مهاجرت و توزيع جمعيت:
آنچه در بحث مهاجرت بيش از همه اهميت دارد شناخت عوامل زمينه ساز مهاجرت ها و اقداماتي است كه بايد در جهت دهي آن صورت گيرد. اين عوامل به اجمال عبارتند از: بالا بودن ميزان رشد جمعيت و عدم هم آهنگي آن با امكانات زيست در بعضي از مناطق كشور، ناهمگوني هاي اقليمي و زمين شناختي كه امكان استقرار جمعيت در بخش وسيعي از كشور را محدود كرده است، توسعه نامتوازن نواحي مختلف كشور و شرايط و اوضاع و احوالي كه برعدم توانمندي محيط در نگهداري جمعيت افزوده است، بالا بودن تعداد آبادي هاي بسيار كوچك و كم اهميت و اتكاء آنها بر زراعت ديم كه به سرعت از صرفه اقتصادي تهي شده و به مهاجرت دامن مي‌زنند، جاذبه‌هاي شهري و سطوح بالاي درآمدي آنها در مقايسه با وضع روستائي وسطوح بسيار پايين درآمدي آنها، پايين بودن سرانه سرمايه‌گذاري در نيمي از استان هاي كشور . مضافاً آنكه شكاف موجود بين حداكثر و حداقل سرانه سرمايه‌گذاري در استان ها بيش از سه برابر است.
براي حل مسائل فوق اقداماتي به شرح زير ضروري است:
توسعه زيرساخت ها در نقاط روستايي وكاهش شكاف درآمدي ميان جوامع شهري وروستائي.
تلاش براي ايجاد تعادل زيستي معيشتي و كاهش نابرابري ها و ناهماهنگي‌هاي موجود.
بهينه‌سازي توليد و درآمد و تلاش براي افزايش بهره‌وري آنها درنقاط روستايي .
روزآمدكردن سازمان و تشكيلات مديريتي درمناطق آسيب‌ديده وآسيب‌پذير.

نيروي انساني و اشتغال
در زمينه مسائل مرتبط با نيروي انساني و اشتغال بر محور‌هاي زير مي‌توان تاكيد كرد:
ـ ميزان بالاي رشد جمعيت فعال در دهة اخير. در فاصله سال هاي 1375 تا 1381 رشد سالانه جمعيت فعال7/4 درصد و سه برابر رشد سالانه كل جمعيت بوده است. اگر جمعيت فعال به تفكيك شاغلين و بيكاران در جستجوي كار در نظر گرفته شوند در آن صورت در فاصله سال هاي مذكور، رشد سالانه شاغلين1/4 درصد و رشد سالانه بيكاران بيش از دو برابر و 6/9 درصد بوده است. به همين لحاظ ميزان بيكاري از 1/9 درصد در سال1375 به 3/12 درصد در سال 1381 افزايش يافته است.
ـ انتقال سهم عمده متقاضيان ورود به كار از سنين كمتر از 20 سالگي به سنين 20تا29 سالگي (اشاعه تحصيلات در چند دهه اخير نقش مهمي دراين انتقال داشته است)
ـ تغيير و تحولات ناموزون انتقال شاغلين در سه بخش كشاورزي، صنعت و خدمات و رشد بي‌ رويه و تورم ناموزون بخش خدمات قبل از اشباع بخش صنعت. در سال 1381 توزيع شاغلين در سه بخش كشاورزي، صنعت و خدمات به ترتيب4/26، 26 و 6/44 درصد بوده است. چنين روندي منجر به افزايش بيكاري پنهان و اشتغال كاذب و غير مولد شده است.
مشكلات و چالش‌هاي فوق اقداماتي به شرح زير را ضروري مي‌سازد:
چاره‌جوئي‌هاي علمي وعملي در زمينة كار آفريني و اشتغال زائي
ايجاد زمينه‌ها و ساختار اجتماعي و اقتصادي مناسب براي استقبال از مشاغل فني و ميداني و پرهيز از مشاغل اداري و پشت ميز نشيني .
توجه و تاكيد بر ايجاد اشتغال بيشتر در بخش صنعت و صنايع زير بنايي.

تنظيم خانواده و بهداشت و باروري
هر چند كاهش سريع باروري در دو دهة اخير به تدريج بار برنامه‌هاي تنظيم خانواده با هدف تحديد مواليد و تعديل رشد جمعيت را سبك تر كرده است ولي مسائل مرتبط با بهداشت باروري كماكان مطرح است و با توجه به تحولات اخير جمعيتي و پيامدهاي آن به تدريج ابعاد گسترده‌تري نيز خواهد يافت. پيامدهائي چون:
به هم خوردن تعادل موجود در تعداد مردان وزنان در معرض ازدواج.
افزايش سن ازدواج، به ويژه در مورد دختران
افزايش فاصله سن بلوغ و سن ازدواج.
افزايش باروري ناخواسته و امكان افزايش سقط جنين.
خطر افزايش بيماري هاي مقاربتي و بيماري مهلك ايدز.
با توجه به چالش هاي مرتبط با تنـظيم خانواده و بهداشت باروري، لازم اسـت در برنامه‌ريزي ها اولويت ‌هاي زير مد نظر قرار گيرد:
1ـ تداوم ارائه خدمات تنظيم خانواده به صورت فعال و رايگان .
2ـ افزايش كيفيت برنامه‌هاي تنظيم خانواده و تعيين جهت برنامه‌ها به سمت برنامه‌ جامع بهداشت باروري.
3ـ توجه به ويژگي هاي خانواده و بهداشت باروري.
4ـ افزايش نقش مشاركت مردان در برنامه‌هاي بهداشت باروري و تنظيم خانواده
5ـ ارائه خدمات مشاوره‌اي و بهداشتي براي جوانان به ويژه جوانان در آستانه ازدواج
6ـ برنامه‌ريزي در جهت استفاده بيشتر و گسترده‌تر از توانائي و تخصص زنان تحصيلكرده.

هرم سنی جمعیت کشور
شکل توزیع جمعیت در گروههای سنی مختلف را هرم سنی جمعیت می گویند. در این هرم فراوانی جمعیت در هفده گروه سنی نشان داده می شود. در هرم سنی هرچه فراوانی جمعیت در قسمت پایین (قاعده) هرم بیشتر باشد، جامعه جوانتر خواهد بود. بر اساس هرم سنی جمعیت کشور در سال 1385، همانطوری که گروه سنی 20-24 سال به تعداد 9 میلیون نفر و سهم 77/12 درصد از کل جمعیت کشور بوده و این حکایت از فراوانی جمعیت در این گروه سنی که در دوران جوانی و فعالیت هستند دارد. (24-20 سال)در سرشماری قبلی (سال 75)7 /8 % از جمعیت یعنی 4 درصد کمتر بوده است.
مقایسه هرم های سنی جمعیت در 3 سرشماری گذشته یعنی سالهای 65، 75 ،85 نشان می دهد نرخ زاد و ولد از بیست سال گذشته تا کنون کاهش معنی داری داشته است چرا که سهم گروه سنی 4-0 سال از کل جمعیت کشور در این سه مقطع به ترتیب 3/18 ،3/10 ،75 /7 درصد بوده است.
میانگین گروه سنی 14-0 سل از کل جمعیت کشور میباشد . در بین ستانهای کشور ،استان تهران در این گروه سنی با 9/20 %کمترین فراوانی و ستان سیستان و بلوچستان با 5/37 % بیشترین فراوانی را دارد.فروانی گروه سنی مذکور در خراسان رضوی 9/25 %یعنی قدری بیشتر از میانگین کشور می باشد.

نرخ  رشد جمعیت کشور
متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت کشور طی دهه 75 تا 85 ،معادل 61/1 درصد دوره است .این در حالیست که شاخص مذکور یطور میانگین در نقاط شهری 74/2 و در نقاط روستایی منفی 44/0 بوده است. بعبارتی طی ده سال گذشته به جمعیت نقاط شهری کشور ،5/11 میلیون نفر ضافه شده لیکن در جمعیت نقط روستایی کشور نه تنها افزیشی وجود نداشته بلکه جمعیت با کاهش بیش از 1 میلیون نفر نیز مواجه بوده است.
در بین استانهای کشور،بیشترین نرخ رشد سالانه طی دهه گذشته مربوط به استان سیستان و بلوچستان (4/3%)و بعد از آن استانهای کرمان و هرمزگان و کمترین آن مربوط به استان همدان (15/0 %) و بعد از آن ستانهای اردبیل و کرمانشاه می باشد.
نرخ رشد سالیانه استان خراسان رضوی 71/1 % بوده که شامل 83/12 % در نقاط شهری و 3/0 – % در نقاط روستایی بوده است .
تغییرات جمعیتی طی دهه های گذشته
تغییرات جمعیت کشور از سال 1260 تا کنون یعنی طی 125 سال گذشته ، حدود 10 برابر افزایش داشته است.
سهم جمعیت شهری و روستایی در حال حاضر حدودا به نسبت دو سوم و یک سوم می باشد. این در حالیست که در 50 سال قبل یعنی در سال 1335 ، این نسبت ها دقیقا عکس بوده است یعنی یک سوم جمعیت کشور در شهر ها و دو سوم در روستاها ساکن بوده اند.

50 ساله
ـ كاهش مرگ و مير و متعاقب آن كاهش زاد و ولد و باروري منجر به تغييراتي در مسير و دوره‌هاي زندگي مي‌شود. در شرايط باروري كنترل شده، معمولاً هنگامي كه والدين به سنين حدود 50 سالگي مي‌رسند فرزندان آنها استقلال نسبي پيدا كرده و پدر و مادر از مسئوليت هاي مستقيم فرزندان در ارتباط با بهداشت و آموزش فارغ‌ شده‌اند.در يك جامعه توسعه يافته، با توجه به كاهش مرگ و مير و نيل به اميد زندگي بالا( حدود 75 سال)، يك فرد 50 ساله بطور متوسط حدود 30 سال از زندگي را پيش رو دارد. بدين ترتيب دوره جديدي از زندگي كه جمعيت شناسان اجتماعي آن را دوره “بعد از پدر و مادري” ناميده اند در جوامع نوين نمود پيدا كرده است. تأمين نياز‌هاي خاص اين دوره اعم از نياز‌هاي اقتصادي و رفاهي و يا نيازهاي رواني، اجتماعي و فرهنگي اهميت خاصي پيدا كرده است.
15 تا 24 ساله
از نظر روند تحولات ساختاري ناشي از كاهش مستمر باروري آنچه در حال حاضر مسئله محوري است تراكم نسبت زيادي از جمعيت در سنين نوجواني و جواني يعني 15 تا 24 سالگي است. افراد واقع در اين گروه سني هنگامي كه سطح باروري كشور بالا بوده(دهه اول بعد از انقلاب اسلامي) بدنيا آمده‌اند و به همين لحاظ تراكم نسبي بالا را با خود به اين سنين منتقل كرده‌اند. نسبت درصد جمعيت 15 تا 24 ساله از كل جمعيت براي اولين بار در سال 1375 به بيش از 20 درصد رسيد و از آن پس نيز روندي‌ رو به افزايش داشته است. بطوريكه در حال حاضر نسبت مذكور به رقمي نزديك 25 درصد رسيده و در طول دهه 1380 نيز اين افزايش ادامه خواهد داشت. تأمين نياز‌هاي مرتبط به آموزش عالي،‌ايجاد اشتغال و بالاخره ازدواج و تشكيل خانواده خيل عظيم نوجوانان و جوانان در دهه جاري از مسائل اصلي و محوري كشور است. در دهة 1380 ميزان ازدواج و به تبع آن باروري افزايش خواهد يافت كه اين منجر به نوعي مقاومت موقت در مقابل روند رو به كاهش باروري خواهد شد.
علاوه بر چالش‌هاي مرتبط به تغييرات ساختار سني جمعيت، كشور در سالهاي آتي با چالش‌هاي ديگري در ارتباط با مهاجرت و توزيع مكاني جمعيت، نيروي انساني و اشتغال، تنظيم خانواده و بهداشت باروري، تحولات خانواده و بالاخره تأثير تحولات جمعيتي بر روابط اجتماعي و فرهنگي مواجه است.
هرم سني سالخورده
در حال حاضر هرم سني جمعيت ايران در حال انتقال از جواني به سالخوردگي است. بدين ترتيب اگر نقطة شروع كاهش اساسي و مستمر باروري در ايران را سال1365 در نظر بگيريم تا پايان ربع اول قرن پانزدهم هجري شمسي (1425) ساختار جمعيت ايران ساختاري كاملاً سالخورده خواهد بود. در حاليكه تا سال 1375 همواره كمتر از 5 درصد از كل جمعيت ايران در سنين بالاتر از 65سال قرار داشته و هنگام نيل به سالخوردگي كامل جمعيت ( دهه سوم قرن پانزدهم) نسبت درصد جمعيت 65 ساله به بالا به حدود 15 درصد رسيده و در واقع بيش از سه برابر خواهد شد.
ساختمان سني جمعيت ايران به دليل كاهش باروري در حال متحول شدن است و از جمعيت خيلي جوان به سمت جمعيت ميانسال مي‌رود و بعد از 20 يا 25 سال ديگر ممكن است جمعيتي سالخورده داشته باشيم.
در فاصله دهة 1330 تا دهة 1360 ايران با رشد بي‌سابقه و شتابان جمعيت مواجه بود. به طوري كه معدل رشد سالانه جمعيت در اين چهار دهه به رقمي حدود 3 درصد بالغ مي‌شد. رشد سالانه 3 درصد، سبب شد جمعيت هر 23 سال يكبار دو برابر و در طول يك قرن بيش از شانزده برابر شود. رشد سالانه 3 درصد سبب شد، جمعيت ايران از رقمي كمتر از 19ميليون نفر در سال 1335 به رقمي در حدود 50 ميليون نفر در سال 1365 بالغ شود. پيشرفت بهداشت و گسترش آن و به تبع آن كاهش ميزان‌هاي مرگ ومير به ويژه مرگ ومير نوزادان و اطفال نقش اصلي و تعيين كننده در شتاب رشد جمعيت داشته‌اند.
چنين روندي ميزان سالانه رشد طبيعي جمعيت در فاصله سالهاي 1355 تا 1365 را به رقم بي‌سابقه2/3 درصد رساند. جالب آنكه با توجه به ورود مهاجرين و معاودين عراقي و هجوم آوارگان و پناهندگان افغاني در اين فاصله، مهاجرت هم حدود 8/. واحد ميزان رشد سالانه جمعيت را افزايش داد و رقم رشد مطلق سالانه جمعيت به 4 درصد بالغ شد.
پس از انجام سرشماري 1365 و وقوف به جمعيت 50 ميليوني كشور، و از آن مهم‌تر وقوف به روند بي‌سابقه رشد شتابان جمعيت،‌دولت ودستگاه هاي برنامه‌ريزي لزوم اتخاذ سياست هائي در جهت تعديل ميزان رشد جمعيت از طريق تشويق و ترغيب برنامه‌هاي تنظيم خانواده و كاهش سطح زاد ولد و باروري را اجتناب ناپذير دانستند، به طوري كه از سال 1367 اين سياست ها در متن اولين برنامه توسعه اقتصادي و اجتماعي بعد از انقلاب اسلامي قرار گرفت.
خانواده‌ها و زوجين با آشنايي قبلي با برنامه‌هاي تنظيم خانواده و توجه به بهداشت و آموزش فرزندان و به طور كلي توسعه خواهي و توجه به كيفيت زندگي هم از برنامه‌هاي تنظيم خانواده و تحديد مواليد استقبال كردند. بدين ترتيب برنامه‌ريزي و مساعدت دولت و‌آمادگي و استقبال خانواده ها و زوجين، در دهة1370 سطح باروري را در ايران با سرعتي استثنائي كه در سطح بين‌المللي كم سابقه و شايد هم بي‌سابقه بود كاهش داد. بطوريكه در حال حاضر شاخص هاي باروري و به تبع آن ميزان رشد سالانه جمعيت در مقايسه با سال 1365 به كمتر از نصف تقليل يافته‌ است. ميزان باروري كل از 5/6 نوزاد زنده براي هر زن در سال 1365 به كمتر از 3 نوزاد زنده و به تبع آن ميزان رشد طبيعي سالانه جمعيت از 2/3 درصد در سال 1365 به كمتر از 5/1 درصد در حال حاضر تنزل يافته است.
كاهش سطح زاد و ولد و باروري علاوه بر تأثير قاطعي كه بر ميزان رشد جمعيت و از آن طريق تعديل شتاب افزايش تعداد جمعيت داشته بر تركيب و ساختار جمعيت نيز تأثير خواهد گذاشت. كاهش مستمر زاد و ولد و انتقال از باروري طبيعي به باروري كنترل شده به تدريج ساختار سني جمعيت را از وضعيت جواني خارج و به طرف سالخوردگي سوق مي‌دهد. به همين لحاظ هرم سني جمعيت ايران كه به جرأت مي‌توان گفت در طول تاريخ همواره قاعده‌اي گسترده داشته و به لحاظ تمركز بيش از 40 درصد از كل جمعيت در سنين كمتر از 15 سال از ساختاري جوان برخوردار بود، در دو دهة اخير به سبب كاهش باروري تغيير شكل داده و نوعي فرورفتگي درقاعده هرم سني ايجاد شده است . به همين سبب تغيير شكل هرم سني نسبت جمعيت كمتر از 15 سال از رقمي بيش از 45 درصد در سال 1365 به رقمي اندكي بيش از 30 درصد در حال حاضر كاهش و در واقع در فاصله كمتر از 20 سال با روندي بي سابقه به دو سوم تقليل يافته است. روند كاهش جمعيت كمتر از 15 ساله تا چند دهة ديگر ادامه خواهد داشت و به حدود 20 درصد نيز خواهد رسيد.
تعداد خانوار‌های كشور را در سال 85 ، 17 میلیون و 495 هزار و 646 خانوار عنوان كرد و تعداد خانوار‌ها در سال 75 به 12 میلیون و 398 هزار و 235 خانوار بوده است. از سوی دیگر 15 میلیون و 972 هزار و 61 واحد مسكونی در سال 85 در كشور وجود دارد كه تعداد آن‌ها در سال 75، 10 میلیون و 770 هزار و 112 واحد بوده است. نسبت خانوار به واحد مسكونی در سال 85، 09/1 و در سال 75، 15/1 بوده است.
جمعیت شهری كشور 48 میلیون و 245 هزار و 75 نفر و این جمعیت در سال 75، 36 میلیون و817 هزار و 789 نفر بوده است. در عین حال جمعیت روستایی در سال 85، 22 میلیون و 227 هزار و 771 نفر است این جمعیت در سال 75، 23 میلیون و 237 هزار و 699 نفر بود. كاهش جمعیت روستایی به این معناست كه روستاییان طی 10 سال گذشته به شهر‌ها مهاجرت كرده‌اند یا تعدادی روستا به شهر تبدیل شده‌اند.
بعد خانوار در سال75 به میزان 8/4 بود كه در سال 85 به 03/4 كاهش یافته است. این آمار بدان معنی است كه میزان جمعیت در یك خانوار كاهش یافته است.
نرخ رشد جمعیت در دهه 75، 96/1 درصد بوده كه در دهه 85 به 61/1 درصد رسیده است، بدین ترتیب نرخ رشد جمعیت نسبت به دهه گذشته 35/0 درصد كاهش یافته است
مهاجرت باعث مي‌‌شود باروري پايين بيايد.
آمار نشان مي‌دهد ميزان مواليد در نقاط روستايي از نقاط شهري كمتر شده است. وزارت بهداشت امكانات پيشگيري از بارداري را در روستاها رايگان در اختيار افراد قرار مي‌دهد. در شهرها خانه بهداشت نيست و مراجعه كمتر است، ولي در روستا همه تحت پوشش قرار دارند و پرونده دارند.
در مطالعات جمعيتي معمولا جمعيت‌ها را به چند گروه تقسيم مي‌كنند. جمعيت را ابتداي امر از نظر ساختمان جنسي و سني يعني تعادل ميان زن و مرد و توزيع سني مطالعه مي‌كنند. در بيشتر جوامع تعادل ميان زن و مرد وجود دارد، چون در بدو تولد در مقابل هر 205 نوزادي كه متولد مي‌شوند 105 نوزاد پسر است و 100 نوزاد دختر؛ البته ميانگين اين رقم در تمام جهان فرق زيادي ندارد، ولي ممكن است در يك نقطه خاص يا در يك سال بخصوص دختر يا پسر بيشتر به دنيا بيايد، اما در ميانگين كل اين نسبت وجود دارد. حالا هر چقدر هم به سمت سالخوردگي مي‌رويم مرگ و مير نوزادان پسر يا مردان براثر سوانح ناشي از كار بيش از زنان است، در نتيجه نسبت جنسي به مرور به 100 مي‌رسد يا در سالخوردگي حتي مثلا ما در كشور‌هاي پيشرفته در مطالعه نسبت جنسي به رقم 84 هم بر مي‌خوريم، چون هر چه قدر جامعه سالخورده‌تر مي‌شود ميانگين مرگ و مير مردان بيش از زنان مي‌شود، يعني اميد به زندگي مردان كمتر از زنان است بنابر اين، اين از نظر ساختمان سني است كه مطالعه خاصي را مي‌طلبد و خيلي هم دقيق است، ولي از نظر ساختمان سني، جمعيت به 3 گروه تقسيم مي‌شوند‌: كشورهايي كه جمعيت جوان دارند يعني باروري آنان بالاست، قاعده هرم سني‌شان وسيع است و هر چه به سمت سالخوردگي مي‌روند مرگ‌ومير بالاست. معمولا در جامعه‌اي كه مواليدش بالاست مرگ و ميرش هم بالاست. هرم سني قاعده‌اش وسيع است ولي برخي كشور‌ها بينابين هستند، يعني مواليدشان را دارند كم مي‌كنند، ولي هنوز به آن كاهش بالا نرسيده‌اند. مرگ‌وميرشان هم در حال كم شدن است و هرم سني‌شان در حد متوسط است، اما هنوز مثلثي شكل است و برخي جوامع هستند كه جمعيت سالخورده دارند مثل انگليس، فرانسه، آلمان كه اين مراحل را در سده‌هاي قبل طي كرده‌اند، مثلا جمعيت آنها در قرن هجدهم مثل كشورهاي آفريقايي بود، در قرن نوزدهم مثل كشور ما بود و الان جمعيت سالخورده دارند. تنها كشوري كه اين مراحل را خيلي سريع طي كرده، ژاپن است. ژاپن توانسته است اين مرحله را در عرض 4030 سال طي بكند. كشور ما هم از نظر ساختمان سني جمعيت در مرحله‌گذار است، يعني از مرحله قاعده وسيع هرم به مرحله وسط رسيده و در دو دهه آينده مرحله وسط را هم طي مي‌كند.

محاسبه ي مفاهيم اوليه ي جمعيت براي شهر چناران
نسبت جنسي
اگر آمار وارقامي در باره ي نسبت جنسي موجود نباشد،رقم ثابت 105 را كه در جمعيت شناسي براي نسبت جنسي تعيين شده است، در نظر مي گيريم .نسبت جنسي با استفاده از آمار و ارقام اينگونه محاسبه مي شود:
S.R=MF.100كه در آن M تعداد مردان و F تعداد زنان است.
نسبت جنسي براي شهر چناران برابر است با:
S.R=2109620908=100.899177ميزان مواليد
ميزان مواليد به شكل زير حاسبه مي شود:
C.B.R=BPكه در آن B تعداد متولدين زنده در يك سال و P جمعيت در ميانه سال است .با توجه به اين كه جمعيت در ميانه ي سال به طور دقيق در داده هاي آماري مشخص نيست ، جمعيت كل را به عنوان جمعيت ميانه ي سال در نطر مي گيريم.تعداد متولدين زنده در يك سال نيز برابر تعداد افراد كمتر از 1 سال است :
C.B.R=84742004=.20ميزان باروري عمومي :
G.F.R يا φ= BpF(15-49)كه در آن B تداد متو.لدين زنده در يك سال و pF(15-49) تعداد زنان در سنين 15 تا 49 است.
ميزان باروري عمومي دربراي شهر چناران برابر است با :
φ=84722351=.03ميزان باروري كل :
براي محاسبه ي ميزان باروري كل مي بايست ابتدا ميزان باروري عمومي را در 7 رده ي سني از 15 تا 49 سال محاسبه كرد سپس با جايگذاري در فرمول زير ميزان باروري كل رامحاسبه نمود.
T.F.R=5φ1+φ2+…+φ7=5i=17φiφ1=BpF(15-19)=8472919=.29
φ2=BpF(20-24)=8472570=.32
φ3=BpF(25-29)=8472092=.40
φ4=BpF(30-34)=8471708=.49φ5=BpF(35-39)=8471362=.062
φ6=BpF(40-44)=8471032=.82φ6=BpF(45-49)=847982=.88⟹ T.F.R=5i=17φi=19.1تحليل تركيب سني جمعيت
عوامل موثر بر تركيب سني جمعيت
تغييرات مهم واساسي در سطح باروري يك جامعه تركيب سني را به شدت دگرگون مي كند.به عوان مثال اگر باروري كاهش يابد،در دراز مدت تركيب سني جمعيت،مسن مي شود.
مرگ ومير بر تركيب سني اثر زيادي دارد.در جوامعي كه ميزان مرگ و مير در آنها بالا باشد،افزايش سطح بهداشت و بهبود سطح زندگي در درجه ي اوّل به كاهش مرگ ومير كودكان منجر مي شود.اين امر نسبت افراد كم سال را به كل جمعيت افزايش داده و موجب جوانتر شدن ساخت سني مي گردد.
وقايع خارجي نظير جنگ، كشتار، مهاجرت و بيماري ها نيز تركيب سني را دچار تغيير مي كنند.
روش تحليل سني جمعيت :
در حال حاضر جمعيت ها از نظر تركيب سني به 3 دسته تقسيم مي شوند(تست ورت هايم):
جمعيت هاي داراي ساخت سني جوان كه افرادكمتر از 15 سال حداقل 40% جمعيت كل را تشكيل مي دهد.نسبت افراد 60 ساله به بالابه كل جمعيت نيز از 4% تجاوز نمي كند.
جمعيت هاي داراي ساخت سني سالخورده كه در آنها افراد كمنتر از15 سال بين 15 تا 25 % جمعيت كل را تشكيل مي دهند.در اين جوامع باروري عموما سطح پاييني دارد.(كمتر از 3 بچه براي كل دوران بارداري)و در مقابل افراد جامعه از اميد زندگي بالاتري برخوردار هستند.نسبت افراد 60 ساله به بالا به كل جمعيت از12% تجاوز نمي كند.
جعيت هايي كه از لحاظ تركيب سني در حال گذار از جواني به سالخوردگي مي باشند.
تحليل تركيب سني جمعيت براي شهر چناران :
از آنجا كه در محاسبات به دست آمده ،نسبت افراد زير 15 سال به كل جمعيت 40% و نسبت افراد 60 سال به بالا به كل جمعيت 5% مي باشد با توجه به موارد مذكور در تست ورت هايم و آمار به دست آمده،تركيب سني شهر چناران داراي ساخت جوان است.
سال 15 زير افراد تعدادجمعيت كل=1712142004=40%بالا به سال 60 افراد تعدادجمعيت كل=237342004= 5%
حوزه نفوذ شهر چناران (اوت) شامل 26 روستا و جمعيت معادل 6310 نفر در سال 1375 است.
نام روستـــا تعداد جمعيت متوسط رشد ساليانه
1355 1365 1375 65 – 55 75 – 65 75 – 55
شترپا 202 237 300 6/1 3/2 9/1
نهرآباد 202 177 151 3/1- 5/1- 4/1-
صفي آباد 235 235 233 0 08/0- 04/0-
قل قوچان 167 320 315 7/6 15/0- 2/3
كبير 300 235 180 6/1- 3/3- 5/2-
كلاته ميان 134 153 133 3/1 3/1- 30/0-
كمبلان 292 394 324 04/3 9/1- 52/0
حسن آباد عامل زاده 117 117 123 0 5/0 2/0
جوكال 30 275 218 8/1 2/2- 26/0-
گلشن آباد 72 94 94 7/2 0 3/1
گوه خالصه 234 429 477 2/6 06/1 6/3
رضا آباد سرهنگ 319 441 357 2/3 09/2- 5/0
قزلر 158 168 179 61/0 63/0 62/0
رضاآباد طاهري 269 306 271 2/1 2/1- 30/0
خرم آباد 584 768 789 7/2 27/0 5/1
خيج 312 337 424 7/0 3/2 5/1
جمع آب 305 286 259 6/0- 9/0- 8/0-
محمدآباد بلوچ 200 130 87 2/4- 9/3- 07/4-
زناقل 265 301 204 2/1 8/3- 3/1-
گلك 8 145 109 6/33 8/2- 9/13
كرنگان 397 369 240 7/0- 2/4- 4/2-
جوقان 92 150 116 5 5/2- 16/1
يوسف اباد 101 109 93 76/0 5/1- 4/0-
نومهن 270 293 250 8/0 1/3- 38/0-
گلم 150 146 104 2/0- 3/3- 8/1-
حيطه طلا 437 482 280 98/0 2/5- 2/2-
جمع كل 6052 7115 6310 63/1 19/1- 20/0
سرشماري عمومي نفوس و مسكن ـ شناسنامه آباديهاـ سال 55- 65- 75
كمبودهاي اساسي و ارائه پيشنهادات حوزه نفوذ مستقيم شهر در زمينه خدمات رفاهي.
كليه روستاها داراي خدمات اوليه (زيربناهي، رفاهي) مي‌باشند و براي دريافت خدمات بالاتر به چناران مراجعه مي‌نمايند با توجه به كمبودها در خدمات وضع موجود و نيازهاي آينده
همچنين برنامه‌هاي در دست اقدام از جمله تاسيس شهرك صنعتي در جنوب شهر و برنامه افزايش توليد كارخانه قند نيز كه به مهاجرپذيري شهر چناران شدت مي‌بخشد، از عواملي هستند كه در تعيين امكانات و پتانسيل سازي‌هاي آينده مورد توجه اين مشاور قرار گرفته است.
تراكم ناخالص جمعيتي
نسبت جمعيت به مساحت كل محدوده مشخصي تراكم ناخالص جمعيت گفته مي‌شود.
تراكم ساختماني مسكوني
نسبت سطح زيربناي ساختمانهاي مسكوني به مساحت كل منطقه مسكوني تراكم ساختماني مسكوني تعريف مي شود.
تراكم خالص جمعيتي
نسبت جمعيت به مساحت كاربري مسكوني در يك محدوده مشخص تراكم خالص جمعيتي گفته مي‌شود.

4-2-3الگوی توزیع شاغلان بر حسب بخش ها و گروه های عمده فعالیت
بخش خدمات نيز بعد از صنعت دومين بخش عمده و جاذب شهر چناران مي باشد . چنانچه 2658 نفر يا 8/38 درصد از كل شاغلان در اين بخش به فعاليت مشغول هستند . وجود سرمايه هاي كوچك ، الگوي دسترسي به كالا ها و خدمات مصرفي ، عدم نياز به مهارت خاص ، سهولت پرداختن به فعاليت هاي خدماتي ، سود آوري قابل توجه و ريسك پذيري كم و . . عواملي هستند كه موجب گرايش بخش قابل توجهي از نيروي انساني به سمت فعاليت هاي خدماتي خصوصا” خريد و فروش و مبادله كالا مي شود . از اين رو فعاليت هاي عمده فروشي و خرده فروشي يكي از فعاليت هاي مهم اشتغال زا در اقتصاد شهري چناران است
در سال 1375 از كل شاغلان شهر چناران 3/19 درصد در بخش كشاورزي ، 3/40 درصد در بخش صنعت و 8/38 درصد در بخش خدمات اشتغال داشته اند. در مقايسه با شهرستان چناران ، شهر چناران به صورت طبيعي از نظر كشاورزي بسيار پايين تر ( بخش كشاورزي شهرستان چناران 4/59 درصد ) و بخش صنعت و خدمات شهر چناران در مقايسه با شهرستان از حد بسيار بالا تري برخوردارند . بالا ترين ميزان شاغلان در بين بخش هاي اقتصادي مربوط به بخش صنعت با 3/40 درصد مي باشد ، كه ناشي از وجود كارخانه هاي بزرگي چون كارخانه قند چناران است.

توزیع جمعیت شاغل شهر بر حسب گروه های فعالیت سال 1375

5-2-3الگوی توزیع شاغلان برحسب سواد و تحصیلات

شاغلان شهر چناران بر حسب وضعيت تحصيلي مورد بررسي قرار گرفته است . 7/81 درصد شاغلان باسواد هستند . از تعداد شاغلان با سواد بيشترين سهم با 1/39 درصد در مقطع تحصيلي ابتدايي ، علميه و 2/4 درصد داراي تحصيلات غير رسمي مي باشند .

6-2-3الگوی توزیع شاغلان برحسب وضعیت شغلی
از كل شاغلان شهر چناران 4416 نفر يا 4/64 درصد آنها جذب بخش خصوصي شده اند و تنها 7/27 درصد به بخش عمومي و 7/0 درصد به بخش تعاوني اختصاص دارند . در بخش خصوصي كارفرمايان حدود 6/2 درصد ، كاركنان مستقل 3/23 درصد ، مزد و حقوق بگيران بخش خصوصي 1/28 درصد و كاركنان فاميلي 4/1 درصد كل شاغلان را به خود اختصاص داده اند .

2-3میزان و نسبت درصد جمعیت فعال در بخش های مختلف اقتصادی و میزان و
نسبت درصد اشتغال درآن بخش ها و نسبت درصد بیکاری در شهر
1-2-3میزان فعالیت عمومی
آمار نشان مي دهد كه از تعداد جمعيت ده ساله و بيشتر شهر ، حدود 7330 نفر محصل (4/21 درصد) 9200 نفر خانه دار(8/26درصد) و 980 نفر داراي درآمد بدون كار (9/2درصد) بوده اند . بنا براين تحصيل و خانه داري دو عامل مهم و تاثير گذار در پايين آوردن ميزان فعاليت عمومي در شهر چناران قلمداد مي شود .
بر پايه نتایج سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385 ، از كل جمعيت 34273 نفري ده ساله و بالا تر شهر چناران 13785 نفر آن جزو جمعيت فعال و 20163 نفر غير فعال هستند . به عبارتي ديگر 2/40 درصد از جمعيت ده ساله و بيشتر فعال و 8/58 درصد غير فعال مي باشد . ميزان فعاليت عمومي يعني درصد سهم جمعيت فعال از جمعيت ده ساله و بيشتر معادل 2/40 درصد مي باشد. اين ميزان فعاليت براي مردان در همين سال 1/68 درصد و براي زنان 5/12 درصد بوده است .
ميزان فعاليت عمومي طي سال 1375-1365 سير نزولي داشته است در سال 1385 اين ميزان برابر 2/40 درصد شده است .
1-2-3میزان فعالیت عمومی
نسبت درصد اشتغال درآن بخش ها و نسبت درصد بیکاری در شهر
2-3میزان و نسبت درصد جمعیت فعال در بخش های مختلف اقتصادی و میزان و

2-2-3میزان اشتغال و بیکاری
میزان بیکاری براي 65 عبارت است از 8/10 درصد دركل و 7 درصد براي مردان و 8/46 درصد براي زنان ، اين شاخص در سال 75 كاهش داشته و در كل به 6/9 ، براي مردان 7/4 درصد و براي زنان به 5/23 درصد و در سال 85 به ترتيب به 7/9 و 5/9 و 6/10 درصد كاهش يافته است .
ميزان اشتغال در شهر چناران براي جمعيت فعال 10 ساله و بيشتر معادل 3/90 درصدي مي باشد . اين ميزان براي مردان در همين سال برابر 5/90 و 4/89 درصد مي باشد

جمعیت 10 ساله و بیشتر شهر چناران بر حسب وضع فعالیت در سال 1385

اين شاخص هم براي مردان و هم براي زنان در طي اين دوره كاهش و سپس افزايش داشته است .براي مردان اين 70 درصد در سال 1365 به 6/59 درصد در سال 75 و نهايت به 1/68 درصد رسيده است و ميزان مشابه براي زنان به ترتيب عبارت است از 6/7 و 1/6 و 5/12 درصد است . جمعيت غير فعال شهر چناران نيز با همين نسبت افزايش يافته است . به طوري كه از 1/61 درصد در سال 65 به 5/66 درصد در سال 75 افزايش و در سال 85 به 8/58 درصد كاهش يافته است . اين ميزان افزايش بيشتر ناشي از افزايش محصلان بوده است به ويژه زنان محصل كه از 2/20 در سال 65 به 8/30 در سال 75 و سر انجام به 22 درصد در سال 85 رسيده است . گرايش شديد به تحصيل در زنان موجب شده است كه ميزان خانه داري آنان در طول اين سال ها كاسته شود و روندي نزولي داشته باشد .جمعیت 10 ساله و بیشتر شهر چناران بر حسب وضع فعالیت در سال 1385



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید