« تقدير و تشكر »
حمد و سپاس خداوند متعال را كه يكبار ديگر به من فرصت داد تا در صحنه علم و تحقيق گاهي هر چند كوچك به جلو بردارم .
در مورد اين كار تحقيق بايد بگويم كه هــــر چند در دوره ليسانس كارهاي تحقيقي فراواني انجام داده بودم ولي تحقيقي ميداني و آن هم در اين سطح براي اولين بود كه انجام دادم كه مسلماً كمك شاياني براي نوشتن پايان نامه ام خواهد بود .
خوب به دليل ايجاد انگيزه براي انجام اين تحقيق و راهنمايي هاي فراوان استاد محترم جناب آقاي دكتر بقايي لازم مي دانم از ايشان تشكر نمايم و همانطور كه گفتم از آنجا كه براي اولين بار بود كه چنين تحـقيقي را انجام مي دادم خواهشمند است كه اشتباهات و نقاط ضعف و قوت آن را به من بازگو نماييد تا در مورد كارهاي تحقيقي آينده ام از آنها استفاده كنم .
همچنين لازم مي دانم از كارمندان محترم كتابخانه و سايت كامپيوتر دانشكده علوم اداري و اقتصاد دانشگاه فردوسي و كارمندان تالار بورس مشهد به خاطر همكاري فراوانشان در انجام اين تحقيق تشكر نمايم .

احمد شعرباف – بهمن ماه 1381
فهرست مطالب :
عنوانصفحه
تقدير و تشكر1
فهرست مطالب2
فهرست جداول و نمودارها4
مقدمه5
فصل اول : طرح تحقيق6
1-1) تشريح و بيان موضوع6
2-1) اهميت موضوع6
3-1) هدف و علت انتخاب موضوع7
4-1) فرضيات تحقيق7
5-1) روش تحقيق8
6-1) قلمرو تحقيق8
7-1) تعريف واژه ها و اصطلاحات كليدي8
8-1) تحقيقات انجام شده پيرامون موضوع تحقيق9
9-1) مشكلات و موانع تحقيق9
فصل دوم : ادبيات موضوع10
1-2) بورس اوراق بهادار10
1-1-2) تعريف بورس اوراق بهادار10
2-1-2) تاريخچه بورس در جهان10
3-1-2) سابقه ايجاد بورس در ايران11
4-1-2) نحوه خريد و فروش سهام در تالار بورس اوراق بهادار
تهران و مشهد15
2-2) ويژگي هاي روش هاي تأمين مالي15
1-2-2) استقراض16
2-2-2) سهام ممتاز16
3-2-2) سهام عادي16
عنوان صفحه
4-2-2) سود انباشته17
3-2) هزينه سرمايه17
1-3-2) مفهوم هزينه سرمايه17
2-3-2) هزينه بدهي ها18
3-3-2) هزينه سهام ممتاز18
4-3-2) هزينه سهام عادي18
5-3-2) هزينه سرمايه مربوط به سود انباشته19
6-3-2) محاسبه ميانگين موزون هزينه سرمايه20
4-2) خط مشي تقسيم سود20
1-4-2) اهميت خط مشي تقسيم سود20
2-4-2) عوامل مؤثر بر سياست تقسيم سود20
3-4-2) روش هاي تقسيم سود22
فصل سوم : روش هاي تحقيق23
1-3) روش تحقيق23
2-3) قلمرو تحقيق23
3-3) جامعه آماري23
4-3) نمونه آماري23
5-3) آزمون هاي آماري مورد استفاده در تحقيق24
1-5-3) آزمون همبستگي و رگرسيون24
2-5-3) آزمون معني دار بودن r 25
6-3) روش هاي جمع آوري اطلاعات26
فصل چهارم : يافته هاي تحقيق و تجزيه و تحليل آن ها27
فصل پنجم : نتيجه گيري و پيشنهادها30
فهرست منابع35
فهرست جداول و نمودارها :
عنوان صفحه
جدول 1 : جدول ارزش جاري سهام شركت هاي پذيرفته شده در
بورس هاي جهان13
جدول 2 :جدول حجم دلاري سهم معامله شده در بورس هاي جهان
در 3 ماهه اول سال 9514
نمودار 1 : نمودار انواع رابطه متغيرهاي x و y با يكديگر24
جدول 3 : جدول رگرسيون صنعت ماشين آلات31
نمودار 2 : نمودار خط رگرسيون صنعت ماشين آلات32
جدول 4 : جدول رگرسيون صنعت وسايل نقليه موتوري33
نمودار 3 : نمودار خط رگرسيون صنعت وسايل نقليه موتوري34
جدول 5 : جدول پرداخت سود نقدي به سهامداران در
برخي از كشورها30
عنوان : بررسي تأثير در افزايش سود انباشته بر ميزان تغييرات سود قبل از بهره و ماليات سال بعد شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طي سال هاي 1380-1377 .
مقدمه :
تشكيل سرمايه يكي از مهم ترين عوامل ورود كشورهاي در حال توسعه به فرآيند توسعه اقتصادي مي باشد .
سرمايه گذاران ايراني تا كنون بيشتر به سرمايه گذاري بر دارايي هاي فيزيكي رغبت نشان داده اند ،تا سرمايه گذاري در دارايي هاي مالي .يكي از مهم ترين اهداف سرمايه گذاران در سرمايه گذاري در اوراق بهادار كسب سود ساليانه به همراه منفعت سرمايه مي باشد ،براي اينكه سرمايه گذاران ترغيب به سرمايه گذاري در دارايي هاي مالي بشوند بايد بازدهي اين دارايي ها از بازدهي ساير دارايي ها بيشتر شود۱.
از آنجا كه كشور ما نيز به عنوان يك كشور در حال توسعه نياز فراوان به سرمايه گذاري دارد و اين طريق مي تواند مشكل بيكاري را نيز برطرف سازد و چند وقتي است نيز بحث سرمايه گذاري خارجي در كشور به صورت جدي مطرح شده است بر آن شدم تا اين موضوع را بررسي كنم كه آيا ما توانسته ايم از سرمايه هاي موجود در داخل كشور به خصوص سرمايه هاي موجود در صنايع خود به درستي استفاده كنيم يا تنها با يك ديد كوتاه مدت به فكر افزايش سود قابل پرداخت به سهامداران بوده ايم و باعث خروج سرمايه ها از چرخه توليد شده ايم .

1 . علي قلي پور ، بررسي سياست هاي تقسيم سود بر ….، تحقيقات مالي ، ش 9 و 10 ، زمستان 74 و بهار 75 ، صفحه 85 .
فصل اول : طرح تحقيق
1-1) تشريح و بيان موضوع :
منابع تأمين مالي شركت به 2 بخش داخلي ( اندوخته ها و سود انباشته ،ذخاير استهلاك ،كاهش دارايي جاري و فروش دارايي ثابت ) و منابع خارجي ( اخذ وام ، صدور سهام ممتاز و عادي جديد ) تقسيم مي شود كه مديران مالي بايستي با انجام بررسي و تجزيه و تحليل لازم منبعي را انتخاب نمايند كه اولاً از هزينه كمتري برخوردار باشد و ثانياً در بكارگيري و استفاده از وجوه تأمين شده منطق اقتصادي را مورد استفاده قرار دهد۱.
از آنجا كه سود انباشته هميشه يكي از منابع مهم تأمين مالي بلند مدتبراي شركت ها بوده است و در سال هاي اخير ،شركت هاي بزرگ صنعتي براي تأمين نيازهاي مالي خود اغلب از سود انباشته استفاده كرده اند۲و نه از انتشار سهام جديد .
اين تحقيق به دنبال بررسي رابطه بين افزايش درصد سود انباشته شركت ها و درصد افزايش بازده عملياتي شركت (EBIT) در سال بعد بوده است تا در صورت مثبت بودن اين رابطه ،شركت ها را به افزايش سود انباشته خود ،تشويق كرده و در صورت منفي بودن آن دليل آن را يافته و راهكارهايي ارائه دهد .
2-1) اهميت موضوع :
اگرچه تأمين مالي از طريق سود انباشته موجب كاهش وجوه قابل پرداخت به شكل سود سهام مي شود ،اما وجوه در دسترس براي پرداخت سود سهام به سهامداران فعلي را در آينده افزايش خواهد داد .دليل اين افزايش اين است كه چنانچه واحد انتفاعي به جاي سود انباشته از منابع تأمين مالي خارج از واحد انتفاعي استفاده كند لازم است نوعي بازده براي اين منابع فراهم نمايد .مثلاً چنانچه از اعتبار ، 1 . حسين صفرزاده ، پايان نامه كارشناسي ارشد ، بررسي اثر انتشار مجدد سهام عادي بر بازده ، دانشگاه فردوسي مشهد ، 1379 ، صفحه 3 .
2 . اين مورد مربوط به شركت هاي ايراني نيست .
استقراض و تسهيلات مالي استفاده شود لازم است هزينه استقراض يا سود متعلق به آن به اعطاء كنندگان وام ،اعتبار و تسهيلات مزبور پرداخت شود كه پول در دسترس براي پرداخت آتي سود سهام را كاهش خواهد داد .
استفاده از سهام ممتاز نيز پرداخت سود سهام ممتاز را در آينده ايجاب مي كند . تأمين مالي از محل انتشار سهام عادي نيز مستلزم پرداخت سود سهام به سهامداران سابق و سهامداران جديد در آينده خواهد بود با توجه به مزاياي ذكر شده اين تحقيق به دنبال اين موضوع بوده است كه آيا شركت هاي ايراني از اين منبع مالي به درستي استفاده كرده اند يا خير۱.

3-1) هدف و علت انتخاب موضوع :
روند تأمين مالي شركت هاي پذيرفته شده در بورس تهران در چند سال اخير گوياي اين واقعيت است كه اين شركت ها گرايش فراواني به انتشار سهام عادي به عنوان روشي جهت به دست آوردن سرمايه لازم به منظور اجراي طرح هاي توسعه و يا حتي جبران كمبود نيازهاي مالي كوتاه مدت خود داشته اند ۲. با توجه به مطالب و دلايل ذكر شده در قسمت هاي قبل و از آنجا كه انتشار سهم جديد مشكلات و مسائل مربوط به خود را دارد ،به نظر محقق استفاده از روش سود انباشته اقتصادي تر خواهد بود و در همين راستا اين تحقيق به منظور بررسي تأثير افزايش سود شركت ها بر درصد افزايشEBIT آن ها در سال بعد انجام شد .
4-1) فرضيات تحقيق :
فرضيه اصلي : بين درصد افزايش سود انباشته شركت ها و درصد رشد سود عملياتي EBIT آن ها در سال بعد رابطه معني داري وجود دارد .

1 . رضا شباهنگ ، مديريت مالي ، جلد اول ، سازمان حسابرسي ، 1372 ، صفحه 219 .
2 . حسين صفرزاده ، بررسي اثر انتشار مجدد سهام عادي بر بازده شركت ها ، دانشگاه فردوسي مشهد ، 1379 ، صفحه 7 .
علت استفاده ازEBIT نيز به عنوان متغير وابسته ،از بين بردن اثر منابع خارجي تأمين مالي مانند هزينه بهره و …بر بازده بوده است .
فرضيه فرعي : رابطه بين درصد افزايش سود انباشته و درصد افزايش سود عملياتي در سال بعد در صنايع مختلف متفاوت است .
5-1) روش تحقيق :
روش تحقيق مورد استفاده در اين تحقيق روش همبستگي بوده است كه بر طبق آن ،وجود ، ميزان و جهت همبستگي 2 عامل ( سود انباشته و EBIT ) نسبت به هم بررسي شده است .
6-1) قلمرو تحقيق :
الف- قلمرو موضوعي تحقيق : در اين تحقيق رابطه بين درصد افزايش سود انباشته و درصد افزايش EBIT سال بعد شركت ها بررسي شده است .
ب- قلمرو زماني : قلمروي زماني تحقيق از سال 1377 تا سال 1380 مي باشد و علت انتخاب آن نيز اين بود كه اين سال ها جديدترين اطلاعات موجود در اين زمينه مي باشد .
ج- قلمرو مكاني تحقيق : چارچوب مكاني تحقيق شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد .
7-1) تعريف واژه ها و اصطلاحات كليدي ( ترتيب حروف الفبا ) :
الف- تأمين مالي (Financing ) : مديريت منابع سرمايه مي باشد كه به دو روش داخلي و خارجي تقسيم مي شود .
ب- درصد سود تقسيمي (Payout ratio ) : يك نسبت سودآوري است و براي محاسبه آن سود تقسيمي هر سهم را بر سود سهم تقسيم مي كنند يعني : DPS
EPS
ج- سود انباشته (earnings Retained ) : سودهاي يك شركت است از بدو تأسيس كه به عنوان سود سهم به سهامداران پرداخت نشده و براي سرمايه گذاري در شركت ، تحت عنوان سود انباشته ،نگهداري شده است .
د- سود تقسيمي هر سهم ( Dividends per share ) : براي محاسبه اين نسبت ، سود تقسيمي سهامداران عادي بر تعداد سهام عادي كه در دست سهامداران است تقسيم مي شود .
ﻫ- سود عملياتي ( EBIT ) : درآمد (سود) قبل از كسر بهره و ماليات .
و- هزينه سرمايه (Cost of capital ) : متوسط هزينه منابع سرمايه مورد استفاده شركت ،اين نرخ نشان دهنده حداقل نرخ بازده مورد توقع شركت از سرمايه گذاري- هاي خود است۱.
8-1) تحقيقات انجام شده پيرامون موضوع تحقيق :
با توجه به جستجو در مجلات در دسترس و اينترنت تحقيق و يا پايان نامه اي دقيقاً با اين عنوان و در اين زمينه در سال هاي اخير يافت نشد .
9-1) مشكلات و موانع تحقيق :
از جمله مشكلات انجام اين كار تحقيقي ،نبود اطلاعات مناسب و به روز شركت ها بود ،بطوريكه در بورس مشهد تنها اطلاعات سال هاي 1379-1377 شركت ها به طور كامل وجود داشت و اطلاعات سال 1380 آن ها نيز بصورت كامل نبود .
در زمينه ادبيات موضوع نيز تلاش فراواني شد تا مطالب جديدي در اين زمينه از اينترنت پيدا كرده و ترجمه كنم كه عليرغم فراواني مطالب ،مطالب موردي بوده و به نظر اينجانب ارزش علمي نداشتند كه از ذكر آن ها خودداري كردم .

1 . ريموند پي نِوو ، مديريت مالي ، جلد دوم ، دكتر علي جهانخاني و دكتر علي پارساييان ، انتشارات سمت ، 1374 ، واژه نامه .
فصل دوم : ادبيات موضوع
1-2) بورس اوراق بهادار :
1-1-2) تعريف بورس اوراق بهادار :
بورس اوراق بهادار به معني يك بازار متشكل و رسمي سرمايه است كه در آن خريد و فروش سهام شركت ها يا اوراق قرضه دولتي يا مؤسسات معتبر خصوصي ،تحت ضوابط و قوانين و مقررات خاصي انجام مي شود . مشخصه مهم بورس اوراق بهادار حمايت قانون از صاحبان پس اندازها و سرمايه هاي راكد و الزامات قانوني براي متقاضيان سزمايه است .
بورس اوراق بهادار ،از سويي مركز جمع آوري پس اندازها و نقدينگي بخش خصوصي به منظور تأمين مالي پروژه هاي سرمايه گذاري بلند مدت است و از سوي ديگر ، مرجع رسمي و مطمئني است كه دارندگان پس اندازهاي راكد ،مي توانند محل نسبتاً مناسب و ايمن سرمايه گذاري را جستجو و وجوه مازاد خود را براي سرمايه گذاري در شركت ها به كار انداخته و يا با خريد اوراق قرضه دولت ها و شركت هاي معتبر از سود معين و تضمين شده اي برخوردار شوند۱.

2-1-2) تاريخچه بورس در جهان :
واژه بورس از نام خانوادگي فردي به نام « واندر بورس » اخذ شده كه در اوايل قرن پانزدهم در شهر بروژ بلژيك مي زيسته و صرافان شهر در مقابل خانه او گرد مي آمدند و به دادوستد كالا و پول و اوراق بهادار مي پرداخته اند .
تشكيل اولين بورس اوراق بهادار در جهان ،در سال 1460 روي داده است .در اين سال در شهر « آنورس » بلژيك كه موقعيت تجاري قابل ملاحظه اي داشت اولين بازار متشكل سرمايه به وجود آمده است۲.

1 . غلامحسين دواني ، بورس ، سهام و نحوه سهام گذاري شركت ها ، انتشارات نخستين ، چاپ اول ، 1375 ، صفحه 9 .
2 . همان منبع ، صفحه 11 .
رشد بورس سهام و جا افتادن آن در عمليات تجاري و اقتصادي ،با انقلاب صنعتي اروپا و شكوفايي اقتصاد تازه متحول شده آن قاره از كشاورزي به صنعتي همراه بوده است .
اولين بورس اوراق بهادار جهان در اوايل قرن هفدهم در شهر آمستردام تشكيل گرديد و كمپاني معروف استعماري « هند شرقي » سهام خود را در آن بورس عرضه نمود .بورس آمستردام امروزه نيز يكي از مناابع مهم تأمين سرمايه در سطح بين- المللي است .دومين بورس معتبر دنيا ،بورس لندن است كه از سال 1801 ميلادي با انتشار 4000 سهم 50 پوندي به مبلغ 200 هزار پوند و با عضويت 500 نفر افتتاح گرديد .
بورس نيويورك در اواخر قرن هجدهم تأسيس شده و با وجود رقيب ديگري به نام بورس امريكن ،از نظر حجم معاملات و اهميت در بازار سرمايه آمريكا در مقام اول قرار دارد .بورس نيويورك در حال حاضر ( 1995 ) بزرگترين بازار سرمايه دنيا است .
در آمريكا از حدود 250 ميليون نفر جمعيت آن كشور ،55 ميليون نفر سهامدار بورس و در انگلستان از حدود 50 ميليون نفر جمعيت، 21 ميليون نفر سهامدار بورس هستند۱.
3-1-2) سابقه ايجاد بورس در ايران :
به دنبال تحولات اقتصادي و اجتماعي دهه 1340 و با توجه به ارتباط گسترده سياسي و اقتصادي ايران آن دوره با نظام اقتصاد سرمايه داري غربي ،بورس ايران به عنوان يكي از ابزارهاي استراتژي وابستگي به غرب متولد شد۲.
مي توان سابقه ايجاد بورس در ايران را به 3 مقطع زماني زير تقسيم كرد :
مرحله اول : از آغاز تا پيروزي انقلاب اسلامي :
در طول 11 سال فعاليت اوليه بورس ،تعداد شركت هاي پذيرفته شده ،از شش شركت

1 . همان منبع ، صفحه 12 .
2 . همان منبع ، صفحه 13 .
با سرمايه 6/2 ميليارد ريال كه در بدو تأسيس بورس ،سهام خود را عرضه نموده بودند به 102 شركت با سرمايه 230 ميليارد ريال در سال 1356 افزايش يافت و حجم معاملات آن كه از 15 ميليون ريال در سال 1346 ،شروع شده بود به حدود 150 ميليارد ريال در كل دوره بالغ گرديد۱.
مرحله دوم : طي سال هاي 1357 تا 1368 ( دوران ركود و فترت ) :
با بروز اعتصابات و تعطيلي واحد هاي توليدي و بازرگاني و مبارزاتمردم بر عليه رژيم حاكم از اواسط سال 1357 ،كه به دنبال آن يك دوره خروج سرمايه و ارز از كشور صورت مي گرفت ،فعاليت بورس تهران به حالت ركود و تعطيل در آمد و قيمت سهام به شدت سقوط كرد۲.
مرحله سوم : دوره رونق :
پس از پذيرش قطعنامه 598 سازمان ملل و همچنين آغاز برنامه اول توسعه اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي كشور ،روزنه اميدي در دل صاحبان صنايع ،ايجاد كرد كه منتظر جرقه هاي بهبود و رونق بود ،با خوش بيني تمام به استقبال توليد و تجارت رفت و از اين پس اين بورس وارد مرحله شكوفايي شد .
در جداول صفحات بعد مقايسه اي بين بورس ايران و بورس ساير كشورها انجام شده است۳.

1 . همان منبع ، صفحه 14 .
2 . همان منبع ، صفحه 17 .
3 . همان منبع ، صفحه 20 .
جدول ارزش جاري سهام شركت هاي پذيرفته شده در بورس هاي جهان( سال 1995 )
( ميليون دلار آمريكا )

جدول شماره 1 ۱
1 آمريكا 996″568″4 18 پرتغال 414″17
2 ژاپن 783″481″3 19 كلمبيا 826″16
3 انگلستان 351″228″1 20 يونان 397″15
4 آلمان 962″522 21 پاكستان 274″10
5 تايوان 386″234 22 پرو 472″7
6 مالزي 520″205 23 اردن 616″4
7 كره 339″178 24 ايران 815″3
8 برزيل 139″132 25 ونزوئلا 668″3
9 تايلند 355″128 26 لهستان 853″2
10 هندوستان 735″105 27 سريلانكا 612″2
11 مكزيك 069″75 28 جامائيكا 110″2
12 شيلي 937″65 29 غنا 875″1
13 فيليپين 747″45 30 زيمباوه 640″1
14 اندونزي 164″44 31 مجارستان 263″1
15 چين 832″43 32 نيجريه 881
16 آرژانتين 374″32 33 بوتسوانا 377
17 تركيه 887″27
1 . همان منبع ، صفحه 24 .
جدول حجم دلاري سهم معامله شده در بورس هاي جهان در 3 ماهه اول سال 1995
( ميليارد دلار )
جدول شماره 2 ۱
1 نيويورك 981″674 18 پرتغال 063″1
2 لندن 238″279 19 يونان 801
3 توكيو 078″217 20 پاكستان 778
4 آلمان 539″158 21 پرو 547
5 تايوان 358″114 22 لهستان 459
6 كره 852″47 23 كلمبيا 345
7 برزيل 079″20 24 ايران 122
8 مالزي 999″17 25 اردن 101
9 تايلند 612″12 26 ونزوئلا 80
10 مكزيك 311″9 27 جامائيكا 79
11 تركيه 747″8 28 سريلانكا 70
12 چين 664″5 29 مجارستان 61
13 هندوستان 039″3 30 زيمباوه 31
14 اندونزي 972″2 31 بوتسوانا 25
15 فيليپين 856″2 32 غنا 9
16 شيلي 866″1 33 نيجريه 6
17 آرژانتين 469″1
1 . همان منبع ، صفحه 25 .
4-1-2) نحوه خريد و فروش سهام در تالار بورس اوراق بهادار تهران و مشهد :
نحوه خريد سهام : مراجعه خريدار و تحويل مدارك و وجوه كارگزار خريد
واحد سپرده گذاري كارگزار خريد تالار دادوستد و انجام معامله دريافت اعلاميه و گواهي سپرده توسط كارگزار و پرداخت وجه تحويل اعلاميه خريد و گواهي سپرده ( 5 روز بعد از انجام معامله ) .
نمودار فروش سهام : مراجعه فروشنده و تحويل مدارك كارگزار فروشنده
واحد سپرده گذاري كارگزار فروشنده تالار دادوستد و انجام معامله
دريافت اعلاميه فروش و وجه سهام فروش رفته پرداخت وجه و تحويل اعلاميه
فروش ( 4 روز بعد از انجام معامله ) .
2-2) ويژگي هاي روش هاي تأمين مالي :
واحدهاي انتفاعي وجوه لازم براي اجراي پروژه هاي سرمايه اي خود را از چهار منبع اصلي تأمين مي كنند : استقراض ،انتشار سهم ممتاز ،انتشار سهام عادي و استفاده از سود انباشته .
استقراض وانتشار سهام ممتاز يا سهام عادي داراي يك ويژگي مشترك هستند و جزء منابع تأمين مالي خارجي هستند .اما سود انباشته ،يك منبع داخلي واحد انتفاعي است و مبلغ آن به سودهاي سنواتي تحميل شده توسط شركت پس از كسر سودهاي توزيع شده محدود مي شود۱.
تحقيقات انجام شده در مورد روش هاي تأمين مالي واحدهاي انتفاعي بزرگ در كشورهاي صنعتي نشان مي دهد كه در درجه اول ،منبع اصلي تأمين وجود سود انباشته است .و در درجه دوم استقراض قرار دارد .
در زير به بيان ويژگي هاي هر 4 روش مي پردازيم :

1 . رضا شباهنگ ، مديريت مالي ، جلد اول ، سازمان حسابرسي ، 1372 ، صفحه 215 .
1-2-2) استقراض :
هنگامي كه يك واحد انتفاعي از استقراض استفاده مي كند لازم است اصل و فرع استقراض را تعهد نمايد .چنانچه مبالغ مورد نظر در زمان هاي معين و به ميزان مشخص شده توسط واحد انتفاعي پرداخت نشود ،اعطا كنندگان وام و اعتبار مي- توانند اقدامات مختلفي را انجام دهند .از جمله ويژگي هاي روش استقراض مي توان از :
الف- داشتن اولويت نسبت به سهامداران ،
ب- قابليت احتساب هزينه استقراض در محاسبه سود مشمول ماليات ،
ج- محدود بودن تعهدات ،
نام برد۱.
2-2-2) سهام ممتاز :
سهام ممتاز ويژگي هايي دارد كه موجب قرار گرفتن آن بين روش هاي تأمين مالي از طريق استقراض و سهام عادي مي شود .اين سهام از لحاظ معين بودن مبلغ يا درصد سود سهام ،مشابه استقراض است ولي پرداخت سود سهام ممتاز بر پرداخت سود سهام عادي الويت دارد .همچنين بر خلاف هزينه استقراض ،عدم پرداخت سود سهام ممتاز توسط واحد انتفاعي موجب بروز شرايط نامساعد يا مواجهه با اقدامات قانوني نخواهد شد .ضمناً سهام ممتاز تاريخ سررسيد ندارد و مبلغ اسمي آن ممكن است هيچ گاه باز پرداخت نشود۲.
3-2-2) سهام عادي :
واحدهاي انتفاعي مي توانند از طريق صدور و فروش سهام عادي وجوه مورد نياز را تأمين كنند .

1 . همان منبع ، صفحه 215 .
2 . همان منبع ، صفحه 216 .
فروش سهام عادي موجب تقسيم شدن مالكيت واحد انتفاعي مي شود .سهامداران عادي به عنوان صاحبان اصلي واحد انتفاعي حق رأي دارند و از اين طريق ،در مجامع عمومي هيأت مديره را انتخاب مي كنند .
مزيت عمده تأمين مالي از اين طريق در مقايسه با استقراض ،اين است كه واحد انتفاعي ملزم به انجام پرداخت هاي مشخصي به سهامداران نيست و هيچ گاه مبلغ سرمايه گذاري شده توسط آنان را باز پرداخت نمي كند مگر هنگام انحلال۱.
4-2-2) سود انباشته :
سود انباشته از سودهاي باقي مانده در واحد انتفاعي پس از پرداخت سود سهام تشكيل مي شود .در دسترس بودن سود انباشته نه تنها به سودهاي تحميل شده توسط واحد انتفاعي بستگي دارد بلكه با سياست پرداخت سود سهام آن نيز مرتبط است۲.سود انباشته چون يك منبع تأمين داخلي است مشكلات موارد قبلي را ندارد ولي از سويي لازم است كه سهامداران فعلي متقاعد شوند كه سرمايه گذاري مجدد وجوه بهتر از پرداخت آن به شكل سود سهام است و انجام اين وظيفه آسان تر است زيرا سهامداران فعلي ،قبلاً خود را نسبت به آينده واحد انتفاعي متعهد كرده اند۳.
3-2) هزينه سرمايه :
1-3-2) مفهوم هزينه سرمايه :
هزينه سرمايه عبارت است از حداقل نرخ بازدهي كه شركت بايد به دست آورد تا بازده مورد نظر سرمايه گذاران در شركت تأمين شود .اگر نرخ بازده سرمايه گذاري يك شركت از هزينه سرمايه اش بيشتر باشد و اگر بدون بالا رفتن درجه ريسك اين ميزان بازده افزايش يابد ،ثروت سهامداران افزايش خواهد يافت۴.
1 . همان منبع ، صفحه 217 . 2 . همان منبع ، صفحه 219 .
3 . همان منبع ، صفحه 240 .
4 . ريموند پي نوو ، مديريت مالي ، جلد دوم ، علي جهانخاني و علي پارساييان ، انتشارات سمت ، 1374 ،
صفحه 317 .
بايد توجه داشت كه دارندگان انواع اوراق قرضه شركت ( اوراق قرضه ،سهام ممتاز، سهام عادي و سود انباشته ) داراي نرخ بازده و هزينه سرمايه مخصوص به خود هستند.
2-3-2) هزينه بدهي ها ( اوراق قرضه )۱:
نرخ بازده تا تاريخ سررسيد يا نرخ بازده داخلي مورد نظر خريداران تعيين كننده ميزان هزينه مؤثر بدهي قبل از كسر ماليات است و از آنجا كه هزينه بهره يك نوع هزينه قابل قبول مالياتي است بايد هزينه آن برگ را پس از كسر ماليات محاسبه كرد و آنچه به دست مي آيد هزينه خاص بدهي است .
Km : هزينه مؤثر بدهي قبل از كسر ماليات بر مبناي نرخ سالانه .
t : نرخ ماليات شركت . Kd = Km (۱- t )
Kd : هزينه مؤثر بعد از كسر ماليات .
3-3-2) هزينه سهام ممتاز۲:
پرداخت سود سهام هزينه اي است كه شركت بابت سهام ممتاز مي پردازد .هزينه خاص هر برگ از سهام ممتاز به اين طريق محاسبه مي شود كه شركت سود پرداختي سالانه هر سهم را بر خالص پول دريافتي تقسيم مي كند .
D : سود پرداختي سالانه هر سهم .
Pn : پول دريافتي از بابت فروش هر سهم .
D
Pn
Kp =
Kp : هزينه خاص هر برگ از سهام ممتاز .
4-3-2) هزينه سهام عادي۳:
هـزينه خاص سـهام عادي عبارت است از حـداقل نرخ بازدهي كه شـركت بـايد عايـد
1 . همان منبع ، صفحه 319 . 2 . همان منبع ، صفحه 322 .
3 . همان منبع ، صفحه 323 .
صاحبـان سـهام عادي كند تا بدان وسـيله ،ارزش بازار سهام آن شـركت حفظ گردد .و
عبارت است از :
Pn : پول دريافتي از بابت فروش هر سهم .
D◦ : سود تقسيمي هر سهم در حال حاضر .
g : نرخ رشد مركب سود تقسيمي .
+ g
D◦ (١+g )
Ke =
Ke : نرخ بازده مورد توقع سهامداران عادي ( هزينه خاص ) .
5-3-2) هزينه سرمايه مربوط به سود انباشته۱:Pn

دو مشكل بر سر راه محاسبه هزينه خاص سود انباشته وجود دارد :
الف- سود اندوخته شده ،مثل سهام ممتاز و اوراق قرضه ،نوعي اوراق بهادار نيست كه بتوان از طريق قيمت آن در بازار هزينه خاص سرمايه آن را محاسبه كرد .
ب- سود اندوخته شده نمايانگر وجوهي نيست كه سرمايه گذاران مستقيماً تأمين مي كنند .
بنابر اين هزينه خاص سرمايه متعلق به سود اندوخته شده با هزينه خاص سهام عادي برابر است ولي از آنجا كه چيزي به نام هزينه هاي توزيع و فروش وجود ندارد براي اين محاسبه از قيمت كنوني سهام عادي در بازار استفاده مي گردد .
: P˚ قيمت كنوني سهام عادي در بازار .
: Krهزينه خاص سرمايه متعلق به سهام عادي شركت .
g : نرخ رشد مركب سود تقسيمي .
+ g
D˚ (١+ g )
D˚ : سود تقسيمي هر سال در حال حاضر .

Kr = =

1 . همان منبع ، صفحه 325 .
6-3-2) محاسبه ميانگين موزون هزينه سرمايه :
ميزان تقريبي هزينه كل سرمايه به روش زير تعيين مي گردد :
1) هـزينه خاص سـرمايه هر يك از منـابع سرمايه را در درصــد متعلق به آن ضـرب
مي كنيم .
2) مقـادير به دسـت آمده را با هم جمع مي كنيم و ايـن حاصل جمع را ميانگـين موزون هزينه سرمايه مي نامند۱.
4-2) خطي مشي تقسيم سود :
1-4-2) اهميت خط مشي تقسيم سود :
خط مشي تقسيم سود ،در ديدگاه سرمايه گذاران تأثير مي گذارد .وقتي سهامداران ملاحظه كنند كه پرداخت سود سهام از طرف شركت قطع شده است آن را ناشي از مشكلات مالي شركت مي دانند .
خط مشي تقسيم سود بر وضعيت جريان هاي نقدي شركت تأثير مي گذارد . شركتي با وضعيت نقدينگي ضعيف ممكن است مجبور شود پرداخت سود سهام خود را محدود سازد .
خط مشي تقسيم سود بر وضعيت برنامه تأمين مالي و بودجه بندي سرمايه اي شركت تأثير مي گذارد .
پرداخت سود سهام ،حقوق صاحبان سهام را كاهش مي دهد زيرا سود سهام از سود انباشته كسر مي شود۲.
2-4-2) عوامل مؤثر بر سياست تقسيم سود :
1) نرخ رشد شركت : شركتي كه در حال رشد است ممكن است پرداخت هاي سود سهام را محدود سازد .
1 . همان منبع ، صفحه 326 .
2 . فرهاد عبدالله زاده ، احمد مدرس سبزواري ، مديريت مالي ، جلد دوم ، نشر پردازش ، 1373 ، صفحه 159 .
2) قرار دادهاي محدود كننده : گاهي اوقات برخي قرار دادهاي اعطاي اعتبار ، سود سهام پرداختي را محدود مي سازد .
3) قابليت سوددهي شركت : توزيع سود سهام تابعي از توان سودآوري شركت است .
4) ثبات سودآوري : شركتي كه از ثبات سودآوري برخوردار است درصد بالاتري از سود خود را توزيع مي كند .
5) حفظ كنترل : با كاهش سود تقسيم شده ،تأمين مالي از داخل باعث مي شود كنترل شركت حفظ گردد .
6) درجه اهرم مالي : شركتي كه از نسبت بدهي به حقوق صاحبان سهام بالايي برخوردار است ،درصد بالاتري از سود خود را انباشته مي كند .
7) توانايي تأمين مالي از خارج : شركتي كه قادر است به سادگي وارد بازارهاي سرمايه شود مي تواند نسبت پرداخت سود سهام بالاتري داشته باشد و بالعكس .
8) عدم اطمينان : پرداخت سود سهام ،احتمال بروز عدم اطمينان در ذهن سهامداران نسبت به سلامت مالي شركت را كاهش مي دهد .
9) سابقه و اندازه شركت : سابقه و اندازه شركت بر سهولت دسترسي آن به بازارهاي سرمايه تأثير مي گذارد .
10) جرائم مالياتي : جرائم مالياتي احتمالي براي تجمع بيش از حد سود انباشته مي تواند منجر به پرداخت سود سهام بالا شود۱.
11) وضعيت نقدينگي : خروج سود از شركت ،بهتر بودن وضعيت نقدينگي شركت را منعكس مي كند و بالعكس۲.

1 . همان منبع ، صفحه 163 .
2 . علي قلي پور ، بررسي سياست هاي تقسيم سود و … ، تحقيقات مالي ، ش 9 و 10 ، صفحه 85 .
3-4-2) روش هاي تقسيم سود :
بطور كلي مي توان از 4 شيوه براي پرداخت سود استفاده كرد :
الف- خط مشي تقسيم سـود ثابت : در اين روش مبلغ ثابـتي سود به هر سهـم در
سال تعلق مي گيرد .
ب- خط مشي تقسيم سود متغير : در اين روش سود ثابت است ولي از آنجا كه سود از سالي به سال بعد در نوسان است .مبلغ سود هر سهم دچار نوسان خواهد شد .
ج- تقسيم سود ثابت و متغير : اين روش تركـيبي از دو روش قبل است و مزاياي هر دو را نيز دارا مي باشد .در اين روش درصد ثابتي سود نسبت به ارزش اسمي اعلام مي شود ،علاوه بر اين در موقع تسهيم سود بر حسب آنكه چه مبلغ از سود تقسيم نشده باقي مي ماند ،تصميم به تسهيم سود اضافه مي گيرد .
د- خط مشي تقسيم سود باقيمانده : در اين روش اگر هزينه پروژه هاي جديد از جريانات نقدي ورودي به شركت كمتر باشد تفاوت به عنوان سود پرداخت خواهد شد۱.

1 . همان منبع ، صفحه 92 .
فصل سوم : روش تحقيق
1-3) روش تحقيق :
اين تحقيق از نوع كاربردي بوده و در آن براي تجزيه و تحليل داده ها از روش همبستگي استفاده شده است ،تا وجود رابطه ،نوع و ميزان رابطه بين متغيرهاي موجود در تحقيق مشخص شود .
2-3) قلمروي تحقيق :
الف- قلمروي موضوعي تحقيق : در اين تحقيق رابطه بين درصد افزايش سود انباشته بر درصد افزايش سود عملياتي سال آينده شركت ها مورد بررسي قرار گرفته است .
ب- قلمرو زماني تحقيق : قلمروي زماني تحقيق از سال 1377 تا سال 1380 مي باشد و علت انتخاب آن ،زيرا جديدترين اطلاعات مربوط به اين سال ها مي- باشد .
ج- قلمروي مكاني تحقيق : چارچوب مكاني تحقيق شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشند .
3-3) جامعه آماري :
در اين تحقيق جامعه آماري مورد بررسي متشكل از شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد كه در بين سال هاي 1377 تا 1380 حداقل يكبار اقدام به انباشته كردن سود كرده اند .
4-3) نمونه آماري :
براي انتخاب نمونه آماري براي فرضيه اصلي از روش خوشه اي ساده استفاده شده است و ابتدا شركت هاي موجود در بورس با توجه به زمينه فعاليت خود به 18 شاخه تقسيم شدند و سپس از بين آن ها 2 شاخه وسايل نقليه موتوري و ماشين آلات و تجهيزات انتخاب شدند به دليل :
الف- رسيدن تعداد شركت هاي نمونه به عدد 30 .
ب- در فرضيه فرعي مي خواهيم رگرسيون دو جامعه را با هم مقايسه كنيم .
5-3) آزمون هاي آماري مورد استفاده در تحقيق :
1-5-3) آزمون همبستگي و رگرسيون :
واژه رگرسيون به معناي بازگشت است و نشان دهنده آن است كه مقدار يك متغير به متغير ديگر بر مي گردد .در رگرسيون به دنبال برآورد رابطه اي رياضي و تحليل آن هستيم و سپس در همبستگي به دنبال تعيين نوع رابطه و ميزان ارتباطي هستيم كه متغيرها را به هم ربط مي دهد١.
شيب خط بين دو متغير نشان دهنده نوع رابطه است .شيب مثبت (0b > ) نشان دهنده رابطه مستقيم دو متغير است و شيب منفي نشان دهنده رابطه معكوس دو متغير است .شيب صفر نيز نشان مي دهد كه دو متغير x و y رابطه خطي نداشته و مستقلند٢.
نمودار 1

b=٠
b < ٠
b>٠
y y y
x x x
استقلال x و y رابطه معكوس x و y رابطه مستقيم x و y
1 . عادل آذر ، منصور مؤمني ، آمار و كاربرد آن در مديريت ، جلد دوم ، انتشارات سمت ، 1380 ، صفحه 163 .
2 . همان منبع ، صفحه 164 .
معادله خط رگرسيون را مي توان از فرمول زير به دست آورد۱:
Σ xy -n x y
y = a + bx
b =
a =y – bx
Σ x٢- n x٢

براي تعيين ضرييب همبستگي (r) بايد دانست كه علامت ضريب همبستگي(r) همان علامت شيب خط رگرسيون (b) است .يعني اگر شيب خط رگرسيون مثبت باشد ضريب همبستگي نيز مثبت و اگر شيب خط رگرسيون منفي باشد ضريب همبستگي نيز منفي است .همچنين اگر 0= b،ضريب همبستگي نيز (0= r ) صفر مي شود٢.
Σ xy -nx



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید