تيمچه‌ مظفريه‌

تيمچه‌ مظفريه‌ زيباترين‌ تيمچة‌ بازار تبريز است‌ كه‌ به‌ قيز بستي‌ بازار و تليسچي‌ بازار راه‌ دارد. اين‌ تيمچه‌ داراي‌ دو طبقه‌ مي‌باشد كه‌ 26 حجره‌ در طبقة‌ هم‌ كف‌ و 26 حجره‌ در طبقه‌ دوّم‌ دارد. باني‌ آن‌ حاج‌ شيخ‌ جعفر قزويني‌ تاجر سرشناس‌ دورة‌ ناصرالدين‌ شاه‌ بوده‌ است‌ كه‌ در سال‌ 1305 هـ.ق‌ آن‌ تيمچه‌ را ساخته ‌است‌.
تیمچه امیر

شماره ثبت : 977 تاریخ ثبت : 25/6/1353 قدمت : قاجاریه تاریخچه و مشخصات بنا : تیمچه امیر یکی از شاهکارهای معماری و از باشکوه ترین تیمچه های مجموعه بازار تبریز محسوب می شود. بنای تیمچه را به میرزا محمدخان امیرنظام زنگنه نسبت می دهند که در زمان نایب السلطنه عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه به مقام امیرنظامی رسیده است. این بنا در مجاورت میدان شهدا و اول بازار تبریز قرار گرفته و دارای طرحی هشت ضلعی با حجرات دو طبقه می باشد. برفراز این تیمچه بزرگترین گنبد آجری موجود در بازار تبریز استوار شده که دارای پاطاق های مقرنس و کاربندیهای زیبائی است. سرای امیر نیز در جنب تیمچه واقع، دارای فضای وسیع و درختکاری شده و حجرات متعدد است
بازارچه سرخاب تبریز
1- موقعیت فعلی اثر تبریز- خیابان شهیدمدنی- بازارچه سرخاب. 2- تاریخچه و وجه تسمیه اثر زلزله سال1193-1194 ه.ق (مقارن اواخر زندیه و اوئل قاجاریه) به شدت تبریز را درهم کوبید و به قول مورخان دیواری به ارتفاع یک وجب نماند. حسینقلی خان دنبلی حاکم وقت تبریز در سال 1194برای حفاظت از اموال و دارایی های تبریز در بازار تبریز به دور آن بخش حصاری با 8 دروازه بنا نهاده است آن حصار دارای خندق و خاکریز و 8 دروازه بوده است که هر کدام از دروازه ها به مناسبتی نام گذاری شده است مثلا دروازه ای که به طرف باغمیشه میرفته دروازه باغمیشه – دروازه ای که به منطقه دامنه های کوههای سرخاب مشرف بوده است.دروازه سرخاب و دروازه ای که به طرف ترکیه عثمانی (استانبول) می رفته دروازه استانبول نامگذاری شده است و هکذا جمعیت تبریز در آن زمان و در سرشماری که در آغاز سلطنت محمد شاه قاجار در تبریز به عمل آمده است4030 نفر را باقیمانده شهر بزرگ قبل از زلزله ثبت کرده است. در سالهای بعد از 1200 ه.ق و آرامش مجدد و سازندگی در دوران نایب السطنه گی عباس میرزا شهر توسعه پیدا کرده و پوسته اش را می دراند- در امتداد هر دروازه بازارچه ای ایجاد شده است که آن بازارچه به نام آن دروازه مشهور شده است مثلا بازارچه خیابان- بازارچه باغمیشه- بازارچه سرخاب- بازارچه استانبول و… در نهایت فواصل بین بازارچه ها با بافت مسکونی پر شده است. هر چند محلات شمال رودخانه مهرانرود دارای تاریخچه قدیمی تری است اما سازماندهی شهر و بازسازی آن به دوره اوائل قاجاریه مربوط می شود. 3- ویژگی اثر این بازارچه به صورت یک طبقه میباشد. با تاق تویزه های جناغی و گنبدهای آن چهار بخش می باشد. و یکی از دروازه های قدیمی تبریز بنام سرخاب در آن می باشد. طبقه همکف حجره ها کاربری کارگاهی و تجاری می باشد و طبقه اول آن برای استراحت کارگرها و انجام امور دفتری کارگاه مورد استفاده قرار می گیرد و برای نورگیری پنجره ای کوچک رو به بازارچه برای آن تعبیه شده است. این بازارچه بوسیله دروازه ای که نامبرده شد بنام سرخاب با محله تاریخی سرخاب ارتباط پیدا می کند. 4- مشخصات بنا (تزئینات، نوع مصالح، ابعاد و اندازه) : دیوارها و گنبدهای بازارچه سرخاب به صورت آجری و با ملات گچ و گچ و خاک می باشد. با ازاره سنگی و با ملات آهک و گل می باشد. طاق های حجره ها به صورت گهواره ای می باشد. ولی طاق های پوشش راهروهای بازارچه به صورت چهار بخشی می باشد که تعداد زیادی از این گنبدها ریخته شده است و بازارچه به صورت روباز می باشد. و برای پیشگیری از ریزش برف و باران با چوب پوشش شیروانی شده است. 5- توضیح دخل تصرفات انجام شده و مشهور در اثر با ریختن تاقها و گنبدها برای پوشش سقف بازارچه از تیر پوش چوبی استفاده کردند. و سقف را به صورت شیروانی با ورقهای حلبی پوشش دادند. اکثر دربهای حجره ها که چوبی بود برداشتند و دربهای کرکره ای و فلزی نصب کردند. بدنه دیوار بعضی از حجره ها کاشی کاری و کف پوشی به صورت موزائیک می باشد. کف پوش راسته بازارچه هم آسفالت شده است. گنبد تعدادی از مغازه ها ریخته شده است و برای پیشگیری از ریزش باران و برف دارای پوشش طاق ضربی با آجر و تیرآهن می باشد. روی سقف پوشش شیروانی شده است. و تعدادی از گنبدهای مغازه ها که ریخته شده توسط صاحبان آن تعمیراتی صورت گرفته است. مساحت تقریبی بازارچه 2770 مترمربع می باشد.
تیمچه حاج ملک
1- موقعیت فعلی اثر:سراب- میدان ساعت- تیمچه حاج ملک 2- تاریخچه و وجه تسمیه اثر:تاریخچه دقیق و قطعی بنا مشخص نیست و اظهار نظرهای مختلفی وجود دارد ولی بنابر گفته عده ای درسال 1288 شمسی یعنی اواخر عهد قاجاریه و زمانی که گرانی و قحط سالی شدید رخ داده بودشخصی به نام حاج احمد ملک که گویا سید جلیل القدری بود و به لحاظ مادی شخصی متمولی بود، به بهانه کمک به درماندگان و بینوایان و به لحاظ حفظ اصول اخلاقی اقدام به ساختن تیمچه ای می کند و اعلان می کند که جهت ساخت تیمچه نیاز به کارگر زیادی است و در مقابل اخذ مایحتاج روزانه در این محل مشغول کار می شوند. بااین عمل هم عده ای را ازگرسنگی رهانید و ازطرفی بانی بازار سراب و تیمچه ای گردیده که هم اکنون به نام تیمچه حاج ملک مشهور است. در محل کتیبه ای که بیانگر تاریخ دقیق ساخت بنا باشد مشاهده نگردیده است.3- ویژگی اثر:این تیمچه دارای دهانه های مساوی، پوشش طاق گنبد و دارای نورگیرهای سقفی در تمام دهانه ها از ویژگی های بارز این بنا میباشد. در ضمن این تیمچه هسته اولیه بازارسراب می باشد. 4- تزئینات، نوع مصالح و ابعاد اثر:این تیمچه دارای دو طبقه باسقف گنبدی آجری دارای قاب بندی آجری باآجرکاری حصیری در نمای داخلی تیمچه می باشد. پنجره های طبقه فوقانی چوبی به فرم و تقسیمات مربع مستطیلی بوده ولی بازشوهای طبقه همکف به مرور زمان تعویض شده اند. تیمچه به صورت خطی است و در پشت اغلب حجره های ضلع غربی و برخی ازحجره های ضلع شرقی حجره های دیگری به صورت پشت در پشت قرارگرفته اند که از طریق خیابان مطهری و راسته حاج قربان دسترسی دارند. طول و عرض این تیمچه به ترتیب 55 و 24 متر می باشد و مساحت تیمچه 2400 مترمربع است. پوشش سقف طبقه دوم تیرچوبی می باشد.
تیمچه حاج محمد قلی
1- موقعیت بنا:تبریز، خیابان دارایی، دالان حاج شیخها، راسته جدید، روبروی مجموعه شیخها 2- شرح مختصری در مورد بنا:بازار کنونی تبریز مربوط به اواخر دوره زندیه و عصر قاجار (بعد از زلزله سال 1193ه.ق)می باشد. در زمان عباس میرزا که تبریز ولیعهد نشین و دارلسطنه کشور محسوب می شد سراها و تیمچه ها و بازارهای تازه ای احداث شد و از هر سوی کشور بازرگانان با کالاهای مختلف به سوی تبریز روی نهادند. تیمچه حاج محمد قلی یکی از این تیمچه ها می باشد. بانی آن حاج محمد قلی بازرگان بوده است. این تیمچه همزمان با تیمچه حاج صفر علی و حاج تقی ساخته شده است. 3- مشخصات فنی بنا:تیمچه و سرای حاج محمد قلی در داخل بافت قدیم بازار تبریز در جوار یکدیگر قرار گرفته اند. تیمچه دارای سه ورودی می باشد. یک ورودی به سرای حاج محمد قلی، یک ورودی از راسته پنبه فروشان و دیگری از راسته جدید می باشد. تیمچه دو طبقه بوده که دارای راه پله هایی در دو سوی تمچه جهت دسترسی به طبقه بالا می باشد. نسبت گنبد به پایه ها بسیار بزرگ است. سقف قسمتهای ورودی و اکثر حجرات طاق کلیل آذری می باشد. دربهای قدیمی هر سه ورودی موجود می باشد. 4- قدمت بنا:قاجاریه 5- نوع بهره برداری و خصوصیات بارز بنا:کاربری بنا در حال حاضر تجاری می باشد. صنف بزازی در این تیمچه مشغول فعالیت است. از خصوصیات بارز بنا قرار گرفتن آن در داخل بافت قدیم بازار می باشد. 6- تزئینات بکاررفته و نوع آن:بنا دارای کاربندی های آجری زیبایی می باشد.
تیمچه حاج صفرعلی
1- موقعیت بنا:تبریز، خیابان دارایی، دالان حاج شیخها، راسته جدید، روبروی مجموعه شیخها 2- شرح مختصری در مورد بنا:بازار کنونی تبریز مربوط به اواخر دوره زندیه و عصر قاجار (بعد از زلزله سال 1193ه.ق)می باشد. در زمان عباس میرزا که تبریز ولیعهد نشین و دارالسلطنه کشور محسوب می شد سراها و تیمچه ها و بازارهای تازه ای احداث شد و از هر سوی کشور بازرگانان با کالاهای مختلف به سوی تبریز روی نهادند. تیمچه حاج صفرعلی بنایی است معظم که بانی آن حاج صفرعلی خویی بازرگان معاصر فتحعلیشاه قاجار می باشد. 3- قدمت بنا:قاجاریه 4- نوع بهره برداری وخصوصیات بارز بنا :کاربری بنا در حال حاضر تجاری می باشد. صنف بزازی در این تیمچه مشغول فعالیت است. از خصوصیات بارز بنا این است که گنبد تیمچه حاج صفرعلی به همراه گنبد تیمچه امیر بزرگترین گنبدهای بازار قدیمی تبریز می باشند. 5- تزئینات بکاررفته و نوع آن:بنا دارای کاربندی های آجری زیبایی می باشد. 6- مشخصات فنی بنا:تیمچه حاج صفرعلی بنایی است هشت ضلعی(نامنظم) با گنبد آجری دوار که شامل چهار شاه نشین می باشد و یکی از آنها به عنوان ورودی تیمچه در نظر گرفته شده است. بنا دارای حجرات دو طبقه می باشد که هر حجره دارای راه پله جداگانه به طبقه اول می باشد. سقف اکثر حجره ها طاقی بوده و بنا شامل طاق بندی و طاق نماهای آجری می باشد. درب و پنجره ها اغلب چوبی و بعضی هم قدیمی می باشد. سکویی دورتادور تیمچه قرار دارد و حجرات از بالای این سکو شروع شده است.
بازار اهر
اهر به‌ دليل‌ موقعيت‌ و جاذبه‌هاي‌ مختلف‌ دوران‌ وجودي‌ خود مركز خريد و فروش‌ فصلي‌ بوده‌ است‌ و داراي‌ بازار خوب‌ و زيبايي ‌مي‌باشد. اين‌ بازار در عين‌ محدوديت‌ از نظم‌ و ترتيب‌ خاص‌ و دلگشايي‌ برخوردار است‌، در حالي‌ كه‌ تعداد دهانه‌هاي‌ آن‌ كمتر از رقم‌ صد مي‌باشد. بازار اهر در عين‌ فرسودگي‌ داراي‌ تزئيناتي‌ است‌ كه‌ در كمتر بازار ديگري‌ ديده‌ مي‌شود. مقدار خيلي‌ كم‌ از اين‌ تزئينات‌ در سراسر بازار مظفريه‌ تبريز آن‌ هم‌ در لچك‌ مغازه‌ها موجود است‌ اما در اين‌ بازار تمام‌ مغازه‌هاي‌ طبقه‌ دوم‌ به‌ وسيله‌ گچ‌بري‌هاي‌ زيبا و پركار از گل‌ و برگ‌ يا اسليمي‌ توريقي‌ بسيار درشت‌ تزئين‌ يافته‌ است‌. تنوع‌ موجود در گچ‌ بري‌ و نقش‌ گل‌ها و برگهاي‌ بكار رفته‌ بيش‌ از 6 نوع‌ تركيب‌ تزئيني‌ مي‌باشد و همچنين‌ در اين‌ بازار علاوه‌ بر گچ‌بريهاي‌ متنوع‌ ابتكاراتي‌ نيز در آجر چيني‌ گنبد بكار برده‌اند. در آجر چيني‌ گنبد به‌ طور ساده‌ و با رعايت‌ تناوب‌ بند عمودي‌ آجرها گنبد زده‌اند يعني‌ بند عمودي‌ چينه‌ ها درامتداد هم‌ قرار گرفته‌ است‌ و يك‌ حالت‌ ابتدايي‌ در عين‌ حال‌ نامأنوس‌ به‌ آن‌ داده‌ است‌. بازار اهر در سال‌ 1321 هـ ق‌ به‌ دست‌ رشيدالملك‌ تعمير و افتتاح‌ گرديد و مرحوم‌ ملاحسن‌اديب‌اهري‌ شعر زيبايي‌ را در اين‌ مورد سروده‌ است‌ كه‌ بر سنگي‌ در بازار حك‌ شده‌ است‌: رشيدالملك‌ در اين‌ ملك‌ لطف‌ شايان‌ كرد به‌ يادگار بناي‌ بزرگ‌ بنيان‌ كرد سپس‌ براي‌ تيمن‌ به‌ نيمه‌ شعبان‌ به‌ نام‌ مهدي‌ آخر زمان‌ چراغان‌ كرد بديهه‌ گفت‌ حسن‌ از براي‌ تاريخش‌ بناي‌ گنبد بازار مير تومان‌ كرد عملکرد سال 1386 معاونت حفظ و احياء آثار تاريخي شرح عمليات اجرايي : 1- اجرای کامل سردرب. 2- احیاء 8 چشمه گنبد. 3- سبک سازی 6 چشمه گنبد. 4- مرمت 6 چشمه گنبد. 5- اجرای لوله کشی جهت دفع آبهای سطحی (به طول 202 متر ). 6- انشعاب 125 مورد لوله کشی فرعی به اصلی. 7- بند کشی (800 متر مربع). 8- عایقکاری گنبد (2600 متر مربع). 9- قالب ریزی بتنی ( 200 متر ) و نصب ان بر روی کانال ( درپوش بتنی). 10- اجرای کانال نم زدایی (به طول 186 متر). 11- نخاله برداری (105 سرویس). 12- نصب داربست (120 متر ). 13- مرمت و تثبیت گچ بری سردرب مغازه ها (4 چشمه). 14- تامین مصالح مورد نیاز از جمله ( ماسه – اجر – گچ- سیمان- میلگردو…) 15- مرمت 12 مورد پایه. 16- استحکام بخشی و مرمت قسمتهایی که بر اثر بارندگی ریخته بود . 17- برگزاری جلسه با بازاریان جهت انجام کارهای عمرانی در بازار . 18- سفارش تابلو راهنمای بازار . 19- زیر سازی راسته بازار جهت کف سازی 700 متر . 20- اجرای کف سازی با سنگ اسپراخون 700 متر. 21- اجرای 2 چشمه گنبد. 22- عایق کاری 150 مترمربع پشت بام گنبد ها. 23- بند کشی 200 متر. 24- اجرای لوله گذاری فاضلاب و آب سطحی.اجرای گنبد 12 چشمه. 25- اجرای سردرب. 26- کفسازی 700 متر مربع. 27- بند کشی 800 متر مربع. 28- مرمت پایه و گنبد. 29- اجرای کانال نم زدایی و تاسیسات. 30- خاکبرداری کف قبلی. 31- نخاله برداری 40 سرویس . 32- تامین مصالح مورد نیاز. 33- ایجاد حفاظ بر ورودی بازار جعفرقلی . 34- سرکشی برای جلوگیری از ساخت و ساز.
بازار اسکو
مـوقعيـت بنـا : اسكو: خيابان امام خميني بازار قديمي اسكو.تاريخچه و مشخصات بنا : از بازار اسكو در حال حاضر جز يك راسته شامل 15 گنبد چيز ديگري باقي نمانده است . اما در گذشته اين بازار به همراه مسجد آقا و حمام آقا يك مجموعه كامل فضاي شهري را تشكيل مي دادند. قدمت بنـا : قاجاريه نـوع بهـره بـرداري و خصـوصيـات بـارز بنـا : در اين راسته كسبه قديمي بازار اسكو همچنان در حال تجارت و كسب معاش ميباشند اما به علت تخريب قسمتهايي از آن اين بازار ديگر رونق گذشته خود را ندارد.
مجموعه بازار تبريز يكی از بازارهای بزرگ تاريخی و زيبای ايران و خاورميانه است. مجموعه بازار تبريز دارای 20 راسته و بازار، 35 سرا، 25 تيمچه، 11دالان و در حدود 5500 مغازه و تقريبا در بر گيرنده 40 نوع صنف و شغل است. عواملی مانند سبك معماری بازار، آرايش مغازه ها، كثرت تيمچه ها، كاروان سراها، دالان ها، راسته ها و هم چنين انواع مشاغل و حرفه ها، وجود تعداد بسياری مدرسه و مسجد كه عمدتا از سابقه تاريخی برخوردارند، اين بازار را به نمونه عالی محيط تجارت، كسب و زندگی اسلامی و خاوری تبديل كرده است. در طول تاريخ تبريز، بازار اين شهر همواره مورد توجه تجار و جهانگردان ايرانی، عرب و اروپايی بوده است و آن را به دليل فراوانی ثروت و زيبايی معماری اش ستوده اند. از اين شخصيت می توان به مقدسی، ياقوت حموی، زكريا محمد قزوينی، ابن بطوطه، حمد الله مستوفی، اوليا چلبی ترك، ماركوپولو، اودريك، كلاويخو، آمبرو سيو كنتارينی، جان كارت رايت، تاورنيه، شاردن و جملی كارری اشاره كرد كه به تفصيل مطالب ارزنده ای درباره بازار تبريز در سفر نامه های خود ذكر كرده اند. عمده ترين بازارچه ها، تيمچه ها و سراهای بازار تبريز عبارت اند از : بازار امير، تيمچه مظفريه و راسته بازار



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید