فصل پنجم :
نتيجه گيري و پيشنهادات

1-5-خلاصة نتايج تحقيق :
در مباحث اقتصاد توسعه آنچه را كه مي توان به عنوان هدف نهايي برشمرد، همانا درك فرآيندي است كه طي آن تعامل گسترش هاي كمّي منابع اقتصادي (نظير منابع طبيعي، منابع انساني، سرمايه، بهره وري كل عامل و …) با نهادهاي مرتبط به يك نظام اجتماعي، موجبات رشد اقتصادي (افزايش توليد يا درآمد) را فراهم مي آورد. به منظور دستيابي به هدف مذكور، استراتژي هاي گوناگوني طراحي و به مرحله اجرا درآمده اند. در اين ميان عملكـرد اقتصـادهاي دنبال كنندة استراتژي هـاي برون نگر در تباين آشكاري با ديگر اقتصادهايي كه استراتژي هاي درون نگر را دنبال كرده اند، قرار گرفته است. به گونه اي كه عملكرد صادرات و درجة بازبودن اقتصاد ارتباطي منطقي با رشد در درآمد سـرانه داشته است. بدين ترتيب در تئوري هاي اقتصادي, جايگاه تجـارت بين الملل به عنوان تجـويزي جهت مهـيا كـردن مقــدمات دستيابي به توسعة اقتصادي ترسيم شده است. ليكن سؤالي اساسي كه در اين ارتباط بايد به دنبال پاسخي براي آن بود آنست كه چه چيزي تركيب كالاها و خدماتي را كه يك كشــور صــادر يا وارد خواهد كرد، تعيين مي كند. پاســخ اين سؤال را بايد در شاخصه هايي جست كه مزيت نسبي يك كشور را تعيين مي كند. مزيت نسبي مفهومي برگرفته از فرآيند توليد است كه در ارتباط با تجارت بين الملل شكل گرفته و به عنوان مبنايي جهت تقسيم كار و ايجاد تخصص در سطح بين المللي مطرح مي باشد. آنچنان كه از چـارچوب تئوري هاي اقتصادي قابل استنباط است، تجارت بين الملل بر پايه توليد محصولاتي كه كشـورها در آنها مزيت نسبي دارند، منافـع كشـورهاي طـرف مبادله را تضـمين مي كند. اين نظريات از اقتصادداناني چون آدام اسميت و ريكاردو تا نظريه پردازان جديدتر، همگي بر اين اصل توافق نظر دارند كه در يك شرايط مساعد تجاري، مبادله بين كشـورها براسـاس اصـل مزيت نسبي انگيزه هـاي بيشتري را براي فعاليت در بخش هاي مختلف اقتصادي آنها فراهم آورده و موجب افزايش رفاه اقتصادي در كشورها مي گردد.
شايان ذكر است اگرچه يك دولت مي تواند در كوتاه مدت از طريق حمايت از توليد كالاي خاص و يا به عبارتي انحراف قيمت ها از قيمت هاي تعادلي بازار، مزيت نسبي را به طور اسمي ايجاد كند و حتي آن را براي مدت طولاني حفظ نمايد، ليكن ايجاد مزيت نسبي حقيقي در كوتاه مدت از توان دولت خارج است. دليل اين امر آنست كه قيمت هاي واقعي (سايه اي) در كوتاه مدت تقريباً ثابت يا ترتيب و اولويت بندي آنها ثابت مي باشد و سياستگذاري هاي دولت بر آنها بي تأثير است. اين در حالي است كه در بلندمدت واكنش ها متفاوت است. چنانچه حمايت از توليد يك كالاي خاص و به عبارتي مزيت نسبي اسمي ايجادشدة آن، در بلندمدت تداوم يابد، اگرچه ممكن است مانعي براي حفظ آن وجود نداشته باشد اما علاوه بر تحميل هزينه هاي بسيار سنگين بر دولت و جامعه، داراي هزينه فرصت از دست رفته بسيار بالايي خواهد بود؛ بطوري كه ادامه روند مذكور، توجيه اقتصادي خود را از دست خواهد داد. از سوي ديگر با توجه به آنكه در بلندمدت دولت مي تواند با سرمايه گذاري هاي زيربنايي و اصلاح ساختار اقتصادي، مكانيسم تعيين قيمت هاي سايه اي و اولويت بندي آنها را تغيير دهد، لذا زمينه براي ايجاد مزيت نسبي حقيقي به وجود خواهد آمد. اگرچه اين تغييرات رفتاري نيز هـزينه بر هستند، ليكن در نهـايت سود حـاصل از آن در داخــل كشور محفوظ مي ماند. اين در حالي است كه در مقـايسه با حـالت قبل، هـزينه هاي صـورت گرفته به منظور تداوم مزيت نسبي اسمي ايجادشده در بلندمدت – كه تحت عنوان حمايت از توليدكننده و مصرف كننده انجام مي پذيرد – تنها مصرف كنندگان خارجي را منتفع خواهد ساخت و يا در واقع صادرات يارانه اي انجام پذيرفته است. بطور كلي مي توان بيان داشت كه شناخت مزيت هاي نسبي راهنمايي مطمئن و عاملي جذاب براي سرمايه گذاران داخلي و خارجي خواهد بود و چنانچه اين مزيت هاي نسبي به درستي شناسايي شوند و در عمل نيز محقق گردند، روند توسعه سريع تر و پايدار خواهد بود.
در اين راستا تحقيق حاضر به اندازه گيري مزيت نسبي صنعت فرش دستباف در كشور پرداخته است. با توجه به آنكه مجموعه فرآيند صادرات يك كالا را مي توان در قالب سه مرحله توليد، صدور و تقاضا تصوير نمود و در هريك از اين مراحل، عوامل متعددي بر مزيت نسبي مؤثر واقع مي گردد، لذا در اين تحقيق، مزيت نسبي كشور در صنعت فرش دستباف به تفكيك مزيت نسبي در صادرات، مزيت نسبي رقابتي و مزيت نسبي در توليد مورد بررسي قرار گرفته است.
خلاصه نتايج حاصل از بررسي مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف :
به منظور بررسي مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف، ابتدا تصويري از روند صادرات اين كالا طي سالهاي 80-1360 ارائه شد. نتايج اين بررسي حكايت از آن دارد كه صادرات فرش دستباف طي سالهاي مورد بررسي با نواسانات قابل ملاحظه اي مواجه بوده است؛ بطوريكه داراي حداقلي برابر با 67 ميليون دلار در سال 1361 و حداكثري برابـر با 1673 ميليـون دلار در سـال 1373 مـي باشد. اين رقـم در ســال 1380 به 8/552 ميليون دلار رسيده است. از سوي ديگر بررسي روند نرخ رشد صــادرات اين كالا طــي دوره مذكـور نشان از نرخ رشد متوسطي معادل 19 درصد مي باشد. نكته قابل توجه ديگر، سهم صادرات فرش دستباف از كل صادرات غيرنفتي كشور است. بطوريكه با وجود افزايش ميزان صادرات فرش دستباف نسبت به سالهاي اوليه دوره مذكور، اين سهم از 44 درصد در سال 1360 به 1/13 درصد در سال 1380 تقليل يافته است.
پس از ارائه تصوير فوق، شاخص مزيت نسبي آشكارشدة بالاسا (RCA) به منظور محاسبه مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف مطمح نظر قرار گرفت. اين شاخص به صـورت نسبتي از سهـم صـادرات فرش در كل صادرات غيرنفتي كشور به سهم صادرات جهاني فرش در كل صادرات كالاها در جهان تعريف گرديد. با عنايت به مشخص بودن صورت كسر، به منظور محاسبه مخرج كسر كشورهاي عمده صادركننده فرش دستباف (MCE) نظير هند، چين، پاكستان، افغانستان، تركيه، نپال، مراكش، مصر و تونس را مدنظر قرار داده و از سهم صادرات فرش در كل صادرات اين كشورها استفاده گرديد. نتايج حاصل از محاسبه شاخص RCA حكايت از آن دارد كه اين رقم براي كشور ايران طي سالهاي 80-1360 همواره بزرگتر از يك بوده است. اين امر بدان مفهــوم است كه كشــور ايران در زمينه صادرات فرش دستباف داراي مزيت نسبي مي باشد. بدين ترتيب قسمتي از فرضيه اول تحقيق مبني بر وجود مزيت نسبي در صادرات فرش دستباف ايران به اثبات مي رسد.
باتوجه به نوسانات قابل ملاحظه روند صادرات فرش دستباف، بررسـي مسأله ثبات روند شاخص RCA طي سالهاي مذكور، در دستور كار قرار گرفت. براي اين منظور با استفاده از روش اقتصادسنجي حداقل مربعات معمولي (OLS)، اقدام به تخمين ”معادله روند“ تغييرات شاخص مذكور گرديد. نتايج حاصله از تخمين مدل بيانگر آنست كه ميزان ثبات روند مزيت نسبي (ضريب تعيين) در صادرات فرش دستباف ايــران برابر با 78 درصــد مي باشد كه در سطح قابل قبولي قرار ندارد و نشان دهندة عدم ثبات تغييرات مزيت نسبي صادراتي (و عملكرد صادراتي) كشور در زمينه صدور فرش دستباف است. بدين ترتيب بررسي نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي از اهميت ويژه اي برخوردار مي گردد. چنانچه قبلاً نيز اشاره شد،‌ اين عوامل در قالب پرسشنامه صادراتي (نوع B) در سطح ميدان تحقيق مورد بررسي قرار گرفت. نتايج حاصل از تجزيه و تحليل اطلاعات جمع آوري شده با استفاده از نرم افزار SPSS حكايت از آن دارد كه عواملي نظير هماهنگي بين بخش توليد و صادرات، جهت بخشيدن توليدات مبتني بر سفارشات صادراتي، اعمال سلايق خريداران و نيازهاي بازار، عملكرد صادراتي كشورهاي رقيب، كاهش مراحل مختلف صادراتي، ممنوعيت صدور فرش هاي نامرغوب، محدوديت هاي تجاري تعرفه اي و غيرتعرفه اي، استفاده از شيوه مذاكرات تجاري و عقد قراردادهاي تجاري بين ايران و ساير كشورها و برگزاري نمايشگاههاي داخلي و خارجي فرش ، به ترتيب به عنوان مهمترين عوامل مؤثر بر مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف ارزيابي شده اند.بدين ترتيب قسمتي از فرضية دوم تحقيق مبني بر قابل شناسايي و ارزيابي بودن عوامل مؤثر بر مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف با اثبات مي رسد .
خلاصه نتايج حاصل از بررسي مزيت نسبي رقابتي كشور در صنعت فرش دستباف :
بررسي مزيت نسبي رقـابتي كشـور در صنعت فـرش دستباف، از ديگـر عناوين مـورد بررسي در تحقيق حاضر بوده است. يكي از محوري ترين مباحث در تجارت بين الملل، بررسي عوامل مؤثر بر تقاضاي كالاهاي صادراتي از نقطه نظر مسائل مربوط به بازارهاي هدف كالاهاي صادراتي، رفتار مصرف كننده، ساختار رقابتي بازار، سياست هاي تجاري مؤثر بر تقاضا و … است. به همين منظور و در راستاي بررسي مزيت نسبي رقابتي كشـور، ابتدا به بررسـي عواملي نظير اهميت شناخت بازارهـاي صادراتي، نقش مشخصه هاي تقاضا در بازارهاي هدف، نقش تجزيه بازارهاي هدف و همچنين اهميت روابط سياسي در ايجاد مزيت نسبي رقابتي پرداخته شده و سپس به منظور ارائه يك تحليل كمّي درخصوص شاخص هاي طرف تقاضا، مدلي براي تخمين تابع تقاضاي صادراتي فرش دستباف ايران طراحي شده است. براساس اين مدل، مقدار تقاضا براي صادرات فرش دستباف ايران تابعي از قيمت صادراتي فرش دستباف ايران، قيمت صـادراتي جهاني فرش دستباف، توليد ناخالص داخلي و جمعيت كشورهاي متقاضي مي باشد. دربرازش تابع تقاضاي صادرات، كشش قيمتي تقاضاي صادرات به عنوان شاخص مزيت نسبي رقابتي در نظر گرفته شده است. در اين حالت چنانچه كشش قيمتي تقاضاي صادرات فرش دستباف كمتر از واحد باشد، تغييرات افزايش قيمت صادراتي، منجر به افزايش درآمد نهايي شده و اين امر مزيتي رقابتي براي صدور خواهد بود. نتايج حاصل از تخمين مدل نشان مي دهند كه كشش قيمتي تقاضاي صادراتي فرش دستباف ايران، بزرگتر از واحد است.
بنابراين مي توان گفت كه كشور به لحاظ برخورداري از مزيت نسبي رقابتي در صنعت فرش دستباف از وضعيت مطلوبي برخوردار نمي باشد و عواملي نظير عملكرد صادراتي كشورهاي رقيب، كاهش قيمت هاي صادراتي اين كشورها و افزايش نرخ برابري پول ملي دربرابر دلار مي تواند منجر به كاهش در صادرات فرش دستباف گردد. بدين ترتيب باتوجه به چسبندگي شديد قيمت با مقدار تقاضاي صادراتي فرش ايران و برقراري نظام ارزي مديريت شده در كشور، لازمه توسعه صادرات، افزايش بهره وري نيروي كار و استفاده بهينه از ابزار بازاريابي است. اين امر سبب كاهش هزينه متوسط در نتيجه افزايش توان رقابت و كاهش قيمت مي گردد و مي تواند در بهبود مزيت نسبي رقابتي كشور مؤثر واقع شود.
خلاصه نتايج حاصل از بررسي مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف:
ارائه يك تحليل تفصيلي درخصوص مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف ، از ديگر مباحثي بوده كه در اين تحقيق به آن پرداخته شده است. به منظور محاسبه ميزان مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف، شاخص كاربردي هزينه منابع داخلي (DRC) مطمح نظر قرار گرفت. فرمول كاربردي اين شاخص به صورت نسبتي از هزينه عوامل داخلي توليد به تفاوت بين درآمد حاصل از فروش كالاي توليدي و هزينه نهاده هاي قابل تجارت تعريف گرديد. با توجه به آنكه محاسبه اين شاخص براساس قيمت هاي بازاري تنها مزيت نسبي اسمي توليد را ارائه مي دهد، به منظور محاسبه مزيت نسبي حقيقي ناگزير به لحاظ نمودن قيمت هاي سايه اي به جاي قيمت هاي بازاري بوديم. در اين راستا اقدام به برآورد قيمت سايه اي عوامل داخلي توليد، قيمت سايه اي نهاده هاي قابل تجارت و قيمت سايه اي نرخ ارز و محاسبه قيمت سايه اي فروش هر متر مربع فرش دستباف گرديد. در ادامه، با ارائه يك تصوير اجمالي از پيشينه و ويژگيهاي ظاهري و فني بافت قالي در هريك از استان هاي مورد بررسي ، نسبت به آناليز قيمت تمام شده و محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در هريك از استان ها اقـدام گرديد. همچنين با بررسي تحمل غايي DRC و تحليل حساسيت DRC، به تحليل نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي پرداخته شده است.
براساس فرمول كاربردي DRC و با توجه به قيمت هاي سايه اي، مقدار DRC‌ براي توليد فرش دستباف 65رج چله ابريشمي گل ابريشم كرك در استان آذربايجان شرقي برابر با 37/0 بدست آمده است. بدين ترتيب اين استان داراي مزيت نسبي بالفعل حقيقي در توليد فرش مذكـور مي باشد. بكارگيري قيمت هـاي اسمي، مقـدار DRC را معادل 5/0 بدست مي‌دهد و بنابراين هرچند كه موقعيت استان به لحاظ برخورداري از مزيت نسبي بدتر مي‌شود، ليكن اين استان كماكان از مزيت نسبي بالفعل اسمي نيز برخوردار است. محاسبات صورت گرفته درخصوص تحمل غايي DRC نيز حكايت از آن دارد كه اين استان از دامنه غايي مناسبي براي حفظ مزيت نسبي خود برخوردار است. كشش ارزي DRC در استان آذربايجان شرقي معادل 99/0- محاسبه شده است كه نشاندهندة بي‌كشش بودن مزيت نسبي اين استان نسبت به نرخ ارز است. همچنين مزيت نسبي اين استان با كشش قيمتي 01/1- از حساسيت قابل توجهي نسبت به قيمت محصول صادراتي برخوردار مي باشد. اين در حالي است كه محاسبه كشش هاي 9/0 و 19/0 نسبت به تغييرات ارزش مواد اوليه داخلي و ارزش نهاده هاي قابل تجـارت، حاكي از آنست كه مزيت نسبي استان نسبت به تغييرات دو عامـل مذكــور بي كشش است.
مجموعـه عـواملي كه در استان آذربايجـان شرقي با تأثيرگذاري بر كشش هاي محاسبه شده، مي توانند مزيت نسبي استان را متأثر سازند، براساس نتايج حاصل از فعاليت ميداني تحقيق قابل ارزيابي هستند. براين اساس عواملي نظير شيوه بافت خاص استان، استفاده از رنگزاهاي طبيعي، مهارت ويژه رنگرزان در رنگرزي با مواد طبيعي، رنگ آميز خاص استان، مهارت ويژه بافت استادكاران قاليباف مرد، تخصص ويژه بافت در مناطق مختلف استان و ارتباطات تجاري فـرامنطـقه اي استان آذربايجـان شـرقي، به ترتيب به عنوان مهمترين عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در اين استان ارزيابي شده اند.
استان قـم با بكـارگيري قيمت هـاي سايه اي داراي DRC معـادل 39/0 شـده و از مزيت نسبي بالفعـل حقيقي در توليد فـرش دستباف 65 رج چله ابريشمي گل ابريشم كرك برخوردار مي باشد. بكارگيري قيمت هاي اسمي، مقدار DRC را معـادل 53/0 بدست مـي‌دهد و با وجـود كـاهش مزيت نسبي كماكان از مزيت نسبي بالفعـل اسمي نيز برخوردار مي باشد. محاسبات صورت گرفته درخصوص تحمل غايي DRC در استان قم نيز حكايت از دامنه غايي مناسب اين استان براي حفظ مزيت نسبي دارد.
در اين استان كشش ارزي DRC معادل 94/0- و كشش DRC نسبت به قيمت فروش فرش صادراتي استان و ارزش نهاده هاي قابل تجارت به ترتيب برابر با 9/0 و 18/0 محاسبه شده است كه نشان از بي كشش بودن و عدم حساسيت مزيت نسبي اين استان نسبت به سـه عامل فــوق مي باشد. اين در حــالي است كه DRC استان قـم با كششي معادل 13/1 نسبت به ارزش مواد اوليه داخلي ، از كشش قابل توجهي برخوردار مي باشد.
براساس نتايج حاصل از فعاليت ميداني تحقيق نيز عواملي نظير وجود مهارت ويژه رنگرزي در استان، قابليت دسترسي سريع و كم هزينه به مراحل اجرايي فرآيندهاي تخصصي تبديل ابريشم خامه به خامه ابريشمي، نزديكي استان به مراكز تهيه رنگزاهاي طبيعي و طرح و نقشه هاي بومي خاص استان، به ترتيب به عنوان مهمترين عوامل مؤثر بر مزيت نسبي توليد در استان قم ارزيابي شده اند.
مقدار DRC براي استان اصفهان با بكارگيري قيمت هاي سايه اي معادل 35/0 محاسبه شده است كه نشان دهنده برخورداري اين استان از مزيت نسبي بالفعل حقيقي در توليد فرش هاي 65 رج چله ابريشمي گل ابريشم كرك است. با بكارگيري قيمت هاي اسمي، مقدار DRC به 48/0 افزايش مي يابد و بدين ترتيب با وجود كاهش مزيت نسبي، استان اصفهان كماكان از مزيت نسبي بالفعل اسمي نيز برخوردار مي باشد . محاسبات مربوط به برآورد تحمل غايي DRC در اين استان نيز نشان از دامنه غايي مناسب اين استان براي حفظ مـزيت نسبي دارد. كشش ارزي DRC در اين استــان معادل 04/1- محاسبه شده كه نشان از با كشش بودن مزيت نسبي در اين استان نسبت به تغييرات نـرخ ارز دارد. كشش هـاي معـادل 03/1- و 03/1 نيز نشان دهنده آن است كه مقدار DRC به ترتيب نسبت به تغييرات قيمت فروش فرش صادراتي و تغييرات ارزش مواد اوليه داخلي از حساسيت قابل توجهي برخوردار است. اين در حالي است كه DRC استان با رقم كششي معادل 2/0 ، نشان از عدم حساسيت در خصوص تغييرات ارزش نهاده هاي قابل تجارت مي باشد .
نتايج حاصل از فعاليت ميداني تحقيق در اين استان نيز حاكي از آن است كه عواملي نظير طرح و نقشه هاي خاص منطقه، فراواني رنگزاهاي طبيعي، رنگ آميز خاص استان، وجود مهارت استادكاران رنگرزي گياهي، وجود مهارت ويژة بافت و شيوه هاي خاص بافت در استان به ترتيب به عنوان مهمترين عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرشهاي معمولي باف 50رج در اين استان ارزيابي شده اند.
با بكارگيري قيمت هاي سايه اي در استـان خـراسان مقــدار DRC معــادل 35/0 به دست مي آيد كه نشان از وجود مزيت نسبي بالفعل حقيقي در توليد فرش هاي 35-30 رج در اين استان است. محاسبه DRC براساس قيمت هاي اسمي مقدار آن را برابر با 48/0 بدست مي دهد كه نشان از كاهش وضعيت مزيت نسبي اين استان دارد. هرچند كه استان كماكان از مزيت نسبي بالفعــل اسمي برخــوردار مي باشد. محاسبات مربوط به تحمل غايي، DRC در اين استان نشان دهنده آن است كه اين استان نيز از دامنه غايي مناسبي براي حفظ مزيت نسبي خود مي باشد.
كشش هاي معادل 03/1- و 2/1 نشان از آن دارد كه مقدار DRC در استان خراسان به ترتيب نسبت به تغييرات نرخ ارز و تغييرات ارزش مواد اوليه داخلي از كشش قابل توجهي برخوردار است. با توجه به كشش DRC نسبت به قيمت فروش فرش صادراتي و ارزش نهاده‌هاي قابل تجارت كه معادل 82/0- و 16/0 محاسبه شده، مزيت نسبي در اين استان نسبت به عوامل مذكور بي كشش است. براساس نتايج حاصل از فعاليت ميداني تحقيق نيز عواملي نظير شيوه بافت خاص استان، قابليت دسترسي به فراواني رنگزاهاي طبيعي در استان، نوع ماده اوليه قابل دسترس در استان، طرح و نقشه هاي بومـي خـاص استان و شيوه‌هـاي مختلف بافت متأثر از تعدد اقوام منطقه به ترتيب به عـنوان مهــمترين عــوامل تأثيرگــذار بر مزيت نسبي استـان در توليد فرش هاي 35-30 رج ارزيابي شده‌اند.
در استان همـدان مقدار DRC با بكارگيري قيمت هاي سـايه اي معادل 63/0 بدست آمده كه نشان از مزيت نسبي حقيقي استان همـدان در توليد فرش هاي 30رج درشت باف دارد. همچنين مقدار DRC با بكارگيري قيمت هاي اسمي به 86/0 افزايش مي يابد كه با وجود آنكه نشان دهندة نشان دهنده عدم وجود مزيت نسبي اسمي در توليد فرش مذكور دارد.
وضعيت استان همدان به لحاظ تحمل غايي DRC بسيار نامطلوب است و نرخ غايي عوامل مؤثر بر DRC در سطحـي بالاتر از ارزش سايه اي و اسمـي اين عـوامل قرار گرفته و استان را با عدم مزيت نسبي مواجه ساخته است. كشش هاي محاسبه شده DRC نسبت به قيمت فروش فرش صادراتي و ارزش مواد اوليه داخلي، به ترتيب معادل 1/1- و 31/1 مي‌باشد كه نشان از حساسيت بالاي DRC استان همدان نسبت به دو عامل مذكور دارد. اين درحالي است كه كشش هاي 93/0- و 5/0 DRC نسبت به تغييرات نرخ ارز و ارزش نهاده هاي قابل تجارت نشان دهنده عدم حساسيت مزيت نسبي استان همــدان نسبت به اين عوامل مي باشد. نتايج مطالعــات ميداني تحقيق در استان همدان نيز حاكي از آن است كه عواملي نظير شيوه بافت خاص استان، ذهني باف بودن طرح و نقشه ها، تنوع رنگي محدود در نقشه هاي خاص استان، عدم دسترسي به رنگزاهاي طبيعي مرغوب و كيفيت پشم قابل دسترس در استان به ترتيب به عنوان مهمترين عواملي ارزيابي شده اند كه مزيت نسبي اين استان را با محدوديت مواجه ساخته اند.
همچنين نتايج تحليل عاملي (Factor Analysis) برروي داده هاي حاصل از فعاليت ميداني تحقيق حاكي از آنست كه در كل استانهاي مورد بررسي عواملي نظير هماهنگي بين بخش توليد و صادرات، ايجاد كارگاههاي مجتمع توليدي و استفاده از مواد اوليه مرغوب و رنگزاهاي طبيعي به عنوان مهمترين عوامل مؤثر بر مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف ارزيابي شده اند.
2-5- ارائه سياست هاي كاربردي :
درخصوص بهبود مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف
ايجاد سازوكار سازماني و اجرايي متمركز به منظور تصميم سازي هاي هماهنگ بين بخش توليد و صادرات
تدوين راهكارهاي اجرايي مناسب به منظور جهت بخشيدن توليدات مبتني بر سفارشات صادراتي
استمرار راهبرد ممنوعيت صدور فرش هاي نامرغوب
عضويت در سازمان هاي بين المللي نظير WTO‌ به منظور رفع موانع تجاري تعرفه اي و غيرتعرفه اي
استفاده از شيوه مذاكرات و عقد قراردادهاي تجاري بين ايران و ساير كشورها
برگزاري مستمر و حضور گسترده در نمايشگاههاي داخلي و خارجي فرش
درخصوص بهبود مزيت نسبي رقابتي كشور در صنعت فرش دستباف
شناسايي مشخصه هـاي تقاضا در بازارهاي هدف صادراتي (نيازها، ترجيحات و سليقه هاي مصرف كنندگان)
تجـزيه بازارهـاي هدف صادراتي براساس ويژگيهاي مصرفي (گرايش ها و سلايق) و مشخصه هاي درآمدي (سطح درآمد و قدرت خريد)
تعيين استراتژي بازاريابي مناسب و استفاده از مكانيسم هاي نوين بازاريابي
اتخاذ سياست هاي قيمتي مناسب (باتوجه به بالابودن كشش قيمتي تقاضاي جهاني فرش دستباف ايران، سياست كاهش قيمت مي تواند منجر به بهبود مزيت نسبي رقابتي كشور و افزايش درآمدهاي صادراتي گردد.)
درخصوص بهبود مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف:
ايجاد سازوكار سازماني و اجرايي واحد به منظور حذف متوليان مختلف در فرآيند توليد
پيگيري مكانيسم اجرايي مناسب به منظور ايجاد كارگاههاي مجتمع توليدي
بكارگيري سياست هاي حمايتي و تشويقي درجهت استفاده از مواد اوليه مرغوب
باتوجه به آنكه هريك از استانهاي مورد بررسي در توليد انواع خاصي از فرش هاي دستباف داراي مزيت نسبي بالفعل حقيقي و اسمي مي باشند، لذا ”تمركز در توليد فرش هاي اعلا باف ابريشمي با رج شمار بالا“ در استان هاي آذربايجان شرقي و قم و ”تمـركز در توليد فرش هاي معمولي باف 50رج در استان هاي اصفهان و خراسان“ مي تواند به افزايش مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف منجر گردد.
نظر به آنكه DRC در استان هاي آذربايجان شرقي، قم، اصفهان و خراسان نسبت به تغييرات نرخ ارز با كشش مي باشد، لذا استفاده از ”سياست هاي جبراني در جهت پوشش تفاوت نرخ ارز اسمي و نرخ ارز سايه اي“ مي تواند وضعيت كشور درخصوص بهره مندي از مزيت نسبي در توليد فرش دستباف را بهبود بخشد. اعمال سياست مذكور بويژه درمورد استان خراسان كه درخصوص برخورداري از مزيت نسبي اسمي وضعيت مطلوبي ندارد، از جايگاه ويژه اي برخوردار مي باشد.
باعنايت به بالابودن كشش قيمتي تقاضاي جهاني فرش دستباف ايران و باتوجه به دامنه مناسب تحمل غايي DRC نسبت به قيمت محصــول صــادراتي در استان‌هـاي آذربايجان شرقي، قم، اصفهان و خراسان، ‌لذا ”سياست كاهش قيمت“ فرش هاي صادراتي استان هاي مذكور تا حدي كه در دامنه تحمل غاييDRC قرار گيرد، مي تواند منجر به بهبود مزيت نسبي و افزايش درآمدهاي صادراتي گردد. اين سياست به خصوص درمورد استان هاي قم و اصفهان كه داراي كشش قيمتي پايين ترين هستند، از مزيت اجرايي برخوردار است.
باتوجه به آنكه دامنه تحمل غايي DRC نسبت به ارزش مواد اوليه داخلي داراي وضعيت مطلوبي در استان هاي آذربايجان شرقي، قم، اصفهان و خراسان مي باشد، لذا ”اعمال مجموعه سياست هايي كه منجر به كاهش ارزش مواد اوليه داخلي“ گردد مي تواند به افزايش مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف منجر گردد. اين سياست باتوجه به بالابودن كشش DRC نسبت به تغييرات مواد اوليه داخلي در استان اصفهان از اهميت خاصي برخوردار است.
نظـر به آنكه دامنه تحمـل غايي DRC نسبت به ارزش نهاده هــاي قابل تجــارت، در استان هاي آذربايجان شرقي، قم، اصفهان و خراسان در سطح مطلوبي قرار دارد و با توجه به آنكه حركت از نرخ ارز اسمي به سمت نرخ ارز سايه اي، منجر به گرانتر شدن ارزش نهاده هاي قابل تجارت و جايگزيني مواد اوليه داخلي به جاي آنها مي گردد، لذا اعمال ”سياست هــاي تشــويقي و جبراني به منظور پوشش تفاوت نرخ ارز اسمي و سايه اي“ مي تواند به بهبود مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف منجر گردد و استفاده از مواد اوليه داخلي را با توجيه اقتصادي همراه سازد.
فهرست منابع :
1-اسدي ، م .1378 . مزيت نسبي صادرات پوشاك در ايران . مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني وزارت بازرگاني . تهران : 12 ، 16-15 و20-19 .
2-ژوله ، ت . 1381 . پژوهشي در فرش ايران . انتشارات يساولي . تهران .
3-سازمان جهاد سازندگي استان قم . 1381 . فرش قم نگين فرش دستباف ايران . چاپ كيان نقش . قم .
4-سرمد ، ز . و ع . بازرگان . و ا . حجازي . 1376 . روشهاي تحقيق در علوم رفتاري . چاپ اول . نشر آگه . تهران .
5-قره باغيان ، م . 1371 . اقتصاد رشد و توسعه . جلد اول . چاپ اول . انتشارات نشر ني . تهران .
6-عزتي ، م . 1376 . روش تحقيق در علوم اجتماعي . چاپ اول . مؤسسه تحقيقات اقتصادي دانشگاه تربيت مدرس . تهران .
7-گريفين ، ك . راهبردهاي توسعه اقتصادي . چاپ اول . ترجمة راغفر ، ح . و م . هاشمي . (1375) . انتشارات نشر ني . تهران .
8-گيليس ، پركينز ، رومر ، اسنودگراس . اقتصاد توسعه . چاپ اول . ترجمة آزاد ارمكي ، غ . (1379) . انتشارات نشر ني . تهران .
9-موسي نژاد ، م . و م . ضرغام . 1376 . ارزيابي سياست هاي حمايتي دولت در بخش كشاورزي . مجلة دانشكدة علوم اقتصادي و سياسي دانشگاه شهيد بهشتي . شمارة 6 . تهران .
10-مير ، ج . مباحث اساسي اقتصاد توسعه . چاپ اول . ترجمة آزاد ارمكي ، غ . (1378) . انتشارات نشر ني . تهران .
11-نادري ، ا . 1371 . مزيت نسبي و توسعه صادرات در ايران . مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني وزارت بازرگاني . تهران .
12-نوربخش ، م . 1376 . بررسي مزيت نسبي محصولات كشاورزي استان مازندران جهت صدور به كشورهاي آسياي مركزي . مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني وزارت بازرگاني . تهران .
13.Balassa , B.1977.A Stages Approach to Comparative Advantage . World Bank Paper . No 256 .
14.Bruno, M . 1972 . Domestic Resources Cost and Effective Protection : Clarifract and Synthesis . Journal of Political Economy . No 80 .
15.Greenaway , D.1991.The New Trade Theories and Developing Countries . ed.by N. Balusbrahaniam . etc , St. Martin Press : 156 .

پيوست‌

پرسشنامه تحقيق (نوع A – استان قـم)

عنوان تحقيق: بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران
الف- مشخصات پاسخگو:
نام و نام خانوادگي:ميزان سن: محل تولّد:
تحصيلات:
شغـل:سابقه فعاليت درامور فرش ………… سال
محل كار (نام شركت):سابقه فعاليت در توليد فرش………. سال
محل دفتر مركزي:سابقه فعاليت در صادرات فرش …….. سال
بازارهاي فروش داخلي:
مقاصد صادراتي:
ب) سؤالات تحقيق:
تأثير آموزش بافندگان بر مزيت نسبي در توليد فرش را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
تأثير ايجادكارگاه هاي مجتمع توليد فرش را بر تجلي مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
تأثير وجود متوليان مختلف در فرايند توليد فرش را بر مزيت نسبي آن چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
تأثير عدم هماهنگي بين بخش توليد و بخش صادرات فرش را بر مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
تأثير استفاده از رنگزاهاي طبيعي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
تأثير استفاده از مواد اوليه مرغوب را در ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد

تأثير تسهيلات و اعتبارات دولتي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
8)تأثير ايجاد بازار بورس فرش را بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
قابليت دسترسي سريع و كم هزينه به مراحل اجرايي فرايند تخصصي (كلياب كشي و رنگرزي) در تبديل ابريشم خام به خامه ابريشمي، تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي اعلاباف در استان قم مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
نزديكي استان قم به مراكز تهيه رنگزاهاي طبيعي تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرشهاي اعلاباف دراستان تأثير دشته است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
وجود مهارت ويژه بافت براي توليد فرش ابريشم در استان قم تا چه ميزان بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
وجود مهارت ويژه رنگرزي دراستان قم تا چه حد در ايجاد مزيت نسبي براي توليد فرشهاي اعلاباف در اين استان تأثير داشته است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
طرح و نقشه هاي بومي خاص استان قم تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرشهاي اعلا باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
پرسشنامه تحقيق (نوع A – استان همـدان)

عنوان تحقيق: بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران
الف- مشخصات پاسخگو:
نام و نام خانوادگي:ميزان سن: محل تولّد:
تحصيلات:
شغـل:سابقه فعاليت درامور فرش ………….. سال
محل كار (نام شركت):سابقه فعاليت در توليد فرش………… سال
محل دفتر مركزي: سابقه فعاليت در صادرات فرش ……… سال
بازارهاي فروش داخلي:
مقاصد صادراتي:
ب) سؤالات تحقيق:
1)تأثير آموزش بافندگان بر مزيت نسبي در توليد فرش را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
2)تأثير ايجادكارگاه هاي مجتمع توليد فرش را بر تجلي مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
3)تأثير وجود متوليان مختلف در فرايند توليد فرش را بر مزيت نسبي آن چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
4)تأثير عدم هماهنگي بين بخش توليد و بخش صادرات فرش را بر مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
5)تأثير استفاده از رنگزاهاي طبيعي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
6)تأثير استفاده از مواد اوليه مرغوب را در ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
7)تأثير تسهيلات و اعتبارات دولتي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
8)تأثير ايجاد بازار بورس فرش را بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
9)شيوه بافت خاص استان همدان (نوع گره، شيوه پودگذاري و …) تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي براي توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
10)ذهني باف بودن طرح و نقشه (فرشهاي روستايي) تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي براي توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
11)تنوع رنگي محدود در نقشه هاي خاص فرش همدان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي براي توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
12)عدم دسترسي به رنگراهاي طبيعي متنوع در استان همدان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي براي توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
13)كيفيت پشم قابل دسترس در استان همدان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي براي توليد فرشهاي معمولي‌باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
پرسشنامه تحقيق (نوع A – استان خـراسان)

عنوان تحقيق: بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران
الف- مشخصات پاسخگو:

نام و نام خانوادگي:ميزان سن: محل تولّد:
تحصيلات:
شغـل:سابقه فعاليت درامور فرش …………… سال
محل كار (نام شركت):سابقه فعاليت در توليد فرش…………. سال
محل دفتر مركزي: سابقه فعاليت در صادرات فرش…….. سال
بازارهاي فروش داخلي:
مقاصد صادراتي:
ب) سؤالات تحقيق:
1)تأثير آموزش بافندگان بر مزيت نسبي در توليد فرش را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
2)تأثير ايجادكارگاه هاي مجتمع توليد فرش را بر تجلي مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
3)تأثير وجود متوليان مختلف در فرايند توليد فرش را بر مزيت نسبي آن چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
4)تأثير عدم هماهنگي بين بخش توليد و بخش صادرات فرش را بر مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
5)تأثير استفاده از رنگزاهاي طبيعي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
6)تأثير استفاده از مواد اوليه مرغوب را در ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
7)تأثير تسهيلات و اعتبارات دولتي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
8)تأثير ايجاد بازار بورس فرش را بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
9)شيوه بافت خاص استان خراسان (گره، چله كشي، پودگذاري و …) تا چه حد براي ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
10)قابليت دسترسي و فراواني رنگزاهاي طبيعي در استان خراسان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
11)شيوه هاي مختلف بافت متأثر از تعدد اقوام منطقه خراسان، تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
12)نوع مواد اوليه قابل دسترس در استان خراسان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي معمولي‌باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
13)طرح ونقشه هاي بومي استان خراسان تاچه حد بر ايجاد مزيت در توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
پرسشنامه تحقيق (نوع A – استان آذربايجان شرقي)

عنوان تحقيق: بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران
الف- مشخصات پاسخگو:

نام و نام خانوادگي:ميزان سن: محل تولّد:
تحصيلات:
شغـل:سابقه فعاليت درامور فرش…………… سال
محل كار (نام شركت):سابقه فعاليت در توليد فرش………… سال
محل دفتر مركزي: سابقه فعاليت در صادرات فرش…….. سال
بازارهاي فروش داخلي:
مقاصد صادراتي:
ب) سؤالات تحقيق:
1)تأثير آموزش بافندگان بر مزيت نسبي در توليد فرش را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
2)تأثير ايجادكارگاه هاي مجتمع توليد فرش را بر تجلي مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
3)تأثير وجود متوليان مختلف در فرايند توليد فرش را بر مزيت نسبي آن چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
4)تأثير عدم هماهنگي بين بخش توليد و بخش صادرات فرش را بر مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
5)تأثير استفاده از رنگزاهاي طبيعي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
6)تأثير استفاده از مواد اوليه مرغوب را در ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
7)تأثير تسهيلات و اعتبارات دولتي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
8)تأثير ايجاد بازار بورس فرش را بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
9)ارتباطات تجاري فرامنطقه اي به منظور تهيه مواد اوليه مناسب براي توليد فرشهاي اعلاباف (مانند تهيه پشم ظريف از خارج) در استان آذربايجان شرقي تا چه حد بر توليد فرشهاي اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
10)شيوه بافت خاص استان آذربايجان شرقي (نوع گره – شيوه پودگذاري، نوع چله كشي، نوع ابزار و …) تا چه حد بر توليد فرشهاي اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
11)رنگ آميز (تركيب رنگها) خاص استان آذربايجان شرقي تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
12)تخصص ويژه بافت در مناطق مختلف استان آذربايجان شرقي (نظير هريس و مهربان) تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرشهاي اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
13)نقش رنگزاهاي طبيعي در توليد فرش هنري باف و اعلاباف در استان آذربايجان شرقي تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد اين نوع فرشها دراستان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
14)مهارت رنگرزان در رنگرزي با مواد شيميايي در استان آذربايجان شرقي تا چه حد بر ايجادمزيت نسبي در توليد فرشهاي هنري باف مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
15)مهارت و نوآوري استادكاران قاليباف مرد در استان آذربايجان شرقي تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي اعلاباف و هنري باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
پرسشنامه تحقيق (نوع A – استان اصفهــان)

عنوان تحقيق: بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران
الف- مشخصات پاسخگو:
نام و نام خانوادگي:ميزان سن: محل تولّد:
تحصيلات:
شغـل:سابقه فعاليت درامور فرش …………… سال
محل كار (نام شركت):سابقه فعاليت در توليد فرش………….. سال
محل دفتر مركزي: سابقه فعاليت در صادرات فرش………. سال
بازارهاي فروش داخلي:
مقاصد صادراتي:
ب) سؤالات تحقيق:
1)تأثير آموزش بافندگان بر مزيت نسبي در توليد فرش را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
2)تأثير ايجادكارگاه هاي مجتمع توليد فرش را بر تجلي مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
3)تأثير وجود متوليان مختلف در فرايند توليد فرش را بر مزيت نسبي آن چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
4)تأثير عدم هماهنگي بين بخش توليد و بخش صادرات فرش را بر مزيت نسبي در توليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
5)تأثير استفاده از رنگزاهاي طبيعي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
6)تأثير استفاده از مواد اوليه مرغوب را در ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
7)تأثير تسهيلات و اعتبارات دولتي را بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
8)تأثير ايجاد بازار بورس فرش را بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
9) وجود مهارت ويژه بافت براي توليد فرشهاي اعلاباف در استان اصفهان تا چه حد بر ايجادمزيت نسبي درتوليد فرش اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
10) طرح و نقشه هاي خاص منطقه اصفهان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي درتوليد فرش اعلاباف دراين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
11) رنگ آميزي (تركيب بندي رنگها) خاص استان اصفهان (نظير رنگ آميزي فرشهاي نائين) تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
12)وجود مهارت خاص استادكاران رنگرزي گياهي در استان اصفهان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
13)فراواني رنگزاهاي طبيعي دراستان اصفهان تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرش اعلاباف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
14)شيوه هاي خاص بافت و نقشه ذهني باف (نظير فرشهاي يلمه) تا چه حد بر ايجاد مزيت نسبي در توليد فرشهاي معمولي باف در اين استان مؤثر بوده است؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
پرسشنامه تحقيق (نوع B)

عنوان تحقيق: بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران
الف- مشخصات پاسخگو:
نام و نام خانوادگي:ميزان سن: محل تولّد:
تحصيلات:
شغـل:سابقه فعاليت درامور فرش …………… سال
محل كار (نام شركت):سابقه فعاليت در توليد فرش………….. سال
محل دفتر مركزي: سابقه فعاليت در صادرات فرش………. سال
بازارهاي فروش داخلي:
مقاصد صادراتي:
ب- سؤالات تحقيق:
1) تأثير عدم هماهنگي بين بخش توليد و بخش صادرات فرش را بر مزيت نسبي صادرات فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
2) تأثير عملكرد صادراتي كشورهاي رقيب ايران را بر مزيت نسبي صادراتي و رقابتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
3) تأثير جهت بخشيدن توليدات فرش مبتني بر سفارشات صادراتي را بر افزايش مزيت نسبي صادرات فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
4) تأثير محدوديتهاي تجاري (تعرفه اي و غيرتعرفه اي) را بر مزيت نسبي در صادرات فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
5) تأثير استفاده از شيوه مذاكرات تجاري و عقد قراردادهاي تجاري بين ايران و ساير كشورها را بر مزيت نسبي صادرات فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
6) تأثير استفاده از واسطه هاي خارجي براي فروش فرش و توزيع آن را بر مزيت نسبي صادراتي و رقابتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
7) تأُثير ايجاد بازار بورس فرش را بر مزيت نسبي صادراتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
8) تأثير تمركزگرايي صادرات فرش را بر مزيت نسبي صادراتي و رقابتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
9) تأثير عضويت ايران در سازمانهاي بين المللي نظير سازمان تجارت جهاني (WTO) را بر مزيت نسبي صادراتي و رقابتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
10) تأثير برگزاري نمايشگاه هاي داخلي و خارجي فرش را درايجاد مزيت نسبي صادرات فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
11)تأثير ممنوعيت صدور فرش هاي نامرغوب را بر افزايش مزيت نسبي صادرات فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
12)تأثير اعمال سلايق خريداران و نيازهاي بازار را بر ايجاد مزيت نسبي صادراتي و رقابتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
13)تأثير كاهش مراحل مختلف صادراتي را بر مزيت نسبي صادراتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد
14) تأثير حمايتها و تسهيلات (اعتبارات) دولتي را بر مزيت نسبي صادراتي فرش چگونه ارزيابي مي كنيد؟
بسيار ضعيف ضعيف متوسط زياد بسيارزياد



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید