دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بین المللی بندرانزلی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته حقوق
گرایش
حقوق جزا و جرم شناسی
موضوع
تحلیل و بررسی جرم سقط جنین در حقوق موضوعه ایران و انگلستان
استاد راهنما
دکتراحمد احمدی
نگارنده
سعید حبیب زاده
سالتحصیلی 1394-1393
سپاس اساتید
به مصداق { من لم یشکر الخالق } بسی شایسته است از استاد فرهیخته و فرزانه جناب آقای دکتر احمد احمدی که با کرامتی چون خورشید سرزمین دل را روشنی بخشیدند و گلشن سرای علم و دانش را با
راهنمایی های کارساز و سازنده باور ساختند تقدیر و تشکر نمایم .
{ و یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمه }
معلما مقامت ز عرش برتر باد همیشه توسن اندیشه ات مظفر باد
به نکته های دلاویز و گفته های بلند صحیفه های سخن از تو علم پرور باد

تقدیم پدر و مادر خانواده
به پاس تعبیر عظیم و انسانی شان از کلمه ایثار و از خود گذشتگی
به پاس قلب های بزرگشان که فریاد رس است و سرگردانی و ترس در پناهشان به شجاعت می گراید
و به پاس محبت های بی دریغشان که هرگز فرو کش نمی کند
این مجموعه را به پدر و مادر عزیزم و همسر گرانقدرم تقدیم می نمایم.
شکر خدا که هرچه طلب کردم از خدا بر منتهای همت خود کامران شدم

فهرست مطالب
فصل اول
کلیات
TOC \o “1-3″ \h \z \u 1-1-مقدمه PAGEREF _Toc404415196 \h 31-2-بیان مسأله تحقيق : PAGEREF _Toc404415197 \h 51-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقيق: PAGEREF _Toc404415198 \h 51-4-پرسش یا پرسش های تحقيق : PAGEREF _Toc404415199 \h 61-5-فرضيه های تحقیق: PAGEREF _Toc404415200 \h 61-6-اهداف تحقيق: PAGEREF _Toc404415201 \h 71-7-مرور سوابق تحقیق : PAGEREF _Toc404415202 \h 71-8-تعریف سقط جنین: PAGEREF _Toc404415203 \h 71-9- تاریخچه ی سقط جنین: PAGEREF _Toc404415204 \h 81-10- انواع سقط جنین PAGEREF _Toc404415205 \h 101-11-1-سقط جنین جنایی یا عمدی: PAGEREF _Toc404415206 \h 101-11-2-سقط جنین درمانی یا طبی یا کورتاژ قانونی: PAGEREF _Toc404415207 \h 101-11-3- سقط جنین خود به خودی یا عادتی: PAGEREF _Toc404415208 \h 121-12-سقط جنین ازمنظر پزشکی PAGEREF _Toc404415209 \h 121-13-وضعیت سقط جنین در کشورهای مختلف PAGEREF _Toc404415210 \h 151-14-وضعیت سقط جنین در ایران PAGEREF _Toc404415211 \h 161-15- نظریه پردازی‌ها درباره سقط جنین PAGEREF _Toc404415212 \h 171-16-ظریه آزادی مطلق سقط جنین: PAGEREF _Toc404415213 \h 171-16-1-الزام ناشی از ناکارآمدی قوانین اخلاقی: PAGEREF _Toc404415214 \h 171-16-2-جلوگیری از وقوع سقط‌های غیر بهداشتی: PAGEREF _Toc404415215 \h 181-16-3-ترجیح دادن مادر به جنین: PAGEREF _Toc404415216 \h 181-16-4-وجود ضرورت‌هاي اخلاقی، اقتصادی و اجتماعی: PAGEREF _Toc404415217 \h 181-16-5-الزام ناشی از ناهنجاری‌هاي جنینی: PAGEREF _Toc404415218 \h 191-16-6-الزام ناشی از افزایش جمعیت: PAGEREF _Toc404415219 \h 191-16-7-نظریه ممنوعیت مطلق سقط جنین: PAGEREF _Toc404415220 \h 191-17-نظریه آزادی نسبی سقط جنین: PAGEREF _Toc404415221 \h 201-18-دیدگاه ادیان مختلف در رابطه با موضوع ودلایل موافقان ومخالفان سقط جنین ناشی از زنا PAGEREF _Toc404415222 \h 211-18-1-سقط جنین و دین زرتشت: PAGEREF _Toc404415223 \h 211-18-2-سقط جنین در دین یهود: PAGEREF _Toc404415224 \h 211-18-3-دیدگاه دین اسلام و دلایل موافقان و مخالفان سقط جنین: PAGEREF _Toc404415225 \h 221-19-بررسی سقط جنین ، از منظر نظریات غربی در حوزه اخلاق کاربردی PAGEREF _Toc404415226 \h 241-20-سقط جنين از منظر اخلاق‏ PAGEREF _Toc404415227 \h 31فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده
2-1-مقدمه PAGEREF _Toc404415228 \h 462-2-تعريف سقط جنين يا سقط حمل PAGEREF _Toc404415229 \h 472-3-ضابطه قانوني حيات جنيني و حيات قابل زيستن PAGEREF _Toc404415230 \h 492-4-اقسام سقط جنين و عناصر آن PAGEREF _Toc404415231 \h 502-5-عناصر سقط جنين عمدي PAGEREF _Toc404415232 \h 512-5-1-عناصر تشكيل دهنده سقط جنين عمدي عبارتند از : PAGEREF _Toc404415233 \h 512-5-2-انواع سقط جنین از لحاظ ابزار و وسایل ارتکاب جرم PAGEREF _Toc404415234 \h 522-6-سقط جنين شبه عمد و خطاي محض و غير عمدي PAGEREF _Toc404415235 \h 532-7-بررسي احكام فقهي و حقوقي اسقاط جنين PAGEREF _Toc404415236 \h 562-8-جنایت PAGEREF _Toc404415237 \h 562-9-انواع جنايات PAGEREF _Toc404415238 \h 572-9-1-جنايت بر دو نوع است : PAGEREF _Toc404415239 \h 572-9-2-جنايت در فقه اماميه PAGEREF _Toc404415240 \h 582-10-احكام تكليفي سقط جنين PAGEREF _Toc404415241 \h 582-11-فقه اماميه PAGEREF _Toc404415242 \h 592-12-مذهب الاماميه PAGEREF _Toc404415243 \h 592-13-سقط جنين قبل از پيدايش روح PAGEREF _Toc404415244 \h 642-14- سقط جنين بعد از پيدايش روح در صورتي كه مرده ساقط شود. PAGEREF _Toc404415245 \h 652-15- حمل در اثر جنايت زنده ساقط شود و سپس بميرد. PAGEREF _Toc404415246 \h 652-17-نظريه فقها در ارث ديه PAGEREF _Toc404415247 \h 702-17-1-نظريه فقها درباره ديون مقتول PAGEREF _Toc404415248 \h 712-18-اقسام فعل PAGEREF _Toc404415249 \h 742-19-نقد و بررسي PAGEREF _Toc404415250 \h 752-20-نظري فقهاي اماميه PAGEREF _Toc404415251 \h 802-21-نظريه مخالفين PAGEREF _Toc404415252 \h 802-22-كفاره قتل PAGEREF _Toc404415253 \h 812-23-كلمات فقها PAGEREF _Toc404415254 \h 812-24-نقد و بررسي PAGEREF _Toc404415255 \h 822-25-كفاره قتل عمد PAGEREF _Toc404415256 \h 832-26-كفاره قتل خطايي PAGEREF _Toc404415257 \h 852-27-نظريه فقها PAGEREF _Toc404415258 \h 882-28-سقط درمانی و علل آن PAGEREF _Toc404415259 \h 892-28-1-تعریف: PAGEREF _Toc404415260 \h 892-28-2-شرایط اساسی سقط درمانی : PAGEREF _Toc404415261 \h 902-29-سقط درمانی : PAGEREF _Toc404415262 \h 902-29-1-یك– علل جنینی : PAGEREF _Toc404415263 \h 902-30-علت اختلاف نظر در تدوين مقررات مربوط به سقط جنين PAGEREF _Toc404415264 \h 912-31-سقط جنین از نظر شرع انور و فقهای عظام: PAGEREF _Toc404415265 \h 922-32-ميزان رضايت مادر در سقط درماني PAGEREF _Toc404415266 \h 952-33-نتيجه گيري PAGEREF _Toc404415267 \h 98فصل سوم
سقط جنین در حقوق انگلیس
3-1-سقط جنین در حقوق انگلیس : PAGEREF _Toc404415268 \h 1013-2-مقدمه PAGEREF _Toc404415269 \h 1033-3- پیشینه تاریخی PAGEREF _Toc404415270 \h 1043-4-حقوق باستانی و عرفی (Ancient and common law) PAGEREF _Toc404415271 \h 1043-5-قانون حفظ حیاط کودک (The infant life (preservation ) Act) PAGEREF _Toc404415272 \h 1073-6- قانون سقط جنین سال 1967 (The abortion act) PAGEREF _Toc404415273 \h 1103-7- اصلاحات سال 1990 PAGEREF _Toc404415274 \h 1163-8-وضعیت موجود PAGEREF _Toc404415275 \h 1193-9-تهدید حیات مادر PAGEREF _Toc404415276 \h 1213-10-جلوگیری از تولد کودکان معلول PAGEREF _Toc404415277 \h 1223-11-تقلیل جنین PAGEREF _Toc404415278 \h 123فصل چهارم
بحث و نتیجه گیری
4-1-نتیجه گیری PAGEREF _Toc404415279 \h 1264-2-پیشنهادات PAGEREF _Toc404415280 \h 131منابع PAGEREF _Toc404415281 \h 133

فرم تعهد

صورت جلسه

چکیده
ساليانه زندگي و سلامت ميليونها انسان به علت پايان بخشيدن به حاملگي هاي ناخواسته در معرض خطر جدي
قرار مي گيرد. وقوع ميزان چشمگير سق طهاي القايي و غيربهداشتي در سراسر جهان و به ويژه در جوامع در حال توسعه و منجر شدن بسياري از اين سقطها به مرگ و مير مادران در سنين باروري، برجاي گذاردن صدها هزار ناتواني جسمي و جنسي، گزارش بالاترين آمار و ارقام سقط هاي غيرايمن از جوامع در حال توسعه ب ه ويژه جوامعي با منع و محدوديت قانوني بيشتر، از مشكلات عمده سلامت باروري زنان است كه ضرورت بررسي جامع ابعاد مختلف سقط جنين را در جوامع مختلف و از جمله ايران(سالیانه با حداقل80000سقط) آشكار مي سازد. هدف از اين مطالعه آشنائي با معضل سقط جنين در جامعه است كه ممنوعيت هاي موجود شرعي، قانوني و فرهنگي موجب افزايش ميزان سقط جنين به صورت سقط هاي القايي و غيربهداشتي گرديده است . بررسي علل اين افزايش و به دنبال آن آگاه سازي جامعه نسبت به ابعاد متنوع معضلات سقط هاي غيربهداشتي از اهداف اين تحقيق است، تا از يكسو با آشنا سازي صاحبنظران و قانون گذاران با وضعيت موجود كشور و جهان ، زمينه تغيير نگرش فراهم گردد و از سوي ديگر زمينه رفع معضلات و جلوگيري از روند افزايش ميزان سق طهاي غيربهداشتي، با بكارگيري آموزش هاي لازم و قانونمند كردن سقط در موارد ممكن فراهم گردد.حمایت از جنین از دیرباز در جوامع بشری، مطرح بوده و در همین راستا، قانون گذار جمهوری اسلامی ایران با الهام از رهنمودهای فقه اسلامی، جنین انسان را موجودی دارای شخصیت انسانی و قابل تکریم و حمایت می داند که مانند سایر انسان ها دارای حقوقی از جمله حق حیات و سلامت است.بنا بر نظر مشهور فقها، سقط جنین بعد از دمیدن روح- چهار و نیم ماهگی- حرام و نامشروع می باشد. اما این رأی در میان فقها مخالفانی دارد که برخی با تمسک به قاعده لاحرج، ضرورت و اضطرار، تزاحم یا اصل تخییر، فتوا به جایز بودن سقط جنین را مجاز دانسته اند؛ اما با جواز بی قید و شرط آن مخالفت نموده اند.طرح گسترده ديدگاه صاحب نظران و انديشمندان طرفدار جواز بي قيد و شرط سقط جنين، بسياري از دولتها را در نيمه دوم قرن بيستم تحت تأثير قرار داد که اين امر، موجب شده است همه ساله، ميليونها جنين به طور قانوني از بين بروند.
کلمات کلیدی: جرم، سقط جنین، حقوق موضوعه، ایران، انگلستان
فصل اول:
کلیات تحقیق
1-1-مقدمهحق حیات به عنوان یکی از حقوق بنیادین بشر قلمداد می شود که مبنای برخورداری از سایر حقوق است. حقوق بین الملل بشر، حق حیات را از بدو تولد به رسمیت می شناسد و نهادهای حقوق بشری بین المللی و منطقه ای در رویه خود صراحتاً اذعان می کنند که در وهله نخست، تمامی حمایت های پیش از زایمان باید با لحاظ کردن حقوق بشر زنان از جمله حق سلامت، حق بر بدن و حق حریم خصوصی آنان صورت پذیرد و توجه به حفظ حیات جنین قبل از تولد، در مرحله بعد قرار می گیرد. 
از دیدگاه بسیاری از فعالان حقوق زنان، در چند دهه اخیر در عرصه بین المللی، رویکردی در حال شکل گیری و تقویت است که تمایل دارد حق حیات را به قبل از تولد نیز تسری دهد و این امر می تواند به منزله تهدیدی برای حقوق بشر زنان قلمداد شود. از دیدگاه آنان، این تلاش ها عمدتاً ریشه در باورها و اعتقادات ایدئولوژیک و مذهبی دارد و نتیجه گریزناپذیر این گرایش ها، نادیده گرفتن حقوق بشر زنان از جمله حق بر بدن و برخورداری از تمامیت جسمانی، حق سلامت و حق بهره مندی از خدمات پزشکی و سلامت مربوط به زایمان و پیش از آن، حق کرامت، حق برخورداری از استقلال و تساوی است. 
از منظر فعالان عرصه حقوق بشر در غرب، در رویکردی که درصدد به رسمیت شناختن حق حیات برای جنین قبل از تولد است، یک نکته حائز اهمیت وجود دارد و آن عبارتست از اینکه برای جنین حقوقی (از جمله حق حیات) بالاتر از و یا مساوی با حقوق زنان در نظر گرفته می شود. یکی دیگر از نتایج عملی ناشی از به رسمیت شناختن حق حیات جنین قبل از تولد، نادیده گرفته شدن حق زنان در اتخاذ تصمیمات مستقل در ارتباط با بارداری و نیز وضعیت جسمانی خود و به عبارت دیگر، نقض حق زنان بر بدن است. 
جرم سقط جنین از جمله جرائم مخصوص زنان می باشد. امروزه گریبانگیر تمامی کشورهای دنیا به خصوص کشورهای پرجمعیت شده است . بازتاب این معضل اجتماعی نیز تاثیر گذار بر دیدگاههای حقوقدانان و جرمشناسان بوده است . به دلیل اینکه دیگر قوانین راجع به سقط جنین ، با وجود مسائل جدید اعم از مسائل پزشکی و مسائل اجتماعی و اقتصادی و نظایر  آن با عرف و اخلاق عمومی جوامع مطابق نبوده و این مهم حقوقدانان رابرانگیخته تا درتنظیم قوانین ، مسائل و مشکلات را مد نظر قرار دهند که امروزه ما شاهد دگرگونی و تحول در قوانین راجع به سقط جنین به خصوص در کشورهای اروپایی   هستیم . باید گفت از طریق مجازات نمی توان درجهت جلوگیری یا کاهش این جرم اقدام موثری انجام داد ، چرا که این عمل، اکثرا با رضایت اولیائ قانونی جنین ، توسط پزشک و یا افراد دیگری بصورت کاملاً مخفیانه صورت می پذیرد، در نتیجه هیچگاه کشف نمی شود.
ادیان مختلف نیز سقط جنین را بجزدر موارد استثنائی ممنوع اعلام کردند . این اعتقادات مذهبی قوانین و مقررات را تحت تاثیر قرار داد و به همین دلیل قانونگذاران کشورهای مختلف سقط جنین را ممنوع و برای آن مجازات تعیین کردند. در آیین زرتشتی سقط جنین گناهی بس عظیم تلقی می شد و برای زنی که مبادرت به این عمل می کرد ، عقوبت سختی در نظر می گرفتند . دین مسیحیت ابتدا سقط جنین را بنحوی تعریف می کرد که شامل مواردی که هنوز روح در در نطفه دمیده نشده است نمی شد . سنت آگوستین معتقد دمیده شدن روح  و حرکت در پسرها چهل روز بعد از انعقاد نطفه و در دخترها هشتاد رو ز بعد ازانعقاد صورت می گرفت . اکثر فلاسفه یونان قدیم سقط جنین را در شرایطی مجاز می دانستند .   مثلا سقراط سقط را با میل مادر جایز می دانسته و ارسطو در صورتی که مادر اولاد زیادی آنرا تجویز می کرده است ، اما بقراط در قسم نامه معروفش از سقط جنین به عنوان عملی ناپسند یاد کرده و آنرا به دلیل صدماتی که به زنان وارد می کرد ، ممنوع اعلام کرده است .
در کشورهای توسعه یافته، سقط جنین در مواقعی که خود خواسته باشد، مطابق با قوانین علمی، از جمله امن‌ترین روش‌ها در پزشکی است. با این حال سقط جنین ناسالم (که توسط فرد، بدون آموزش مناسب و یا خارج از محیط‌های پزشکی انجام می‌شود) سالانه حدود ۷۰ هزار مرگ مادر و ۵ میلیون معلول، در سطح جهان به جا می‌گذارد. سالانه حدود ۴۲ میلیون سقط جنین انجام می‌شود که تخمین زده شده‌است که ۲۰ میلیون از آنها به شکلی ناسالم انجام شده‌است. چهل درصد زنان حامله جهان از داشتن امکانات درمانی و حق انتخاب برای سقط جنین محروم هستند. سقط جنین عمدی (خواسته) دارای سابقه تاریخی طولانی است و توسط روش‌های مختلفی چون سقط‌کننده‌های گیاهی، استفاده از ابزار تیز، آسیب جسمانی، و دیگر روش‌های سنتی انجام می‌شده است. علم پزشکی معاصر با بهره‌گیری از داروها و روش‌های جراحی، سقط جنین را راحت کرده‌است. قانونی بودن، همه‌گیر بودن، وضعیت فرهنگی، و وضعیت مذهبی در نوع نگاه به سقط جنین، تفاوت قابل ملاحظه‌ای ایجاد می‌کند. در بسیاری از نقاط جهان، بحث‌های جنجالی بر سرِ قانونی و اخلاقی بودن، سقط جنین وجود دارد. از آنجایی که دست‌رسی به آموزش و خدماتتنظیم خانواده برای پیشگیری از بارداری در سراسر جهان، در حال افزایش است، سقط جنین به طور گسترده‌ای در حال کاهش است.
1-2-بیان مسأله تحقيق :
سقط جنین درعصرحاضریکی ازگسترده ترین وپیچیده ترین مسائل ومشکلات اجتماعی است وعلارغم همه تلاشهایی که حقوقدانان ،دانشمندان وخیراندیشان جهت جلوگیری وکاهش ان داشته اند نتیجه مطلوبی حاصل نشده است.همه روزه سقط جنین های بسیاری به روشهایی غیربهداشتی وازهمه مهمتربدون مجوزقانونی صورت میگیرد که علاوه برسقط جنین سلامت مادررانیزتهدیدمیکند.
راه حل های ارائه شده نیز در این زمینه بعضا درتضادبایکدیگرند،باتأسف بایدگفت:علارغم این اندیشه ها نه تنها این عمل غیرقانونی کاهش نیافته بلکه موجب رواج آن به شکل قانونی وباحمایت دولت ها شده است.حقوق موضوعه ایران سقط جنین درهیچ شرایطی جززمانی که سلامت مادر درخطراست قانونی نمی باشد، حتی درصورت ناقص بودن جنین،که این مسائل همگی به نوبه ی خود شایان بررسی هستند.عوامل فرهنگی،اجتماعی بویژه لجام گسیختگی های شهوانی درجوامع مختلف، سست شدن بنیان خانواده ها و دیگرعوامل موجب تشدید این ناهنجاری اجتماعی شده ومرهمی بر آلام این جراحت اجتماعی نگذارده است.
1-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقيق:هرساله زنان زیادی به علت سقط جنین پنهانی واستفاده از وسایل غیربهداشتی به کام مرگ فرو می روند، این مقوله باعث شده که تعداد زیادی ازکشورها ومراجع قانون گذاری باوضع قوانین جدید سقط جنین را تحت شرایطی خاص و قانونمندانه آزادنمایند.مسأله دیگر مجوزسقط برای جنین ناقص است:طبق بررسی های به عمل آمده، این گونه به نظر می رسد، که دربسیاری ازکشورهای دنیا بر این نظر هستند که جنین ناقص پس از تولد مشکلاتی را برای جامعه و والدین ایجاد می کند،پس سقط آن قبل تولد از نظر این جوامع عمل غیراخلاقی وغیرقانونی محسوب نمی گردد. ولی دربسیاری ازنظام ها از جمله ایران چنین مجوزی وجود ندارد.
1-4-پرسش یا پرسش های تحقيق :1- قوانین موضوعه جمهوری اسلامی ایران باتوجه به اصل چهارم قانون اساسی و لزوم مطابقت قوانین با شرع و همچنان با توجه به قوت واهمیت باورهای دینی در جامع ایران درخصوص جرم سقط جنین چه رویکردی را در پیش گرفته اند؟
2- آیا درجرم انگاری سقط جنین در ق.م.ا ایران این عمل به طور مطلق ممنوع است یادر مواردی جواز اسقاط جنین صادر شده است؟
1-5-فرضيه های تحقیق:
(هر فرضيه به صورت يك جملة خبري و در پاسخ به یکی از سئوالات تحقیق نوشته شود )
3-حقوق موضوع ایران در مورد سقط جنین که قوانین آن نشأت گرفته از فقه امامیه است، رویکردی با اندیشه ی فقهی و دینی را پیش رو گرفته اند، ولی با این وجود سقط جنین های بیشماری با وجود این مواد قانونی درکشورمان انجام می پذیرد.
4-سقط جنین درحقوق موضوع ایران در همه موارد جرم محسوب می شود، ولی تنها امری که استثناء است براین امر سلامتی مادر است، که طبق قانون اگر عدم سقط سلامتی مادر را به خطر اندازد،تحت این شرایط مجوز سقط وجود دارد.
1-6-اهداف تحقيق:صورت های مختلف سقط جنین وکیفر آن در حقوق جزای ایران وتبیین مبانی فقهی کیفرمربوطه ورفع بعضی ابهامات موضوع این پایان نامه است.اصولا سقط جنین ازبدو بار داری در حقوق جزای ایران به پیروی از فقه امامیه جرم محسوب می شود.بودی این امرنیز شایان توجه است، که چه میزان از مواد ق.م.ا در رابطه باموضوع این تحقیق درعمل کاربرد دارند، وبه وقوع می پیوندند، وآیا در این جوامع هیچ سقط جنینی برخلاف مواد قانونی شکل نمی گردد.
1-7-مرور سوابق تحقیق : با عنایت به مواد مربوطبه جرم سقط جنین درقانون مجازات اسلامی ومقالات و تحقیقات انجام شده دراین زمینه تاکنون در اثارحقوقی ایران به صورت کلی دراین زمینه بحث شده است، وحقوقدانان تنها در موارد کلی ومحدود به آن اشاره کرده اند، بدون آن که جزئیات آن را از نظر قانونی ودیدگاه نظام های حقوقی ارزیابی کنند. درنهایت میتوان گفت تمام رساله ها و مقالات موجود در این زمینه به طور محدودی این ضوع را بررسی کرده اند.
1-8-تعریف سقط جنین:
مساله ی سقط جنین از مسایل مهم و مبتلا به همه ی کشورهاست وهریک به گونه ای درباره ی آن به بحث پرداخته اند. سقط جنین که معادل آن در عربی اجهاض، اسقاط، املاص می باشد در زبان انگلیسی معادل آن abortion – aborsement – feticide می باشد که عبارت است از: خاتمه دادن به دوران حاملگی، خواه از طریق سلب حیات از جنین در حالی که در رحم مادر بوده است، خواه از طریق اخراج آن قبل از موعد طبیعی به نحوی که قابل زیستن نباشد. در کتب حقوقی غالبا سقط جنین را،اخراج قبل از موعد جنین به نحوی که زنده یا قابل زیستن نباشد تعریف کرده اند، درحالی که در سقط جنین جنایی ملاک سقط جنین سلب حیات آن است، اخراج آن هرچند که جنین سلب حیات شده ممکن است قبل از موعد خارج شود .و صرف اخراج پیش از موعد جنین را نمی توان سقط جنین دانست، سقط جنین اعم است از اینکه در اولین روزهای انعقاد نطفه باشد که هنوز شکل و صورتی ندارد یا در روزهای آخر بارداری که شکل یک انسان کامل به خود گرفته است .
سقط جنین اصولا جرمی است که مستقل از قتل مورد توجه قرار گرفته و هیچ یک از قوانین موضوعه ی جهان، سقط حمل را در موضوع قتل وارد نکرده، سقط عمدی را قتل عمدی جنین تلقی ننموده اند. که البته در این مورد اختلاف نظر وجود دارد و برخی از اساتید سقط جنین را از زمانی که روح در آن دمیده باشد زیر عنوان قتل بررسی کرده اند .
برخی نیز سقط حمل را اخراج حمل قبل از موعد طبیعی زایمان به نحوی که زنده یا قابل زیستن نباشد تعریف کرده اند. در تعریفی دیگر حاملگی قبل از قابلیت حیات یافتن جنین را سقط جنین می نامند .
از نظر حقوقدانان اسلامی باتوجه به متون فقهی، حیات جنینی دارای دو دوره ی متمایز از یکدیگر می باشد. به طوری که مرحله ی اول قبل از ولوج روح می باشد که در مدت آن اختلاف نظر وجود دارد و مرحله ی بعد از زمان و لوج روح در جنین شروع می گردد. دوره ی اول از زمان انعقاد نطفه در رحم زن، آغاز وتا حلول روح از جنین ادامه می یابد. سقط حمل در این موجب پرداخت دیه است. دوره ی دوم از آغاز حلول روح در چنین و تا زمان تولد ادامه می یابد. در تمیز و تفکیک این دو مرحله از یکدیگر نظرات مختلفی ابراز شده است. برخی طول مدت دوره ی اول را بیش از 3ماه و گروهی 4ماه و حدود5 ماه گفته اند . امروزه در تشخیص مراحل مختلف جنین از نظر پزشکی قانون دوران حاملگی را به دو دوره تقسیم می کنند. دوره ی اول را تا چهار ماه ونیم از شروع حاملگی و دوره ی دوم را تا زمان وضع حمل می دانند که بیش تر علائم حاملگی در دوره ی اخیر ظاهر می گردد.
1-9- تاریخچه ی سقط جنین:
سقط جنین از زمان های قدیم در جوامع بشری عملی شناخته شده و نحوه ی انجام آن در کلیه ی جوامعی که در تاریخ ثبت شده اند بطور قابل توجهی مشابه بوده است. در جوامع قبیله ای اولیه سقط جنین توسط گیاهان سمی، اشیاء نوک تیز یا فشارهای لرزشی روی شکم تا بروز خونریزی واژینال القاء میشد. در قدیمی ترین کتابهای شناخته شده ی طب تکنیک های سقط جنین وجود دارد، در چین و مصر باستان نسخه ها و روش هایی برای سقط وجود داشته است. رومیان قدیم جنین را موجودی زنده به شمار نمی آورند و تا قبل از تولد حقوقی برای آن قائل نبودند لذا سقط جنین به طور گسترده ای در بین آنان رواج داشت. یونانیان در شرایط خاص اجازه ی سقط را صادر می کردند و سقط جنین یک روش اصلی برای کنترل جمعیت در بین آنها به شمار می آمد.
استفاده از سقط جنین برای حفظ جان مادر بطور گسترده ای در فرهنگ وباور یهودیان مورد قبول بوده است. کلیسا تحت تاثیر نظرات علمای مسیحی و نیازهای جامعه دیدگاه های متفاوتی درباره ی سقط جنین داشته است. سنت آگوستین و دیگر علمای مسیحی در اواخر قرن4 و اوایل قرن5 میلادی اعلام داشتند که تا زمان فقدان احساس حرکت جنین توسط مادر نمی توان گفت که روحی در بدن مادر زندگی می کند آنان این عقیده ی ارسطو که جان گرفتن جنین پسر 40 روزه بعد از لقاح و دختر 80 روزه بعد از لقاح اتفاق می افتد را قبول داشتند. سقراط، افلاطون و ارسطو سقط جنین را تجویز و توصیه می نمودند. حتی بقراط که با سقط مخالف بود درپاره ای از موارد آن را توصیه می کرد. اوایل قرن 12 میلادی کلیسا اعلام نمود: سقط جنین زود هنگام دیگر کشی نیست .در قرن 14 پاپ گریگوری زمان حرکت جنین را 112 روز بعد از لقاح اعلام کرد. از قرن 14 تا 19 میلادی در قانون انگلستان سقط جنین قبل از حرکت جنین مجازات نداشت ودر جامعه نیز عملی غیر اخلاقی محسوب نمی شد. حتی بعد از حرکت جنین نیز یک بزه کوچک به شمار می آمد. رویکرد اغماض گر به سقط جنین در ابتدای قرن قرن 19 با تصویب قانون سقط جنایی در انگلستان پایان یافت .و در طی قرن نوزدهم مواضع قانونی برای سقط جنین در سراسر دنیای غرب سر برافراشت. در حالیکه روند تحولات تاریخی نشان دهنده ی پیشرفت و تکامل قوانین در مورد سقط جنین است، در قرن20 حرکتی در جهت تسهیل و اغماض در این زمینه شروع شد با این حال در بعضی از کشورها محدودیت ها روبه افزایش گذاشت. اکثر قوانین محدودکننده اعم از مطلق و نسبی مربوط به موارد تهدید کننده ی جان مادر می شود. برخی قوانین شرایط روحی روانی مادر را نیز در نظر دارند .
1-10- انواع سقط جنین
در این بخش از فصل مربوطه به توضیح و تشریح انواع سقط جنین می پردازیم چون نمي‌توان گفت که هر نوع سقطی، جنایی و نامشروع است. بر همین اساس، سقط جنین را به اقسامی کلی و نه تنها از بعد حقوقی منقسم می کنیم
1-11-1-سقط جنین جنایی یا عمدی: وقتی است که مادر و یا غیر او، عمدا” به حاملگی پایان داده و جنین را ساقط نمایند. این شکل سقط جنین از نظر قضائی جرم محسوب شده و بیشتر در ماه‌هاي اول حاملگی انجام مي‌شود و در آن سوءنیت و عمد وجود دارد. در این نوع از سقط، سوء نیت در دستکاری رحم و یا خوردن داروهای اسقاط کننده مشهود است. شخص سقط دهنده یا فردی که راهنمایی به سقط مي‌نماید و افرادی که وسایل سقط جنین را فراهم مي‌آورند و یا دارو در اختیار زنی که قصد سقط دارد مي‌گذارند، مجرم محسوب مي‌شوند.

1-11-2-سقط جنین درمانی یا طبی یا کورتاژ قانونی:در صورتی که ادامه حاملگی برای جان مادر خطرناک باشد یا موجب تشدید عوارض مرضی و وخامت حال او گردد، با ارائه مدارک معتبر به مراجع قضائی و ارجاع پرونده به مرکز پزشکی قانونی و بررسی وضعیت مادر از این نظر توسط پزشکان متخصص، لزوم قطع بارداری و سقط جنین طبی مورد تایید قرار مي‌گیرد.
برای انجام کورتاژ قانونی در صورتی که دو شرط همزمان و با هم وجود داشته باشند، سقط جنین قانونی خواهد بود. شرط اول، وجود خطر جدی مرگبار برای مادر است و این شرط با تشخیص اطبای متخصصی است که نسبت به احکام دینی و قوانین مربوطه اشراف داشته باشند و شرط دوم این است که کورتاژ، قبل از ولوج روح صورت‌گیرد (قبل از چهار ماه اول بارداری).
امراضی که درصورت ادامه حاملگی میتوانند برای جان مادر خطر جدی و مرگبار ایجاد نمایند عبارت اند از: بیماری‌هاي قلبی پیشرفته، علائم نارسائی قلبی و آنژین صدری، رماتیسم قلبی، والووتومی میترال، فشارخون‌هاي پیش رونده و مقاوم در مقابل درمان، کانسر پیش رونده سرویکس (دهانه رحم)، نارسایی حاد کلیوی، پراکلامپسی و اکلامپسی قبل از ماه چهارم، آپوپلکسی خطرناک مغزی.(64)
وقتی که مادر مبتلا به بیماری قلبی و کلیوی شدید باشد به طوری که اگر بارداری تا آخر ادامه یابد، به طور قطع مادر و جنین می میرند، با حفظ شرائط شرعی و اخلاقی و قانونی، مي‌توان به بارداری وی خاتمه داد. روشن است که برای این منظور، پزشک باید در تشخیص خود کاملا” صادق باشد و از روی ایمان و عقیده، برای وی یقین حاصل شود که جان مادر در خطر است و پس از کسب رضایت پدر و مادر، طبق دستورالعمل قانونی و شرعی و اخلاقی، اقدام به کورتاژ جنین نماید و این عمل باید در بیمارستان دولتی و تحت شرایط کاملا” قانونی و شفاف انجام‌گیرد.
با مشخص شدن ابتلای جنین به ناهنجاری، نمي‌توان سقط درمانی انجام داد مگر اینکه ناهنجاری در جنین، خطر جدی برای جان مادر دربرداشته باشد. چنانچه جان مادر درخطر جدی بود، ولی سن جنین بیشتر از چهار ماهگی باشد، موضوع حساس تر است و لزوم انجام سقط مي‌بایست با تشکیل کمیسیون پزشکی بررسی شده و اظهار نظر گردد. در مواردی که اورژانس‌هاي ناشی از سقط خود به خودی و غیر قابل اجتناب وجود دارند، مثلا” جان مادر به علت سقط ناکامل و خونریزی ناشی از آن در خطر جدی قرارگرفته‌است، بدون اتلاف وقت باید اقدامات درمانی لازم را جهت نجات مادر به عمل آورد. ضمنا” باید شرح حال کامل اینکه آیا دستکاری قبلی جهت سقط جنائی انجام شده یا خیر، مکتوب گردد و کلیه نکات در پرونده قید شود تا در صورت بروز عوارض ثانوی، پزشک مسئول نباشد. در چنین مواردی تشکیل پروندة کامل بیمارستانی؛ از جمله گرفتن رضایت نامه و برائت نامه و ذکر علل اورژانسی بودن، باید به دقت مورد توجه قرار‌گیرد.
سقط درمانی یا کورتاژ قانونی بایستی در یک بیمارستان دولتی یا بیمارستانی که برای این منظور از سوی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی تعیین شده‌است، انجام‌گیرد و این بیمارستانها جهت انجام سقط جنین، گواهی پزشکی قانونی را مطالبه نمایند و به وسیله یک پزشک متعهد و مجرب متخصص زنان و زایمان، حاملگی خاتمه یابد. متذکر مي‌شویم که ابعاد شرعی و اسلامی آن از ابعاد قانونی اهمیت بیشتری دارد لذا مسائل اسلامی باید کاملا” رعایت گردند.
1-11-3- سقط جنین خود به خودی یا عادتی: در این نوع، مادر معمولا” مبتلا به یک عیب تشریحی یا عیب لگنی و یا نقائص تغذیه‌ای و یا اشکال ژنتیکی و یا اختلال هورمونی مي‌باشد. این مادران از این وضع بی اطلاع هستند. با پیشامد کوچکی در زندگی و یا استرس‌هاي شدید؛ مانند هیجانات غم‌انگیز یا شادي‌بخش و یا مشاهده یک صحنه تصادف و درگیری و منازعه، دچار سقط جنین مي‌شوند و سقط خود را به نزاع یا استرس ارتباط داده و اعلام شکایت مي‌نمایند. لذا باید با انجام آزمایشات و معاینات لازم، به سقط عادتی در این گونه افراد پی برد، تا حقی از کسی ضایع نگردد.
1-12-سقط جنین ازمنظر پزشکی
خروج خودبخودي يا القاء شده ي جنين انساني. سقط خودبخودي فرآيندي طبيعي است كه در بارداري ناموفق پيش مي آيد. اما سقط القا شده ممكن است به علت استفاده از دارو يا ديگر مواد يا عمل جراحي كه باقي مانده محتويات رحمي را پاك سازي مي كند اتفاق افتد. براي دو سوم از زنان جهان سقط جنين قانوني ميسر است. با اين حال برخي كشورها همچنان از قوانين محدود كننده سقط استفاده مي كنند. در ايالات متحده امريكا طي سه ماهه اول حاملگي، انجام سقط بنا به درخواست مادر مجاز است ولي در حالات ديگر، قوانين انجام آن توسط ايالت به طور جداگانه مشخص مي شود.
1-6-فهرستي از عوارض مهم فيزيكي مرتبط با سقط جنين:
1) مرگ: از جمله دلايلي كه به مرگ هاي مرتبط با سقط جنين منجر مي شود عبارتست از: خونريزي ، عفونت، آمبولي، بيهوشي و حاملگي هاي نابجاي تشخيص داده نشده. سقط قانوني پنجمين عامل منجر به مرگ مادران

1) سایت انجمن تنظیم خانواده جمهوری اسلامی ایران www.fpairi.org
در ايالات متحده امريكا است. اگر چه مشخص است كه اكثر مرگ هاي مرتبط با سقط جنين به طور رسمي گزارش نمي شوند.
2) سرطان پستان: با سقط جنين خطر سرطان پستان تقريباٌ دو برابر مي شود. پس از يك بار سقط و احتمال آن با دو يا بيشتر انجام سقط افزايش مي يابد.
3) سرطان دهانه رحم، تخمدان و كبد: زناني كه يك بار سقط انجام داده اند در مقايسه با زناني كه سقط انجام نداده اند در معرض 3/2 خطر نسبي سرطان دهانه رحم قرار دارند و زناني كه دو بار يا بيشتر سقط انجام داده اند با خطر نسبي معادل 92/4 روبه رويند. خطرات افزايش يافته مشابه درباره سرطان تخمدان و كبد نيز با سقط هاي منفرد يا متعدد گزارش شده است. افزايش احتمال سرطان هاي زنان در دنباله ي سقط به طور واضح است با تخريب غير طبيعي تغييرات هورموني كه بارداري را خاتمه مي بخشد همچنين تخريب درمان نشده دهانه رحم مرتبط است
4)سوراخ شدن رحم: 2 تا 3 درصد زناني كه سقط جنين مي كنند در معرض خطر سوراخ شدن رحم قرار دارند. بسياري از اين جراحات تشخيص داده نشده و درمان نشده باقي مي مانند مگر اين كه معاينه لاپاراسكوپي توصيه و انجام شودچنين معايناتي به ويژه هنگامي كه سقط در مركز غيرحرفه اي انجام مي شود سودمند خواهد بود. خطر سوراخ شدگي رحم براي زناني كه قبلاٌ زايمان كرده اند يا هنگام سقط بيهوشي عمومي داشته اند افزايش مي يابد. تخريب رحم ممكن است به عوارضي در بارداري هاي بعدي منجر شده و حتي به شكل مشكلاتي كه محتاج هيستركتومي اند ظاهر شود كه خود بالطبع منجر به تعدادي از عوارض و صدمات ديگر همچون پوكي استخوان مي شود.
5)پارگي هاي دهانه رحم: پارگي هاي مشخص دهانه رحم كه نيازمند بخيه زدن هستند در حداقل 1% سقط هاي سه ماهه اول رخ مي دهد. پارگي هاي كوچك تر يا جراحات ميكرو كه درمان نمي شوند نيز در دراز مدت به تخريب سيستم باروري منجر مي شوند. تخريب پايدار دهانه رحم متعاقب سقط ممكن است به شل شدگي دهانه رحم، زايمان زودرس و عوارض زايمان منجر شود. خطر تخريب دهانه رحم براي نوجوانان، سقط هاي سه ماهه دوم و در مواردي كه از لاميناريا براي اتساع دهانه رحم استفاده نمي شودد، بيشتر مي شود.
6) جفت سرراهي: سقط جنين خطر جفت سرراهي در بارداري هاي بعدي را 7 تا 15 برابر بيشتر مي كند (كه خود تهديد
كننده ي زندگي مادر و بارداري خواسته است).
7) تشكيل غير طبيعي جفت به علت تخريب رحمي: خطر بدشكلي هاي جنيني، مرگ قبل از زايمان و خونريزي بيش از حد طي زايمان را افزايش مي دهد.
8) نوزادان معلول در بارداري هاي بعدي: سقط جنين مرتبط است با تخريب رحمي و دهانه رحم همراه است كه خطر زايمان زودرس ، عوارض زايمان و تشكيل غير طبيعي جفت در بارداري هاي بعدي را افزايش دهد. اين عوارض از جمله علل منجر به معلوليت در بين نوزادان است.
9) حاملگي نابجا: سقط به طور ويژه احتمال حاملگي هاي نابجا را افزايش مي دهد. حاملگي هاي نابجا، خود تهديد كننده زندگي بوده و ممكن است منجر به كاهش باروري گردد.
10)بيماري التهابي لگن PID: بالقوه بيماري تهديد كننده زندگي بوده و ممكن است به افزايش خطر حاملگي نابجا و كاهش باروري منجر گردد. 23 درصد از زناني كه در زمان سقط عفونت كلاميديا دارند طي 4 هفته دچار PID مي شوند. مطالعات نشان داده است كه 27-20% متقاضيان سقط جنين داراي عفونت كلاميديا هستند. تقريباٌ 5% بيماراني كه عفونت كلاميديايي نداشته اند طي 4 هفته پس از سقط سه ماهه اول دچار PID مي شوند. به همين دليل منطقي آن است كه در صورت امكان زنان قبل از اقدام به سقط جنين براي غربالگري و درمان چنين عفونتهايي به پزشك مراجعه كنند. 11)اندومتريوز: از خطرهاي بعد از سقط براي همه زنان است. زنان نوجوان 5/2 برابر زنان 29-20 ساله مستعد دچار شده به اندومتريوز متعاقب سقط هستند.
12) عوارض آني: تقريباٌ 10% از زناني كه سقط ارادي انجام مي دهند از عوارض آني رنج مي برند كه تقريباٌ 5/1 آنها تهديد كننده زندگي است. 9 مورد از شايعترين عوارض بيهوشي توهم، هموراژي، جراحت دهانه رحم و شوك اندوتوكسيك. شايع ترين عوارض جزئي عبارتند از: عفونت، خونريزي و تب، سوختگي درجه 2، درد مزمن شكمي، استفراغ و اختلالات معدي روده اي و حساسيت RH
13) افزايش خطرات در زناني كه سقط هاي متعدد مي كنند: در مجموع اكثر مطالعات نشانگر وجود خطر براي زناني است كه تنها يك بار سقط انجام مي دهند. اما همين مطالعات نشان مي دهند كه زناني كه سقط هاي مكرر داشته اند در معرض خطر بزرگ تري از تحمل اين گونه عوارض قرار مي گيرند. اين نكته به ويژه از آنجا قابل تامل است كه در بيشتر موارد، سقط ها مكرر مي شوند.
14)افزايش خطر براي نوجوانان: نوجوانان كه حدود 30% تمام سقط ها را تشكيل مي دهند، نيز در معرض خطر بسيار بالايي از بسياري از عوارض مرتبط با سقط مي باشند كه هم در مورد عوارض آني و هم در مورد تخريب دراز مدت باروري صدق مي كند.
15) فقر بهداشت عمومي محققان: در تحقيقي بر روي 1428 زن، دريافتند كه از دست رفتن بارداري به ويژه به علت سقط القايي به طور مشخص با سطح پايين تر بهداشت عمومي ارتباط دارد. سقط هاي مكرر هماهنگ است با وضعيت بهداشت موجود. تحقيق قبلي گزارش مي داد كه در سال اول متعاقب سقط، زنان به ميزان 10% بيشتر براي تمامي علل و 180% بيشتر به دلايل رواني اجتماعي به ديدار پزشكانشان مي روند. همچنين نشان داده اند كه اگر شريك جنسي در جريان سقط حضور نيابد و حمايت نكند ميزان سقط چهار برابر زماني خواهد بود كه شريك جنسي حاضر و حمايتگر باشد. اگر شريك جنسي حاضرنباشد ميزان سقط 6 برابر بيشتر مي شود
– خطر فزاينده مشاركت در عوامل خطر سلامتي: سقط به طور ويژه با تغييرات رفتاري مانند هرزگي، سيگار كشيدن، مواد مخدر و اختلالات تغذيه اي ارتباط دارد كه همگي مسبب افزايش عامل هاي مخاطره بر انگيز سلامت اند. هرزگي و سقط هر دو با ميزان فزاينده PID و حاملگي هاي نابجا ارتباط دارند. آنچه ممكن است پنهان بماند ولي اهميت ويژه دارد آن است كه هرزگي به خودي خود واكنشي است در برابر صدمات پس از سقط و فقدان اعتماد به نفس .
1-13-وضعیت سقط جنین در کشورهای مختلفطبق آمار جهانی ، سالانه 75 میلیون بارداری ناخواسته در دنیا پیش می آید که از این بین 45 میلیون نفر تصمیم می گیرند مادر نشوند و اقدام به سقط جنین خود می کنند . طبق این آمار ،سالانه در جهان حدود 585 هزار زن به دلیل عوارض حاملگی جان خود را از دست می دهند ، که از این تعداد 20 درصد آن به دلیل سقطهای غیر قانونی است . در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم سقط جنین در اکثر کشورهای دنیا مطرود و غیر قانونی بود . در نخستین سالهای دهه 1950 ، آزادسازی سقط جنین در بسیاری از کشورهای اروپایی مورد توجه قرار گرفت و سپس درطول دو دهه 1960 و 1970 در تمامی کشورهای پیشرفته مجاز کردن سقط جنین شروع شد . در حال حاضردر چند کشور اروپایی از جمله فنلاند ، سویس، ﭘرتقال و اسپانیا شرایط خاصی از جمله شرایط بد اقتصاد خانواده و ناتوانی در تامین هزینه های یک عضو جدید ، سن کم یا زیاد زن برای بارداری ، وضعیت تجرد زن و تعداد زیاد فرزندان برای سقط جنین در نظرگرفته شده است . درمیان کشورهای اروپایی تنها در ایرلند است که سقط جنین به هرشکل و تحت هر شرایطی ممنوع می باشد . درکنار محدودیتهایی که برای زن ایرلندی در خصوص سقط جنین وجود دارد، آنها این امتیاز را دارند که برای سقط به انگلستان سفر کنند .
در کشورهای لهستان ، عراق، لبنان ، یمن و سوریه سقط جنین را جز در مورد تهدید سلامت مادر مجاز نمی دانند و تنها ترکیه سقط را در تمام موارد مجاز دانسته است .
درسال 1999 میلادی سازمان ملل متحد در یک پژوهش جهانی کشورهای مختلف جهان را از لحاظ تجویز سقط جنین و دلایل آن مورد بررسی ، دلایلی را که برای سقط جنین مورد توجه قرار گرفت، عبارت بود از :
1) حفظ جان مادر ، 2 ) حفظ سلامت جسمانی زن ، 3 ) حفظ سلامت روانی زن ، 4 ) وضعیت جنینهای ناشی از تجاوز به عنف و زنای با محارم ، 5 ) ناقص بودن جنین ، 6 ) دلایل اقتصادی و اجتماعی و 7) خواست خود زن .
مطابق این تحقیق از میان 193 کشورجهان 189 کشور ، سقط جنین را برای حفظ جان مادر مجاز کرده اند. سقط جنین به دلیل حفظ سلامت جسمانی زن و معالجه او در 122 کشور قانونی و در 71 کشور غیر قانونی است . سقط جنین برای حفظ سلامت روانی زن در 120 کشور جایز و در 73 کشور غیر قانونی است . مجاز کردن سقط جنین مطابق ارزیابی های به عمل آمده موجب شده است مرگهای ناشی از سقط جنین غیر قانونی حداقل 25 درصد کاهش یابد .
1-14-وضعیت سقط جنین در ایرانبا توجه به غیر قانونی بودن سقط جنین در کشور نمی توان آمار کامل و دقیقی ارائه کرد . برآوردهای غیر رسمی – که چند سال پیش در یک تحقیق علمی آمده بود- عدد 80 هزار سقط در سال را نشان می داد . براساس آمار دیگر ، بیشتر زنانی که به سقط جنین دست می زنند 23 ساله هستند و این به دلیل روابط ممنوع قبل از ازدواج صورت می گیرد وبا اینکه دردوران نامزدی بار دار شده اند. سقط جنین در ایران ممنوع است و فقط در شرایطی با آن موافقت می شود که ماندن جنین در بطن مادر خطر جانی برای او بهمراه داشته باشد . غیر قانونی بودن سقط جنین این مساله را به موضوعی سیاه و زیر زمینی تبدیل نموده است . بیشتر سقطهایی که در ایران رخ می دهد در محلهایی فاقد امکانات بهداشتی و یا از سوی افراد غیر متخصص و با هزینه های بالا صورت می گیرد .
سقط جنینهای غیر قانونی در ایران سالانه موجب مرگ صدها زن می شود . این در حالی است که در بسیاری از کشورها پس از رفع ممنوعیت سقط جنین آمار مرگ و میر زنان کاهش یافته است و تنها در بریتانیا از سال 1963 پس از لغو قانون ممنوعیت سقط جنین تعداد مرگ و میر زنان به نصف رسید
1-15- نظریه پردازی‌ها درباره سقط جنیناگر بخواهیم مجموعه نظریه‌ها در مورد سقط جنین را که توسط اندیشمندان مختلف ارائه شده‌است، جمع بندی نمائیم، مي‌توانیم اینگونه نظریه پردازی‌ها را در سه عنوان احصاء کنیم:
1-16-ظریه آزادی مطلق سقط جنین:تئوری آزادی مطلق، طرفدارانی در دنیا دارد و برخی از کشورها در قوانین جزائی خود از آن پیروی کرده‌اند. امروزه کشورهای دارای ممنوعیت مطلق، محدود مي‌باشند. عمده مخالفت‌هايی که در این زمینه صورت مي‌گیرد از ناحیه مراجع مذهبی است. مبانی و دلائلی که طرفداران این تئوری برای اثبات و توجیه نظریه خود بیان مي‌دارند به شرح زیر است:

1-16-1-الزام ناشی از ناکارآمدی قوانین اخلاقی:طرفداران نظریه آزادی مطلق برآنند که تجربه اعمال قوانین اخلاقی نشان مي‌دهد که ناهنجاری‌هاي اجتماعی و افول ارزش‌هاي اخلاقی، علیرغم وجود و اعمال اینگونه مقررات، اجتناب ناپذیر و رو به تزاید است. حتی در زندگی روزمره مردم، موقعیت‌هايی پیش مي‌آید که حتی محترم‌ترین انسان‌ها نیز مقررات و قوانین اخلاقی را نقض مي‌كنند. چه بسیار خانواده‌های محترمی که با آبستنی دخترشان، در نتیجه روابط نامشروع و یا تجاوز جنسی مواجه مي‌شوند. در اینصورت اقدام به سقط جنین، اجتناب ناپذیر خواهد بود. این در مورد مادرانی که ادامه حاملگی برای آنان خطر جانی در پی دارد نیز صادق است زیرا با اعمال ممنوعیت مطلق سقط جنین، مرگ و میر اینگونه مادران افزایش یافته و اعمال ممنوعیت، عملا” آنان را از اقدام به سقط جنین مانع نمي‌شود. بنابراین شایسته است که لوازم و امکان آن مطلقا” فراهم آید.
1-16-2-جلوگیری از وقوع سقط‌های غیر بهداشتی:ممنوعیت سقط جنین هیچ گاه تأثیر قطعی نداشته و با وجود مخالفت قوانین، سقط جنین بطور پنهانی انجام شده‌است بطوری که ممنوعیت، به افزایش سقط‌های پنهانی در شرایط غیر بهداشتی منجر گردیده و در نتیجه عوارض نامطلوب آن نظیر خونریزی شدید و عفونت و نازائی و حتی مرگ، دامن‌گیر زنان شده‌است، مضافا” ممنوعیت سقط جنین، بازار قابله‌هاي محلی و افراد غیر متخصص را که از وسایل غیر بهداشتی استفاده می کنند، گرم مي‌كند. به عقیده این گروه، آزاد سازی سقط جنین، مرگ و میر زنانی را که پنهانی و در شرایط غیر بهداشتی اقدام به سقط مي‌كنند، کاهش مي‌دهد.
1-16-3-ترجیح دادن مادر به جنین:موافقین سقط جنین استدلال مي‌كنند که آیا مادری که منشأ پیدایش جنین است اهمیت بیشتری دارد یا جنینی که حفظ آن، موجب هتک حرمت و آبروی خانواده و یا به خطر افتادن جان مادر مي‌شود؟ مضافا” مادر، یک انسان کامل است حال آنکه جنین؛ یا حیات انسانی ندارد و یا اینکه حیات انسانی او بالقوه بوده و تا تبدیل شدن به انسان کامل و بالفعل، فاصله زیادی دارد، بنابراین عقل حکم مي‌كند که مادر را به جنین ترجیح داده و امکان قانونی آزادی سقط جنین را فراهم آوریم.
1-16-4-وجود ضرورت‌هاي اخلاقی، اقتصادی و اجتماعی:برای زنی که در اثر تجاوز به عنف یا نزدیکی با محارم و غیره حامله شده‌است، هیچ ضرورتی مهم تر از آن نیست که خود را هر چه زودتر از این ننگ و بی آبرویی برهاند. همچنین زنی که چندین فرزند داشته و شوهرش نیز سربار اوست و ناخواسته حامله شده‌است، بنا به ضرورت‌های اقتصادی، ناچار است که جنین خود را سقط نماید.
با عنایت به فراوانی اینگونه ضرورت‌ها، عاقلانه است که امکان انجام سقط جنین قانونی را فراهم آوریم.
1-16-5-الزام ناشی از ناهنجاری‌هاي جنینی:امروزه موارد ناهنجاری‌های جنینی که به تولد نوزادان ناقص‌الخلقه و یا عقب‌مانده ذهنی منجر مي‌شود، کم نیست. در اینصورت و با وجودی که شیو‌ه‌هاي آزمایشگاهی و سونوگرافی تشخیصی، به راحتی متخصصین و مادر را از وجود اینگونه ناهنجاری‌ها مطلع مي‌كند، آیا سزاوار است که با ممنوعیت سقط جنین، تولد این گونه نوزادان را تسهیل کنیم؟
1-16-6-الزام ناشی از افزایش جمعیت:انفجار جمعیت معضلی است که دولت‌ها جهت رهائی از زیر بار مشکلات و عوارض فراوان آن چاره‌ای جز کنترل موالید ندارند و قاطع ترین روش برای کنترل نیز سقط جنین است.
1-16-7-نظریه ممنوعیت مطلق سقط جنین:در مقابل، گروه دیگری هستند که سقط جنین را نوعی آدم کشی تلقی و تحت هیچ شرایطی آن را مجاز نمي‌دانند. این دسته معتقدند که حیات، یک موهبت الهی است و کسی حق ندارد آن را سلب نماید. از نظر پزشکی هم از لحظه انعقاد نطفه، جنین یک موجود زنده محسوب مي‌شود و احدی حق ندارد این حیات را از او بستاند. کدام عقل سلیم این اجازه را مي‌دهد که برای نجات جان دیگری مثل مادر، حیات فرد دیگری را بستانند؟ وقتی در یک منازعه ،عمل ضارب را سرزنش مي‌كنیم، چرا برای کشتن انسانی ضعیف و فاقد هر گونه توان دفاعی چنین قضاوتی نداریم؟ این دسته معتقدند که آزادی سقط جنین، موجب آزادی روابط جنسی و از بین رفتن نظام خانواده مي‌گردد، آزادی سقط موجب هرج و مرج شده و سبب سهولت دسترسی بدان مي‌گردد و عده‌ای از آن بعنوان وسیله ضد بارداری استفاده مي‌كنند. به اعتقاد برخی از پزشکان سقط اگر در شرایط بهداشتی هم صورت‌گیرد، از عوارض بعدی جلوگیری نخواهد کرد و در مجموع مرگ و میر زنان را کاهش نداده بلکه نازائی را نیز افزایش خواهد داد.
1-17-نظریه آزادی نسبی سقط جنین:شاید بتوان گفت که این نظریه، بیشترین طرفدار را در دنیا به خود اختصاص داده‌است زیرا نظریه آزادی مطلق سقط جنین، صرف ارادة مادر را حتی اگر مستند به هیچ دلیلی نباشد، برای اقدام به سقط کافی مي‌داند و نظریه ممنوعیت مطلق سقط جنین نیز کلیه ضرورت‌ها؛ حتی در مخاطره قرارگرفتن جان مادر را نادیده گرفته و مانع انجام سقط درمانی مي‌شود، حال آنکه در نظریه آزادی نسبی سقط جنین، اضطرارها به رسمیت شناخته شده و اندیشمندان براساس ضرورت‌هاي علمی و طبی، انجام آن را تحت شرایطی، پذیرفته‌اند.
آنچه هواداران این نظریه را به دسته‌های گوناگونی تقسیم کرده‌است، اختلاف نظر در نوع اضطرارهاست. برخی، ناهنجاری‌هاي جنینی را موجب توجیه عقلایی سقط جنین دانسته‌اند گرچه این دسته نیز در مورد انواع ناهنجاری‌هاي، اختلاف نظر دارند. گروه دیگری بیماری‌هاي مادر را علت وجاهت سقط جنین تلقی کرده‌اند اما درخصوص نوع بیماری‌ها، دچار تعدد و تنوع رأی شده‌اند. همچنین دانشمندان دیگری، به ضرورت‌هاي اخلاقی و یا اجتماعی توسل جسته و با تنوع آراء، هر یک اضطرارهایی از این دست را توجیه مناسبی برای سقط جنین، اختیار کرده‌اند.
بدیهی است که دین اسلام، در گروه نظریه آزادی نسبی سقط جنین قرار مي‌گیرد که در صفحات پیشین، شرایط و ضوابط دقیق آن را مورد بحث و بررسی قرار دادیم.
1-18-دیدگاه ادیان مختلف در رابطه با موضوع ودلایل موافقان ومخالفان سقط جنین ناشی از زنابرخلاف باور دین ستیزان می توان از چارچوب سنت عرصه ی مناسبی برای روایی سقط جنین در اندازه ی خردمندانه ودر حدی که ناگزیری ها می طلبند فراهم آورند.این لزوم پای بندی به سنت وقتی بیشتر اهمیت می یابد که بیاد آوریم که نفی سنت برای نیل به آرمان هایی که هواخواهان آزادی سقط در سر دارند از آن رو که باعث هراس مردم عادی می شود کاری خطا و اغلب بی ثمر و بلکه عبث است.بنابراین آنچه دین پژوه نو اندیش، برگردن دارد این است که بن مایه های حکم دینی را از باور داشت های اسطوره ای به سمت اندیشه ی علمی سوق دهد. این کار در واقع عبارت است از روز آمد کردن باورهای دینی .
1-18-1-سقط جنین و دین زرتشت:در سنت دینی مبتنی بر اوستای نو انجام عمل سقط جنین به هیچ بهانه ای روا نیست. اگر مردی با دختری دوشیزه یا بانویی جوان – خواه آن دختر یا بانو وابسته به سالار خانواده باشد



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید