فصل اول
طرح تحقیق
عنوان – بیان مسئله
آیا اضطراب در میزان یادگیری دانشآموزان در
مدرسه تیزهوشان و مدارس عادی تاثیر دارد؟
مقدمه :
اضطراب یکی از رایج ترین اختلالات در بین دانشآموزان است که میتوان به عنوان ریشه بعضی از مشکلات از آن نام برد.
بسیار شنیدهایم که کودکان به دلیل اضطراب به مدرسه نرفتهاند. یا اضطراب از امتحان باعث افت درسی آنها شده است یا یک اضطراب اجتماعی به کنارهگیری آنان انجامیده است ، کم نیستند دانشآموزانی که حتی یک کلمه سرکلاس حرف نمیزنند.
و یا در یک بازی دستهجمعی شرکت نمیکنند ، اگر به همه این رفتارها توجه کنیم ریشهای از اضطراب را درآنها میبینیم ، قرن بیستم را قرن ” اضطراب” نامیدهاند. در جوامع صنعتی انسانها دائماً در معرض حوادث گوناگون قرار دارند و نگران حال و آینده خود هستند به عبارت دیگر زندگی مدرن امروزی با پیچیدگی خاص خود شرایط زیستی بشر را تغییر داده و موجب شده است تا آدمی شیوه زندگی گذشته را رها کند و برای سازگاری با شرایط جدید تلاش نماید. کودکان و نوجوانان که بیش از هر گروه دیگر در معرض خطر روزافزون ناشی از اضطراب قرار گرفتهاند. اثر آن را میتوان در رفتارهای اجتماعی و فعالیتهای ذهنی آنها مشاهده کرد ، در یادگیریهای کلامی نوجوانان مضطرب پاسخهای نامربوط و نامفهوم میدهند و هر قدر مطلب مورد یادگیری دشوارتر باشد این نوع پاسخها شدت زیادتر میخواهند داشت گاه حتی صدای و تکلم او را نیز تحت تاثیر قرار میدهد بدیهی است که اضطراب در نوجوانان مزاحمت بیشتری ایجاد خواهد کرد (عظیمی- 1363)
اساساً خانواده ، مدرسه و جامعه، سه عامل مهم در بروز و ظهور اختلالات رفتاری در افراد محسوب میشوند. محیط زندگی ، طرز رفتار اطرافیان ، تصویرهایی را در ذهن نوجوان به جای میگذارد. که ممکن است اثرات مطلوب و نامطلوب آن در تمام مدت زندگی باقی بماند و نتایج آن هم تنها به خود فرد منتهی نمیشود. بلکه در چگونگی روابط او با افراد دیگر هم تاثیر میگذارد ، علمای امر تعلیم و تربیت در مورد نقش مدرسه و نوع نگرش دانشآموزان به محیط مدرسه و اهمیت تاثیر نوع روابط بین دانشآموزان و مربیان ، معتقدند که هرگاه نوجوان از اعتماد به نفس ، آرامش درون ، صفای قلب و نگرش مثبت به مربی خود ، برخوردار است آموزش نیز برایش لذت بخش خواهد بود و بالعکس ، موجب اضطراب و دلهره و مدرسه گریزی وی میگردد.
تعریف و بیان مسئله :
اضطراب در یادگیری نقش مهمی دارد. اضطراب ، ذکاوت و هوش انسانی را فعال میکند و راه حل مستحکمی برای تمرکز و رسیدن به نتیجه و پاداش رضایت بخش است. ناراحتی ناشی از اضطراب متوسط ، ما را وادار میکند تا راههای مختلف دوری از اضطراب را کشف کنیم و این فی نفسه یک فرآیند یادگیری است. با وجود این بین اضطراب و یادگیری ارتباطی پیچیده وجود دارد. افزایش اضطراب تا میزان معینی ، محرکی است برای بالابردن یادگیری ، ولی پس از این میزان معین افزایش اضطراب باعث کاهش دریادگیری میشود و اگر میزان اضطراب بازهم افزایش یابد ، باعث عدم وجود محرک یادگیری شده و به ایجاد خطر بیشتر در خطاها و اشتباهات منجر خواهد شد. این موضوع بدان معنی است که یک سطح مطلوبی از اضطراب برای یادگیری بهینه وجود دارد ، که پس از این سطح افزایش اضطراب نتیجه معکوس داده و ضد سازنده است.
اضطراب بسیار کم مساوی است با رخ ندادن چیزی و اضطراب بسیار زیاد مساوی است با اشتباه کردن.
در مورد هر فردی سطح مطلوب اضطراب از زمانی به زمان دیگر و از موقعیتی به موقعیت دیگر تغییرمییابد ، این تفاوت ناشی از تجارب قبلی یادگیری است که میتواند فرد را به مقدار زیاد یا کم اضطراب ، حساس کند. (راس. میچل)
(ارمنست- ر- هیلگارد) گاهی اضطراب را مقدم بر هر چیز و یک حالت ترس و نگرانی و ناراحتی میداند.
اضطراب با ترس ارتباط نزدیک دارد اما ترسی است که گاهی در مقابل امر مبهم به وجود میآید و زمانی موضوع معینی ندارد. خلاصه میتوان گفت اضطراب گاهی به معنای ترس مبهم است و گاهی به معنای یک ترس مبهم محدود نیز استعمال میشود و آن ترس از ناامنی است. اضطراب در این معنی جنبه اجتماعی دارد و از لحاظ منشاء امری است اجتماعی که از کودکی شروع میشود ، محرومیت از محبت یا غفلت والدین از این لحاظ و فقدان محبت در کودک احساس نامنی به وجود میآورد ، در دوره بالاتر در موقع حمله و تعرض ، موقعی که درمعرض آسیب بدنی قرار میگیرد و از این که در انجام کارها متکی به والدین است دچار اضطراب و ناراحتی میشود. شریعتمداری- 1369)
در این پژوهش نیز از آنجا که تصور میشود دانشآموزان تیزهوش با توجه به ویژگیها و تفاوتهایی که در بعضی از زمینهها به ویژه درسی با دانشآموزان عادی دارند برآن شدیم تا ببینیم که آیا از نظر وجود اضطراب و میزان آن در یادگیری در دو گروه دانشآموزان تیزهوش و عدای در دوره راهنمایی تفاوت معناداری وجود دارد ؟
لذا این سئوالات مدنظر است :
آیا در بین دانشآموزان دختر تیزهوش و عادی از نظر اضطراب در مقطع راهنمایی تفاوت معنا داری وجود دارد ؟
آیا بین دانشآموزان دختر عادی و تیزهوش در پایههای مختلف تحصیلی (دوره راهنمایی) تفاوت معناداری وجود دارد؟
اهمیت و ضرورت تحقیق :
از آنجا که سن نوجوانی مخصوصاً دوره راهنمایی تحصیلی یکی از بحرانیترین مرحله از زندگی هر نوجوان است لذا باید برآن باشیم تا خصوصیات فردی در نوجوان را دراین دوره از زندگی او بدقت بشناسیم و درباره آن تحقیق کنیم تا در برخورد و روبرو شدن با نوجوانان که این برهه بسیار حساس زندگی خود را میگذرانند هوشیارانه و با اطلاع کافی عمل نمائیم.
از طرفی وجود اضطراب در نوجوانان اگر از حد متوسط آن بالاتر رود باعث میشود که روی یادگیری و پیشرفت تحصیلی آنها تاثیر گذارد و باعث به وجودآمدن پیآمدهای ناگوار و گاهی غیرقابل جبران میگردد.
این پیامدها ممکن است به اشکال گوناگون مانند : خلق و خوی نامناسب – بدبینی- زودرنجی- نارضایتی- احساس گناه- نفرت از خود- اتهام به خود- گوشهگیری از اجتماع – بیتصمیمی و مشکلات در تصمیمگیری- اختلال در خواب و خوراک- بی اشتهایی و اشتغالات ذهنی بروز کند.
این موارد که ذکر گردید میتواند موانعی در سر راه پیشرفت نوجوان باشد. لذا شناخت انواع اضطرابها و نگرانیها ، انسان را بدنبال راههای مقابله با آن راهنمایی خواهد کرد.
در این تحقیق به دنبال آن هستیم که عواملی را که باعث بروز اضطراب در دختران دانشآموز دوره راهنمایی میشود را بیابیم و از آنجا که دانشآموزان تیزهوش و با استعداد از بسیاری جنبههای ذهنی و فکری با همسالان عادی خودشان تمایزاتی دارند در این زمینه یعنی اضطراب تفاوت آن را در این دو گروه از دانشآموزان مورد بررسی قرار دهیم.
اهداف تحقیق
اضطراب اثرات نامطلوب زیادی بر پیشرفت تحصیلی ، سلامت روانی و کارکرد دانشآموزان دارد ، دانشآموز در حالت اضطراب اعتماد به نفس و آرامش خود را از دست میدهد. دانشآموزان بیخیال و خونسرد میتوانند مقدار زیادی فشار عصبی را قبل از این که به حد اضطراب بر سند تحمل میکنند. اما برخی که احتمالاً حساستر بوده و دارای قوه تخیل قویتر هستند ، بیشتر از خود واکنش نشان میدهند ، سریعتر مضطرب و پریشان شده و میزان اضطراب آنها نیز بیشتر خواهد شد.
یکی از اهمیتهای این تحقیق در مورد اثری است که ” اضطراب” میتواند بر روی یادگیری و نهایتاً ” پیشرفت تحصیلی” داشته باشد. از طرف دیگر اولیاء و مربیان میخواهند بدانند که چه عواملی کنجکاوی دانشآموزان را برای ” یادگیری” برمیانگیزند ، و چه مسائلی بر سر راه پیشرفت آنها ” مانع” ایجاد میکند زیرا آنها نه تنها برای علاقه انگیزش و آرامش روانی در مدرسه ارزش قائلند بلکه اثرات مثبتی که این عوامل در دراز مدت بر عزت نفس دانشآموزان میگذارد نیز واقف هستند (اسکینر وبلمونت 1993) با توجه به اینکه کودکان ” تیزهوش” به عنوان منابع انسانی هر کشوری محسوب میشوند و میدانیم که منابع انسانی میهن ما به هیچ وجه محدودتر از منابع غنی طبیعی آن نیست و در عین حال به دلیل محدودیت این نعمتها باید به خوبی از آنها طبق برنامهریزیهای علمی بهرهگیری شود ، باید نهایت مراقبت به عمل آید تا استعدادها شکوفا و خلاقیت این نوجوانان به ثمر رسد و یافتههای حاصل از این پژوهش بتواند گامی در جهت رشد و پرورش این سرمایه ارزشمند حیاتی باشد.
فرضيه هاي تحقيق
بندرت اتفاق میافتد که در خلال دوره نوجوانی ، بحرانهای اضطراب مشاهده نگردد. گاهی این اضطراب به طور ناگهانی و زمانی به صورت تدریجی ظاهر میشود ، گاهی هفتهها طول میکشد و زمانی بالعکس فقط در خلال چند ساعت پایان میپذیرد.
اما صرف نظر از چگونگی بروز ، شدت و مدت آن ، اضطراب یک احساس بنیادی است که کمتر نوجوانی با آن بیگانه است.(دادستان. 1370)
اضطراب به میزان کم غالباً اثرات سازندهای دارد و به عنوان محرکی برای خلاقیت حل مسائل و فعالیت موثر میباشد. اضطراب در نوجوانی علل مختلفی دارد ، گاهی ناشی از رفتار غلط والدین و در اثر شکستهای مکرری است که برای فرد پیشآمده و یا در اثرسرزنش وتحقير و يا در اثر برداشت غلط و تعبیر و تفسیر های نادرستی میباشد که نوجوان از خود دارد در تحقیقی که تحت عنوان شناسایی و تنوع و فراوانی ناهنجاریهای دانشآموزان کشور در سال 71- 70 توسط سازمان مشاوره و تحقیق وزارت آموزش و پرورش با نظارت خانم شکوه نوابی نژاد انجام شده از میان انواع اختلافات رفتاری در میان دانشآموزان استان اصفهان ، یک نوع اختلال ، اضطراب ، است.
ما در این تحقیق برآنیم تا فرضیههای زیر را ثابت کنیم .
فر ضیه ها :
1-1 بین دانش آموزان دختر تیزهوش و عادی از نظر اضطراب در مقطع راهنمایی تفاوت معناداری وجود دارد.
2-1 بین دانش آموزان دختر تیزهوش و عادی از نظر اضطراب در پایههای مختلف تفاوت معناداری وجود دارد.
2- توقع بیش از حد والدین در میزان اضطراب در دانشآموزان تیزهوش و عادی موثر است.
روابط اعضای خانواده با یکدیگر در میزان اضطراب در دانشآموزان عادی موثر است.
مشکلات اجتماعی و خانوادگی در میزان اضطراب در دانشآموزان عادی و تیزهوش موثر است.
دانشآموزان مدرسه تیزهوشان از دانشآموزان مدارس عادی اضطراب بیشتری دارند.
شیوه تدریس معلم در میزان اضطراب دانشآموزان تیزهوش و عادی تاثیر دارد.
میزان سواد والدین در اضطراب دانشآموزان دختر تیزهوش و عادی تاثیر دارد.
تعاریف واژهها و اصطلاحات پژوهش :
تعریف عملیاتی :
دانش آموز تیزهوش : به فردی اطلاق میشود که طبق ضوابط و معیارهای سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان پذیرفته شده است و در یکی از مدارس تیزهوشان مشغول به تحصیل میباشد از جمله شرایط گزینش داشتن معدل بالا و قبول شدن در آزمونهای سازمان میباشد (بابایی- رحم ا…)
دانش آموزان عادی : به دانش آموزی اطلاق میشود که در مدارس عادی آموزش و پرورش مشغول به تحصیل میباشد. البته با این تذکر که در میان اینها دانشآموزانی هستند که دارای بهره هوشی بالا میباشند اما در آزمون مدرسه تیزهوشان پذیرفته نشدند.
تعریف اضطراب بر اساس DSM- IV (بیم- تنش ، یا ناراحتی ، براثر انتظار خطر از سوی منبعی که عمدتاً ناشناخته یا نامعلوم است .) ما اضطراب را براساس تست استانداراد کتل میسنجیم.
تعاریف نظری
اضطراب : در اثر احساس یک خطر دائمی و نامشخص به وجود میآید و فرد مضطرب طعمه اضطراب خود است و ذهن او صحنههایی را تولید میکند که عینیت ندارد (دکتر گنجی)
دانش آموز تیزهوش : (مارلند 1972) تیزهوشی را چنین تعریف کرده است.
کودکان تیزهوش و با استعداد ، کسانی هستند که برطبق تشخیص افراد دارای صلاحیت به دلیل استعدادها و تواناییهایی برجسته خود قادر به عملکردهایی در سطح عالی هستند. این کودکان به خدمات و برنامههای آموزش و پرورش خاصی نیازمندند که بتوانند بهتر و بیشتر از برنامههای عادی ، توانمندیهایی بالقوه آنان را بشناسند او عقیده دارد که کودکان تیزهوش در یک یا چند زمینه از6 زمینه زیردارای توانائیهای فوقالعاده میباشند.
1- توانایی در هوش کلی 2- استعداد درسی ویژه 3- توانایی فکری آفریننده 4- توانایی رهبری 5- استعداد هنرهای تجسمی و نمایشی 6- توانایی حرکتی فوقالعاده
کودک تیزهوش یا سرآمد : فردی است که در یکی از رشتههای با ارزش از خود توانایی و برجستگی قابل ملاحظهای نشان میدهد (افروز- غلامعلی 1362)
تعریف اضطراب : به منزله بخشی از زندگی هر انسان در همه افراد در حدی اعتدال آمیز وجود دارد و در این حد به عنوان پاسخی سازش یافته تلقی میشود به گونهای که میتوان گفت ” اگر اضطراب نبود همه ما پشت میزهایمان به خواب میرفتیم” (استیفن 1982)
تعریف یادگیری رواشناس آمریکایی هیلگارد : تعریف جامع یادگیری را اینگونه بیان میکند .
” تغییرات نسبتاً پایدار در رفتار که براثر تجربه در تواناییهای بالقوه فرد بوجود میآید”
موقعیت خانواده : (طبقه و پایگاه اجتماعی خانواده، سطح فرهنگی و اخلاقی ، وضعیت اقتصادی و اجتماعی شغل و مجموعه دیدگاهها و عقاید ، طبقه هر فرد را در جامعه مشخص مینماید که معمولاً پایگاه اجتماعی خانواده در سه طبقه ثروتمند (دارا) – متوسط (کم درآمد) طبقه سوم (محروم) در میزان اضطراب افراد موثر است.
انواع فرضیهها و متغیرهای تحقیق
موضوع : بررسی تاثیر اضطراب بریادگیری دانش آموزان دختر مدرسه تیزهوشان و مدارس عادی در دوره راهنمایی
اضطراب : متغیر مستقل- کیفی- چندارزشی (اضطراب شدید- کم – موقتی- ثابت) خصیصهای اطلاعاتی ، سازهای (در ابعاد مختلف وجود دارد.)
یادگیری دانش آموزان دختر : متغیر وابسته- کیفی- دو ارزشی (ذاتی) فعال- اطلاعاتی ، آشکار
مدرسه تیزهوشان و مدراس عادی : متغیر وابسته دوم- کیفی- دو ارزشی (قراردادی) خصیصهای- آشکار- ساده-
فرضیه سواد والدین : مستقل- دو ارزشی- قراردادی- کیفی- رتبهای (سن والدین)متغیر مزاحم تعدیل کننده
فرضیه شیوه تدریس معلم : مستقل- کیفی- رتبهای- فعال- مزاحم تعدیل کننده- پیچیده
فرضیه مشکلات اجتماعی و خانوادگی : مستقل- چند ارزشی – کیفی ، مزاحم تعدیل کننده – رتبهای- پیچیده

فصل دوم
ادبيات و پيشينه تحقيق
مقدمه :
اضطراب و ترس از بزرگترین دشمنانی هستند که بشر مجبور است با آن روبرو شود.
اضطراب درباره آسیب پذیری خودمان و ترس برای بقای خود. ما در دنیای بیرون خودمان ، از جنگ ، ومصائب دیگر درهراسیم. ولی در ضمن از درون به وسیله نیروی شوم قدرتمندی درباره آینده نزدیک خود نیز هراسانیم. با توجه به اطمینان درباره چیزی که برای ما ممکن است اتفاق بیفتد ، ما مضطرب میشویم و احساس عدم امنیت میکنیم. در زندگی ما لحظاتی وجود دارد که باعث نگرانی میشود. همه ما مجبوریم با موقعیتهای دشوار و ناراحت کننده در زندگی روزمره خود روبرو شویم ،
اضطراب وضعیت تحریک شده هیجانی است که احساس نگرانی را هم دربردارد. زمانی که نگرانیهای فرد شدت یابد ، فرد دچار اضطراب میگردد. فرد مضطرب در مورد خود و هر چیز دیگر دچار تنش ، دلشوره و نگرانی است و پیوسته نیازمند است که به او اطمینان خاطر بدهند (دکتر منینج) در کتاب شناخت خود در مورد اضطراب مینویسد که نگرانی معمول ترین علامت بیماری یا اختلالات روانی است.
منظور از نگرانی در اینجا عدم تمرکز است که بر یادگیری تاثیر دارد.
اصولاً اضطراب یک حالت تاثیرگذار است ، از آنجا که یادگیری روندی اساساً ادراکی دارد ، اضطراب میتواند بریادگیری فقط به طور غیرمستقیم و به وسیله اثر بر روندهای یادگیری ادراکی در حالتهای مختلف اثر بگذارد. اضطراب میتواند به طرق گوناگون فرد را احاطه کند که یکی از مهمترین عوامل در مورد ارتباط بین اضطراب و روشهای ارائه مطالب با آموزش برنامهای بوده است. به طوری که آزمایش کننده در موقعیت تدریس برنامهای نسبت به روشهای سنتیتر ارائه یافتهها ، نظارت بیشتری بر فعالیتهای ویژه دانش آموزان دارد و معمولاً امکان دارد که برآورد بهتری از آنچه را که یاد گرفته است بدست آورد تا در کلاس معمولی که ممکن است به معلم گوش دهد و یا در حال خیال پردازی باشد.
( برای تعریف اضطراب در ابتدا باید ترس از اضطراب متمایز شود. ترس و اضطراب اغلب به جای یکدیگر به کار برده میشوند. شاید از این رو که علایم بدنی این دو بسیار شبیه یکدیگر است.
ترس با اضطراب از این جهت تفاوت دارد که ترس اختصاصی است و منبع مشخص و عینی دارد. فرد میداند از چیزی میترسد و این ترس ممکن است با فعالیت منطقی بازداشته شود.
عامل و منبع ترس ممکن است چیزی باشد که ریشه در زمان حال دارد و یا چیزی باشد که قابل پیش بینی در آینده است. در مقابل منبع اضطراب مشخص و عینی نبوده و میتواند غیر منطقی باشد.)
پیشینه نظری
اضطراب يكي از شايع ترين پديده هاي مرضي است كه آدمي در تمامي اعصار در طيف گسترده اي به شكل مبهم و پيچيده با آن دست به گريبان بوده است. (صادقي 1373)
فرويد : هسته مركزي حالات نورروتيك را اضطراب مي داند. در مكتب فرويد اضطراب يك ترس دروني شده است ترس از اينكه مبادا تجارب دردآور گذشته يادآوري شوند. تجاربي كه با تنبيه و ممانعت از ارضاي كششهاي غريزي همراه بوده اند.
آدلر: اضطراب يك خصوصيت فوق العاده گسترده و همه گير است و از همان روزهاي اول كودكي تا سن پيري با كودك همراه است. اضطراب زندگي فرد را تا حد زيادي تلخ مي كند و او را از تمام تماسهاي انساني باز مي دارد و اميد او را به ايجاد يك زندگي آرام نابود مي كند.
هورناي : مفهوم اضطراب را با نيازهاي نابهنجار كه محصول تجارب گذشته فرد است پيوند داد.
يونگ : اضطراب را در مقوله عوامل نا خودآگاه شخص و جمعي قرار داد.
پرز : اضطراب فاصله و شكاف ميان حال و آينده است. انسان بدان دليل مضطرب مي شود كه وضعيت موجود را رها مي كند و درباره آينده و نقشهاي اجتماعي كه ايفاء خواهد نمود به تفكر مي پردازد .
گلاسر: رفتار غير مسئولانه باعث بروز اضطراب و ناراحتي رواني مي شود.
چهار مكتب عمده تفكر روانكاوي، رفتاري، وجودي و بيولوژيكي فرضيه هاي مهمي در مورد علل اضطراب بيان كرده اند كه هر يك از آنها از نظر مفهومي و علمي در درمان بيماران مبتلا به اختلالات اضطرابي مزايايي دارند.
انواع اضطراب
به نظر ميلرو دلارد‎ هفت نوع اضطراب گريبانگير انسان مي شود كه ضعيف ترين آنها مرضي و شديد ترين آنها هيستري مي باشد .
ترس مرضي 2- وسواس 3- اضطراب عمومي 4- بيماري خيالي 5- اضطراب غير عادي 6- انفكاك 7- هيستري
اضطراب در يك تقسيم بندي ديگر دو نوع است : الف) اضطراب طبيعي ب) اضطراب بيمار گونه . در ارزيابي يك بيمار، پزشك بايد بين سطوح طبيعي و بيمارگونه اضطراب تفكيك قائل شود. بيماران مبتلا به اضطراب طبيعي را مي توان با اطمينان دادن و در صورت نياز با روان درماني كوتاه مدت درمان نمود. از نظر علمي اضطراب بيمارگونه با اين واقعيت تفكيك مي شود كه خود بيمار، خانواده و دوستان او و پزشك قبول مي كنند كه اضطراب بيمارگونه اي در كار است. بيماران مبتلا به اضطراب بيمارگونه مستلزم ارزيابي كامل عصبي- رواني و درمان انفرادي خاص هستند.
اضطراب و يادگيري
كيت راسل مدير مركز بهداشت رواني ايالت ماساچوست در يك بررسي با همياري معلم مدارس ابتدايي نتيجه گيري كرده است ، دلواپسي و پريشاني كودكان ، آنان را از يادگيري در مدرسه باز مي دارد. به نوشته روزنامه واشنگتن پست 120 معلم مدارس ابتدايي در يكي از شهرهاي ماسا چوست تحت راهنمايي كيت راسل از دانش آموزان خود خواستند، مشكلات احساسي خود را بر روي كاغذ بياورند، بررسي نوشته هاي دانش آموزان نشان مي دهد آنان همان دلواپسي ها را دارند كه بزرگسالان فعلي در زمان كودكي خود داشته اند، مثلا اغلب بچه ها نگرانند كه براي پدر و مادرشان اتفاق بدي در خانه رخ دهد. بر اساس اين نوشته ها، كودكاني كه پدرشان خشن است غالباً بيم دارند در زماني كه آنان در مدرسه هستند به مادرشان صدمه بزنند، اين تصور باعث مي شود كه آنان با تظاهر به بيماري از رفتن به مدرسه خودداري كنند . بيماري مادر، مرگ يكي از اعضاي خانواده و محبت بيشتر به كودك ديگر، نيز باعث مي شود كه بچه ها به وحشت از دست دادن مادر و بي پناهي گرفتار شوند.
اين بررسي نشان داده است كودكان شديداً تحت تأثير والدين خويش هستند و در برابر عصبانيت و غمگيني و مشكلات روحي آنان نه تنها احساس مسئوليت مي كنند بلكه غالباً مي كوشند در خانه تعادل و آرامش روحي را به آنان باز گردانند.
از نوشته كودكان استنباط مي شود كه روابط دوستانه و حفظ دوستان براي آنان اهميت زيادي دارد. در عين حال كودكاني كه خود يا مادرشان از دست پدرشان كتك مي خورند، مايلند پدر هيچوقت به خانه برنگردد و يا بميرد.
اين تحقيق نتيجه گيري كرده است كه همه اين پريشاني ها و اضطراب ها مانع مي شود كه كودك به درس و تكليف خود برسد.
” اضطراب ” یک حالت منتشر ، بسیار ناخوشایند و اغلب مبهم دلواپسی است که بایک یا چند احساس جسمی همراه میگردد. این احساسات عبارتند از : احساس خالی شدن سر دل ، تنگی قفسه سینه ، تپش قلب ، تعریق سر درد ، میل جبری برای دفع ادرار ، بیقراری و میل برای حرکت ، (کاپلان و سادوک ، ترجمه پورافکاری 1369)
” هیلگارد” اضطراب را این گونه تعریف میکند : حالت نگرانی و دلشوره با ترس پیوند دارد معمولاً نامشخص و غیر اختصاصی از موضوع ترس ( مانند یک حیوان وحشی) است.
سازمان بهداشت جهانی (WHO) اضطراب را چنین تعریف میکند ” مجموعهای از تظاهرات عضوی و روانی که نتوان به خطر مشخصی نسبت داد و علائم آن به صورت حمله یا حالت مداومی ادامه یابد.
(صادقی 1373)
اضطراب حالتی مبهم و نامعلوم است و یک احساس تعمیم یافته از رنج و ناراحتی میباشد که با ترس و هراس همراه است و فرد اغلب قادر به توضیح و تفسیر آن نیست. (جمال فر- 1373)
خصوصیات شخصیتي تیزهوشان :
دانش آموزان تیزهوش و با استعداد کودکان و نوجوانانی هستند که تمام آنها از لحاظ یک خصوصیت مشترکند و آن هوش و استعداد فوقالعاده آنان است. (نادری و سیف نراقی 1361) در پایان نامه کارشناسی ارشد.
در این پایاننامه گروههای مختلف از نظر بهره هوشی را به9 دسته تقسیم کرده بود.
نوابغ (بهره هوشی140 به بالا)
شعرا- نویسندگان ، مخترعان و دانشمندان و به نام معروف جهان جز این دسته هستند.
افراد تیزهوش (بهره هوشی 140- 120)
این افراد در دوره تحصیل جلوتر از همسالان خود میباشند و قدرت تحمل این افراد در برابر مسائل زندگی بیشتر از افراد معمولی است.
افراد باهوش (بهره هوشی 120- 110)
افراد این گروه قدرت فراگیری امور تخصصی و تحصیلات عالیه را دارند و کارهای فنی را به آسانی فرامیگیرند.
افراد بهنجار باهوش متوسط (بهره هوشی 110- 90)
این گروه 50% جمعیت را تشکیل میدهند که میتوانند دوره متوسط را به پایان رسانند و اغلب تحصیلات عالیه را نیز شروع میکنند ولی با اشکال میتوانند دوره دانشگاه را به پایان برسانند.
افراد باهوش کمتر از متوسط (90- 80)
این افراد قادرند تا حدودی خود را با محیط زندگی سازگار نمایند. در تحصیلات دبیرستان غالباً با مشکل روبرو هستند.
افراد کم هوش (80- 70 بهره هوشی) میان گروه ناقصالعقل و گروه عادی هستند.
افراد کودن (70- 50) رشد عقلانی این دسته معمولاً بین 8 تا 11 سالگی متوقف میشوند.
افراد کالیو با بهره هوشی( 50- 25) آموزش پذیرند ولی نوشتن را فرا نمیگیرند ، گاهی بسیار مهربان و گاهی عصبانی میشوند توانایی ذهنی آنها در هر سنی که باشند در حد افراد 6 تا 7 ساله باقی میماند.
افراد کانا- ابله (25- 0) قدرت یادگیری ضعیفی دارند.
البته دو گروهی که در تحقیق ما مورد آزمایش قرار میگیرندجزو 5 دسته اول هستند که دانش آموزان تیز هوش بیشتر از گروه 1 و 2 و 3 و دانش آموزان عادی از دو دسته 4 و 5 میباشند. و شاید در مدارس عادی به صورت محدود افرادی بهره هوشی بالاتر هم باشند.
زيانهاي اضطراب
زيانهاي زيستي جسماني 2- عوارض عاطفي 3- اثرات رواني 4- زيانهاي تحصيلي 5-زيانهاي اجتماعي 6- زيانها براي زندگي افراد.
به دو مورد كه در ارتباط با تحقيق است مي پردازيم:
الف) زيانهاي اجتماعي
گاهي اضطراب زمينه ساز انحراف در افراد است، ناسازگاريهاي كودكان و رفتار ناخوشايند آنان در مواردي ناشي از اضطراب است اين امر گاهي افراد را عصباني و نا آرام مي سازد مكانيسم دفاعي او را بر مي انگيزد كه برخوردش همراه با حمله و موضع گيريهاي نادرست باشد.
ب) زيانها براي زندگي افراد
اضطراب زندگي را براي افراد چون جهنم مي سازد كه در آن آرام و قرار نيست نيروهايي كه بايد صرف زندگي و اصلاح گردد، صرف تسكين و تخفيف اضطراب مي شود اينان در شرايطي بسيار سخت و ناگوار بسر خواهند برد ودامنه اختلال به جسم كشانده شده و او را در عذاب قرار خواهد داد. (شافعي 1374- 16)
البته قبلاً به زيانهاي زيستي- جسماني اضطراب اشاره شده است .
روشهاي درمان اضطراب
نقش معلم در كاهش اضطراب دانش آموزان
به نظر بسياري از روان شناسان يكي از بهترين شرايط يادگيري مي تواند ساعت امتحان باشد، معلم متعهد از هر موقعيتي براي ياد دادن و افزايش معلومات دانش آموزان خود و ايجاد تغييرات رفتاري پايدار در آنها بهره مي گيرد. معلم مجرب و دلسوز هرگز جلسه امتحان را به يك صحنه دادگاه و يا حسابرسي تبديل نمي كند. معلم مهربان با چهره اي گشاده سعي مي كند كه در محيط كلاس و در جلسات امتحان با چهره اي متبسم و خندان و با بيان جملاتي گيرا و خوشايند دانش آموزان را از حالت هيجان زدگي و تنش رواني بيرون آورد.
معلم با چند جمله كوتاه همراه با شوخ طبعي مي تواند آرامش رواني، را به همه دانش آموزان ارزاني دارد.
معلم توانا و دلسوز مي داند كه هر گونه تهديد، تحقير و تنبيه اضطراب بچه ها را بيشتر مي كند و در عوض چهره گشاده، صداي آرام و جملات دلنشين و اطمينان بخش او مي تواند اضطراب آنها را كاهش داده، اعتماد به نفسشان را تقويت كند. (غلامعلي افروز 1373)
استفاده از مذهب در كاهش اضطراب
اين روش شايد درباره كودكان چندان صادق نباشد ولي درباره افراد نوجوان و بزرگسال راه و روش مهم و چاره ساز باشد، روانكاوان بزرگي چون «يونگ» آن را مورد توجه قرار داده اند.
توصيه روانكاوان است كه براي درمان اضطراب به خدا ايمان پيدا كنيم و حتي گفته اند آنهايي كه به اختلالات رواني دچار بوده اند و نتوانسته اند جنبه هاي ايماني و عقيدتي خود را باز يابند درمان نشده اند.
در اسلام نيز به اين امر بسيار توصيه شده است و آيه شريفه قرآن كه مي فرمايد:
«ألا بِذكرِ اللهِ تَطمَئِن الْقلوبْ» اشاره اي به همين امر است.
تقويت معنويت در افراد زمينه را براي ازميان بردن اضطراب از جهاتي متعدد فراهم مي آورد و هم استفاده از روش توبه در اسلام خود مي تواند از ميان بردارنده اضطراب و لااقل كاهش دهنده آن باشد.
به عقيده روانكاوان اين مهمترين داروي درد اضطراب است. ( اسماعيل زاده 1374)
پيشينه عملياتي
آقاي اكبري در مورد اضطراب در موقعيت امتحان در سال 1382 به بررسي علل خانوادگي در اين موضوع پرداخته است و اين عوامل را به سه دسته طبقه بندي نموده است :
عوامل فردي و شخصيتي كه شامل: اضطراب عمومي- عزت نفس- هوشي- ارزيابي شناختي- عدم آمادگي- توجه و تمركز- روش هاي نادرست مطالعه- انتظارات دانش آموز مي شود .
عوامل جامعه اي و مدرسه اي كه شامل: رقابت- نظام آموزشي حاكم بر مدارس- نوع درس- موقعيت امتحان مي شود .
از مجموعه اين عوامل به سه مورد كه در ارتباط با تحقيق ما مي باشد مي پردازيم :
اضطراب عمومي است كه معمولاً قبل از موقعيت امتحان در شخص به وجود مي آيد و بيابانگرد در سال 1379 نقل مي كند : مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه افرادي كه دچار اضطراب امتحان مي شوند معلول اضطرابي كلي و عمومي است كه بر وجود آنها حاكم مي باشد.
عزت نفس: عزت نفس و اعتماد به خود، ارزش و اعتبار زيادي در يادگيري فرد دارد كساني كه از عزت نفس بالايي برخوردارند برخورد شايسته اي در روبرو شدن با مشكلات دارند و كمتر تحت تأثير تغييرات محيطي قرار خواهند گرفت زيرا به توانايي هاي خود اطمينان دارند. برعكس افرادي كه از عزت نفس پاييني بر خوردارند به علت عدم و اطمينان به تواناييهاي خود در موقعيت هاي اجتماعي و ارزش يابي، عملكرد ضعيفي از خود نشان مي دهند .
هوش : يكي از تواناييهاي ذهني و شناختي انسان هوش است كه نقش عمده اي در كليه ي رفتارها، فعاليت ها، انديشه ها و عواطف و هيجانات انسان ايفا مي كند. مطالعات نشان مي دهد كه بين هوش و اضطراب رابطه اي معنادار وجود دارد كودكاني كه داراي بهره هوشي متوسط هستند در مقايسه با كودكاني كه داراي بهره هوشي بالا و پايين هستند از اضطراب ناتوان كننده اي رنج مي برند. ( اكبري 1382)
در تحقيقي ديگر خانم طاهره كاظمي در سال 1378 در زاهدان به موضوع تأثير اضطراب بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان تيز هوش و عادي پرداخته است كه مطالعات در اين تحقيق نشان داده است كه ميزان اضطراب در دانش آموزان تيز هوش تحت تأثير عوامل مختلفي از جمله نقش معلم و روش تدريس او- تحصيلات والدين و محيط مدرسه و موقعيت خانوادگي دانش آموزان قرار دارد.
همچنين آقاي ساراسون، ايروين ( مترجم دكتر بهمن نجاريان و همكارانش در 1377)
به منظور تعيين وسعت جنبه هاي متعدد اضطراب بررسيهايي را روي جمعيت عمومي انجام دادند كه اين بررسيها نشان مي دهند بيش از 1 بزرگسالان دچار ناراحتيهاي عصبي، خصوصاً اضطراب اند. اضطراب در مردها و طبقه اقتصادي مرفه و جوانان كمتر است و در زنان و افراد كم درآمد و سالمندان بيشتر است.
خانم ثريا عليزاده نيز در 1382 به بررسي اضطراب امتحان پرداخته است.

تحقيقات داخل كشور:
( عباس ابوالقاسمي 74-75 ) در پژوهشي « ساخت و اعتبار يابي مقياسي براي سنجش اضطراب امتحان و بررسي رابطه اضطراب امتحان با اضطراب عمومي، عزت نفس، پايگاه اجتماعي اقتصادي، انتظارات معلم و عملكرد تحصيلي» انجام داده است.
بر اساس يافته هاي اين پژوهش اضطراب امتحان با اضطراب عمومي و انتظارات معلم همبستگي مثبت معني دار و با عزت نفس و پايگاه اجتماعي- اقتصادي همبستگي منفي معني دار نشان مي دهد. بين عملكرد تحصيلي و اضطراب امتحان همبستگي معني داري ملاحظه نشده و ضرايب همبستگي چند گانه بين متغيرهاي مورد مطالعه و اضطراب امتحان نشان مي دهد كه تنها اضطراب عمومي تغيير معني داري به وجود مي آورد.
وي به اين نتايج رسيد كه بر اساس تحليل عوامل ، دو عامل در آزمون اضطراب امتحان استخراج گرديد.
عامل اول اضطراب مربوط به موقعيت امتحان و عامل دوم اضطراب مربوط به نتيجه امتحان را مي سنجد. بر اساس يافته هاي اين پژوهش ، اضطراب امتحان با اضطراب عمومي (59% = r ) و انتظارات معلم (16%= r ) همبستگي مثبت معني دار با عزت نفس (25%= r ) و پايگاه اجتماعي- اقتصادي (13%= r ) همبستگي منفي نشان مي دهد. بين عملكرد تحصيلي ( معدل كل) و اضطراب امتحان همبستگي معني دار ملاحظه نشد. همچنين رگرسيون چند متغيري نشان داد كه بهترين پيش بيني براي اضطراب امتحان، اضطراب عمومي است.
( زهرا كياني نژاد 1376) در پژوهشي ديگر تحت عنوان مقايسه «اضطراب مدرسه» در دانش آموزان «تيز هوش» و «عادي» سال اول راهمايي شهر بيرجند انجام داده است. پژوهشگر تلاش كرده است رابطه تحصيلات والدين، نوع شغل آنها را با اضطراب مدرسه در دو گروه دانش آموزان «عادي» و «تيز هوش» مورد بررسي قرار دهد.
نتيجه تحليل داده ها نشانگر آن است كه اضطراب مدرسه در دانش آموزان تيز هوش و عادي تفاوت معناداري وجود ندارد و نيز اضطراب مدرسه در بين دانش آموزان دختر و پسر عادي يكسان نيست و عدم تفاوت گروهها را نمي توان رد نمود و همين مسأله در مورد دانش آموزان تيز هوش دختر و پسر نيز صادق است.
بنابراين جنسيت در دو گروه عادي و تيز هوش بر ميزان اضطراب مدرسه مؤثر بوده است. در زمينه تحصيلات پدر و مادر و تأثير آن بر اضطراب مدرسه رابطه معناداري وجود داشته كه نمي توان اين رابطه را به سادگي ناديده گرفت و همين رابطه در ارتباط شغل پدر و مادر و اضطراب مدرسه در بين دانش آموزان تيز هوش و عادي وجود داشته است.
تحقيقات انجام شده در خارج از كشور:
«پينتر» و «ليو» (1940) مطاله اي را پيرامون احساسات مربوط به مدرسه روي صدها دانش آموز پايه پنجم و ششم شهريور نيويورك انجام دادند. آنچه كودكان بيشر بعنوان عامل نگراني خود ذكر كردند شكست و رد شدن در امتحان بود. در ميان پسرها 29% خودشان را بعنوان افرادي توصيف كردند كه اغلب اوقات نگران چنين موضوعي هستند اين نسبت در دخترها 37% بود.
«اتكينسون» (1954) اضطراب را در دختران بيش از پسران گزارش نمود او اين وضعيت را به ترس دختران از موفقيت نسبت داد و «فيلپس» (1978) نيز همين نتيجه را گزارش كرد. وي به اين نكته اشاره كرد كه بسياري از پسرات نيز از موفقيت ترس دارند چرا كه ممكن است مردم آنها را زن صفت و ترسو تصور كنند.
«پترسن» (1977) اثرات تعاملي اضطراب دانش آموزان جهت يادگيري و پيشرفت رفتار معلم بر نگرش دانش آموزان را بررسي نمود و به اين نتيجه رسيد كه دانش آموزان مضطرب زماني در فرآيند يادگيري بهتر عمل مي كنند كه روش تدريس به تعامل زياد دانش آموز نياز ندارد و در حقيقت بيشتر معلم محور است.
«گاپتا» (1993) اثر معلمان بر بهداشت رواني دانش آموزان را مورد بررسي قرار داد. معلمان به دو گروه تقسيم شدند، يك گروه به صورت مستقيم و گروه ديگر با روشهاي غير مستقيم با دانش آموزان رفتار مي كردند. دانش آموزان دختر و پسر (10-12) ساله از مدارس راهنمايي شهري و روستايي بودند. بهداشت رواني دانش آموزان نيز با يك پرسشنامه ارزيابي شد . معلمان مدارس مناطق شهري از روشهاي غير مستقيم در تدريس استفاده كردند، بر عكس معلمان روستايي علايمي از نا امني ، عدم ثبات هيجاني و ناسازگاري و بهداشت رواني پايين را از خود نشان دادند.
در ادبيات مربوط به اضطراب امتحان، تفاوتهاي معناداري بين دختران و پسران گزارش شده است. چنين به نظر مي رسد كه دختران بيشتر از پسران اضطراب امتحان را تجربه مي نمايند.
«برودي و ميلز» (1997) مشكلات يادگيري دانش آموزان تيز هوش: بسياري از مردم مشكلاتي دارند و كودكان تيز هوش نيز ممكن است مشكلاتي داشته باشند.
از جمله مشكلات يادگيري، اين كودكان با توجه به نيازهاي خاص خود كه از توانايي هاي بالاي آنها سرچشمه مي گيرد، داراي مشكلات خاصي مي باشند.
اين تحقيق راههايي را پيشنهاد مي كند براي تعريف، شناخت و تعليم و تربيت اين گروه، پيشنهادات اين تحقيق شامل اين مسئله است كه بتوان به دانش آموزان تيز هوش در مشكلات يادگيري و عوامل بوجود آورنده آن كمك رساني نمود.
مدل تحليلي قبل از مطالعه
بهره هوشي
سواد والدين
رقابت
اضطراب ( متغير مستقل )

موقعيت خانوادگي
يادگيري ( متغير وابسته )

شغل والدين روش تدريس معلم
موقعيت مدرسه ( محيط آموزشي) : عادي يا تيزهوش

فصل سوم :
روش تحقيق
روش هاي تحقيق
اين تحقيق بر اساس هدف يك تحقيق بنيادي است.
برحسب سطح مطالعه توصيفي است.
از حيث متغيرها كيفي است.
از حيث زمان: حال نگر است.
از حيث اندازه جامعه آماري و موضوع تحقيق پهنانگر است.
از حيث منابع مطالعه تحقيق ميداني است.
از حيث روش: علي- همبستگي است.
تعداد متغيرها در اين تحقيق زياد است و ما قادر به كنترل همه متغيرهاي مزاحم و مداخله گر در محيط تحقيق نيستيم.
روش پژوهش
روش تحقيق: تحقيق حاضر از نوع همبستگي ومقايسه اي مي باشد.
جامعه آماري: در اين تحقيق دانش آموزان دختر دوره راهنمايي تحصيلي مشهد در دو ناحيه 6و 7 در سال 85 مي باشد.
نمونه آماري: كه در اين پژوهش 150 دانش آموز دختر در پايه هاي اول، دوم و سوم مقطع راهنمايي انتخاب شدند و 75 نفر از مدرسه راهنمايي تحقيقي در ناحيه 6 به عنوان دانش آموز عادي و 75 نفر از مدرسه راهنمايي نمونه آرميتا مصلي نژاد در ناحيه 7 به عنوان دانش آموز تيز هوش در نظر گرفته شده است.
روش نمونه گيري (روش خوشه اي و تصادفي منظم) است.
كه از بين مدارس راهنمايي ناحيه 6 كه حدود 28 مدرسه دخترانه است ، مدرسه تحقيقي با حدود 190 دانش آموز در نظر گرفته شده است . مدرسه عادي 75 نفر و از مدرسه مصلي نژاد (به عنوان نمونه) 75 نفر در نظر گرفته شده است.
روش جمع آوري اطلاعات : براي جمع آوري اطلاعات از تست اضطراب «كتل» استفاده شده است. كه تست اضطراب كتل تحت عنوان (خود تحليل گري) به دانش آموزان داده شده است، به دانش آموزان تأكيد شده كه با صداقت به پرسشنامه پاسخ دهند و از بابت محرمانه ماندن نتايج مطمئن باشند.
براي اجراي پرسشنامه موارد ذيل مورد توجه قرار گرفت.
الف) تهيه پرسشنامه با مشورت روان سنج و آگاهي از صحت و سقم سؤالات و استاندارد بودن آن.
ب)آماده كردن مجريان در مدارس جهت اجراي يكنواخت پرسشنامه، آموزش و چگونگي اجرا و داشتن رابطه دوستانه و ايجاد جوي آرام و مطمئن براي آزمودني ها و دادن توضيحات لازم قبل از اجراي پرسشنامه براي اينكه دانش آموزان اطلاعات كافي جهت پاسخگويي را داشته باشند.
شيوه هاي تجزيه و تحليل اطلاعات: در اين پژوهش كه با استفاده از تست اضطراب كتل صورت گرفته است، ابتدا نمرات افراد طبق دستور العمل استخراج داده هاي آزمون محاسبه و طبقه بندي و جدول آماري لازم تهيه و تنظيم شده است.
ابزارهاي مورد استفاده در پژوهش:
مقياس اضطرابي كتل به صورت يك پرسشنامه كوتاه در 4 ماده فراهم آمده است. آزمودني مي تواند اين تست را در مدت 5 دقيقه پاسخ دهد. اين مقياس اضطراب را مي توان در هر دو جنس و در همه سنين به ويژه از 15-12 سالگي به بعد و در اكثر فرهنگها به كار بست. مقياس حاضر نه تنها مختص يك تشخيص نخستين است، بلكه براي ترسيم نمودار تحول شرايط آزمودني نيز به كار مي رود. چه مي توان آن را پس از يك هفته يا بيشتر مجدداً به كار بست، بدون آنكه دانش آموز بخش مهمي از پاسخهاي گذشته خود را به ياد آورد. با استفاده از اين تست مي توان اضطراب آشكار و اضطراب پنهان را در فرد سنجيد. طريقه نمره گذاري اين تست به اين صورت تعيين شده است كه : 20 سوال نخست مجموع نمرات سوال 1 تا 20 را جدا از سوال 21 تا 40 را جداگانه و در مجموع كل نمرات را محاسبه كرد.
(در اين آزمون نمره اضطراب آزمودني به صورت اضطراب عمومي محاسبه شده است)
تفسير تقريبي نتايج به اين صورت است:
مردان زنان تفسير تقريبي نتايج
10-0 14-0 مستعد براي تحمل وظايفي كه در لحظه هاي بحراني و فشار رواني پيش مي آيد.
14-11 18-15 مستعد براي تحمل وظايفي كه در لحظه هاي بحراني و فشار رواني پيش مي آيد.
19-15 23-19 احتمالا خونسردي و بدون انگيزه، مستعد براي تحمل وظايفي كه در لحظه هاي بحراني پيش مي آيد.
23-20 27-24 طبيعي از نظر اضطراب
27-27 31-28 طبيعي از نظر اضطراب
32-28 36-33 طبيعي از نظر اضطراب
36-33 40-37 طبيعي از نظر اضطراب
40-37 44-41 نوروتيك ها كه اضطراب كمي دارند. طبيعي از نظر اضطراب
45-41 49-45 اضطراب متوسط، نمره ميانگين نوروتيك ها
49-46 53-50 اضطراب شديد، نياز به مشاوره يا روان درماني
80-50 80-54 اضطراب خيلي شديد، اضطراب نوروتيك
محدوديت هاي تحقيق:
از آنجا كه هر پژوهشي داراي يك سري محدوديتها مي باشد، پژوهش حاضر نيز از اين مسأله مبري نيست كه نحوه اجراي تحقيق و يافته هاي آن را تحت تأثير گذاشته است . مهمترين محدوديتها عبارتند از:
الف) محدوديتهاي قابل كنترل:
انتخاب دانش آموزان به عنوان جامعه آماري و همچنين انتخاب مدارس را مي توان جزو محدوديتهاي قابل كنترل ذكر نمود.
براي اجراي اين پژوهش از تست اضطراب كتل استفاده شد كه از آن براي سنجش ميزان اضطراب در گروههاي سني دوره راهنمايي و دبيرستان و همچنين مراكز مشاوره استفاده مي گردد. لازم به ذكر است كه اين آزمون توسط دادستان و همكاران (1368) در ايران هنجار شده است كه گزارش آن در كتاب بيماري هاي رواني ترجمه دادستان و همكاران نيز به چاپ رسيده است.
از آنجا كه اين آزمون فقط برروي دختران دوره راهنمايي انجام شد نمي توان نتايج را به همه دانش آموزان تعميم داد.
به علت كم بودن زمان انجان پژوهش و برخورد با زمان امتحانات دانش آموزان و مجريان برگزار كننده نتوانستيم اطلاعات بيشتري جمع آوري نماييم.
همكاري نكردن دانشكده رواني- تربيتي دانشگاه فردوسي و بسته شدن كتابخانه معلم به خاطر پاره اي تعميرات در زمان انجام اين تحقيق از محدوديت هاي ديگر گروه تحقيق بود.
نبودن منبع لازم در ارتباط با موضوع تحقيق در پژوهشكده اقبال.
ب) محدوديت هاي غير قابل كنترل:
عدم كنترل دقيق متغيرهاي مزاحم يا مداخله گر در روند تحقيق.
عدم اطمينان از پاسخ گويي دقيق و صادقانه نمونه آماري پژوهش به پرسشهاي پرسشنامه مي باشد.
در نتيجه اين محدوديتها ممكن است از يك طرف بر روائي دروني تحقيق تأثير منفي داشته باشد واز طرف ديگر درجه تعميم پذيري نتايج پژوهش را با احتياط رو به رو كند.
برخي از عوامل در محيط طبيعي يا فيزيكي ميزان فشار رواني را بالا مي برند. به نظر مي رسد برخي ويژگيهاي معين محيطي بر سيستم عصبي سمپاتيك اثر برانگيزانندگي دارد وهمين خود موجب فشار رواني مي شود، هر چند افراد انساني ظرفيت زيادي جهت سازگاري با محيط هاي منفي و ناخوشايند دارند. چنين به نظر مي رسد شرايط زيستي خاص، همواره عكس العملهاي نامناسب پديد مي آورند. اين شرايط زيستي مي تواند اينها باشد: ازدحام سرسام آور يا تنهايي گرما و سرما، نور يا سروصداي زياد و محدوديت هايي كه خلوت فرد رادرمحيط كار از ميان مي برد.

فصل چهارم:
يافته هاي پژوهش و نتيجه گيري
\s
كل تيزهوش سوم تيزهوش سوم عادي دوم تيزهوش دوم عادي اول تيزهوش عادي پايه اول كل عادي
نمودار تعداد دانش آموزان نمونه بر حسب پايه تحصيلي در دو گروه تيز هوش و عادي
در اين نمودار تعداد دانش آموزان عادي و تيز هوش به تفكيك پايه مشخص شدند كه به عنوان نمونه مورد ارزيابي قرار گرفتند و كل دانش آموزان عادي 75 نفر و دانش آموزان تيز هوش نيز 75 نفر مي باشند.
توصيف داده ها:
در مورد نمره كل اضطراب كل دانش آموزان در دو مدرسه مورد آزمودني مدرسه راهنمايي مصلي نژاد با ميانگين 3/43 و مدرسه راهنمايي تحقيقي با ميانگين 8/42 مشاهده مي شود كه هر دو مدرسه تفاوت چنداني ندارند.
8/42 عادي X ميانگين
3/43 تيزهوش X ميانگين
متغير وابسته: اضطراب
متغير مستقل A: تيز هوش و عادي
متغير مستقل B : پايه هاي تحصيلي اول ، دوم و سوم راهنمايي
F مشاهده شده در مورد مستقل A برابر است با دانش آموزان تيز هوش (مدرسه مصلي نژاد) با 83/2= F كه با درجه آزادي 3 با احتمال 95 درصد از عدد جدول (18/3) كوچكتر است، لذا بين نمره اضطراب و مقطع از لحاظ آماري تفاوت معنا داري وجود ندارد.
اما در مدرسه راهنمايي تحقيقي (عادي) عدد نتيجه جدول كي دو 90/6 مي باشد كه با درجه آزادي 3 با احتمال 95 درصد (18/3) جدول و 99 در صد جدول (84/5) بزرگتر است پس در دانش آموز عادي از لحاظ آماري در سطح مقطع و پايه ها تفاوت معنا دار وجود دارد.
تحليل داده ها در مورد سوال اول كه آيا بين دانش آموزان دختر تيز هوش و عادي از نظر اضطراب در يادگيري در مقطع راهنمايي تفاوت معناداري وجود دارد؟ براي تحليل اين موضوع دو جدول حد اكثر نمره و حد اقل نمره با شماره (2و 3) مشخص شده است.
جدول 2و3-مقايسه نمره حداقل و حداكثر كسب شده در آزمون اضطراب توسط دانش آموزان تيزهوش در پايه هاي مختلف دوره راهنمايي
حداكثر نمره حداقل نمره گروه
58 16 پايه اول نمونه تيزهوش
58 23 پايه دوم تيزهوش
62 25 پايه سوم تيزهوش
حداكثر نمره حداقل نمره گروه عادي مدرسه راهنمايي تحقيقي
59 22 پايه اول
65 19 دوم
62 32 سوم
در جدول شماره(4) مقدار متغير اضطراب در مدرسه بين گروه هاي تيز هوش و عادي را نشان مي دهد كه محيط مدرسه در يادگيري و اضطراب مؤثر است.
جدول شماره 4
پايه اول پايه دوم پايه سوم جمع
مدرسه راهنمايي نمونه آرميتا مصلي نژاد ناحيه 7 22 25 28 75
مدرسه راهنمايي تحقيقي ناحيه 6 22 25 28 75
جدول شماره 5
پايه تحصيلي
وضعيت اضطراب بر حسب نمره اول دوم سوم جمع مدرسه راهنمايي
تحقيقي عادي
احتمالا خونسرد بدون انگيزه
23-19 درصد 1 1 – 2
طبيعي از نظر اضطراب
44-24 13 16 12 41
اضطراب متوسط
49-45 1 2 5 8
اضطراب شديد
80-50 7 6 11 24
جمع كل 22 25 28 75
28×2= c و 25×2=b و 22×2= d
N N N
28×41=F و 22×41=e و 25×41= d
N N N
28×8=j و 25×8= h و 22×8= G
N N N
28×24=l و 25×24= K و 22×24= j
N N N
)+2(02/12-16)+2(6/13-13)+2(7/0-0)+2(6/0-1)+2(5/0-1) 2(6/2-2)+2(34/2-1)+2(30/15-
6/2 34/2 30/15 02/12 6/13 7/0 6/0 5/0
2( 04/7-7)+2(9/2-5)+ 90/6=96/8-11 + 2(8-6) +
96/8 8 04/7 9/2
3=2-(4-1) + (3-1) درجه آزادي
پايه تحصيلي و مدرسه
وضعيت اضطراب بر حسب نمره اول دوم سوم جمع نمونه مصلي نژاد
تيزهوش
احتمالا خونسرد بدون انگيزه
23-19 درصد 1 1 – 2
طبيعي از نظر اضطراب
44-24 17 11 14 42
اضطراب متوسط
49-45 2 7 7 16
اضطراب شديد
80-50 2 6 7 15
جمع كل 22 25 28 75
)+2(32/12-14)+2(14-11)+2(6/15-17)+2(6/0-1)+2(5/0-1) 2(6/4-2)+2(3/5-7)+2(9/5-
6/4 4/5 9/5 32/12 14 6/15 6/0 5/0
2( 5-6)+2(4/4-7)+ + 2(6/5-2) + 5/0 + +54 /0 +2 /0 +22+64 /0 +12 /0 +26 /0 1/+46 +53 /
6/5 5 4/4
03 /8 = X2 3 /8 = 31 /2+02 /0
28×2= c و 25×2=b و 22×2= d
N N



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید