مرکز علمی کاربردی جهاد دانشگاهی شهرستان خرم آباد
عنوان:
تجارت الکتورنیک در پزشکی
استاد:
جناب آقای مهندس امین رسولی
دانشجویان:صبا محمدی نسب
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u مقدمه PAGEREF _Toc343766233 \h 1تجارت چیست؟ PAGEREF _Toc343766234 \h 1تجارت الکترونیکی .تعاریف و ویژگی ها PAGEREF _Toc343766235 \h 4سازمان تعریف ارائه شده برای تجارت الکترونیک PAGEREF _Toc343766236 \h 6امنیت PAGEREF _Toc343766237 \h 8تارخچه تجارت الکترونیک PAGEREF _Toc343766238 \h 8چارچوب نظری تجارت الکترونیک PAGEREF _Toc343766239 \h 10مزایا و معایب تجارت الکترونیک در ایران PAGEREF _Toc343766240 \h 12مزایا و معایب استفاده از اینترنت در عرصه اقتصاد PAGEREF _Toc343766241 \h 13تجارت الكترونيكي : برداشت سوم PAGEREF _Toc343766242 \h 15آموزش و فرهنگ سازی PAGEREF _Toc343766243 \h 17کتاب ها: PAGEREF _Toc343766244 \h 18طرح های مطالعاتی: PAGEREF _Toc343766245 \h 19قوانين و مقررات PAGEREF _Toc343766246 \h 20زيرساخت های تجارت الکترونيکی PAGEREF _Toc343766247 \h 21ماليه الکترونيکی PAGEREF _Toc343766248 \h 24دولت الکترونيکی PAGEREF _Toc343766249 \h 25وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: PAGEREF _Toc343766250 \h 26وزارت تعاون PAGEREF _Toc343766251 \h 27وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی PAGEREF _Toc343766252 \h 27وزارت جهاد کشاورزی PAGEREF _Toc343766253 \h 27وزارت نفت: PAGEREF _Toc343766254 \h 27وزارت کار و امور اجتماعی PAGEREF _Toc343766255 \h 28وزارت رفاه و تامين اجتماعی PAGEREF _Toc343766256 \h 28سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری PAGEREF _Toc343766257 \h 28مرکز آمار ايران PAGEREF _Toc343766258 \h 28فعاليت های لجستيکی PAGEREF _Toc343766259 \h 281- حمل و نقل: PAGEREF _Toc343766260 \h 29وزارت راه و ترابری PAGEREF _Toc343766261 \h 292- انرژی PAGEREF _Toc343766262 \h 30وزارت نيرو: PAGEREF _Toc343766263 \h 303- امور گمرکی PAGEREF _Toc343766264 \h 30وزارت دفاع و پشتيبانی نيروهای مسلح PAGEREF _Toc343766265 \h 30جمع بندی PAGEREF _Toc343766266 \h 30جمعبندی و ارائه پیشنهادات: PAGEREF _Toc343766267 \h 33منابع: PAGEREF _Toc343766268 \h 34
مقدمهبسیاری از اقتصاد دانان و متخصصان بر این عقیده اند که در سالهای اخیر انقلابی مشابه انقلاب صنعتی به وقوع پیوسته که جهان را وارد عصر اطلاعات ساخته و بسیاری از جنبه های اقتصادی اجتماعی و فرهنگی حیات بشر را دستخوش تحولی عمیق نموده است.
بسیاری از اقتصاد دانان و متخصصان بر این عقیده اند که در سالهای اخیر انقلابی مشابه انقلاب صنعتی به وقوع پیوسته که جهان را وارد عصر اطلاعات ساخته و بسیاری از جنبه های اقتصادی اجتماعی و فرهنگی حیات بشر را دستخوش تحولی عمیق نموده است. یکی از ابعاد این تحول تغییرات بنیادینی است که در روابط اقتصادی بین افراد دولت ها و موسسات به وجود آمده است.مبادلات تجاری بین افراد و شرکت ها و موسسات و دولت ها با یکدیگر به سرعت از حالت سنتی خود که عمدتا مبتنی بر اسناد و مدارک کاغذی خارج شده وبه سوی انجام مبادلات از طریق بهره گیری از سیستم های مبتنی بر اطلاعات الکترونیکی در حرکت است. تجارت الکترونیکی در زمینه های مختلف فعالیت های بازرگانی نفوذ کرده واز معاملات الکترونیکی میان خریداران خرد و بازرگانان و مراکز اطلاع رسانی و انجمن های مجازی گرفته تا مبادلات میان دولت ها و ملت ها گسترش یافته است.
همه این موارد باعث شده تا این مبحث به عنوان مهمترین مسئله و دانش روز مطرح شود و دغدغه بنیادین کشورهای توسعه نیافته و یا در حال توسعه باشد زیرا این گونه کشورها می دانند کوتاهی در این زمینه به زودی به طور کامل از میدان تجارت جهانیکنار رفته و اندک بهره خود را نیز به کشئرهای توسعه یافته صنعتی که همگام با این تجارت نوین گام برداشته اند خواهند سپردبرخی پژوهش های انجام شده در این زمینه نشان میدهد که حرکت به سوی بازرگانی الکترونیکی برای شرکت های سراسر جهان دست کم ۲۵/۱ تریلیون دلار حفظ سرمایه تا سال ۲۰۰۲ به همراه داشته است.گزارش دیگری که توسط شرکت سیسکو ارائه شده نشان می دهد که سالیانه بیش از ۸۰۰ میلیون دلار با استفاده از نرم افزارهای بازرگانی الکترونیکی در هزینه ها صرف جویی می شود.
تجارت چیست؟برای آشنایی با مفهوم تجارت الکترونیکی و انواع آن شایسته است که نخست مروری بر تجارت در معنای عام آن داشته باشیم.برای واژه تجارت در اکثر واژه نامه ها تعاریف ذیل ارائه شده است:
مبادلات اجتماعی: عبارت است از تبادل ایده ها و عقاید و تمایلات.
مبادله یا خرید و فروش کالا در مقیاس بالا که شامل ترابری از یک نقطه به نقطه دیگر است.
در ادامه تعریف دوم ارائه شده برای تجارت را به عنوان محور بحث انتخاب و بر روی آن متمرکز خواهیم شد.تجارت در ساده ترین نگاه مبادله کالا و خدمات به منظور کسب درآمد است.زندگی انسان مملو از فرآیند های تجاری بوده و تجارت به صورت های مختلف در آن نمود پیدا کرده است .زمانیکه کالای مورد نظر خود را از یک فروشگاه خریداری می کنیم در تجارت شریک و فرآیند های آن درگیر شدهایم.درصورتیکه در شرکت وموسسه یا کارخانه ای مشغول به کار هستیم که کالایی را تولید می نماید درگیر یکی دیگر از زنجیره های تجارت شده ایم.صورت های مختلف تجارت فارغ از رویکرد و سیاستی که در پس آنها نهفته است در ویژگی های زیل مشترکند:- خریداران: افرادی که با استفاده از پول خود قصد خرید کالا و یا استفاده از خدمات را دارند.- فروشندگان: افرادیکه کالا و خدمات مورد نیاز خریداران را ارائه می نمایند.فروشندگان را می توان در دو گروه عمده طبقه بندی نمود:
خرده فروشان: کالا و خدمات را مستقیما در اختیار متقاضیان قرار می دهند.
عمده فروشان: کالا و خدمات خود را در اختیار خرده فروشان و سایر موسسات تجاری قرار میدهند.
تولید کنندگان: افرادی که کالا و یا خدماتی را تولید می نمایند تا فروشندگان آنها را در اختیار خریداران قرار دهند.یک تولید کننده با توجه به ماهیت خود همواره یک فروشنده نیز خواهد بود.تولید کنندگان کالای تولیدی خود را به عمده فروشان و خرده فروشان و یا مستقیما به مصرف کنندگان می فروشند.
همان گونه که مشاهده می گردد تجارت از این دید دارای مفاهیم ساده ای است.تجارت از خرید یک محصول ساده نظیر بستنی تا موارد پیجیده ای نظیر اجاره ماهواره را شامل میگردد.تمام جلوه های تجارت از ساده ترین سطح تا پیچیده ترین حالت آن بر مقولاتی همچون خریداران و فروشندگان و تولید کنندگان متمرکز خواهد بود. موارد زیر تمام عناصر مربوط به یک فعالیت تجاری معمولی را تشریح مینماید. در این حالت فعالیت شامل فروش برخی محصولات توسط یک خرده فروش به مصرف کننده است:
لازمه فروش در اختیار داشتن کالا و یا ارائه خدمات خاصی است.کالا می تواند هر چیزی را شامل گردد.فروشنده ممکن است کالای خود را مستقیما از تولید کننده و یا از طریق یک عامل فروش (واسطه و نمایندگی) تهیه کرده باشد. در برخی حالات نیز ممکن است فروشنده خود کالایی را تولید و به فروش برساند.
فروشنده برای فروش کالا و یا خدمات می با یست محل مناسبی در اختیار داشته باشد.مکان مورد نظر می تواند در برخی حالات موقتی باشد.مثلا یک شماره تلفن خود به منزله یک محل است.در چنین مواردی متقاضی کالا و یا خدمات با تماس تلفنی با فروشنده قادر به ثبت سفارش و دریافت کالای مورد نظر خود خواهد بود.برای اکثر کالاهای فیزیکی محل ارائه کالا باید یک مغازه و یا فروشگاه باشد.
برای فروش کالا و یا خدمات فروشندگان می بایست از راهکار هائی برای جذب افراد استفاده نمایند که این فرایند را بازاریابی میخوانند.درصورتیکه افراد از محل فروش یا ارائه کالا و خدمات آگاهی نداشته باشند امکان فروش هیچ کالایی وجود نخواهد داشت. انتخاب یک مرکز تجاری پر رفت و آمد برای فعالیت و استفاده از شیوه های مختلف تبلیغات از راه کارهای معرفی و جذب هرچه بیشتر افراد است.
فروشنده نیازمند راهکاری برای دریافت سفارشات مشتری است.حضور فیزیکی در محل فروش کالا و خدمات از جمله روش های سنتی برای ثبت سفارش کالا است.دریافت سفارش از طریق تلفن یا نامه نیز امکان پذیر است.پس از ثبت سفارش فعالیت های لازم توسط پرسنل شاغل در شرکت و یا موسسه ارائه دهنده کالا و خدمات انجام خواهد گرفت.
فروشنده نیازمند راهکاری برای دریافت پول است.استفاده از چک یا کارت اعتباری و یا پول نقد روش های موجود در این زمینه می باشد.در برخی از فعالیت های تجاری از فروشنده تا زمان تحویل کالا پولی دریافت نمی گردد.- فروشنده نیازمند راهکاری برای توزیع کالا و یا خدمات می باشد.در برخی از سیستم ها به محض انتخاب کالا توسط مشتری و پرداخت وجه آن عملیات توزیع کالا به صورت اتوماتیک انجام خواهد شد.در سیستم های ثبت سفارش مبتنی بر تلفن یا نامه کالای خریداری شده پس از بسته بندی به مقصد مشتری ارسال خواهد شد.در مواردی که حجم کالا زیاد نباشد می توان از مبادلات پستی نیز بدین منظور استفاده نمود.برای توزیع کالا های حجیم عموما از وسایط نقلیه سنگین ویژه حمل بار مانند کامیون و یا قطار و کشتی استفاده می شود.
در برخی موارد خریداران یک کالا تمایل و علاقه ای نسبت به آن چیزی که خریداری نموده اند نداشته و قصد مرجوع نمودن آن را دارند.فروشندگان کالا و یا خدمات می بایست از راه کار هایی برای قبول موارد مرجوعی استفاده نمایند.
در برخی موارد ممکن است کالائی در زمان توزیع آسیب دیده باشد.فروشندگان می بایست از راهکار هایی برای نتظیم و گارانتی استفاده نمایند.
برخی از کالاهای ارائه شده به مشتریان دارای پیچید گی های خاص خود بودهو نیازمند استفاده از خدمات پس از فروش و یا حمایت فنی می باشند.در چنین مواردی وجود واحد های خاص ارائه این نوع سرویس ها در شرکت و یا موسسه ارائه دهنده کالا ویا خدمات الزامی خواهد بود.کامپیوتر یکی از نمونه کالاهایی است که نیازمند خدمات پس از فروش و پشتیبانی فنی می باشد.
فارغ از زمینه فعالیت کلیه عناصر فوق الذکر را می توان در شرکت های تجاری سنتی مشاهده نمود.اما امروز پا به پای تجارت در معنای سنتی آن و حتی بیش از ان اصطلاح تجارت الکترونیک را می شنویم و یا به کار می بریم.تجارت الکترونیکی طی سالیان اخیر با استقبال گسترده جوامع بشری روبرو شده است.امروزه کمتر شخصی را می توان یافت که با این اصطلاح بیگانه باشد.نشریات و رادیو و تلویزیون به صورت روزانه موضوعاتی در رابطه با تجارت الکترونیکی منتشر می کنند و کارشناسان از زوایای متفاوت به بررسی این مقوله می پردازند.از طرف دیگر شرکت ها و موسسات ارائه دهنده کالا خدمات نیز همگام با سیر تحولات جها نی در زمینه تجارت الکترونیکی در تلاش برای تغییر ساختار منطقی و فیزیکی سازمان خود در این زمینه می باشند.اما تجارت الکترونیکی چیست ؟
● تجارت الکترونیکی .تعاریف و ویژگی هاتجارت الکترونیک واژه ای است که امروزه در مقالات و ادبیات بازرگانی و تجارت و رسانه های عمومی بسیار به گوش می رسد.این پدیده نوین هم به علت نوپا بودن و هم به علت کاربردها و زمینه های بسیار متنوع فعالیت نزد مراجع گوناگون تعاریف مختلفی دارد.همچنین تجارت الکترونیک پدیده ای چند رشته ای است که از طرفی با پیشرفته ترین مفاهیم فناوری اطلاعات و از سوی دیگر با مباحثی مثل بازاریابی و فروش و مباحث مالی و اقتصادی و حقوقی پیوستگی دارد.از این رو تعابیر گوناگونی از آن پدید آمده است.برخی فکر می کنند تجارت الکترونیک به معنی انجام امور تجاری بدون استفاده از اسناد و مدارک کاغذی است.برخی دیگر تبلیغات بر روی اینترنت و حتی خود اینترنت را مترادف با تجارت الکترونیک می دانند.برخی دیگر تصور می کنند تجارت الکترونیک یعنی سفارش دادن کالا ها و خدمات و خرید آنها به وسیله کامپیوتر.اگر چه همه این دیدگا ه ها بخشی از مفهوم تجارت الکترونیک را پوشش میدهند اما کامل نیستند.
تجارت الکترونیکی انقلاب صنعتی سده بیست و یکم نامیده می شود که با پیدایش اینترنت در سده بیستم به سرعت رو به سرعت رو به پیشرفت و گسترش نهاده است.در تجارت الکترونیکی اطلاعات و فرآورده ها و خدمات به کمک شبکه های کامپیوتری خرید و فروش می شوند و این خرید و فروش میتواند عمده یا خرده شامل کالا های فیزیکی مثل کتاب و غیر فیزیکی مانند نرم افزار و ارائه سرویس های گوناگون به خریداران مانند مشورت های پزشکی یا حقوقی و دیگر موارد بازرگانی مانند مناقصه ها و مزایده ها و یا خرید و فروش اطلاعات باشد.به طور کلی می توان تراکنش های مالی و بازرگانی و اطلاعاتی و خدماتی میان موسسات و خریداران و جوامع مجازی را در قالب تجارت الکترونیکی گنجاند.با توجه به گستره بزرگ تجارت الکترونیکی تعابیر و تعاریف پر شماری از آن مطرح شده است که ذیلا به چند مورد اشاره می گردد:
تجارت الکترونیکی عبارت است از یافتن منابع و ارزیابی و مذاکره و سفارش و تحویل و پرداخت و ارائه خدمات پشتیبانی که به صورت الکترونیکی انجام می پذیرد.
تجارت الکترونیک مجموعه ای است از ارتباطات و مدیریت داده ها و سرویس های امنیتی در بزرگراه اطلاعات.- تجارت الکترونیکی یعنی استفاده از کامپیوتر های یک یا چند شبکه برای ایجاد و انتقال اطلاعات بازرگانی که بیشتر با خرید و فروش اطلاعات و خدمات از طریق اینترنت مرتبط هستند. رسالت تجارت الکترونیکیتنها یک ارتباط نیست بلکه پی ریزی و تقویت روابط بازرگانی است.
تجارت الکترونیکی به کارگیری مجموعه کاملی از نرم افزارها و سخت افزارها و خطوط مخابراتی و استانداردهای تبادل اطلاعات است که مجموعا امکان بازرگانی به صورت الکترونیکی در شبکه های رایانه ای را فراهم می آورند.- از دیدگاه تجاری: ابزاری است که کسب و کارهای مختلف و شرکای آنها و مشتریان آنها را قادر می سازد که موضوعاتی چون کیفیت خدمات و سرعت تحویل و…را ارتقا و مو ضوعاتی همچون هزینه ها را کاهش دهند.- از دیدگاه ارتباطات: تحول خدمات و کالا و محصولات اطلاعاتی از طریق خطوط تلفن و شبکه های کامپیوتری و سایر وسائل ارتباطی.از دیدگاه فناوری اطلاعات : آن دسته از کاربردهای فن آوری اطلاعات که به صورت سیستمی برای پشتیبانی و پیشرفت دادن جریان کاری و مبادلات تجاری ایجاد شده است.
سازمان ها و موسسات علمی و تحقیقاتی و مراکز تجاری معتبر جها نی و پژوهشگران فعال در زمینه تجارت الکترونیک نیز چندین تعریف از آن ارائه نموده اند که پاره ای از آن ها در جدول زیر مشاهده می شود.در حقیقت مجموعه متنوع وسیعی از تعاریف و مفاهیم برای تجارت الکترونیک وجود دارد که موضوعات و کاربردها و مدل های گوناگونی را در بر می گیرد. در برخی از این موارد کوشیده شده است که تعاریف عامی ارائه شود و در برخی دیگر تعاریف به نوع فعالیت امکانات ارتباطی و تجهیزات مورد استفاده و محدوده سازمانی فعالیت ها و زیر ساختار ها وابسته است.
فرد
گروه
سازمان●تعریف ارائه شده برای تجارت الکترونیک لینچ ولیندکوئیست
تجارت الکترونیک به معنای مبادله محصولات و خدمات در مقابل پول با استفاده از توانایی های اینترنت است.
کالا کوتا و وینسون
تجارت الکترونیک واژه معادلی است برای خرید و فروش محصولات و خدمات و اطلاعات به وسیله زیر ساخت های شبکه ای.
ولادمیر زواس
تجارت الکترونیک به معنی سهیم شدن در اطلاعات و حفظ ارتباطات تجاری و هدایت مبادلات بازرگانی به وسیله شبکه های ارتباطی است.
گروه کاری فناوری زیر ساختهای اطلاعاتی و کاربرد آن
تجارت الکترونیک ارتبااطات و مدیریت داده ها و خدما ت ایمنی را یکپارچه می سازد تا کاربران تجاری در سازمان های گوناگون بتوانند به صورت خودکار اطلاعات را مبادله کند.
اتحادیه اروپا
هر شکلی از مبادله تجاری که در آن طرفین ذینفع به جای تبادلات فیزیکی یا تماس مستقیم فیزیکی به صورت الکترونیکی تعامل کنند.
با توجه به تعاریف فوق الذکر شاید بتوان تجارت الکترونیک را این گونه تعریف کرد:
ـ تجارت الکترونیک به معنی اطلاع رسانی و تبلیغات و خرید و فروش کالا ها و خدمات و حفظ و برقراری روابط تجاری از طریق سیستم های مخابراتی و ابزارهای پردازش داده ها است.
به عبارت دیگر تجارت الکترونیکی عبارتست از تعامل سیستم های ارتباطی و سیستم های مدیریت اطلاعات و امنیت که به واسطه آنها امکان مبادله اطلاعات تجاری در رابطه با فروش محصولات و یا خدمات میسر می گردد. بنابر این اجزای اصلی تجارت الکترونیک عبارتند از:
سیستم های ارتباطی
سیستم های مدیریت داده ها
امنیتویژگی اصلی همه این فعالیت ها تسهیل فرآیند های تجاری و حذف فرآیند های غیر ضروری در انجام امور بازرگانی و کاهش هزینه ها از طریق بهبود و افزایش هماهنگی و کاهش هزینه های اداری به ویژه هزینه مکاتبات و کاغذ بازی و بهبود دسترسی به بازار و افزایش تنوع برای مشتریان به معنای عام است.مهم ترین ویژگی تجارت الکترونیک از دیدگاه بازار یابی در واقع برقراری ارتباط سازمان یا فرد با کل مخاطبان و سازگار ساختن محصولات و خدمات با نیازهای یکایک آنهاست.برآیند این کار ,رقابت شدید ,تنوع عرضه کنندگان و محصولات و خدمات آنها و در نتیجه کاهش هزینه ها و افزایش رضایتمندی مشتریان خواهد بود.نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که موضوع تجارت الکترونیک, موضوع فناوری و دانش فنی نیست.در بحث تجارت الکترونیک بیشتر هدف شناخت الگوهای جدید تجارت و ارتباطات موجود در محیط الکترونیکی است.همچنین باید توجه داشت که تجارت الکترونیک مجموعه ای است ازفناوری های مخابراتی , پردازش و ذخیره داده ها در ارتباط با بازارها , سازمان ها , مشتریان , واسطه ها و سیستم های پرداخت الکترونیکی.
تارخچه تجارت الکترونیکارتباط بین تجارت و تکنولوژی دیر زمانی است که وجود داشته و ادامه دارد. در واقع , یک پیشرفت تکنیکی باعث رونق تجارت شد و آن هم ساخت کشتی بود.در حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد , فینیقیان تکنیک ساخت کشتی را بکار بردند تا از دریا بگذرند و به سرزمین های دور دست یابند.با این پیشرفت , برای اولین بار مرزهای جغرافیایی برای تجارت باز شد و تجارت با سرزمین های دیگر آغاز گردید.
تجارت الکترونیک در ابتدای پیدایش خود چیزی بیش از یک اطلاع رسا نی ساده تجاری نبود و هر کس می توانست محصولات خود را با استفاده از صفحات وب بر روی اینترنت تبلیغ نماید.
آمار منتشره از ۵۰۰ شرکت نشان می دهد که حدود ۳۴ درصد از آنها در سال ۱۹۹۵ و حدود ۸۰ درصد در سال ۱۹۹۶ از این روش برای تبلیغ محصولات خود استفاده کرده اند و جالب این که تا پایان سال ۲۰۰۱ بیش از ۲۲۰ بیلیون دلار معاملات مالی توسط صدها سایت تجاری بر روی اینترنت انجام پذیرفته است.اما استفاده از فناوریهای الکترونیکی در انجام امور بازرگانی نیز پیشینه ای نسبتا طولانی دارد. در حقیقت نیاز به تجارت الکترونیکی از تقاضاهای بخش های خصوصی و عمومی برای استفاده از تکنولوژی اطلاعات به منظور کسب رضایت مشتری , و هماهنگی موثر درون سازمانی نشات گرفته است.می توان گفت این نوع تجارت , از سال ۱۹۶۵ آغاز شد که مصرف کنندگان توانستند پول خود را از طریق ماشین های خود پردازدریافت کرده و خریدهای خود را با کارت های اعتباری انجام دهند.پیش از توسعه تکنولوژی های مبتنی براینترنت در سالهای آغازین دهه ۹۰ ,شرکت های بزرگ دست به ایجاد شبکه های کامپیوتری با ارتباطات مشخص , محدود و استاندارد شده برای مبادله اطلاعات (از جمله اطلاعات تجاری) میان یکدیگر زدند.این روش مبادله الکترونیکی داده ها نامیده شد.در آن سالها لفظ تجارت الکتروکنیکی , مترادف با مبادله الکتروکنیکی داده ها بود.
مهم ترین این شبکه ها در دهه ۱۹۶۰ جهت انجام همکاری های تحقیقاتی میان واحد های نظامی گوناگون در وزارت دفاع آمریکا شکل گرفت.این شبکه که آرپانت نام ذاشت (Advanced Research Projects Agency net) مبنای اولیه اینترنت امروزی به شمار می رود. در واقع مبادله الکترونیک داده ها را می توان پدر تجارت الکترونیکی امروز به حساب آورد. با گذشت زمان و پدید آمدن ابزارهای ذخیره و بازاریابی و پردازش داده ها و دسترسی عامه مردم و سازمان ها و همچنین پیشرفت فناوری های مخابراتی و شبکه های رایانه ای گسترده , فرصتی پدید آمد که بازیگران صحنه تجارت آن را بسیار سودمند یافتند.مهمترین هدف در تجارت چه از روش های بسیار پیشرفته الکترونیکی استفاده کند و چه از روش های سنتی , همانا دسترسی به پول و سود بیشتر است. طبیعتا در این میان نقش بانکها و موسسات اقتصادی در نقل و انتقال پول بسیار حیاتی است. هنگامی که در سال ۱۹۹۴ , اینترنت قابلیت های تجاری خود را علاوه بر جنبه های علمی و تحقیقاتی به نمایش گذاشت , موسسات تجاری و بانکها در کشورهای پیشرفته اولین نهاد هایی بودند که تلاش جدی خود را برای استفاده هر چه بیشتر از این جریان به کار انداختند.محصول تلاش آنها نیز همان بانکداری الکترونیکی امروزی است. سپس به سرعت مشخص شد که اینترنت بستر بسیار مناسبی برای انواع فعالیت های بانکداری و اقتصادی به شمار می رود. در بررسی تاریخچه تجارت الکترونیک در می یابیم که بورس های اوراق بهادر نیز موسسات دیگری بودند که به سرعت فعالیت خود را با روند پیشرفت اینترنت هماهنگ کردند و موفق شدند که در عرض مدت کوتاهی , با توجه به برتری های اینترنت در مقایسه با روش های قدیمی , به دلیل سرعت و دقت بالا , به موفقیت های بی نظیری دست یابند. ایجاد و توسعه اینترنت و وب , باعث خلق فرصت های زیادی برای توسعه و پیشرفت زیر ساخت ها و کاربردهای تجارت الکترونیک گردید.
طی بیست سال گذشته یکی از روند های عمده در گسترش تجارت الکترونیک , کاهش چشمگیر قیمت سخت افزارهای رایانه ای و مهمتر از آن ایجاد استانداردهای جهانی برای توسعه سخت افزار ها بوده است.چنین فرآیندی را استاندارد سازی یکپارچه سیستم های باز می نامند. در مورد نرم افزارها نیز چنین روندی وجود داشته است اما استانداردهای نرم افزاری هنوز به اندازه استانداردهای سخت افزاری یکپارچه و سازگار نیستند.روند بعدی پس از یکپارچه سازی و استاندارد کردن , پدید آمدن امکانات شبکه ای و توانایی ارتباط میان سیستم های گوناگون رایانه ای بوده است.
چارچوب نظری تجارت الکترونیکچارچوب تجارت الکترونیک از سه سطح عالی تشکیل شده است:
زیر ساختار: نرم افزار‘سخت افزار ‘پایگاههای داده ای و ارتباطاتی را شامل می شود که برای انجام وظیفه در قالب صفحات وب بر روی اینترنت یا پشتیبانی از مبادله الکترونیکی داده ها و سایر اشکال پیام گذاری و پیام گیری بر روی اینترنت یا سایر شبکه ها بکار می روند.
خدمات: پیام گذاری و پیام گیری و دامنه گسترده ای از خدمات که توانایی پیدا کردن و ارائه اطلاعات(در صورت نیاز در قالب تجاری آن) را فراهم می آورند و شامل جستجو برای شرکای تجاری بالقوه و همچنین مذاکره و توافق در مورد مبادلات تجاری هستند.-
محصولات و ساختارهای تجارت الکترونیک: پیش بینی و تدارک مستقیم کالاها و خدمات تجاری وابسته به اطلاعات برای مشتریان و شرکای تجاری‘ همکاری و سهیم شدن در اطلاعات داخل و خارج سازمان و سازماندهی محیط بازاری الکترونیکی و زنجیره تهیه و پشتیبانی.
در این چارچوب تجارت الکترونیک و نتایج حاصل از آن سه زمینه را پوشش می دهند:
امور بازرگانی با گرایش به مصرف کننده نهایی.
تجارت میان شرکتها یا فعالیت های بازرگانی عمده.
امور تجاری درون سازمان ها.
مهم ترین و بازارگراترین کاربرد های عملی تجارت الکترونیک پخش مصرف کننده گرای آن است. این کاربرد ها شامل خرید از راه دور‘ عملیات بانکی‘ دلالی سهام و تبلیغات مستقیم می شوند. به هر حال همان طور که انتظار می رفت پتانسیل عظیم این بخش بیشتر انگیزه های مرتبط با تجارت الکترونیک را به خود جلب می کند. در بخش امور تجاری و فعالیت های میان تهیه کنندگان مواد اولیه و مصرف کنندگان ‘ ارتباطاتی که به وسیله EDI برقرار می شوند‘ بهترین گروه کاربردهای تجارت الکترونیک هستند.
همکاری و سهیم شدن در اطلاعات بوسیله اینترنت ها و اکسترانت ها ‘ سریع ترین رشد را در این سطح از تجارت الکترونیک داراست. شبکه های اینترنت از گشایش پایگاههای داده ای و انبارهای داده ای در داخل شرکت ‘ نشر و گسترش اطلاعات در قالب صفحه های وب و همکاری گروه گرایانه و مستقل از موقعت جغرافیایی‘ در محدوده مرزهای اطلاعاتی شرکت را پشتیبانی می کنند. در قلب چارچوب تجارت الکترونیک‘ محیط های بازاری الکترونیکی و سلسله مراتب الکترونیکی وجود دارند که ارتباطات بازرگانی و مبادلات میان شرکت ها را تسهیل می کنند. محیط های بازاری الکترونیکی به منظور تسهیل مبادلات از طریق شبکه های ارتباطی میان خریداران و تهیه کنندگان متعدد پدید آمده اند.
سلسله مراتب الکترونیک ‘ ارتباطات طولانی مدت تهیه کنندگان – مصرف کنندگان بین شرکت ها هستند که بوسیله شبکه های ارتباطی حفظ شده و بیشتر بوسیله مدیران هماهنگ می شوند تا بوسیله نیروهای بازار‘ شکل گیری سلسله مراتب الکترونیکی میان سازمانها بواسطه باب شدن زنجیره های ارزشی یکپارچه و پیشرفت تولید به موقع بوده و با نیروی سفارش های مشتریان ‘ پشتبانی می شود. زنجیره های ارزشی شرکای تجاری تا حد قابل توجهی بوسیله کاربرد سیستم های اطلاعاتی و شبکه های مخابراتی یکپارچه شده اند. آینده نگری در تعیین سطوح موجودی انبارها از طریق مدیریت زنجیره ارزشی‘ در به حداقل رساندن موجودی انبارها و کاهش سرمایه در گردش کمک می کند. این شکل از عملیات ‘ محدودیت های شدیدی را بر هماهنگی درون و میان سازمانی تحمیل می کند و انتظار بر این است که اینترنت ها‘ اکسترانتها و در کل اینترنت نقش مهمی در آن بازی کنند. از طریق ایجاد ارتباط ایمن میان شبکه های فرعی و شبکه های شرکای تجاری در یک اکسترانت‘ که تکیه بر توانایی ارتباطات اینترنتی و نرم افزار های آن دارند‘ سازمان و شرکای تجاری سهیم می توانند گسترش و توسعه محصول‘ تولید و توزیع یا تحویل را هماهنگ سازند. از سوی دیگر این نوع عملیات و سهیم شدن در اطلاعات منجر به رقابت بسیار شدید در بازار می شود. سازمان ها در این بازار دیگر نمی توانند با روش های سنتی مدیریت موفق باشند. نتیجه پیدایش سازمان های مسطح‘ ساختار سازمانی مجازی کار از راه دور تیمهای کاری گسترده در تمام نقاط دنیا‘ و استفاده از منابع خارج سازمان برای تامین تقاضا ها خواهد بود.
مزایا و معایب تجارت الکترونیک در ایران چنانچه کشوری از پیش به ایجاد زیرساخت های لازم در این زمینه مبادرت نورزد، در بهرهگیری از مزایای این نوع تجارت ناتوان خواهد بود. با این حال آمار و ارقام حاکی از آن است که ایران در این نوع تجارت عملکرد مطلوبی از خود نشان نداده و در جایگاه نامناسبی در میان کشورهای جهان قرار دارد.
به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران ، هر چند اینترنت ابزاری جدید در عرصه اختراعات بشری محسوب می شود، اما در همین زمان اندک توانسته است با کمک فنآوریهای دیگر، در تمامی ابعاد زندگی بشر همچون ابعاد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نفوذ نموده و سبب به وجود آوردن شیوههای جدید تولید، ابزار، کالاها و خدمات جدید و روشهای مختلف ارتباطات شود. با این حال به نظر می رسد که استفاده از این ابزار در بخش اقتصاد، بیش از دیگر بخشهای جامعه رواج یافته و در نهایت، سبب پیدایش اقتصاد دیجیتالی در عصر حاضر شده است.
مفهوم اقتصاد دیجیتالی به این نکته تأکید دارد که اقتصاد فعلی جهان به طور قابل توجهی تحت تأثیر فناوری اطلاعات قرار گرفته است[1]یکی از مباحث مهم در اقتصاد دیجیتالی، تجارت الکترونیکی میباشد که به علت جوانی این رشته علمی و فعالیت اقتصادی، هنوز تعریف دقیق و جامعی برای آن مشخص نشده است. اجمالاً در تعریف تجارت الکترونیک میتوان گفت که تجارت الکترونیکی انجام فعالیتهای تجاری از طریق شبکههای الکترونیکی میباشد که با هدف نهایی یک مبادله صورت گیرند. باید توجه نمود که تجارت الکترونیکی لزوماً به این معنی نیست که یک تجارت کاملاً( از ابتدا تا انتها) به وسیله ابزارهای الکترونیکی انجام شود، بلکه می تواند تجارت سازمانی که بخشی از کارهای خود را به صورت الکترونیکی و بخش دیگر را با روش های سنتی به انجام می رساند را نیز در بر گیرد .
تأمین زیرساخت‌های فنی و ارتباطی لازم از جمله تلفن همراه، اینترنت، میزبانان اینترنتی و…
اگرچه اینترنت در مقایسه با دیگر اختراعات بشری همچون تلفن و تلگراف، اختراعی نسبتاً جدید محسوب میشود، با این حال در اندک زمانی توانسته است در تمامی ابعاد زندگی بشر امروز وارد شود که بخش اقتصاد نیز از این قاعده مستثنی نبوده است و تجارت الکترونیکی یکی از دستاوردهای ورود اینترنت به عرصه اقتصاد میباشد. افزایش تجارت الکترونیکی مزایا و معایبی برای اقتصاد به دنبال دارد، اما با توجه به جریان کنونی، کشورها خواسته و یا ناخواسته به این نوع تجارت وارد خواهند شد؛ لذا تدارک زیرساختهای لازمه و همچنین قوانین حقوقی مربوطه در زمینه تجارت الکترونیکی باید مورد توجه سیاستگزاران و برنامهریزان اقتصادی کشور قرار گیرد تا بتوان از منافع این نوع تجارت حداکثر استفاده را نمود و در عین حال مضرات آن را تا حد امکان کاهش داد. در این راستا راهکارهای زیر پیشنهاد میشود:
مزایا و معایب استفاده از اینترنت در عرصه اقتصاداستفاده از اینترنت و توسعه تجارت الکترونیک، میتواند ابزاری برای بازاریابی صادرکنندگان و راهی کم هزینه در جهت ورود به بازارهای جهانیِ شرکتهایی باشد که قصد دارند به حیطه صادرات وارد شوند. برای صادرکنندگانی که فاقد منابع مالی ضروری و منابع انسانی برای امر تحقیقات بازاریابی رسمی میباشند، اینترنت فرصتهایی جهت پشتیبانی از فعالیتهای جمعآوری اطلاعات رقابتی مرتبط با بازار به منظور برنامهریزی صادراتی انجام میدهد.
در واقع تجارت الکترونیک، موجب گسترش بازار فراروی شرکتها و بنگاههای اقتصادی و ایجاد فرصتهای جدید تجاری شده و به کسب و کارهای کوچک اجازه میدهد تا به رقابت با شرکتهای بزرگ بپردازند. این امر موجب افزایش فروش این بنگاهها به دلیل افزایش تقاضا و در نتیجه کاهش میزان موجودی انبار (هم به دلیل افزایش فروش و هم به دلیل نگهداری کالاها برای شناسایی بازار و توزیع ) و هزینه های مرتبط با آن می شود. از سوی دیگر در این حالت، بنگاهها میتوانند مواد و خدمات مورد نیاز خود را از بنگاههای موجود در سایر نقاط جهان و با هزینهای کمتر و سرعت بیشتر خریداری نمایند. از آنجا که در فضای مجازی تنها خریدار و فروشنده حضور دارند، نقش واسطه ها کمرنگتر شده و با کوتاهتر شدن کانالهای توزیع، قیمتها کاهش و سود افزایش مییابد. همچنین با توجه به صرفه جویی های زمانی و هزینه ناشی از به کارگیری تجارت الکترونیکی ،کشورها ممکن است به فرصت های جدیدتجاری دست یابند. برداشتن محدودیتهای زمانی و مکانی در انجام معاملات وتبلیغات، کمک به شکست انحصارات، از بین رفتن هزینههای کاغذبازی، بهرهگیری از فرصتهای زودگذر در عرصه صادرات، افزایش قدرت انتخاب مشتریان و … از دیگر مزایای تجارت الکترونیکی در عرصه اقتصاد است.
با این حال ایراداتی نیز در این زمینه وارد است:
کاهش تولید شرکتهای ورشکسته؛
عدم یکپارچگی فروش دیجیتالی و غیر دیجیتالی با اطلاعات تولید؛
حفاظت از مالکیت افراد (به دلیل وجود هکرها، امکان افشای اطلاعات مالی محرمانه افراد و شرکتها در اینترنت وجود دارد.
ایرادات وارده در زمینه مسائل مالیاتی و گمرکی( به عنوان مثال با فراهم شدن امکان خرید و دریافت اینترنتی محصولاتی مانند فیلم، موسیقی، نرمافزار، کتاب، نشریات و بازیهای رایانهای از طریق اینترنت؛ درآمد گمرکی ناشی از واردات این نوع محصولات کاهش یافته و متعاقباً درآمدهای مالیاتی را نیز با کاهش روبه رو خواهند ساخت.
حال با توجه به مباحث فوق باید سنجید که ارتقای توان تجاری کشور در زمینه تجارت الکترونیکی، موجب بهبود و رشد اقتصادی کشور خواهد شد یا فرآیند رشد و توسعه اقتصادی کشور را کند خواهد نمود؟ در پاسخ به این سؤال باید توجه نمود که در عصر کنونی که اینترنت به سرعت در تمامی ابعاد زندگی بشر رخنه کرده است، پیوند تجارت و اینترنت هر روز مستحکم تر شده و اینترنت نقشی فعالتر در اقتصاد جوامع ایفا خواهد نمود. لذا قریب به اتفاق کشورها در حال آمادهسازی و تدارک زیرساختهای لازمه جهت هدایت تجارت الکترونیکی خود در جهت بهبود وضعیت اقتصادی و کاهش مضرات آن میباشند. بنابراین در چنین شرایطی دیر یا زود اقتصاد کشور با این پدیده مواجه خواهد شد و چنانچه زیرساختها و قوانین مربوطه از پیش مهیا نشده باشند، تبعات جبرانناپذیری بر پیکره اقتصاد کشور وارد خواهد شد.
با این حال آمار و ارقام گویای آن است که تجارت الکترونیکی در ایران روند رو به رشدی نداشته و کشور در این زمینه عملکرد مطلوبی از خود نشان نداده است. به عنوان مثال هر چند رتبه تجارت الکترونیک ایران در سال 2012 با دو پله بهبود مواجه بوده است و به مکان 100 در میان 193 کشور مورد بررسی رسیده است (رتبه سال گذشته کشور 102 بوده است)،اما این بهبود با توجه به امکانات و توانمندیهای کشور راضیکننده به نظر نمیرسد؛ چرا که طبق آمار مجمع جهانی اقتصاد ایران از نظر اندازه بازار در مکان هجدهم جهانی و در مکان نخست کشورهای منطقه منا قرار دارد و این بازار بزرگ مسلماً حجم بالاتری از تجارت الکترونیکی را طلب میکند که رتبه 100 در تجارت الکترونیک به هیچ عنوان شایسته آن نیست.
از جمله عواملی که منجر به ضعف عملکرد کشور در زمینه تجارت الکترونیکی شده است میتوان به پایین بودن میزان تجارت غیر نفتی، نامناسب بودن امکانات فنی کشور، ناکافی بودن زمینههای حقوقی لازم برای استفاده از تجارت الکترونیکی، هزینه اولیه نسبتاً بالای استفاده از تجارت الکترونیکی در شرکتهای دولتی و خصوصی بهویژه برای مؤسسات کوچک، انحصار دولت در زمینه مخابرات و اینترنت و عدم کارآیی در این بخش، پایین بودن شاخصهای ضریب نفوذ تلفن و موبایل، پایین بودن آگاهی عمومی و کمبود دانش و فرهنگ استفاده از تجارت الکترونیکی و شبکه اینترنت، عدم عضویت ایران در سازمان جهانی تجارت و … اشاره نمود.
تجارت الكترونيكي : برداشت سوم
سومين گزارش ساليانه تجارت الکترونيکی کشور، با تاخيری يکساله اسفند ماه سال 1385 از سوی معاونت برنامه ريزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی منتشر شد.
اين گزارش در واقع يک جمع بندی از عملکرد دستگاه های مختلف کشور در حوزه تجارت الکترونيکی در سال 84 است که انتشار آن به دليل عدم همکاری دستگاه ها تا اسفند ماه سال گذشته به تاخير افتاده است.مسعود موحدی، معاون برنامه ريزی و امور اقتصادی وزير بازرگانی در مقدمه اين گزارش آورده است: تجارت الکترونيکی يکی از نمودهای عينی انقلاب ICT در عرصه های اقتصادی است، ظهور اينترنت و تجاری شدن آن در دهه های اخير، شيوه های سنتی تجارت را متحول کرده و در قالب تجارت الکترونيکی، انقلابی در شيوه ها و رويه های تجاری گذشته ايجاد کرده و سرعت و صرفه جويی را در بهترين وجه جامه عمل پوشانده است. در محيط الکترونيکی فاصله های جغرافيايی و محدوديت های زمانی و مکانی اهميت خود را از دست داده و مبادلات تجاری بر پايه اطلاعات الکترونيکی انجام می شود.
تجارت الکترونيکی با رفع موانع فرا روی تجارت بين المللی، روند تجارت جهانی را تسريع می کند و از مزايا و پيامدهای اقتصادی مهمی از قبيل گسترش بازار، کاهش قيمت منابع توليد، ارتقای بهره وری، کاهش هزينه های مبادلاتی، ايجاد اشتغال و کاهش تورم برخوردار بوده و در رشد درون زای اقتصادی نقشی محوری دارد.
تجارت الکترونيکی با فراهم آوردن امکان عرضه اطلاعات و نيز دسترسی گسترده به اطلاعات تجاری از يک سو عملا قدرت رقابت و مانور توليدکنندگان (حتی خرد و کم سرمايه) و از سوی ديگر قدرت انتخاب مصرف کنندگان را به شدت افزايش داده است، امری که می تواند ابزاری برای گسترش عدالت اقتصادی باشد.او در ادامه با اشاره به گزارش فارستر می نويسد: ارزش تجارت الکترونيکی جهان در سال 2004، حدود 7.6 تريليون دلار بود که پيش بينی می شود درسال 2006 به 12.8 تريليون دلار برسد. ميزان پيشرفت تجارت الکترونيکی در مناطق مختلف جهان متفاوت است. آمريکای شمالی با حجم 3.5 تريليون در سال 2004 در تجارت الکترونيکی پيشتاز است و منطقه آسيا-اقيانوسيه با 1.6 تريليون دلار و اروپای غربی با 1.5 تريليون دلار به ترتيب در رتبه های دوم و سوم قرار دارند. آمريکای لاتين با 81.8 و ساير نقاط جهان با 68.8 ميليارد دلار در جايگاهی پايين تر ايستاده اند.موحدی در ادامه با استناد به مطالعات انجام شده تاکيد می کند که موفقيت در تجارت الکترونيکی در کشورهای پيشتاز به دليل شرايط مناسب بسترهای الکترونيکی در اين کشورهاست. بسترهای الکترويکی شامل فرصت های مبتنی بر اينترنت، کيفيت زيرساخت های فناوری اطلاعات، فعاليت های دولت و درجه تسهيل تجاری است.دسترسی تجار و افراد عادی به ابزارهای ارتباطی با کيفيت برتر و هزينه های پايين، يکی از بسترهای مهم تجارت الکترونيکی است.از سوی ديگر، رونق به کارگيری ابزارهای ارتباطات در عرصه اقتصادی در گرو محيط مناسب از قبيل ثبات سياسی، مقررات مالياتی، درجه باز بودن تجارت و سرمايه گذاری است.
البته مساله به اينجا محدود نشده و پذيرش تجار و مصرف کنندگان در کنار زيرساخت های اجتماعی و فرهنگی از قبيل نيروی انسانی ماهر و سواد الکترونيکی از ساير پيش شرط های گسترش تجارت الکترونيکی محسوب می شود؛ از سوی ديگر، آمادگی محيط قانونی و سياسی شامل قوانين اينترنتی، آسان بودن ايجاد کسب و کار جديد، حمايت از دارايی های شخصی و مالکيت فکری و سرمايه گذاری و حمايت های دولت از زيرساخت های فناوری برای توسعه و ترويج تجارت الکترونيکی امری حياتی است.
آموزش و فرهنگ سازیبخش اول گزارش سوم تجارت الکترونيکی به بحث آموزش و فرهنگ سازی اختصاص داده شده است. تهيه کنندگان اين گزارش معتقدند روند صعودی تجارت الکترونيکی در گرو آموزش بازرگانان و مصرف کنندگان و افزايش مهارت نيروی انسانی در حوزه اينترنت و تجارت الکترونيکی است.
بنابر اعلام اين گزارش، وزارت علوم تحقيقات و فناوری برای تامين هدف فوق ضمن برگزاری دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات در دانشگاه های علم و صنعت، شيراز و صنعتی اميرکبير مجوز برگزاری دوره های فناوری اطلاعات، شبکه های کامپيوتری، سيستم های چندرسانه ای را در دانشگاه های تربيت مدرس، علم و صنعت و تهران، اميرکبير و صنعتی شريف يزد را صادر کرده است.
در اين زمينه راه اندازی دوره کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات با گرايش تجارت الکترونيکی در دانشگاه های صنعتی اميرکبير، خواجه نصير و علم و صنعت به طور خاص پيگيری شده است.
از ديگر وظايف وزارت آموزش عالی که در سال 84 انجام پذيرفته است تصويب برنامه های آموزشی اين دوره ها بوده است که با انجام پروژه های مثل ثبت نام الکترونيکی داوطلبان، اجرای برخی آزمون های الکترونيکی، مکانيزم دريافت و تاييد سوالات در برخی آزمون ها و ايجاد ارتباطات درون سازمانی به صورت الکترونيکی تکميل شده اند.گزارش تجارت الکترونيکی در سال 84 تصريح می کند که پيشبرد اهداف آموزشی تجارت الکترونيکی با برگزاری دوره های کوتاه مدت نيز پيگيری شده است که از آن جمله می توان به مواردی مثل برگزاری کلاس های ICDL برای کارکنان وزارت علوم، وزارت مسکن و شهرسازی، جهاد و کشاورزی، تعاون وزارت تعاون اشاره کرد.علاوه بر اين برگزاری کارگاه های آموزشی سيستم اطلاعاتی مديريت پژوهش، برنامه ريزی بودجه و منابع مالی، تاليف و ترجمه کتب پزشکی، تروما، بسيج همگانی بيمه روستايی، ساختار شبکه بهداشتی درمانی کشور، سلامت الکترونيکی در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بررسی آموزش مفاهيم، مهارت ها و مزايای تجارت الکترونيکی در مدارس کشور توسط وزارت آموزش و پرورش و طراحی نرم افزار آموزش الکترونيکی وزارت کار و امور اجتماعی را می توان از ديگر اقدامات انجام شده در بحث فرهنگ سازی دانست.
گام ديگری که به عنوان راه حل ميان مدت در جهت فرهنگ سازی و ترويج تجارت الکترونيکی از سوی ارگان های دولتی مسئول صورت گرفته، برگزاری همايش های فراگير در اين زمينه است.
در اين راستا وزارتخانه های بازرگانی، بهداشت درمان و آموزش پزشکی، جهاد کشاورزی و نيرو اقدام به برگزاری همايش هايی با موضوعات مرتبط کرده اند و از سوی ديگر ايران در سومين همايش مجمع تسهيل تجاری مرکز سی فاکت سازمان ملل، تحت عنوان تجارت بدون کاغذ در زنجيره بين المللی عرضه کالا، ارتقا کارايی و امنيت و اجلاس عمومی سالانه مرکز تسهيل تجاری و تجارت الکترونيکی سازمان ملل شرکت کرده است. وزارت بازرگانی همچنين به منظور ترويج فرهنگ تجارت الکترونيکی اقدام به اجرای طرح های تحقيقاتی و انتشار کتاب در زمينه موضوعات مربوط به تجارت الکترونيکی کرده است که اهم آنها عبارتند از:
کتاب ها: 1) تجارت الکترونيکی: مطالعات نظری و کاربردی
2) تجارت الکترونيکی: مفاهيم و کاربردها
3) بررسی تاثير کسب و کار الکترونيکی بر جهش صادراتی: اولويت بندی صنايع کشور
4) بررسی حقوقی توسعه خريد و فروش الکترونيکی در ايران
5) طراحی الگوی مفهومی طبقه بندی و اولويت بندی تحقيقات تجارت الکترونيکی
طرح های مطالعاتی: 1) بررسی مدل های نرم افزاری کسب و کار الکترونيکی
2) شناسايی و طبقه بندی تجربيات شرکت ها در توسعه کسب وکار الکترونيکی
3) شناسايی و طبقه بندی تجربيات ملی و بين المللی در توسعه تجارت الکترونيکی
4) بررسی ساختار شرکت های بازرگانی برتر دنيا در تجارت الکترونيکی و طراحی ساختار مناسب برای شرکت های صادراتی ايرانی
5) طراحی دوره های آموزش EC برای مديران صنايع صادر کننده
6) بررسی نقش دولت در حمايت از اصناف تحت پوشش وزارت بازرگانی در استفاده از فناوری اطلاعات و تجارت الکترونيکی
7) بررسی رفتار مصرف کننده در بازارهای اينترنتی
8) شناسايی و بررسی عوامل فرهنگی تاثيرگذار بر استقرار تجارت الکترونيکی در صنايع کوچک و متوسط9) بررسی برنامه ها و موافقت نامه های مرتبط با فناوری اطلاعات در سازمان تجارت جهانی
10) شناسايی موانع توسعه صادرات نرم افزار
در اين گزارش از طرح اندازه گيری تجارت الکترونيکی و آثار اقتصادی آن (داشبورد تجارت الکترونيکی) به عنوان يکی از طرح های آينده وزارت بازرگانی نام برده شده و در مورد لزوم اجرای چنين طرحی آمده است: تهيه، پردازش و انتشار داده های آماری تجارت الکترونيکی و پيامدهای اقتصادی آن از اهميت ويژه ای برخوردار است. اجرای اين مطالعه نظام مناسبی را برای اندازه گيری تجارت الکترونيکی در ايران منطبق بر الگوهای بين المللی و ارزيابی پيوسته آثار اقتصادی تجارت الکترونيکی ارائه خواهد کرد.
آخرين زيرشاخه از بخش فرهنگ سازی و آموزش اين گزارش نيز به بحث اطلاع رسانی اختصاص دارد که در آن ليست کاملی از وب سايت های اينترنتی ايجاد شده و ساير پروژه های اطلاع رسانی همچون پخش اخبار و برنامه های رسانه ای وجود دارد.
قوانين و مقرراتبخش دوم گزارش عملکرد تجارت الکترونيکی به موضوع مهم قوانين و مقررات اين حوزه اختصاص دارد.در مقدمه اين بخش آمده است: نبود چارچوب قانونی مناسب در زمينه اطلاعات و امنيت زيرساختاری و جرايم رايانه اِی، استفاده از فرصت های حاصل از تجارت الکترونيکی در کشورهای در حال توسعه را با چالشی جدی روبرو می سازد. بيشتر کشورهای صنعتی در زمينه فناوری اطلاعات و جرائم رايانه ای قوانين مناسبی را به تصويب رسانده اند و پذيرش قوانين و دستورات جهانی، می تواند راهکار مناسبی برای کشورهای در حال توسعه باشد.از همين روست که در بحث اقدامات اجرايی در تامين زيرساخت های قانونی، تصويب قانون تجارت الکترونيکی در کشور و آيين نامه های مربوط از مهمترين اقدامات در زمينه پذيرش قوانين و رويه های جهانی در زمينه تجارت الکترونيکی است.
ريز اقدامات اجرايی صورت گرفته در اين زمينه عبارتند از:
تعريف تکاليف مقرر در مواد 2 تا 7 برنامه جامع تجارت الکترونيکی توسط وزارت دادگستری در قالب چهار عنوان:1) قانون آيين دادرسی مدنی خاص تجارت الکترونيکی
2) قانون آيين دادرسی کيفری خاص تجارت الکترونيکی
3) قانون جزای ماهوی و مسئوليت کيفری در محيط تجارت الکترونيکی با تاکيد بر جرائم جاسوسی، افشای اسرار تجاری و بانکداری الکترونيکی
4) قانون مسئوليت مدنی اشخاص حقيقی و حقوقی در محيط تجارت الکترونيکی
بنا بر اعلام اين گزارش، اين عناوين در قالب چند طرح تحقيقاتی در حال اجرا هستند و در مرحله تصويب قرار دارند.معاونت حقوقی و امور مجلس رياست جمهوری نيز بايد با ارائه پيشنهاد به هيات دولت تدوين ساز وکار هماهنگ سازی تنظيم لوايح قانونی فضای تبادل اطلاعات را تسهيل کند.
طرح تدوين قوانين و مقررات حقوق شهروندی مرتبط با اينترنت و همچنين تهيه پيش نويس قانون برای حمايت از حقوق اقتصادی و تجارت الکترونيکی شهروندی نيز از جمله مسئوليت های در دست انجام وزارت علوم، تحقيقات و فناوری و سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ايران است.
زيرساخت های تجارت الکترونيکیزير ساخت های فنی و دسترسی به اطلاعات يکی از راهبردهای کشورهای توسعه يافته محسوب می شود. مساله مهم برای کشورهای در حال توسعه فراهم کردن زمينه دسترسی به اينترنت پرسرعت، مطمئن و ارزان است. دسترسی به اينترنت شرکت ها را قادر می سازد که اطلاعات لازم در مورد قيمت بازاری کالاها و خدمات را کسب کرده و يا فرصت های جديدی ايجاد کنند؛ همچنين دسترسی به آموزش، دانش و بهداشت از جمله کارکردهای تامين مناسب زيرساخت های تجارت الکترونيکی است که در گزارش ارائه شده از سوی وزارت بازرگانی در پنج محور مخابراتی، علمی، فنی، استاندارد سازی و امنيتی طبقه بندی شده است.
با توجه به اينکه در مقاله مربوط به آمادگی ديجيتالی ايران در همين شماره از ماهنامه تحليلگران عصر اطلاعات به طور مفصل به بحث مخابرات و امکانات دسترسی پرداخته ايم، مباحث مطرح در اين بخش از گزارش فوق که بر اساس آمار مربوط به سال 84 ارائه شده است را مجدا بيان نخواهيم کرد و به سراغ محور دوم می رويم.اين گزارش حاکی است در محور علمی بحث زيرساخت، وزارت بازرگانی طراحی، تدوين و توليد بسته های آموزشی تجارت الکترونيکی را بر عهده داشته است و آن را با هدف ايجاد فرصت مناسب برای آموزش مفاهيم، زيرساخت ها، مزايا، فرصت ها و کاربردهای تجارت الکترونيکی و به منظور ارتقا مهارت ها و کارايی افراد در انجام فرايندهای کاری اجرا کرده است.
اين طرح پس از انجام مطالعات اوليه و با کمک مراکز تحقيقاتی تدوين شد و از سال 85 به صورت عملياتی آغاز شده و طبق اعلام گزارش براساس زمانبندی بايد تا پايان سال 85 به اتمام رسيده باشد.
در محور فنی آماده سازی زير ساخت طرح پيشگام تجارت الكترونيكي با هدف ايجاد يك نمونه عملياتي تجارت الكترونيكي از سوی وزارت بازرگانی اجرا شده است.
اين طرح زمينه اي براي راه اندازي كامل تجارت الكترونيكي در كشور خواهد بود و ايجاد بستر مناسب توسعه فرهنگي، تأمين بستر ايمني براي مبادلات الكترونيكي و اجراي عمليات واقعي تجارت الكترونيكي در محدوده كوچك شامل خريد، فروش، بانك، بيمه و حمل و نقل از اهداف عمده اين طرح محسوب مي شود. بنا بر اعلام اين گزارش، در اين راستا اقدامات زير انجام شده است:
– تهيه مدل فرآيند و طرح تجاري براي ارائه خدمات.
– طراحي سيستم هاي عملياتي و نرم افزارهاي پايگاه اينترنتي.
– ايجاد فضاي خدمات ميزباني تجارت الكترونيكي در سطوح ميزباني مشاركت كنندگان، عمليات فروش الكترونيكي، پرداخت الكترونيكي و خدمات پس از فروش.
– ارايه خدمات تجارت الكترونيكي به مشتريان خاص.
محور بعدی در حوزه زيرساخت ها، بحث استاندارد سازی است. طرح تدوين استانداردهای تجارت الکترونيکی و ارائه متدولوژی استقرار در بنگاه های اقتصادی در همين راستا و با هدف بکارگيری استانداردهای تجارت الکترونيکی در بنگاه های اقتصادی کشور، ارتقای امنيت تجارت الکترونيکی، توسعه و ترويج تجارت الکترونيکی و همچنين کسب اطمينان و اعتماد ميان فعالان اقتصادی اجرا شده است.
در اين طرح، اقدامات مهمی از جمله استخراج شاخص های استاندارد تجارت الکترونيکی، مطالعات تدوين و ملی سازی استانداردهای تجارت الکترونيکِی، طراحی متدولوژی استقرار در بنگاه های اقتصادی و مديريت و بهنگام سازی منابع انجام می شود. بنا بر اعلام وزارت بازرگانی اين طرح در سال 1386 عملياتی خواهد شد.محور بعدی در بحث زير ساخت ها امنيت است. امنيت يكي از پيش نيازهاي تجارت الكترونيكي است. لازمه اعتماد و اطمينان فعالان اقتصادي براي فعاليت در محيط الكترونيكي، امنيت الكترونيكي در سطح بالا است. امنيت الكترونيكي يكي از چالش هاي اساسي كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه محسوب مي شود به همين دليل اين كشورها سعي دارند با همگرائي و هم انديشي بيشتر براي انجام تجارت الكترونيكي در عرصه بين المللي كمك كنند. ايجاد مركز صدور گواهي ديجيتال با هدف توليد، توزيع و مديريت گواهي ديجيتال طبق استانداردهاي معتبر بين المللي به منظور ايجاد ايمني در مبادلات الكترونيكي مهمترين پروژه تعريف شده در اين محور بود. هدف عمده اين طرح ايجاد ايمني در مبادلات الكترونيكي از طريق صدور گواهي ديجيتال، اشاعه فرهنگ به كارگيري ابزار ايمني و پيشگيري از مشكلات براي كمك به رشد و توسعه تجارت الكترونيكي و تسريع در اجراي تشريفات در داد و ستد است كه بخشي از كارهاي طراحي، ساخت و پياده سازي سيستم هاي نرم افزاري، توليد، توزيع و مديريت گواهي ديجيتال براساس استاندارد هاي بين المللي و ارائه خدمات ايمني به كاربران ايراني در تعامل هاي بين المللي انجام شده و تكميل آن در دستور كار قرار دارد.
بنابر اعلام اين گزارش اقدامات زير در سال 84 برای آماده سازی مرکز گواهی ريشه انجام يافته است:1) آماده سازی محل فيزيکی
2) انجام کارهای ساختمانی
3) خريد تجهيزات سخت افزاری
4) تهيه و توليد نرم افزارها
5) نصب تجهيزات امنيتی
6) تدوين مستندات مورد نياز
7) آماده سازی



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید