینی شده باشد . در این موارد برای شکل دادن مجدد باید به ویژگی های فولاد مصرفی توجه شود . باز و بسته کردن خم ها به منظور شکل دادن مجدد به هیچ وجه مجاز نیست .
در دمای کمتر از 5- درجه خم کردن میلگرد ها مجاز نیست .
بستن و کار گذاشتن آرماتورها :
هنگام نصب ، میلگرد ها باید عاری از هر گونه آلودگی باشند و کلیه ی آلودگی ها باید قبل از نصب و کارگذاری میلگرد ها زدوده شود و تا شروع مرحله ی بتن ریزی از آلودگی ها محفوظ بماند . آرماتور ها با توجه به قطر ، طول و شکل بایستی در محل های تعیین شده به نحوی مستحکم و ثابت شوند که هنگام بتن ریزی هیچ گونه تغییر و جا به جایی در آن ها صورت نگیرد .
به منظور کنترل و تامین پوشش بتن می توان از قطعات بتنی ( لقمه ها ) یا خرک های فلزی به ابعاد ، مقاومت و تعداد لازم استفاده نمود . لقمه های بتنی باید دارای مفتول بوده و با استفاده از این مفتول ها به میلگرد های اصلی کاملا” محکم شوند . استفاده از قطعه سنگ ، لوله ها ی فلزی و قطعات چوب برای نگه داری میلگرد ها و تامین پوشش بتن مجاز نیست .
وصله کردن آرماتور ها :
حتی الامکان باید میلگردهای مصرفی به صورت یکپارچه باشند . تمام اتصالات میلگرد ها باید در نقشه های اجرایی منعکس گردد و تعداد اتصالات به حد اقل ممکن کاهش یابد . در صورتی که وجود اتصال اجتناب نا پذیر باشد . این اتصالات باید در مقاطعی قرار داده شوند که تنش وارده بر عضو یا قطعه ی بتنی حداقل باشد و از تمرکز تمامی وصله ها در یک مقطع نیز خود داری شود .
در قطعات تحت خمش و خمش توام با فشار نباید بیش از نصف میلگرد ها در یک مقطع @ وصله شوند . در صورت وجود کشش یا کشش ناشی از خمش حداکثر 1.3 ( نسبت 1 به 3 ) میلگرد ها در یک مقطع را می توان به وسیله ی پوششی وصله نمود . وصله کردن میلگردهای تحتانی قطعات خمشی در وسط دهانه یا نزدیک به آن و یا میلگرد های بالایی قطعه خمشی روی تکیه گاه یا نزدیک آن مجاز نیست . به طور کلی هر وصله باید 40 برابر قطر میلگرد ، با وصله ی مجاور فاصله داشته و در یک مقطع قرار نگیرد .
جوشکاری آرماتور :
اتصال میلگرد ها از طریق جوشکاری با روش نوک به نوک ، خمیری یا جوش ذوبی با الکترود با دستور و موافقت قبلی مهندسین مشاور مجاز می باشد . در این خصوص رعایت ضوابط آیین نامه ی بتن ایران الزامی است .
اتصال جوشی میلگرد سرد اصلاح شده جز با روش های خاص ، مناسب و تحت کنترل دقیق مجاز نمی باشد . در صورتی که برای هر نوع فولاد ، الکترود مخصوص و روش جوشکاری مناسب اختیار شود می توان از روش اتصال جوش ذوبی استفاده نمود .
پوشش محافظ بتنی روی میلگرد :
پوشش بتنی روی میلگردها عبارتست از حداقل فاصله رویه ی میلگرد اعم از طولی و عرضی تا نزدیک ترین سطح بتن . فرد مجری باید نهایت دقت را در نصب میلگرد و نیز ریختن و متراکم نمودن بتن به عمل آورد تا باعث جا به جایی و تغییر محل آرماتور ها نگردد . ضخامت و پوشش بتن نباید از قطر میلگرد های مصرفی کمتر اختیار شود . ضخامت پوشش هیچ گاه نباید از حد اکثر قطر شن مصرفی ( برای شن تا قطر 32 میلی متر ) کمتر اختیار شود . در مورد شن بزرگ تر از 32 میلی متر ضخامت پوشش حد اقل مساوی قطر بزرگ ترین شن به اضافه 5 میلی متر اختیار می شود .
در صورتی که بتن مستقیما” روی خاک ریخته شود و به طور دائم در تماس با خاک باشد . باید حد اقل ضخامت پوشش 75 میلی متر اختیار شود . اگر سطح بتن نقش دار باشد ، ضخامت پوشش از عمق فرورفتگی ، اندازه گیری می شود .
قالب بندی :
از آن جا که بتن قبل از سخت شدن روان می باشد ، لذا برای شکل دادن به آن احتیاج به قالب داریم . قالب هایی که برای بتن ساخته می شود اغلب چوبی می باشد و برای کارهای سری سازی ازقالب های فلزی نیز استفاده می شود .
قالب ها و داربست های زیر آن علاوه بر شکل دادن به بتن وزن آن را تا زمان سخت شدن تحمل می نماید . بدین لحاظ اگر در اجرای آن دقت کافی نشود ، ممکن است در موقع بتن ریزی واژگون شود و موجب خسارت شود .
شکل قطعات بتنی با اندازه ی آن ها که باید ریخته شود به وسیله ی قالب تهیه شود .
قالب آجری :
این نوع قالب ها برای شالوده ها و دیوار های حائل مجاور خاک مورد استفاده قرار می گیرند . برای اجرا، بسته به ارتفاع بتن در قالب و نیز و نیرو های وارده ی یک دیوار 11 تا 22 سانتیب متر احداث می شود . برای جلوگیری از کرمو شدن و مکیده شدن آب آن توسط آجر قبل از بتن ریزی آجر ها آب پاشی می شوند .
جلوگیری کردن از تجمعآب در کف قالب ضروری است . برای جلوگیری از خراب بتن هم چنین می توان قالب آجری را قیر و گونی کرد .
بهای تمام شده ی این قالب ها کم و تغییر شکل آن ناچیز است . ضخامت دیوار به ضخامت شالوده یا دیوار حائل افزوده شده و ضمنا” دیوار آجری ،ذ تا حدودی بتن را در مقابل عوامل محیطی محافظت می نماید ولی با توجه به این که قالب آجری باز نمی شود . عیوب احتمالی بتن دیده نمی شود .
قالب چوبی :
برای درست کردن قالب از قطعات الوار ، تخته و تخته چند لا استفاده می شود . برای اتصال قطعات به یکدیگر میخ و پیچ به کار می رود .
قالب های چوبی انواع مختلفی دارند که عبارتند از :
قالب خام :
بدون رنده کردن سطح آن مورد استفاده قرار می گیرد . بهتر است سطح این قالب حتی المقدور صاف باشد .
قالب رنده شده :
برای سطوحی که صافی و زیبایی آن مد نظر است مورد استفاده قرار می گیرد .
قالب ممتاز :
که پس از رنده شدن درز های آن بتونه شده و سپس سمباده می شود . توجه به درز ها برای جلوگیری از بیرون زدن بتن ضروری است .
تخته و چوبی که برای قالب بندی مصرف می شود باید کاملا” خشک بوده و در برابر رطوبت تغییر شکل ندهد ؛ زیرا تغییر شکل قالب موجب تغییر شکل بتن گشته و در شکل تیر ها و ستون ها و هم چنین ممان های وارد بر آ ن ها موثر است . در ایران معمولا” از تخته ای که به نام چوب روسی معروفاست برای قالب بندی استفاده می نمایند. این تخته ها باید به اندازه ی کافی نرم باشد تا در موقع اشکال نشویم و از طرفی باید آن چنان محکم باشد که بتواند وزن بتن و آرماتور ها و کارگران بتن ریزی و وسایل بت ریزی از قبل چرخ دستی ، ویبراتور و غیره را به خوبی تحمل نماید .
تخته هایی که برای قالب بندی مصرف می شوند باید از نوع چوب های صمغ دار ( کاج و صنوبر ) یا جنگلی و یا مشابه باشند و برای مصرف چوب سفید جز برای قالب شالوده و قالب بتن بدون آرماتور مجاز نیست و داربست باید به اندازه ی کافی انعطاف ناپذیر باشد ؛ به طوری که بعد از ریختن بتن تغییر شکل ندهد . معمولا” سطح تماس و تخته ی قالب بندی را به ئسیله ی روغن های معدنی خنثی شده ( بدون اسید و قلیا ) چرب می کنند . در هر حال باید از روغنی استفاده نمود که در واکنش های شیمیایی سیمان دخالت نداشته باشد . مالیدن روغن به روی قالب به آن علت است که اولا” تخته که در ابتدا کاملا” خشک است آب بتن مجاور را نمکیده و موجب فساد بتن نشود ودر سثانی در موقع باز کردن قالب ، تخته ها به راحتی از بتن جدا شود و در صورت مناسب بودن برای قالب بندی بعدی مورد استفاده قرار گیرند .
در موقع مالیدن روغن باید کاملا” دقت نمود که آرماتورها به روغن آغشته نشود ؛ زیرا در این صورت روغن مایع چسبیدن بتن به دور میلگرد گردیده و جسم یک پارچه تشکیل نداده و بتن و تآرماتور هر یک به تنهایی کار می کنند و موجب ضعف در همگن بودن فولاد و بتن ومی گردد .
برای به هم بستن تخته ها به همدیگر از چوب هایی که در اصطلاح قالب بندی به آن چهار تراش می گویند استفاده می شود . کوچک ترین بعد مقطع این چهار تراش ها که به آن پت بند می گویند نباید از 8 سانتی متر کم تر باشد .
قالب فولادی :
در مواردی که حجم کاز زیاد و تنوع سطوح و ابعاد کم باشد ، استفاده از قالب های فولادی کاملا”: با صرفه خواهد بود . بهای اولیه ی این قالب ها نسبنا” زیاد است ولی عمر زیاد آن ها این مسئله را توجیه می نماید . قالب های فولادی نسبتا” مقاوم بوده و به دلیل امکان استفاده از اتصالات خاص می توان به سهولت و با سرعت آن ها را بر پا داشته و از هم جدا کرد . سطح بتن در تماس با قالب فولادی ، به شرط این که پس از باز کردن قالب ، پرداخت مناسبی صورت گرفته و از مک@ دار شدن سطح جلوگیری شود ، کاملا” صاف است .
قالب آلومنیومی :
آلومینیوم به دلیل سبکی و سهولت حمل روز به روز کاربرد بیشتری در ساخت قالب به دست می آورد . هم چنین هزینه ی کار بر روی آلومینیوم برای دست یابی به یک مقطع نسبت به هزینه ی مربوطه برای همین کار در مورد فولاد کم تر است . آلومینیوم خالص فلز نرمی بوده و ممکن است به سهولت ساییده و خراب شود . به همین دلیل به تر است از انبار های آلومینیوم برای تهیه ی قالب استفاده شود .
قالب فایبر گلاس :
برای استفاتده از این نوع قالب ها باید هزینه ی اولیه ی نسبتا” زیادی را برای درست کردن قالب فولادی لازم متقبل شد . ولی هزینه ی خود مصالح فایبر گلاس که شکل قالب را به خود نمی گیرد ، نسبتا” کم بوده و در صورت ساخت تعداد زیادی صفحه ی فایبر گلاس هزینه سرشکن می گردد . با قالب های فایبر گلاس می توان به شکل های زیبایی برای نمای بتنی دست یافت .



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید