تبيين الگوي نظام کالبدي توسعه گردشگري در محور زاينده رود
اسفنديار حيدري پور – احمد رضا مولايي- زيبا زارعي – مهدي راست قلم
مقدمه
اقتصاد هر سرزمين وابسته به توانمنديهاي طبيعي، انساني و برنامهريزي به منظور تهيه و بهرهبرداري از منابع و امكانات در قالب ظرفيت و پذيرش زمان است كه با توجه به حفظ و نگهداري محيط زيست و دستيابي به پايداري شرايط و محيط زندگي انساني و با توجه به چشماندازهاي آتي، برنامهريزي و دنبال ميشود. از سوي ديگر علاوه بر توانمندي اقتصادي كه زيربناي توسعه به حساب مي آيد توسعه فرهنگي- اجتماعي جامعه و ايجاد محيط جذاب، شاداب، پويا و فراهم آوردن امكاناتي كه شهروندان در سايه آن احساس راحتي و رفاه جسمي و رواني كنند نيز مورد توجه مديران، برنامهريزان و انديشمندان جامعه است.
كشور ايران با در اختيار داشتن پهنه وسيعي از سرزمينهاي ويژه چه از نظر منابع طبيعي، نيروي انساني، فرهنگ و تاريخ كهن، زمينههايي مناسب را براي فراهم آوردن شرايط باروري، توليد و ارائه خدمات از جنبههاي مختلف دارد. در اين ميان ضمن توجه به توانمنديها براي به كارگيري از امكانات توليد كشاورزي، صنعت و خدمات و برنامهريزي براي آن بايد توجه داشت كه زمينههاي ديگري براي به حركت درآوردن اقتصاد در كشور فراهم و آماده است كه تاكنون بهرهبرداري از آن انجام نشده و يا حداقل بهرهبرداري از آن صورت ميگيرد. صنعت گردشگري كه وابسته به منابع و امكانات طبيعي، انساني، تاريخي و متنوع سرزمين و زيباييهاي آن است، به همراه فرهنگ و آداب و رسوم جوامع مختف ساكن در مناطق ايران از جمله منابع با ارزشي است كه نه تنها خود ميتواند بالفعل گردد بلكه بالفعل بودن آن جنب و جوش ويژهاي در ديگر زمينههاي اقتصادي كشور از جمله ساير صنايع و خدمات را ايجاد ميكند. با مطالعه شاخصهاي امكانات و منابع جذب گردشگري در كشورهاي مختلف جهان مشاهده ميشود ايران از جمله كشورهاي غني و كم نظير از نظر دسترسي و در اختيار دارنده اين منابع است كه در صورت استفاده از آن بازگشت و ارزش افزوده ناشي از آن مي تواند سهم مهمي در اقتصاد كشور داشته باشد.
محور طبيعي زاينده رود که از شهر چلگرد در شهرستان کوهرنگ استان چهارمحال وبختياري شروع و به تالاب گاوخوني در شهر ورزنه در شهرستان اصفهان ختم مي شود مي تواند يکي از زمينه هايي باشد که با اتکا بر منابع موجود، موجبات فراخواني محتوي توسعه را فراهم سازد. دراين مقاله کوشش بر آنست تا با استفاده از تکنيک SWOT تحليل مناسبي از اين پهنه، مبتني بر توسعه فعاليت گردشگري پايدار صورت گيرد.
ادبيات موضوع
وجود نظام کالبدي براي دستيابي به اهداف مبتني بر فراخواني محتوي توسعه امري الزامي است. تعيين نظام کالبدي هر منطقه جغرافيايي يکي از بخشهاي آمايش سرزمين است. نظام کالبدي که بر اساس بسياري از متغيرهاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي، جغرافيايي و نقشهاي جاري عملکردي تعريف مي شود، متضمن حرکت بسوي بهرهبرداري پايدار در راستاي توسعه پايدار است. در بسياري از کشورها صنعت گردشگري تحولات عميقي در ابعاد مختلف ايجاد کرده است. ازاينرو استفاده از مفاهيم گردشگري محور اصلي برنامه ريزي و تعيين نظام کالبدي محور زاينده رود مي باشد.

3- توسعه گردشگري محور زايندهرود بر اساس معيارهاي توسعه پايدار
محور زاينده رود و اراضي و محدوده هاي مجاورش به خودي خود ” يک سرنوشت يا وضعيت گردشگري هويت دار را تعيين نمي کند.” بايد توجه کرد که محور گردشگري زايندهرود داراي مهمترين پتانسيلهاي طبيعي و قابليتهاي گردشگري طبيعي است كه امروزه در محدودههاي شهري شايد با اندك توجهاتي مواجه باشد، ليكن در ساير قسمتها به ويژه محدوده شهرهاي كوچك و روستاها با مشكلاتي مواجه است. نكته حايز اهميت ديگر هجوم كاربريهاي مختلف شهري و فراشهري به اراضي حومه كلان شهر اصفهان در اين محور به عنوان يك نقطه جاذب و ساير اراضي اطراف رودخانه است. گرايش صنايع به استقرار در حاشيه رودخانه، وجود تأسيسات عمومي و رفاهي نظير مجتمعهاي تفريحي، گسترش تأسيسات آب و برق و مركز خدمات گردشگري، اين منطقه را بسيار شلوغ و با تغييرات گسترده و ناموزون مواجه كرده است. بر اساس طرح توسعه گردشگري محور زاينده رود و در چهار چوب ضوابط و مقررات، مي توان محيط را همچون الگوهاي نمادين توسعه پايدار تقويت و ساماندهي نمود. بايد اشاره کرد اي مطالعه، طرح توسعه گردشگري محور زايندهرود را از ديدگاه خاص و با حفظ و پذيرش اهداف زير را دنبال کرده است.
توسعه اقتصادي كشور از طريق بهرهبرداري از منابع جذب توريسم و اعمال نقش هر چه بيشتر آن در چرخه اقتصاد كشور و منطقه و از اين طريق تقويت جنبههاي اقتصادي و تآمين درآمد براي جامعه خود كفايي و بينيازي.
ايجاد امنيت، ثبات و پايداري اقتصادي در راستاي ايجاد امكانات بيشتر براي تحولات اقتصادي
ايجاد اشتغال از طريق قراردادن گردشگري در رديف مشاغل پايه و ايجاد مشاغل تبعي
بهرهمندي و بهرهبرداري از امكانات گردشگري و منابع فرهنگي در راستاي توسعه امكانات فراغتي و ايجاد زمينههاي لازم براي ايجاد رفاه و آسايش و محيط سالم رواني براي شهروندان
ايجاد ارتباطات سالم انساني با ساير جوامع و توسعه و گسترش روابط فرهنگي با ساير ملل
نقشه شماره 1: کشيدگي محور طبيعي زاينده رود و تقسيمات شهرستاني (سياسي)
451485113665
ضرورت توسعه متوازن گردشگاه هاي كل محور زاينده رود
وجود جمعيت بالا در مرکز ايران، وجود راههاي مواصلاتي مناسب و همچنين بهره مندي از چندين اقليم متفاوت در يک گستره مناسب جغرافيايي، زمينه هجمه گردشگران را به تنها نقاط داراي امکانات نسبي (براي مثال پل زمانخان و مجموعه پارکهاي شهري در شهر اصفهان) در طول محور زاينده رود را فراهم آورده است. اين هجوم بي رويه موجبات تخريب، آميختگي فضا و محصول را در نقاط متراکم باعث شده است. براي ايجاد زمينه توسعه گردشگري پايدار، شناسايي، تجهيز و معرفي همزمان نقاط گردشگري ضروري است تا با انجام فرايند توسعه متوازن و تجهيز چندين نقطه با عملکردهاي متفاوت مبتني بر گردشگري، به اين ترتيب هم از فشار تخريبي بر گردشگاههاي كلان شهر اصفهان كاسته شود و هم ساير ظرفيت ها و جاذبه هاي گردشگري محور از روند توسعه و آثار آن بهره مند گردند.
توسعه متوازن و هماهنگ بين گزينه هاي توسعه گردشگري
در شرايط كنوني، گردشگري در محور زاينده رود فاقد نظام كالبدي و عملكردي مناسب است. از مجموع تپه هاو درههاي جبهه شمالي و جنوبي رودخانه و ظرفيت گسترده گردشگري آن به صورت ناقص و نامتوازن استفاده مي شود. به اين ترتيب از سويي برخي مكان ها فراتر از ظرفيت و به صورت تخريبي و فرسايشي مورد استفاده قرار مي گيرند در حالي كه بخش عمده ظرفيت تفرجي ديگر مكان ها بدون استفاده باقي مانده است. در واقع توسعه و بهره برداري گردشگري از ظرفيتهاي محور بر اساس “قانون اشباع حداكثر” نسبت به شهرهاي اصفهان و شهركرد صورت مي گيرد.
بر اين اساس مكان ها و ظرفيت هاي نزديك شهر اصفهان وحتي شهرهاي شهركرد و زرين شهر و فلاورجان اشباع شده است وبا استفاده بي رويه مواجه هستند. در حاليكه به دليل عدم هدايت توسعه به ساير نواحي جبهه هاي شرقي و غربي اين جاذبه ها متروك و بدون استفاده باقي مانده است. بنابراين بمنظور پايداري توسعه گردشگري در منطقه و محور، توسعه متوازن و هماهنگ كليه مكانها ضروري است.

روش تحقيق
در اين مطالعه با استفاده از روش پيمايش هدفمند ميداني، تنظيم پرسشنامه و همچنين با استفاده از اسناد و مطالعات پيشين نسبت به جمعآوري داده و اطلاعات خام اقدام شد. پس از اين مرحله با استفاده از تکنيک سوات براي تحليل اطلاعات و همچنين براي تعيين نظام کالبدي محور زاينده رود از نرم افزار GIS استفاده گرديد. اگرچه دراين قسمت تشريح کامل تکنيک مورد استفاده هدف نيست اما کلياتي از مفاهيم استفاده شده ارائه ميگردد.
ارزيابي عبارت‌از تعيين تغييرات اتفاق افتاده، به‌عنوان نتايج برنامه‌هاي طراحي شده كه از طريق مقايسه تغييرات عملي (نتايج) با تغييرات مورد انتظار (اهداف) و تعيين ميزان تغييراتي كه براثر برنامه حاصل آمده‌است انجام مي‌گيرد.
يكي‌ از روش‌ها و به‌عبارتي مدل‌هاي‌ ارزيابي ‌و تحليل وضعيت به‌ منظور پتانسيل‌سنجي‌ الگوي SWOT مي‌باشد. تحليل ‌و درك وضعيت‌موجود، شناخت نقاط ‌قوت و ضعف و در نتيجه شناخت فرصت‌ها وتهديدها در نتيجه عمل يا عدم تحقق در هركدام از موارد مي‌تواند نتيجه و استنباط از تحليل باشد. براي اين منظور نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و تهديدها در چهار حالت‌كلي SO، WO، ST و ‌‌WT پيوند داده مي‌شوند و گزينه‌ها استراتژي از بين آنها انتخاب مي‌شوند. رايج‌‌ترين كاربرد اين مدل فراهم‌كردن يك‌چهارچوب‌منطقي براي هدايت‌نظامند بحث‌هاي‌سيستم، راهبردهاي مختلف و درنهايت انتخاب راهبرد اولويت دار است. در بررسي و استفاده از اين مدل نكته‌اي را بايد درنظر گرفت و آن اينكه آنچه‌كه يك‌برنامه‌ريز به‌عنوان فرصت‌مي‌بيند ممكن‌است برنامه‌ريز ديگري آن‌را تهديد تلقي نمايد وهمچنين يك‌‌نقطه‌قوت ممكن‌است درمواردي ضعف‌تلقي‌شود. بدين‌ترتيب‌تشخيص‌هاي‌متفاوت ممكن‌است بازتاب ملاحظات‌اساسي قدرت‌در درون‌سيستم ويا تفاوت‌چشم‌اندازهاي‌ واقعي‌باشد، نقطه كليدي در اين مدل، تجزيه و تحليل دامنه‌اي از همه جنبه‌هاي موقعيتي سيستم و در نتيجه فراهم كننده چهارچوب مفيدي براي انتخاب راهبرد است.
تعيين نظام کالبدي
7- 1- تعيين محدوده هاي داراي اولويت جهت برنامه و طرح هاي توسعه گردشگري
بـر اساس تـعريف تـعيين نـظام كلي، فضايي و كالبدي محدوده زاينده رود و تدقيق نقش هاي قابل اعمال به منظور توسعه محور مورد نظر و تعيين چارچوب عملكردي و مقياس هر كدام از طرح ها و پروژه ها ي پيشنهادي، بنظر مي رسد مهمترين عامل در سهولت اجراي طرحها و برنامه ها ، الويت بندي محدوده هايي است كه جهت برنامه و طرحهاي گردشگري انتخاب شده اند . نكته بسيار ظريف و اساس توجه به اين مسئله آن است كه توسعه گردشگري در محور زاينده رود در گرو اجراي طرحها و پروژه ها بصورت همزمان است . خوشبختانه وجود دو استان و اعتبارات اجرايي ،عملياتي نمودن طرحها و پروژه ها را مي تواند توجيه نمايد .
7-2- منطقه بندي و تعيين زونهاي مستعد استقرار و برنامه ريزي در محور زاينده رود
تعيين يك ساختار منطقي گردشگري بر حسب منطقه كه فعاليت هاي توسعه گردشگري را در سطوح خردتر هماهنگ نمايد، اهميت زيادي در دستيابي به اهداف توسعه گردشگري دارد. بر اين اساس منطقه بندي در گردشگري به معني تعيين نواحي يا ناحيه خاصي با جاذبه ها و منابع توريستي ويژه است كه خدمات و تسهيلات ويژه اي براي گردشگران داخلي و خارجي فراهم مي كند. منطقه بندي بدنبال اهداف خاصي دردستيابي به توسعه گردشگري است. اين اهداف عبارتنداز:
ارتقاء توليدات و تنوع بازار و افزايش ميزان اقامت در خريد گردشگران
کمک به کاهش عدم تعادل منطقه اي در زمينه فرصت هاي شغلي و درآمد درمناطق شهري وروستايي
به حداکثر رساندن استفاده از دسترسي هاي موجود و ساير زير ساخت ها در محدوده ظرفيت برد
تقويت حسن مهمان نوازي سنتي هر منطقه و افزايش سطح فعاليت هاي محلي و مشارکت فعالانه مردم محلي در فعاليت هاي گردشگري
مناطق گردشگري بايد واقعيتهاي دسترسي موجود و خدمات زير بناي محور را منعکس نموده و استفاده از اين سيستم را در محدوده ظرفيت برد به حداکثر برسانند. هريک از مناطق گردشگري مي تواند تحت يک مفهوم واحد به يک بازار تبديل شود. در عين حال مي تواند اجازه توسعه و تبليغ در زمينه تنوع توليدات تور و بازار رانيز داشته باشد. اين دو موضوع با هم ارتباط نزديکي دارند. متنوع ساختن بازار و محصولات عامل مهمي در دستيابي به يک بخش گردشگري متوازن است.
مناطق يا قطب هاي گردشگري با مفهوم ياد شده، هر يک داراي يک يا چند جاذبه مهم ميباشد که توسط تعدادي از جاذبههاي ثانويه و درجه سوم از خدمات و تسهيلات گردشگري حمايت مي شوند که روي هم رفته زمينه را براي افزايش اقامت گردشگران فراهم مي سازند.
بر اساس مطالعات انجام گرفته در وضع موجود و مرحله تجزيه و تحليل اطلاعات بدست آمده از پيمايش ميداني و پرسشنامهها، منطقه بندي طرح توسعه گردشگري محور زاينده رود بر اساس ضوابط، ويژگي، الگوها، دسترسيها و ساير فاکتورهاي موثر بر توسعه گردشگري محور زاينده رود صورت گرفته است. منطقه بندي محور گردشگري زاينده رود به شكل زير صورت گرفته است:
منطقه کوه- درياچه (منطقه طبيعت گردي و اکوتوريسم)
منطقه پارک هاي آبي و ساحلي غرب (منطقه تفريحي و ورزش هاي آبي)
منطقه شهري اصفهان (منطقه گردشگري فرهنگي)
منطقه کوير و بيابان درشرق اصفهان (منطقه گردشگري بياباني)
اين منطقه بندي بر پايه وجود منابع و جاذبه هاي عمده و اوليه گردشگري هر منطقه انجام شده که ساير فعاليت هاي گردشگري به عنوان عنصر مکمل جاذبه هاي عمده و اوليه مطرح مي باشد. بعنوان مثال در منطقه يک که بر پايه کوه- درياچه استوار است جاذبه عمده همان ارتفاعات زيباي زرد کوه و کوهها و قله هاي همجوار است، همچنين درياچه زاينده رود نيز يک زون مستعد گردشگري را تشکيل ميدهد که درکنار اين جاذبه هاي عمده، فعاليت هاي ورزشي، تفريحي، از قبيل قايق سواري، قايق راني، اسکي، کوهنوردي، تماشاي پرندگان و حيات وحش، گل ها، گياهان منحصر بفرد، دامنه نوردي، پيک نيک و گردشگري کارواني قابل انجام است که روي هم رفته يک بسته را تشکيل مي دهد که به طبيعت گردي معروف است. نقشه شماره 2الگوي کلي گزينه هاي توسعه گردشگري در محور زاينده رود را نشان مي دهد.
نقشه شماره 2: الگوي کلي گزينه هاي توسعه گردشگري در محور زايندهرود

وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻣﻨﺎﻃﻖ چهارگانه ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻣﺤﻮر زاﻳﻨﺪه رود‬
با توجه به اطلاعات بدست آمده از پيمايش ميداني و تحليل داده هاي بدست آمده ويژگيهاي هريک از مناطق چهارگانه به شرح زير مي باشد.
ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﻚ ـ ﻛﻮه و درﻳﺎﭼﻪ( ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻛﻮﺗﻮرﻳﺴﻢ و ﻃﺒﻴﻌﺖﮔﺮدي)
ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﻚ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻮه و درﻳﺎﭼﻪ ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺤـﻮر‬ اﺳﺖ. در اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢﻛﻮه درﻳﺎﭼﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪه ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞﻫﺎ و ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻣﺤﻮر اﺳﺖ.‬ اﻧﻮاع ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻃﺒﻴﻌﻲ در اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﺎﺑﻞاﻧﺠﺎم اﺳﺖ. ﻛﻮهﻫﺎ و ارﺗﻔﺎﻋﺎت درﺗﺎﺑﺴﺘﺎنﻫﺎ و‬ ﻓﺼﻮلﮔﺮم ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﻨﻄﻘﻪاي ﺧﻮش آب وﻫﻮا و ﭘﺎك وﺳﺎﻟﻢ و درﻓﺼﻮل ﺳﺮﻣﺎ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ورزشﻫﺎ زﻣﺴﺘﺎﻧﻲ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدي دارد.‬
ﺷﺎﺧﺺ اﺻﻠﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﻦ 2000 ﺗﺎ 5400 ﻣﺘﺮ از ﺳـﻄﺢ‬ درﻳﺎ، آﺑﺸﺎر و ﭼﺸﻤﻪﻫﺎيﻃﺒﻴﻌﻲ داﺋﻤﻲ، درﻳﺎﭼﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﭼﺎدﮔﺎن، ﭘﺎركﻫﺎ و ﺗﻔﺮﻳﺤﮕﺎهﻫﺎي ﺳﺎﺣﻠﻲ‬وﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ و ﺳﺎﻳﺮﻣﻨﺎﺑﻊ و ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎيﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ اﺳﺖ. ﻳﻜﻲدﻳﮕﺮ از وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي اﻳﻦﻣﺤﺪوده،‬ وﺟﻮد ﻋﺸﺎﻳﺮ ﺑﺨﺘﻴﺎري در ارﺗﻔﺎﻋﺎت و داﻣﻨﻪ ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪﻫﺎي زردﻛﻮه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟـﺬاﺑﻴﺖﻫـﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ‬ ﻋﺸﺎﻳﺮي ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﮔﺮدﺷﮕﺮي اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻓﺰوده اﺳﺖ. ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻮه ـ درﻳﺎﭼﻪ، ﺑﻪ ﻟﺤـﺎظ دﺳﺘﺮﺳـﻲ‬ ﻫﻮاﻳﻲ ﺑﻪ ﻓﺮودﮔﺎه ﺷﻬﺮﻛﺮد ﻣﺠﻬﺰ اﺳﺖ، اﻣﺎ دﺳﺘﺮﺳﻲ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭼﻨﺪان ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮده و در‬ ﺻﻮرت ﺗﻮﺳﻌﻪ و روﻧﻖ ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰي ﻣﻨﺴﺠﻢ در زﻣﻴﻨﻪدﺳﺘﺮﺳﻲﻫﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺖ. ﺑﺮﺧﻲاز‬ ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ درﻣﺤﺪوده اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﻫﻤﭽﻮن دﺷﺖ ﻻﻟﻪﻫﺎي واژﮔﻮن، زردﻛﻮه ﺑﺨﺘﻴﺎري و ﭼﺸﻤﻪ‬ دﻳﻤﻪ ﻓﺎﻗﺪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎ اﺳﺖ و در ﺣﺪآﺳﻔﺎﻟﺘﻪ درﺟﻪ3 و ﺣﺘﻲ ﺟﺎدهﺧﺎﻛﻲ اﺳﺖ.‬ در زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺎزار ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻋﻼوهﺑﺮ اﻛﻮﺗﻮرﻳﺴﻢ ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺑﺴﻴﺎر ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﺟﻬـﺖ اﻧﺠـﺎم‬ ورزشﻫﺎي زﻣﺴﺘﺎﻧﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﺳﻜﻲ و ورزشﻫﺎي ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ آﺑﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻗﺎﻳﻖراﻧﻲ، ﻗﺎﻳﻖﺳـﻮاري وﺟﻮد دارد.‬
ﻣﻨﻄﻘﻪ دو ﭘﺎركﻫﺎي آﺑﻲ و ﺳﺎﺣﻠﻲ ﻏﺮب (ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و ورزشﻫﺎي آﺑﻲ)‬
از وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺑﺎرز اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ وﺟﻮد ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞﻫﺎي ﺑﺎﻻ ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد ﺗﻔﺮﻳﺤﮕﺎهﻫﺎ و ﭘﺎركﻫـﺎي ﺳـﺎﺣﻠﻲ‬ اﺳﺖ. اﻳﻦ ﭘﺎركﻫﺎ ﻛﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻜﺮ و ﺧﻮش آب و ﻫﻮا اﺣﺪاث ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ در ﺗﻮﺳـﻌﻪ ورزشﻫـﺎي‬ آﺑﻲ و اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛﺮي دارﻧﺪ. ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، ﭘﺎرك ﺳـﺎﺣﻠﻲ ـ ﺗﻔﺮﻳﺤـﻲ ﭼﺎدﮔـﺎن‬ زﻣﻴﻨﻪاي ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ در ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ آرام را ﺑﻮﺟﻮد آورده اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻣـﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ‬ ﺑﺎزارﻫﺎي داﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.‬
در ﻣﻨﻄﻘﻪ دو ﺑﺎ وﺟﻮد ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠﻲ در ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺴﻴﺮﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﻣـﻲﺗـﻮان در اﻳﺠـﺎد‬ (ﻣﺴﻴﺮﻫﺎي ﮔﺮدﺷﮕﺮي) ﻃﺒﻴﻌﺖﮔﺮدي ﻗﺪمﻫﺎي اوﻟﻴﻪ را ﺑﺮداﺷﺖ. اﺣﺪاث ﭘﺎركﻫﺎي ﺧﺎص از ﺟﻤﻠﻪ‬ ﭘﺎرك ﮔﻞﻫﺎ، ﭘﺎرك ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻛﺸﺎورزي، ﭘﺎرك ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد، ﭘﺎرك ورزشﻫـﺎي آﺑـﻲ از‬ ﺟﻤﻠﻪ ﻗﺎﻳﻖراﻧﻲ و ﻗﺎﻳﻖﺳﻮاري ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در ﻣﺘﺤﻮلﻛﺮدن ﮔﺮدﺷﮕﺮي اﻳﻦ ﻣﺤـﺪوده‬ ﺑﺎﺷﺪ. از ﻣﺰﻳﺖﻫﺎي اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻫﻮاﻳﻲ ﺑﻪ اﺻﻔﻬﺎن و ﺷﻬﺮﻛﺮد و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ دﺳﺘﺮﺳـﻲ زﻣﻴﻨـﻲ‬ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ.‬
ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻪ ـ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻬﺮي اﺻﻔﻬﺎن )ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ(
اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﭘﺮﻃﺮﻓﺪارﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮي در ﻃﻮل ﻣﺤﻮر ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ‬ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺟﺎذﺑﻪ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﻋﻤﺪه در ﺷﻬﺮ اﺻﻔﻬﺎن واﻗﻊﺷﺪه ﻛﻪ ﺷﺎﻫﻜﺎر ﻣﻌﻤﺎري دوران اﺳﻼﻣﻲ ﻗﻠﻤﺪاد ‬ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. از وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻋﻤﺪه اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﺑﺎﻻي ﺗﺮدد ﮔﺮدﺷﮕﺮان و ﻣﺴﺎﻓﺮان داﺧﻠﻲ‬ و ﺧﺎرﺟﻲ درآن اﺷﺎرهﻛﺮد. ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﺮاي ﻫـﺮ دو ﮔـﺮوه ﮔﺮدﺷـﮕﺮان داﺧﻠـﻲ و‬ ﺧﺎرﺟﻲ واﺟﺪ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ.‬
از ﺳﺎﻳﺮ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﺑﺎرز اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ و ﻣﻠﻲ در ﺷـﻬﺮ اﺻـﻔﻬﺎن‬ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﻮق ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮرﺳﻲﻫﺎ ﻧﺸﺎن داده ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘـﻪ )ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﺷـﻬﺮي‬ اﺻﻔﻬﺎن( ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﻗﻄﺐﻫﺎي ﻋﻤﺪه ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻛﺸﻮر ﻣﻄﺮح اﺳﺖ و ﻫﺮﺳﺎﻟﻪ ﭘـﺬﻳﺮاي ﺗﻌـﺪاد‬ ﺑﻲﺷﻤﺎري از ﮔﺮدﺷﮕﺮان داﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ اﺳﺖ. ﻻزم ﺑﻪذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﺷـﻬﺮي اﺻـﻔﻬﺎن ﺑـﻪ‬ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺑﻴﺶاز 90 درﺻﺪ ﮔﺮدﺷﮕﺮان داﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ ورودي ﺑﻪ ﻣﺤﻮر زاﻳﻨﺪه رود را ﺑﻪﺧﻮد ﺟﺬب‬ ﻛﺮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮي ازﻃﺮﻳﻖ ﻓﺮودﮔﺎه ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ اﺻﻔﻬﺎن و ﻣﺴﻴﺮﻫﺎي ﺟﺎده هاي ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ‬ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﻮرﻫﺎي ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ـ ﺗـﺎرﻳﺨﻲ ﺑـﻪﻃـﻮر ﻣـﻨﻈﻢ ﺑﺮﮔﺰار ﻣﻲﺷﻮد و ﮔﺮدﺷﮕﺮان از آﺛﺎر دﻳﺪﻧﻲ اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻔﻴﺪي ﻛﺴﺐ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.‬
ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻮﻳﺮ و ﺑﻴﺎﺑﺎن در ﺷﺮق اﺻﻔﻬﺎن (ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ و ﺗﺎرﻳﺨﻲ)
اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻪ درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﺤﻮر ﺷﺮﻗﻲ زاﻳﻨﺪه رود اﺳﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻮاﺣﻲ ورزﻧﻪ، ﻛﻮﻫﭙﺎﻳـﻪ، ﺣـﺴﻦآﺑـﺎد،‬ ﺑﺮﺳﻴﺎن و ﺗﺎﻻب ﮔﺎوﺧﻮﻧﻲ اﺳﺖ. ﻋﻤﺪهﺗﺮﻳﻦ ﺟﺎذﺑﻪ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﺎﻻبﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﮔﺎوﺧﻮﻧﻲ‬ اﺳﺖ. در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﺟﺎذﺑﻪ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﺑﺎ ﻣﺎﻫﻴﺖ اﻛﻮﺗﻮرﻳﺴﻢ، ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎي ﺗـﺎرﻳﺨﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ دﻳﮕـﺮي‬ ﻫﻤﭽﻮن آﺛﺎر و ﺑﻨﺎﻫﺎيﻣﻌﻤﺎري ﻗﺎﺑﻞﻣﺮﻣﺖ شاملﻛﺒﻮﺗﺮﺧﺎﻧﻪﻫﺎ، ﻗﻠﻌﻪﻫﺎ، ﻣﺴﺎﺟﺪ وﻣﻨﺎرهﻫﺎ، روﺳﺘﺎﻫﺎي ﺳﻨﺘﻲ، و همچنين اﻟﮕﻮﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ که در ﻧﺰدﻳﻜﻲ رودﺧﺎﻧﻪ دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮد و ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪﺻﻮرت ﻳﻚ ﺑﺴﺘﻪ ﺗﻮرﻳﺴﺘﻲ‬ اراﺋﻪ ﮔﺮدد. در اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﺗﻮرﻛﻮﻳﺮ و ﺑﻴﺎﺑﺎنﮔﺮدي وﺟﻮد دارد. دﺳﺘﺮﺳﻲ‬ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻛﻴﻔﻴﺖ راهﻫﺎ ﺧﻮب اﺳﺖ.ﭼﺸﻢاﻧﺪاز اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪوﻳﮋه در ﻓﺼﻞﭘﺎﻳﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر دﻳﺪﻧﻲ اﺳﺖ. باتوجه‌ به‌‌موارد فوق‌الذكر در طرح ‌توسعه ‌گردشگري محور زاينده‌رود بعد ازتحليل‌ كليه ‌عوامل‌ محيطي‌ ـ طبيعي، زيست‌محيطي، اجتماعي، اقتصادي‌ ومطالعات‌كالبدي‌‌وزيرساخت‌ها لازم‌‌است‌مواردي در چارچوب الگوي SWOT مورد تحليل، ارزيابي و تعيين‌خطوط اوليه‌استراتژي‌ها تعيين‌و ارائه گردد.
نتايج تحليل سوات
سيستم كوه درياچه
اين سيستم با پيشنهاد منطقه ويژه گردشگري درياچه زاينده رود، شهرك چادگان، منطقه حفاظت شده شيدا شروع و در منطقه چشمه ديمه با پيشنهاد پارك هاي كوهستاني تجهيزشده و تلفيق با ويژگي هاي زيست محيطي چشمه ديمه و ارتباط با منطقه لاله هاي واژگون يك محدوده گردشگري ويژه را به وجود مي آورد. در منطقه ويژه كوهرنگ با مركزيت چلگرد و پياده نمودن گزينه هاي گردشگري زردكوه، ونك كوه، كوه چهل خشت با موضوع كوهنوردي، اسكي، ورزش هاي زمستاني و آبشار شيخ علي خان ب هعنوان منطقه اي با ويژگي هاي فرهنگي مصداق پيدا ميكند.
نقاط قوت
وجود آبشار طبيعي شيخ علي خان، بكر و دست نخورده در زردكوه و وجود درياچه زايند ه رود
وجود درياچه مصنوعي چادگان و قابليت قايقراني در آن
نقاط ضعف
كيفيت پائين معماري منظر و ساخت وسازهاي شهرك هاي ويلايي (چلگرد، چشمه ديمه و چادگان) تأثيرات منفي تأسيسات، تجهيزات شهري بر روي رودخانه
فرصت ها
ايجاد بازارهايي با كيفيت مناسب درخصوص ورزش هاي زمستاني ازجمله اسكي، گلف، قايق بادي
ايجاد گردشگري ويژه برحسب فصول مختلف
تهديدها
بالارفتن آلودگي ها و خطرات زيست محيطي
ايجاد تضاد بين كاربري هاي صنعتي، توريستي و نابودي غيرقابل جبران منابع
سيستم گردشگري پارك آبي غرب
براين اساس يكي از گزينه هاي پيشنهادي در قالب يك گزينه اجرايي سيستم پارك هاي آبي درغرب محور از اصفهان تا چلگرد مي باشد.
نقاط قوت
منطقه جنگلي و انبوه درطول رودخانه با امكان گسترش مسيرهاي اكوتوريستي
قابليت متوسط توسعه فعاليت هاي قايقراني
نقاط ضعف
خالي از سكنه شدن برخي از نقاط روستايي و شهرهاي كوچك
عدم وجود مكان رفاهي و خدماتي و تفريحي فرهنگي در مقياس كلان ومنطقه اي
فرصت ها
وجود پتانسيل هاي بازار گردشگري ماجراجويانه (آبي) در سطح ملي و منطق هاي
امكان استفاده از زمينه هاي بومي و محلي در پذيرايي و اقامت گردشگران
تهديدها
عدم استفاده مناسب از آب و موقعيت هاي گردشگري ماجراجويانه به عنوان يك فرصت توسعه گردشگري
عدم امكان رقابت با مناطق و قطب هاي گردشگري
گزينه گردشگري بر پايه كوير، بيابان و مناطق باتلاقي
در واقع اين سيستم بهانه اي براي زنده نگهداشتن، احياء و مرمت آثار تاريخي، فرهنگي مستقر در طول محور زاينده رود “شرق اصفهان تا باتلاق گاوخوني” است. اين گزينه يك موزه مجازي براي تاريخ و فرهنگ ايراني است كه درآن جنس، اشياء وآثار وساخت وسازها مطرح نيست بلكه مي تواند نمايشگاهي دائمي يافصلي با محتواي فرهنگي تاريخي ايران باشد. درمحوراصفهان باتلاق گاوخوني نقاط شهري و فضاهاي قديمي و تاريخي ازجمله سگزي، كوهپايه، هرند، اژيه، ورزنه، حسن آباد، نيك آباد، زيار و روستاهاي بزرگ وجود دارد.
نقاط قوت
وجود جاذبه اي چون باتلاق گاوخوني با جايگاه بي نالمللي كنوانسيون رامسر
وجود زمينه هاي طبيعي كشاورزي آبي و ديم با پوش شهاي گياهي باتلاقي
نقاط ضعف
عدم وجود زيرساخت هايي چون راه آهن و عدم وجود فضاهاي اقامتي، پذيرايي
محدوديت امكان قايقراني در رودخانه
فرصت ها
امكان ايجاد تورهاي كوير و بيابان و امكان ايجاد توريسم طبيعي، علمي و دانشگاهي
امكان ايجاد فستيوال هاي هنري، جشنواره ها در مناطق سنتي
تهديدها
عدم استفاده از ضوابط و مقررات مدون و مسطح در حفط آثار و ابنيه تاريخي
عدم امكان مقاومت درمقابل فرسايش به ويژه در محدوده هاي كشاورزي
اﻳﺪهﻫﺎ و دﻳﺪﮔﺎهﻫﺎي لازم براي ﭘﺮوژه هاي مبتني بر گردشگري در چهار منطقه
ﻣﺤﻮر زاﻳﻨﺪه رود از ﻏﺮب ﺑﻪ ﺷﺮق ﺑﺎ ﻃﻮل ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ 360 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ در ﺟﺮﻳـﺎن اﺳـﺖ. از ارﺗﻔﺎﻋـﺎت 4000 ﻣﺘﺮي زردﻛﻮه ﺗﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻮﻳﺮي ﺗﺎﻻب ﮔﺎوﺧﻮﻧﻲ ﻣﺴﻴﺮي را ﻛﻪ داراي ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪيﻫﺎ و ﭼﺸﻢاﻧﺪازﻫﺎي‬ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﺳﺖ ﻃﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬ اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ درﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻔﺎوتﻫﺎ و ﺗﻨﻮع ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ 4 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪه ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺪام ﺑﻪ ﺳـﻬﻢ‬ ﺧﻮد ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﺴﻴﺮ ﮔﺮدﺷﮕﺮي و زﻳﺮﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ اﻳﺪهﻫﺎ و ﭘﺮوژهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﻮارﻧﺪ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲﺷﻮد.
ﻣﻨﻄﻘﻪ کوه- درياچه ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻓﻀﺎﻳﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در آن ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري ﻛﻼن ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد ﺗﺎ ﺑـﻪ ﻳـﻚ‬ ﻗﻄﺐ اﺳﻜﻲﺑﺎزي ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد و اوﻟﻴﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري ﻧﻴﺰ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﮔﻠﻒ و ﭼﻮﮔﺎن اﻧﺠﺎم ﮔﻴـﺮد ﺗـﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪاي و ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻨﺪ.‬ ﻣﺤﻮر اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻜﻲ ﺑﺮاي ﺟﺬب ﮔﺮدﺷﮕﺮان ورزشﻫﺎي زﻣـﺴﺘﺎﻧﻲ و ﮔﺮدﺷـﮕﺮي ﻛﻮﻫـﺴﺘﺎﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺪاوم ورود آﻧﻬﺎ را در ﻓﺼﻞﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ شاملﮔﺮدﺷﮕﺮي زﻣﺴﺘﺎﻧﻲ و ﺑﺮﻓﻲ وﮔﺮدﺷﮕﺮي ﺗﺎﺑـﺴﺘﺎﻧﻲ‬ و ﻣﺠﻬﺰﻛﺮدن ﻛﻨﺎرهﻫﺎي زاﻳﻨﺪه رود ﺑﺮاي ﺗﻮﺳـﻌﻪ‬ ﮔﺮدﺷﮕﺮي رودﺧﺎﻧﻪاي را ﻣﻴﺴﺮ ﺳﺎزد.‬
ﻧﻘﺎط ﻗﻮت اﻳﻦ ﻗﻄﺐ ﮔﺮدﺷﮕﺮي »ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ« ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﺳﻪ ﻧﻜﺘﻪ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ:‬
ـ وﺟﻮد ﻛﻮهﻫﺎي ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺮاي ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪه از ﺑﺮف ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬
ـ وﺟﻮد اوﻟﻴﻦ ﭘﻴﺴﺖ اﺳﻜﻲﺑﺎزي ﻛﻪ ﻧﺸﺎن از رﻳﺸﻪداري اﻳﻦ ورزش اﺳﺖ و ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺮ روي آن ﺟﻬـﺖ‬ رﺷﺪ ﻣﺪاوم ﺗﻜﻴﻪ ﻛﺮد.‬
ـ ﮔﺮاﻳﺶ ﺑﻪ ورزش ﺟﻮاﻧﺎن اﻳﺮاﻧﻲ
ﺿﺮورت ﺗﻮﺟﻪ و اﻗﺪاﻣﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در اين منطقه ﺻﻮرت ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز:‬
ـ ﻟﺰوم ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻪ و ﻣﺪوام در زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ‬
ـ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﺎزﺳﺎزي زﻳﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎي ﺟﺎدهاي، ﻓﺮودﮔﺎﻫﻲ (ﻟﺰوم اﺣﻴﺎء و ﻓﻌﺎلﻛﺮدن ﻓﺮودﮔﺎه ﺷﻬﺮﻛﺮد)
اﻳﺪه اﺻﻠﻲ ﻃﺮح اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺟﺪﻳﺪ در ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺤﻴﻄﻲ وﺳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬ ﺳﺎﺧﺘﻪ وﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﺑﺪ. ﻋﺪم وﺟﻮد ﺑﺎﻓﺖﻫﺎيﺷﻬﺮي ﺷﻜﻞﻳﺎﻓﺘﻪ(ﺗﻨﻬﺎ درﻳﻚ ﺑﺨﺶﻛﻮﭼﻚ آﺑﺎديﻫﺎﻳﻲ وﺟﻮد‬ دارﻧﺪ) اﻳﻦاﻣﻜﺎن را ﻣﻲدﻫﺪ ﺗﺎ ﭘﺮوژه ﺑﺎ ﻛﻤﺎل آزادي ﻣﻄﺎﻟﻌﻪﺷﺪه و ﭼﻪ در ﺑﺨﺶ ورزﺷﻲ وچه درﺑﺨﺶﺧﺪﻣﺎﺗﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺻﻮرتﮔﻴﺮد.‬
ﻣﻨﻄﻘﻪ پارک رودﺧﺎﻧﻪاي ﻏﺮب ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﻪ ﻓﻀﺎﻳﻲ اﻧﺘﺨﺎبﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در آن ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري “ﺳﺒﻚ” در راﺑﻄـﻪ‬ ﺑﺎ ﮔﺮدﺷﮕﺮي رودﺧﺎﻧﻪاي و ﺗﻤﺎم ورزشﻫﺎي آﺑﻲ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد.ﻃﺒﻴﻌﺘﺎً ﺑﺎ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪﮔـﺬاري و‬ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺣﻔﻆ ﺳﺮزﻣﻴﻦ در اﻳﻦﺑﺨﺶ ﺑﺎ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻫﺪف اﻳﺠﺎد ﺷﺒﻜﻪﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري دوﻣﻲ در‬ زﻣﻴﻨﻪﮔﻠﻒ در دﺳﺘﻮرﻛﺎر ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ. ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺎركﻫﺎي آﺑﻲ و رودﺧﺎﻧﻪايﻏﺮب از “زرﻳﻦﺷﻬﺮ ﺗﺎ ﺳﺪﭼﺎدﮔﺎن”در ﻃﻮل ﻣﺤﻮرزاﻳﻨﺪه رود ﮔﺴﺘﺮش‬ دارد.‬ درواﻗﻊ ﺣﻠﻘﻪ راﺑﻂ ﺑﻴﻦ اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎيﻣﻨﻄﻘﻪ وﺗﻮﺳﻌﻪﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻓﺮمﻫﺎﻳﻲاز ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي رودﺧﺎﻧﻪاي‬ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﻜﺎنﺗﺪارك آﻧﻬﺎ درراﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻋﻤﻖ، درﺟﻪﺣﺮارت، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺪي، ﻧﺒﻮد ﻣﺤﺪودﻳﺖﻫﺎي ﻣﺤﻴﻄﻲ‬ دورﻧﻤﺎﻳﻲ و ﺣﺠﻢ آب را دارا ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.‬ﮔﺮدﺷﮕﺮي رودﺧﺎﻧﻪاي ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﺻﻮرت راﺑﻂ ﺑﻴﻦ ﻣﺴﻴﺮآب و ﻧﻮارﻫﺎي دو ﻛﺮاﻧﻪ درآﻳﺪ و ﺑـﺮاي آن‬ ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎي ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ مهيا شود. ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮان رودﺧﺎﻧﻪاي اراﺋﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز:‬
ـ ﮔﺮدشﻫﺎي ﻛﻮﺗﺎهﻣﺪت ﻳﻚروزه‬
ـ ﺗﻮرﻫﺎي ﻗﺎﻳﻖﺳﻮاري دو اﻟﻲ ﺳﻪروزه ﺑﺎ ﻗﺎﻳﻖﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ و اﻧﺪازهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ
ﻓﻀﺎﻫﺎيﺟﺎﻧﺒﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻳﻚﻟﻴﺴﺖ از ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻗﺎﺑﻞﻋﺮﺿﻪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﮔﺮدﺷﮕﺮانﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ‬ و داﺧﻠﻲ را ﺟﺬب ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ، ﺗﺠﻬﻴﺰ ﺷﻮﻧﺪ و ﺧﺪﻣﺎت ورزﺷﻲ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﻣﺤﻴﻄﻲزﻳﺴﺘﻲ را دراﺧﺘﻴﺎر آﻧﻬـﺎ‬ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ.
ﻣﻨﻄﻘﻪ شهري اصفهان ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻓﻀﺎﻳﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪﺷﺪه ﻛﻪ در آن ﺑﺨﺶ دﻳﮕﺮي از ﭘﺮوژه “دروازه ﭘﺎرس” در‬ اين زﻣﻴﻨﻪ اﺣﻴﺎ ﺷﺪه و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﻣرتبط ﺑﻨﺎ ﻣﻲﺷﻮد و ﻣﺴﻴﺮﻓﺮﻫﻨﮕﻲ را ﻣﻲﺳﺎزد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻮﻳﺮ و ﻣﻨﺎﻃﻖ‬ ﺗﺎﻻﺑﻲ و ﮔﺮم ﻣﻲرﺳﺪ.‬ ﺑﻪﻃﻮرﻛﻠﻲ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺮوژه ﺑﺮ روي دو ﻋﻨﺼﺮ اﺻﻠﻲ ﭘﺎﻳﻪﮔﺬاري ﺷﺪه اﺳﺖ:‬
ـ ﮔﻠﻒ‬
ـ اوﻟﻴﻦ اﺛﺮ ﭘﺮﻣﻔﻬﻮم “دروازه ﭘﺎرس”
ﻫﺮ دو اﻳﺪه و ﭘﺮوژه اﺻﻠﻲ در درون ﻃﺮح ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ روﻧﻖ و ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ‬ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮي اﺻﻔﻬﺎن و ﺷﻬﺮﻫﺎي اﻃﺮاف آن ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ وﻟﻲ درﻣﻘﺎﻃﻊﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻋﻨﺼﺮ‬ ﻣﺸﺘﺮك ﻣﻮاردي درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ.‬ ﺣﻀﻮر ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻬﺮي اﺻﻔﻬﺎن در اﻳﻦ ﻣﺤﺪوده، ﺑﻪ ﺟﺬاﺑﻴﺖ ﻫﺎي ﺧﺎرق اﻟﻌﺎده ازﻧﻈـﺮ ﮔﺮدﺷـﮕﺮي و‬ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺠﻬﻴﺰ به ﻳﻚ ﻓﺮودﮔﺎهﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ، اﻣﻜﺎنﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺳﻜﻮيﺟﺬب و ﭘﺨﺶ روﻧﺪ‬ ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد. دوﻋﻨﺼﺮ زﻣﻴﻦﮔﻠﻒ و اﻳﺪه ﻳﻚﺑﻨﺎي ﺣﺎوي ﻣﻔﻬﻮم وﻳﮋه ﭘﺎرس ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻛﺸﺶ‬ آﻧﺮا ﭼﻪ ﺑﺮاي ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ و ﭼﻪ ﺑﺮاي ﺳﻬﻢ ﺑﺰرﮔﻲ از ﺑﺎزار ﻣﻠـﻲ و ﻗـﺎره اي‬ ﭼﻨﺪﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬ دوﻣﻴﻦ ﻋﻨﺼﺮ “دروازه ﭘﺎرس” اﺳﺖ. ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﺤﻞ ﻣﺎدي ﻛﻪ ﻗﺎدرﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﻣﻠﻲ‬ و ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ دﻳﺪ ﻛﻠﻲ از ﻣﻔﻬﻮم و ﺗﻮان ﺗﻤﺪن اﻳﺮاﻧﻲ، درﮔﺬﺷﺘﻪ، ﺣﺎل و آﻳﻨﺪه ﺑﺪﻫﻨﺪ. اﻳﻦ دروازه ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‬ ﺳﻪ ﻧﻘﺶ زﻳﺮ را ﺑﺎزي ﻛﻨﺪ:‬
ـ ﻳﻚ ﻗﻮه ﺟﺎذب ﺑﺮاي ﺑﺮداﺷﺖ از ﺗﻤﺪن ﭘﺎرس‬
ـ ﻳﻚ ﻗﻄﺐ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ و ﺗﺒﻠﻴﻎ اﻳﺮاﻧﻴﺖ در ﻫﻨﺮ و ﻓﺮﻫﻨﮓ‬
ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ﻛﻠﻴﺪي ﻣﺴﻴﺮﻫﺎي ﮔﺮدﺷﮕﺮي.‬
منطقه گردشگري کويري که در آن سرمايه گذاري براي احداث کمپهاي کويري و فعاليتهاي مرتبط با کوير تعريف مي شود. اﺣﻴﺎ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺮﻗﻲ زاﻳﻨﺪه رود ﺑﺮ دو ﻣﺤﻮر ﭘﺮ ﺗﻮان ﮔﺮدﺷﮕﺮي اﺳﺘﻮار اﺳﺖ:
ـ ﺑﺎزﺳﺎزي ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري ﻗﺎﺑﻞ اﺣﻴﺎء ﻛﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺦ و ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺤﻠﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ که شاملﻛﺒﻮﺗﺮﺧﺎﻧﻪﻫـﺎ،‬ ﻗﻠﻌﻪﻫﺎ، آﺑﺎديﻫﺎي ﺳﻨﺘﻲ است.
ـ ﻓﻌﺎلﻧﻤﻮدن ﺳﻬﻢ ﮔﺮدﺷﮕﺮي واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ، ﻃﺒﻴﻌﺖﮔﺮدي و ﺑﺨﺼﻮص ﻛﻮﻳﺮ
ﺷﺒﻜﻪاي ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﺑﻴﻦ ﻗﻄﺐﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻳﺠﺎد ﺷﻮد‬ ﻃﺒﻴﻌﺘﺎً وﻇﻴﻔﻪ دارد ﮔﺮدﺷﮕﺮان را در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺎ ﻣﺤﺪوده ﺗﺎﻻب وﻛﻮﻳﺮ ﻫﺪاﻳﺖ ﻛﻨﺪ، ﺟﺎﻳﻲﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ‬ ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ ﺳﺒﻚ و زﻳﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﻴﺎز ﻳﻚ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺳﺮﻳﻊ وﻟﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬
دراين راستا نقشه شماره سه براي الگوي پيشنهادي طرح توسعه گردشگري در محور زاينده ارائه ميشود.
نقشه شماره3: الگوي پيشنهادي طرح توسعه گردشگري در محور زاينده رود

نتيجه گيري
محور تاريخي زاينده رود در صورتي مي تواند به عنوان يک محور گردشگري تاريخي و طبيعي در عرصه ملي و بين المللي ايفاي نقش نمايد که توسعه محور با در نظر گرفتن راهبردها واهداف ذيل صورت پذيرد.ﻛﻤﻚ وﺗﻼش در راﺳﺘﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻣﺘﻮازن وﻫﻤﻪﺟﺎﻧﺒﻪ ﻣﺤﻮرﮔﺮدﺷﮕﺮي زاﻳﻨﺪه رود ازﻛﻮﻫﺮﻧﮓ ﺗﺎ ﺗﺎﻻبﮔﺎوﺧﻮﻧﻲ وﻃﺮح ﻣﺤﻮر ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺤﻮر ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﺗﺎرﻳﺨﻲ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ وﻃﺒﻴﻌﻲ زاﻳﻨﺪه رود‬. از اينرو ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮي ﻣﺤﻮر زاﻳﻨﺪه رود ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار ﻣﺤﻴﻄﻲ، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﻗﺘﺼـﺎدي و‬ اﺳﺘﻔﺎدهﻫﺎي ﻧﺎﺷﻲ از ﻣﻘﻴﺎس و ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺤﻠﻲ،‬ ﺗﻮﺳﻌﻪﻣﻮزون وﻫﻤﺰﻣﺎن ﮔﺮدﺷﮕﺎهﻫﺎ وﺗﻔﺮﺟﮕﺎهﻫﺎي ﻣﺤﻮر درﻧﻘﺎط و ﭘﻬﻨﻪﻫﺎيﺷﻬﺮي و روﺳﺘﺎﻳﻲ برنامه ريزي مي شود. دراين راستا راهبردهاي زير در سه سطح منابع طبيعي، منابع تاريخي و فرهنگي و جاذبه هاي انسان ساخت ويژه به عنوان نتايج تحليلهاي اين مطالعه ارائه مي گردد.
راهبردهاي توسعه گردشگري محور زاينده رود در منطقه کوه- درياچه (طبيعت گردي، اكوتوريسم)
منابع طبيعي
دسته بندي، ساماندهي و تقويت و بهسازي جاذبه ها و منابع گردشگري
مديريت اثرات گردشگري بر منابع طبيعي حساس و كنترل اثرات سوء بر روي محيط زيست
حفظ و ارتقاي كيفيت جاذبه ها و منابع درجه اول
منابع تاريخي فرهنگي
مرمت، حفاظت و بازسازي آثار و جاذبه هاي تاريخي
ايجاد موزه و برپايي نمايشگاه هاي مردم شناسي عشاير بختياري
معرفي مؤثر الگوهاي فرهنگي و آثار ارزشمند تاريخي باستاني
منابع و جاذبه هاي انسان ساخت
ايجاد و گسترش منابع ويژه ازجمله پيست هاي ورزشي
توسعه و رونق جاذبه هاي ويژه، گسترش و تجهيزات و امكانات مربوطه
راهبردهاي توسعه منابع و جاذبه هاي گردشگري در منطقه پارك هاي آبي و ساحلي غرب
منابع طبيعي
تدوين مقررات حفاظت و نگهداري از منابع و جاذبه هاي منحصر به فرد گردشگري
انجام مطالعات و برنامه ريزي پيوسته درخصوص كنترل اثرات منفي ورزش هاي آبي و تفريحي
بر محيط زيست منطقه
كنترل آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از فاضلاب و تأثيرات كارخانه ها، روستاها، شهرها وغيره
منابع تاريخي فرهنگي
مرمت، حفظ و بازسازي بناها و آثار تاريخي باستاني
ارتقاي كيفيت صنايع دستي و هنرهاي بومي منطقه
توسعه و گسترش موزه هاي فرهنگي، نمايشگاه ها و هنركد ههاي فرهنگي
منابع و جاذبه هاي انسان ساخت
احداث زمين هاي ورزشي جهت برگزاري و انجام مسابقات داخلي و خارجي
احداث پارك هاي موضوعي و يك پارك تفريحي ساحلي و احداث مركزي براي برگزاري
همايش ها، جلسات و كنفرانس ها
راهبردهاي توسعه منابع گردشگري محور زاينده رود در منطقه منطقه شهري اصفهان
منابع طبيعي
طرح حفاظت و ارتقاي كيفيت محيط زيست و جلوگيري از تأثيرات منفي زيست محيطي
حفاظت و نگهداري از گياهان و جانوران منحصر به فرد و اكوسيستم خاص
منابع تاريخي فرهنگي
مرمت و بازسازي بناهاي تخريب شده و تعيين حريم و اقدامات حفاظتي
ارتقاي كيفيت صنايع دستي و حفظ ويژگي هاي فرهنگي
ايجاد موزه هاي تاريخي فرهنگي در محدوده هاي خاص و غيره
جاذبه هاي انسان ساخت
گسترش و ارتقاي منابع و جاذبه هاي انسان ساخت
گسترس خدمات و تسهيلات مربوط به جلسات، همايشها، كنفرانس ها
گسترش و توسعه جاذبه هاي انسان ساخت
گسترش و توسعه سيستم حمل ونقل شيك
راهبردهاي توسعه منابع و جاذبه هاي گردشگري در منطقه كوير و تالاب گاوخوني
منابع طبيعي
احداث مراكز مطالعاتي در منطقه در زمينه انجام مطالعات زيس تمحيطي
حفظ و نگهداري منابع و جاذبه هاي طبيعي
جلوگيري از آلودگي هاي زيست محيطي
حفظ و حمايت از گونه هاي گياهي و جانوري
منابع فرهنگي تاريخي
حفظ و گسترش ويژگي هاي فرهنگي جاذب مناطق شهري و روستايي منطقه ازجمله ورزنه
حفظ، مرمت و بازسازي بناهاي تاريخي فرهنگي منطقه
ايجاد و احداث موزه هاي مردم شناسي و مطالعات مردم شناسي در منطقه
منابع انسان ساخت
ايجاد مراكزي براي انجام ورزش هاي سنتي و مدرن
احداث پارك هاي تفريحي و سرگرمي در نواحي با پتانسيل بالا
فهرست منابع
اداره كل ميراث فرهنگي وگردشگري استان چهارمحال وبختياري، 1382 ، طرح جامع گردشگري استان چهارمحال وبختياري، مهندسين مشاور تهران بركلي
افشار سيستاني، ايرج؛1378 شناخت استان اصفهان؛ نشر هيرمند؛
اي، فنل، ديويد، 1385 ، مقدمه اي بر طبيعت گردي، انتشارات دانشگاه مازندران، ترجمه جعفر اولادي قاديكلائي
حسين ابري، سيدحسن، 1379 ، زايند ه رود از سرچشمه تا مرداب، انتشارات گلها، اصفهان
زنده دل، حسن و دستياران، 1377 ، مجموعه راهنماي جامع ايرانگردي، استان چهارمحال وبختياري، نشريه ايرانگردي
زنده دل، حسن ودستياران، 1377 ، مجموعه راهنماي جامع ايرانگردي، استان اصفهان، نشريه ايرانگردي
سازمان جهاني جهانگردي، 1384 ، برنامه ريزي ملي ومنطقه اي جهانگردي، ترجمه دكترمحمود عبدالله زاده
سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري؛ 1385. طرح توسعه محور گردشگري زاينده رود (از کوهرنگ تا گاوخوني). مهندسين مشاور امکو ايران
شفقي، سيروس؛ 1383جغرافياي اصفهان، انتشارات دانشگاه اصفهان،
مؤسسه پژوهش هاي برنامه ريزي و اقتصادكشاورزي، 1377 ، مطالعات جامع احياء و توسعه كشاورزي و منابع طبيعي حوزه هاي آبريز زاينده رود، مهندسين مشاور يكم
منوري، مسعود، 1383 ، راهنماي ارزيابي اثرات زيست محيطي طرح هاي گردشگري و طبيعت گردي، انتشارات سازمان حفاطت محيط زيست، تهران
مهندسين مشاور آبان، 1381طرح توسعه و عمران (جامع) ناحيه شهركرد،
مهندسين مشاور نقش جهان پارس،1382 طرح توسعه و عمران(جامع ناحيه اصفهان



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید