موضوع:
بررسي ارتباط بين نيم رخ رواني و عود بيماري اعتياد.
در مراجعه كنندگان به كلينيك فوق تخصص ترك اعتياد آتيه تو كرج و از 16 تا 45 سال مذكر.

فصل اول:
مقدمه
بيان مسأله
فايده و اهميت تحصيل.
فرضيه هاي پژوهش.
تعريف اصطلاحات.
مقدمه:
امروزه پديده وابستگي دارويي يكي از معضلات بزرگ جوامع بشري است كه توجه روانپزشكان، جامعه شناسان و حقوقدانان، روانشانسان و علماي تعليم و تربيت را به خود اختصاص داده است اين موضوع نشان مي دهد كه پديده اعتياد يا سوء مصرف مواد داراي ابعاد چندگانه است كه در بروز شيوع آن دخيلنه، ناجراين در مبارزه با اعتياد چنانچه يكي از عوامل مد نظر قرار گيرد و از ساير عوامل چشم پوشي شود فرض بر آنكه آن عامل تأثير مثبتي نيز در جلوگيري از اعتياد داشته باشد. عوامل ديگر تأثير عامل مورد نظر را كاهش خواهند داد.
يكي از عوامل مؤثر در ايجاد و تداوم اعتياد عامل فردي مي باشد كه نظر بسياري از محققان را جلب كرده است و بر اين اساس تحقيقي كه وايلتت در سال 1962 انجام داد بر عامل فردي و ويژگيهاي شخصي معطوف بود كه نشان داد افراد ستاد در مقايسه با غير معتاد نيمرخ رواني غير عادي تري دارند. از طرفي جير در سال 1990 به اين نتيجه رسيد كه افرادي كه اختلال روانپزشكي دارند 7/2 مرتبه بيشتر از افراد فاقد اختلال سوء مصرف مواد را نشان مي دهند.
ويكلرراسور نيز در سال 1953 يكي از قواعد كلي اعتياد را از نظر رواني بيان كرد ذكه اعتياد مي تواند با مشكلات شخصيتي فرد همبستگي داشته باشد.
(فرجاد 13740).
با توجه به اينكه يكي از عوامل مؤثر در وابستگي دارويي مي تواند عوامل فردي و ويژگي هاي شخصيتي داشته باشد آنچه در اين زمينه مورد توجه است اين است كه آيا اين عامل مي تواند ارتباطي با بازگشت مجدد معتادين درمان شده داشته باشد.
بنابراين در اين پژوهش با اين مسأله روبه رو هستيم كه آيا نيمرخ رواني افراد با مصرف مجدد بعد از سم زدايي رابطه دارد؟ آيا نيمرخ با دخالت مصرف مواد بعد از سم زدايي رابطه دارد؟ آيا نيمرخ رواني معتادين بعد از سم آيا در گروهي كه بعد از سم زدايي مصرف مجدد داشتند با گروهي كه مصرف نكردند تفاوت دارد؟ تا بر حسب رابطه بتوانيم اين عامل را در درمان پيشگيري مورد توجه قرار بدهيم.
بيان مسأله:
وابستگي رواني عبارت است از يك حالت خاص كه به وسيله دلع و احساس اجبار شديد در ادامه مصرف يك دارد و يا ماده مخدر شخص مي گردد و اين احساس دلع معمولاً به خاطر استفاده از لذت و اثرات دلخواه آن است بنابراين وابستگي رواني علاوه بر نوع ماده مصرفي به حالات روحي و رواني فرد مورد نظر هم مربوط است.
يكي از مشخصات برجسته وابستگي رواني etracoing(Craving) (اشتياق) است كه عبارت اسدا از يك تمايل بسيار شديد و غير عادي نسبت به مصرف ماده مخدر كه تقريباً به ندرت مي توان چيز ديگري را جايگزين آن نمود در بالاترين و شديدترين درجه اشتياق مسكن است فرد هر اقدامي را به منظور تأمين و تهيه مواد انجام دهد كه اين قسمت به عنوان رفتار كليشه اي و قالبي معتادان شناخته مي شود.
تحقيقات نشان مي دهد كه بسياري از عوامل در علت شناسي و تداوم اعتياد دخالت دارند كه يكي از عوامل مي تواند جنبه هاي روانپزشكي اعتياد باشد بيشتر شواهد روانپزشكس مبين اين حقيقت است كه اعتياد به مواد مخدر به ويژه هرويين مي تواند ناشي از اختلالات عمده و شديد رواني و يا شخصيتي باشد تحقيق وايلتت در سال 1962 همين نظريه را تأئيد كرد كه نيم رخ رواني معتادها متفاوتي تر و غير عادي تر از افراد سالم است.
تحقيق جير نيز در سال 1990 نشان داد كه افراد مبتلا به بيماريهاي رواني مشكلات مربوط به داروها را بروز بدهند.
بنابراين در اين تحقيق با مسائل زير روبه رو هستيم:
‎آيا نيمرخ رواني افراد بر اساس مقياسهاي M.M.P.I در گروهي كه بعد از سم زدايي بازگشت مجدد را داشتند با گروهي كه بازگشت نداشتند متقارن است؟
آيا مارن و نيم رخ رواني افراد و مصرف مجدد رابطه وجود دارد؟
آيا ميان نيم رخ رواني و فعاليت بازگشت به مصرف مواد رابطه وجود دارد؟
در صورت وجود رابطه آيا مي توان با استفاده از نيم رخ رواني بازگشت مجدد افراد را پيش بيني نمود؟
5- فايده و اهميت پژوهش:
سوء مصرف وابستگي به مواد مخدر با دوره هاي بهبود و عود آن شخص مي گردد و در يك بررسي كلاسيك توسط هانت، بارنت و برانج در (1971) نشان داده شد كه هروئين، نيكوتين و اسك با درجات دو الگوهاي مهمي مشابهي از عود همراه بودند اين پژوهشگران نشان دادند كه اعتياد افراد درمان شده در مدت 12 ماه بازگشت نمود. آنها اشاره كردند كه اين يافته ها انعكاس فرايندهاي معمولي است كه زير بناي اعتياد را تشكيل مي دهند.
در مطالعه اي كه توسط Greard hornestshg انجام شد 32 تن مورد تست و مطالعه قرار گرفتند اين مطالعه بيشتر روي تجارب ستادان در مورد مصرف مواد مخدر (تاريخچه اي) از وضعيت جسمي و رواني و شخصيتي آنان را در بر مي گرفت. نتايج نشان داد كه اعتياد تا اندازه زيادي مربوط به ساختمان شخصيتي و تأثير متقابل مناسبات گذشته و حال فرد و خانواده در گروه همگن است نتايج به شرح زير گزارش شد:
گروه معتاد شامل 2 نفر اسكيز فرني بارز، 8 نفر اسكيزفرني وزي، 12 نفر اختلال گروه كنترل شامل 1 نفر اسكيزوفرني با 4 نفر اسكيزوفرني وزي اختلال نورونيك 6 نفر شخصيت سالم 10 نفر بودند. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه در گروه معتاد در مقايسه با گروه كنترل اختلال شخصيتي بيشتر است. (فرجاد محمد حسين 1378).
اين موضوع مي تواند در درمان اعتياد حائز اهميت باشد. زيرا آسيب پذيري افراد معتاد در برابر مشكلات زندگي و ساختمان شخصيتي افراد معتاد مي تواند تأثيري در تداوم مصرف مواد بعد از سم زدايي داشته باشد بنابراين در اين پژوهش بر آن شديم كه ابتدا نيم رخهاي رواني را مورد مقايسه متفاوت بودن نيمرخهاي گروهي كه بعد از سم زدايي مجدداً مصرف داشتند با گروهي كه مصرف مجدد نداشتند، آيا در صورت وجود رابطه با نمونه هاي مذكور مي توان افراد داراي ريسك بالا براي نمود را مشخص نمود و اقدامات لازم را در پروسه 9هاي درماني مد نظر قرار داد و پژوهشي را با آزمودني هاي ايراني در سطح كشور انجام داد و در صورت تأئيد فرضيه ها ضمناً مي توان در مورد معتادان تمركز اصلي از درمانهاي رفتاري جسمي را به سوي درمان شخصيت و انواع اختلالات آن بازگرداند و در مانگري را به انتخاب نوع درمان حساس نمود و موجب شد تا آنها نوع درمان را بر حسب به دست آوردن نيم رخ شخصي انجام دهند و ظرافت و حساسيت تفكيكي خاص را در مورد هر نيم رخ شخصيتي مد نظر قرار بدهند.
فرضيه هاي پژوهش:
مقياسهاي دوايي آزمودني ها در گروهي كه بعد از سم زدايي مصرف مجدد نداشتند با گروهي كه مصرف مجدد داشتند تقارن معني دار دارند.
بين دو گروه در خصوصيت خودبيمار انگاري تقارن معني دار وجود دارد.
بين دو گروه در خصوصيت افسردگي تقارن معني دار وجود دارد.
بين دو گروه ما در خصوصيت هستيري تقارن معني دار وجود دارد.
بين دو گروه در خصوصيت جامعه رنجوري تفاوت معني دار وجود دارد.
بين دو گروه در خصوصيت پارانوئيد تفاوت معني دار وجود دارد.
بين دو گروه در خصوصيات ضعف رواني، اسكيزوخرني، هيبوماني تفاوت معني داري وجود دارد.
بين نيم رخ رواني و مصرف مجدد بعد از سم زدايي رابطه وجود دارد.
بين نيم رخ رواني و دفعات مصرف مجدد بعد از سم زدايي رابطه وجود دارد.
تعريف اصطلاحات:
تعريف نيم رخ رواني:
نيمرخ (Profile ).
نمايش نمودارهاي يك رشته غراق
Profile analysis – :
طرح نيم رخ رواني يك شخص يا معرفي كلي صفات شخصيتي و ويژگي ها نسبت به يك رشته هنجارهاي خاص براي كل جمعيت. تحليل همگن است به صورت نمايش نموداري يا شكل نيم رخ استعاره اي كل به معني مرور مشخصات يا صفات شخص به طور مختصر انجام گيرد. (ديوار افكاري 1376).
در اين پژوهش نيم رخ رواني با استفاده از پرسشنامه شخصيتي نيمه سوء تا M.P.I M. (فرم كوتاه) با توجه به كدهاي بر افراشته و مصاحبه باليني گذاري شده است.
1-تعريف اعتياد: (Dependency) Addiction
(Dependence) وابستگي عبارت است از مصرف مرتب مواد به طوري كه فرد مصرف كننده براي انجام عملكرد معمول نياز به آن داشته باشد و عدم مصرف آن باعث پيدايش علائم خاص مي شود كه در اثر اختلال در عملكرد ارگانهاي مختلف بدن بوده و به آن علائم قطع مواد (Withdrawal syndrom) مي گويند. طبق تعريف DMSIV وابستگي يك ويژگي هم دارد و آن مقاومت بدن يا Tolerance است يعني نياز به ماده بيشتر براي حصول مسموميت يا كاهش تأثير همان مقدار با ادامه مصرف.
در اين پژوهش معتاد فردي است كه مدتي مواد مخدر مصرف كرده باشد و در صورت قطع دارو دگرگوني فيزيولوژيك و رفتاري نشان بدهد و بعد از انجام تست مورفين نتيجه تست مثبت باشد.
سم زدايي (Detaxification):
قطع مصرف مواد براي مدت زمان كافي تا تمام مواد موجود در گيرنده هاي بدن دفع شود و بعد از اتمام اين دوره فرد از نظر جسماني علائم قطع مواد (withdrawal) را نشان مي دهد و تست مورفين منفي است.
سم زدايي به روشهاي مختلف پزشكي و در زمانهاي مختلف و توسط داروهاي گوناگون صورت مي گيرد ولي نتيجه همگي دفع كامل مواد و تست منفي مي باشد.
روشهاي درماني افراد وابسته به مواد در كلينيك ها به صورت زير مي باشد. همه افراد وقتي به كلينيك مراجعه مي كنند ابتدا تحت درمان سم زدايي قرار مي گيرند تا مواد از بدن آنها دفع شده و علائم جسماني ترك بر طرف شود و تست مورفين آنها منفي شود. روشهاي سم زدايي به صورت URD و R.D و A.M.D و نيز سم زدايي با بوپرنورفين بوده است كه با توجه به شرايط فني و جسمي و خواسته خود بيمار انتخاب مي شود. مرحله دوم در حال به دنبال منفي شدن تست مورفين بيمار انجام مي گيرد و تحت رواندرماني فردي از نوع شناختي حمايتي قرار مي گيرند (هفته اي يك بار) و همچنين گروه درماني و خانواده درماني و تمرينات يوگا جز در درمان هاي 6 ماهه بعد از سم زدايي مي باشد بيماران در اين دوره 6 ماهه تحت درمان نگهدارنده با كپسول بوده و به محض قطع دارو تحت سم زدايي مجدد قرار مي گيرد.

فصل دوم
وابستگي به مواد:
تعريف:
در سال 1964، سازمان بهداشت جهاني به اين نتيجه رسيد كه اصطلاح اعتياد (Addiction) ديگر اصطلاحات علمي نيست و وابستگي Drag Dependence را به جاي آن توصيه نمود. مفهوم وابستگي مواد در ضمن چند دهه معافي رسمي بسيار و معاني معمولي فراوان داشته است. اساساً در ارتباط با تعريف وابستگي خود مفهوم استعداد شده است.
وابستگي رفتاري و وابستگي جسمي، وابستگي رفتاري بر فعاليتهاي مواد جوئي و قرائن مربوطه الگوهاي مصرف بيمار گونه تأكيد كرده است. وابستگي جسمي بر اثرات جسمي (فيزيولوژيك) دوره هاي متعدد مصرف تولد تأكيد نموده است.
كلاسهاي تشخيص براي وابستگي به مواد بر اساس DSMIV:
الگوي غير انطباقي مصرف يك ماده كه به ناراحتي قابل ملاحظه از نظر باليني منجر مي شود و با سه تا ‍(يا بيشتر) از علائم زير كه زماني در طول 12 ماه روي مي دهند تظاهر مي كند.
تحمل (Tovelance)، با هر يك از حالات زير تعيين مي شود:
نياز به مقادير بسيار بالاتر يك ماده براي رسيدن به مسموميت (هستي) يا تأثير دلخواه.
كاهش قابل ملاحظه تأثير با ارائه مصرف همان مقدار ماده.
2) ترك (whithdra) با هر يك زا حالات زير تعيين مي شود.
سندروم ترك شخص براي ماده
همان ماده و يا ماده اي مشابه براي رفع يا جلوگيري از علائم ترك مصرف مي شود.
3) ماده غائب به مقاديري بيشتر و دوره هاي طولاني تر از آنچه مورد نظر مصرف مي شود.
4) ميل دائم با تلاشهاي ناموفق براي كاهش يا كنترل مصرف ماده وجود دارد.
5) وقت زيادي در فعاليتهاي لازم براي به دست آوردن ماده (مثلاً مراجعه به اطباء متعدد يا رانندگي هاي طولاني). مصرف ماده (مثلاً تدخين پياپي) يا رهائي از آثار ماده مصرف مي شود.
6) فعاليتهاي مهم اجتماعي شغلي و تفريحي به خاطر مصرف ماده كنار گذاشته مي شود.
7) ادامه مصرف نواد عليرغم آگاهي به مسائل مستمر يا عود كننده جسمي يا روان شناختي كه احتمالاً از مصرف كوكائين عليرغم وجود افسردگي ناشي از كوكائين يا ادامه مصرف الكل عليرغم شناخت اين موضوع كه زخم گوارشي با ادامه مصرف آن شدت مي يابد.
ملاكسهاي تشخيص براي ترك مواد بر اساس DSMIV:
A: پيدايش يك سندروم مختص به ماده در نتيجه قطع و يا كاهش مصرف زياد و طولاني يك ماده.
B. سندروم مختص به ماده ناراحتي قابل ملاحظه از نظر باليني يا تخريب در عملكرد (اجتماعي، شغل) با ساير زمينه هاي مهم به وجود مي آورد.
C. علائم حاصل يك اختلال طبي كلي هستند و يك اختلال رواني ديگر توضيح بهتري براي آنها ارائه نمي كند. (كاپلان، جلد دوم).
وابستگي فيزيولوژيايي (Physiologidal):
بدان معنا است كه بدن فرد در نتيجه مصرف منظم يك ماده تغيير كرده است و غائب از طريق ايجاد تحمل نسبت به ماده ايجاد نشانه هاي مصرف ترك يا هر دوشان مي شود.
وابستگي روان شناختي:
كنترل آسيب ديده بر مصرف داروها بدون علائم فيزيولوژيايي و اعتياد در بر مي گيرد. وابستگي روان شناختي ممكن است در غياب وابستگي فيزيولوژيايي رخ بدهند. افراد ممكن است كنترل مصرف ماري جوانان را حتي اگر در صورت مصرف آنان نشانه هاي مرض تحمل يا ترك را ظاهر نسازند. برخي از داروها با وابستگي روان شناختي همراهند. ولي به طور قطعي وابستگي فيزيولوژيايي را نشان نداده اند. از جمله PCP (كاتاپيش).
چگونگي ايجاد وابستگي دارويي:
آزمايش: در مرحله آزمايش، يا استفاده گاه گاهي دارو در مصرف كنندگان به طور موقت اصافي حزب حتي به صورت سرخرش ايجاد مي كند. مصرف كنندگان احساس كنترل داشتن بر مصرف آن مي كنند و عقيده دارند كه هر زمان كه بخواهند مي توانند آن را متوقف كنند.
مصرف تنظيم: در خلال مرحله بعد كه دوره اي از مصرف منظم داروست، افراد ساختن فرد حول تعقيب و مصرف داروها آغاز مي كنند. انكار در اين مرحله نقش مهمي بازي مي كند، به طوريكه مصرف كنندگان پيامدهاي منفي رفتارشان را براي خود و ديگران پنهان مي كنند. ارزشها تغيير مي كند و آنچه قبلاً مهم بوده است مانند خانواده و كار به موضوعاتي كم ارزش تر از داروها تبديل مي شوند. با ادامه مصرف منظم دارو مشكل بالا مي گيرد. مصرف كنندگان بيشتر زمان خود را صرف داروهايشان مي كنند.
اعتياد يا وابستگي: زمان مصرف تنظيم دارو تبديل به اعتياد يا وابستگي مي شود كه مصرف كنندگان براي مقاومت در برابر داروها احساس عجز كنند خواه به اين دليل كه مي خواهند تأثير آنها را تجربه كنند يا به دليل اجتناب از پيامدهاي ترك كردن آن (آزاد 1377)
لب شناسي:
1- عوامل اجتماعي و فرهنگي:
وابستگي به مواد انيوني محدود به طبقات پائين اجتماعي- اقتصادي نيست. هر چند ميزان بروز وابستگي در اين گروه ها از طبقات اجتماعي- اقتصادي بالاتر است. انواعي از عوامل اجتماعي وابسته به فقر بشري احتمالاً در وابستگي به مواد انيون دخلات دارند. حدود 50 درصد مصرف كننده هاي هروئين در شهرها كودكان تك والدي و يا والدين از هم جدا شده هستند. از خانواده هايي برآمده اند كه در آنها حداقل يك عضو مبتلا به اختلال مصرف مواد است.
برخي الگوهاي رفتاري سندروم رفتار هروئيني (heroin behavior syndrom) ناميده شده است. افسردگي زمينه اي غالباً از نوع تهيجي همراه با علائم اضطرابي، رفتار تكانشي يا گرايش – مهاجم، ترس لز شكست، استفاده از مواد به عنوان ضد اضطراب براي پواشاندن احترام به نفس پائين، درماندگي و پرخاشگري ، استراتژيها و آگاهي عميق از رابطه احساس خوشي و مصرف دارو احساس ناتواني رفتاري تبديل مي‌گردد. اختلالات در روابط شخص و بين فردي باست ها كه تجارب مشترك داروئي موجب دوام آن مي گردد.
2- بيماري توأم
حدود 90 درصد افراد وابسته به مواد افيوني يك تشخيص روانپزشكي ديگر هم دارند. شايعترين تشخيص هاي روانپزشكي توأم عبارتند از اختلال افسردگي اساسي، اختلالات وابسته به آميل. اختلال شخصيت ضد اجتماعي و اختلالات اضطرابي حدود 15 درصد كساني كه وابستگي تركيبات ترياك دارند حداقل يك بار سعي كرده اند خود را بشكند.
3-عوامل زيست شناختي و ژنتيك:
فرد مبتلا به اختلال وابسته به مواد افيوني ممكن است كاهش فعاليت با منشاء ژنتيكي در سيستم افيوني داشته باشد. اين كاهش فعاليت ممكن است نتيجه كمتر بودن تعداد حساسيت كمتر گيرنده هاي افيوني به آزاد شدن كمتر مواد افيوني درونزاها يا غلظت بالاي انتاگونيت هاي فرضي مواد افيوني درونزا بوده باشد. همچنين ممكن است با كاركرد نابهنجار سيستم ناقل عصبي دوپافيزيك يا سيستم ناقل عصبي نورآدرنرژيك رابطه داشته باشند.
4- نظريه روانكاوي
بر حسب تثبيت ليبدوئي، با پسرفت به سطوح پيش تناسلي دهاني يا حتي سطوح ابتدائي تر رشد رواني جنش توصيف شده است عوامل روانكاوي بيش از همه روي حالت دهاني تأكيد مي كند. پاتولوژي شديد الگو غالباً تصور مي شود كه با سوء هدف دارو ارتباط دارد و حاكي از آشفتگي هاي عميق مربوط به رشد مي باشد.
عوامل سايكوديناميك در شروع مصرف مواد و وابستگي به آن و مصرف دوباره بعد از ترك مواد نقش مهمي دارند. بررسي هاي روانكاوي نشان مي دهد كه اين افراد دچار «خويشتن ناقص» مي باشند كه به صورت عدم توانايي در اداره احساسات آنها مثل احساس گناه و خشم و اضطراب خود را نشان مي دهد. بعضي از معتادان احساسات دروني خود را نمي توانند تجزيه كرده و بيان كنند كه به آن آلكس تايمي گفته مي شود. بنابراين مصرف مواد افيوني باعث مي شود آنها به طور واقعي يا به طور سمبوليك بر احساسات خود تسلط يابند و در واقع مصرف مواد را به عنوان نوعي خوددرماني ادامه دهند.(1)
مطالعات اپيدميولوژيك نشان مي دهند كه مصرف كنندگان مواد بخصوص ترياك ارزش زيادي براي مستقل بودن قائلند و به تحصيلات ارزشي قائل نيستند و عده اي از آنها قبل از مصرف مواد به خلافكاري دست زده اند. تعداد قابل توجهي از مصرف كنندگان مواد افيوني ويژگيهاي شخصيت ضد اجتماعي را دارند.
رابطه بين بيماريهاي روانپزشكي و مصرف مواد افيوني همواره مورد توجه مي باشد. در يك مطالعه در نيوهاون در سال 1980 نشان داد كه 87% مصرف كنندگان مبتلا به نوعي بيماري رواني هستند. و نيز در مطالعه ديگر در بالتيمور در سال 1990 نشان داد كه 24% افرادي كه مواد افيوني مصرف مي كنند مبتلا به اختلالات محور I و 35% مبتلا به اختلالات محور II مي باشند. در هر دو مطالعه شايعترين بيماريهاي همراه با مصرف مواد افيوني، اختلالات خلقي، الكسيم، اختلالات شخصيت ضد اجتماعي و اختلالات اضطرابي مي باشد. مطالعاتي در اروپا و استراليا هم اختلالات مشابه را در مصرف كنندگان مواد افيوني به دست آورده اند.
در ميان خانمها، افسردگي و اضطراب و اختلالات شخصيتي مرزي شايع تر از مردان بوده است و الكسيم و مصرف حشيش و اختلال ضد اجتماعي كمتر بوده است.
نوروفارماكولوژي:
اثرات اوليه تركيبات ترياك و شبه ترياك از طريق گيرنده هاي مواد افيوني كه در نتيجه دوم دهه 1970 كشف شدند اعمال مي شود. گيرنده هاي n- opiates در تنظيم و واسط گري خاصيت ضد درد، تسكين تنفس، يبوست، وابستگي درگير هستند با گيرنده هاي K.opates با خواص ضد درد، مدرم تسكين و گيرنده هاي Aopiates با خاصيت ضد درد درگير هستند در سال 1974 انكنالين يك نپتاستيه درونزا با اثرات شبه ترياك شناسايي شد. اين كشف به شناسايي كه طبقه از مواد افيوني درونزا از جمله آندروفين ها درد درگير هستند اين مواد وقتي كسي از نظر جسمي آسيب مي بيند آزاد شده و تا حدودي هول فقدان درد در ضمن تصادفات حاد هستند. تركيبات ترياك مشبه ترياك روي سيستم نوروترافيتري خواص اعتياد آور ترياك و شبه ترياك از طريق فعال شدن نورون هاي دوپا فيسرژيك ناحيه تگمنتيال بطني كه قشر مخ و سيستم ليمبيك كشيده مي شوند اعمال مي شوند.
قابليت انحلال هروئين در چربي بيشتر از مورفين است به همين دليل خواص هروئين سريعتر از مورفين از سر خون مغز- عبور مي كند و اثري سريعتر از مورفين دارد هروئين در ابتدا به عنوان وسيله درمان اعتياد به مورفين معرفي شد اما وابستگي بيشتري در مقايسه به مورفين ايجاد مي كند.
كوكائين: كوكائين 5/0 آلكائيدهاي ترياك را تشكيل مي دهد به آساني از لوله گوارش جذب مي شود و در بدن به مورفين تبديل مي شود. ‍(كاميلان جلد دوم 1994).
نظريه هاي اعتياد:
نظريه هاي كلاسيك سوء مصرف مواد را معادل استمناء يك مكانيسم دفاعي در مقابل تكانه هاي همجنس گرايانه يا تظاهر از پسرفت دهان دانسته اند. فرمول بندي روان پوشيي اخير به روابط بين مصرف مواد و افسردگي مربوطند يا مصرف مواد را بازتاب اعمال مختل الگو معرفي مي كنند.
نظريه هاي رواني اجتماعي
روابط خانواده و جامعه را به طور كلي مورد توجه قرار مي دهند.
2-نظريه هاي رفتاري:
بعضي از مدل هاي سوء مصرف مواد بر رفتار مواد طلبانه تأكيده كرده اند تا علائم جسمي وابستگي اكثر مواد مورد سوء مصرف با تجربه داشت پس از نخستين بار مصرف همراهند. به اين ترتيب ماده به عنوان يك تقويت كننده براي رفتار مواد عمل مي كند.
3-نظريه هاي ژنتيك:
قرائن محكم به دست آمده از مطالعه بر روي دوقلوها، فرزند خوانده ها و همشيريها كه جدا از هم بزرگ شده اند حاكي است كه در علت سوء مصرف اسك يك جزء ژنتيك وجود دارد.
4-نظريه هاي نوروشيميايي:
براي اكثر مواد مورد سوء مصرف به استثناء الكل پژوهشگران ناقل هاي عصبي يا گيرنده هاي ناقل هاي عصبي كه مواد به آنها مؤثر هستند شناسايي كرده اند.
ترياك به گيرنده هاي ترياك اثر مي كند بنابراين در كسي كه فعاليت افيوني درونزا كم است (مثلاً سطح پائين اندروفين) با فعاليت آنتاگونيستي افيوني درونزا خيلي بالاست. ممكن است در خطر ابتلا به وابستگي به تركيبات ترياك قرار داشته باشند.
در فردي كه كاركرد گيرنده هاي درونزا در او كاملاً طبيعي و غلظت ناقل هاي عصبي بهنجار است مصرف طولاني يك ماده مورد سوء مصرف بالاخره ممكن است سيستم هاي گيرنده ها را در تعديل نمايد. به طوري كه مغز براي حفظ تعادل حضور ماده برد بزاق را طلب مي كند.
پژوهشهاي جديد بر اثرات مواد بر سيستم هاي پيام برنده و تنظيم ژن متمركز است. ناقل هاي مواد و وابستگي مواد درگير بوده باشند عبارتند از سيستم هاي افيوني، كاتلولانين (مخصوصاً دوپامين)، گاما آمفيو بئتريك اسيد (GABA) نوورن هاي دوپانيرژيك ناحيه تگمنتيال بطني كه به نواحي قشري و سيستم ليمبيك خصوصاً هسته اكومنبس كشيده مي شوند اهميت خاص دارند. اين مسير تصور مي شود در قطع پاداش ديگر است و ظاهراً ميانجي عمده اثرات موادي نظير آنكفانين ها و كوكائين است.
لوكوس سرلوس بزرگترين گروه نورون هاي آدرنرژيك تصور مي شود در ميانجگري آثار مواد افيوني و شبه افيوني درگير است. (كاپلان، جلد دوم 1994).
اختلالات روانپزشكي توأم:
حدود 9 درصد افراد وابسته به مواد افيوني يك تشخيص روانپزشكي شايعترين تشخيص هاي روانپزشكي توأم عبارتند از اختلال افسردگي اساسي، اختلال شخصيت ضد اجتماعي، اختلال اضطرابي.
حدود 15 درصد كساني كه وابستگي به تركيبات ترياك را دارند حداقل يك بار سعي كرده‌اند خود را بشكند. (كاپلان 1375).
در مطالعات مختلف بين 35 تا 60 درصد بيماران متبلا به سوء مصرف و وابستگي به مواد تقريباً واحد ملاكهاي تشخيصي اختلال شخصيت ضد اجتماعي مي باشد خواه اين الگو قبل از شروع مصرف مواد وجود داشته باشد خواه حين مصرف مواد علائم ايجاد شده باشد. اين افراد احتمال بيشتري هست كه مواد زيادتر مصرف كنند پسيكوپاتولوژي بيشتري داشته باشند. از زندگي خود رضايت كمتري داشته باشند.
كاپلان).
پژوهشهايي در مورد رابطه اختلال شخصيت با اعتياد:
مطالعه، مطالعه دكتر اخوتي در بيمارستان روزبه مي باشد نامبرده براي شناخت صفات و ويژگيهاي شخصيتي معتادان ايراني اقدام به پژوهش در اين زمينه نمود و نتيجه به دست آمده حاكي از آن بود كه معتادان مورد مطالعه، افرادي بودند از لحاظ عاطفي نابالغ، عصيانگر و بي قرار داراي احساسات خصومت زا و عدم رشد اجتماعي.
پژوهش ديگر توسط دكتر اخوت دكتر براهني و مشكلات انجام گرفته و همچنين پژوهشهايي كه توسط واجي كاشاني، خاجوني، نيلي به عمل آمده نتايج مشترك زير را به جا گذاشته است كه معتادين افرادي هستند مضطرب، بي تفاوت با گرايشهاي صفراي، حساسيت هاي عاطفي، بيتوازي، احساس بي كفايتي و تنهايي كه با توجه به اين كنشها مي توان وجود تمايلات سايكوتيك را در آنها تشخيص داد.
پايان نامه فرهار به راهنمايي دكتر جزايري كه در سال 76-75 روي گروهي از معتادان كرمانشاهي انجام شده نتايج ذيل را نشان داد. كه معتادين در مقياسهاي باليني ضد اجتماعي، مرزي.و پرانوئيد، اسكيزوئيدي، اجتنابي، وابسته، ضد اجتماعي- نافعال، پرخاشگري، آيزوتايپال در سطح اطمينان 99/0 تقارن معني داري با افراد سالم دارند و تفاوت به دست آمده تفاوت در صفات شخصيتي مختل رشد يافته را بر روي مقياسهاي مطروفه نشان داد.
مقايسه خصوصيات شخصيتي جوانان معتاد به مواد مخدر و جوانان غير معتاد در گروه سني 14-22 سال در استان اصفهان (شاتيه، سياوش 1375).
در تحقيق انجام شده تحت عنوان: مقايسه خصوصيات شخصيتي جوانان معتاد به مواد مخدر و جوانان عادي (غير معتاد) در گروه سني 14-22 سال در استان اصفهان، در پاسخ به سؤالهاي مطرح شده در تحقيق سه فرضيه اصلي و هشت فرضيه فرعي از طرف پژوهشگر ارائه شد. كه اين فرضيه ها به ترتيب عبارت بودند از: الف- ميزان جامعه رنجوري جوانان معتاد به مواد مخدر در مقايسه با جوانان معتاد به مواد مخدر در مقايسه با جوانان عادي بيشتر است. ب- جوانان معتاد به مواد مخذر داراي خصوصيات پارانويي بيشتري نسبت به جوانان عادي هستند. ج- ميزان افسردگي جوانان معتاد به مواد مخدر در مقايسه با جوانان عادي بيشتر است. د- ميزان خصوصيات شخصيتي خود بيمارپنداري، مانيا، خستگي رواني، هستري و اسكيزوفرنيا در جوانان معتاد به مواد مخدر در مقايسه با جوانان عادي بيشتر است. هـ- جوانان معتاد به مواد مخدر K, F , L آزمون شخصيتي MMPI نمره بيشتري به دست مي آورند. از جامعه آماري تحقيق دو گروه پسر معتاد و عادي (غير معتاد) به تعداد هر گروه 83 نفر و همتا، شد از لحاظ جنس، سن، ميزان تحصيلات و مجرد يا متأهل بودن به روش تصادفي ساده انتخاب و نمونه گيري شدند و به وسيله آزمون شخصيتي MMPI و پرسشنامه تنظيم شده (حاوي سؤالاتي در زمينه هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي افراد معتاد) مورد آزمون قرار گرفتند. به منظور تجزيه و تحليل داده اي به دست آمده از روشهاي آماري، توصيفي (ميانگين، فراواني، درصد جدول و نمودار) و آزمون t در سطح اطمينان 95 و 99 درصد استفاده شد. تجزيه و تحليل داده ها و نتايج به دست آمده نشان دادند كه دو گروه در خصوصيت جامعه رنجوري تفاوت معني داري با همديگر دارند و فرض صفر با اطمينان 99 درصد رد رشد و فرضيه تحقيق به تأئيد رسيد. در مورد فرضيه دوم تحقيق تفاوت معني داري بين دو گروه مشاهده نشد و فرضيه تحقيق در هر دو سطح اطمينان رد شد. فرضيه سوم تحقيق با اطمينان 99 درصد به تأئيد رسيد و ميزان افسردگي جوانان معتاد نسبت به جوانان گروه عادي ميزان بيشتري را به خود اختصاص دادند. تفاوت معني دار بين دو گروه در خستگي رواني با اطمينان 95 درصد به تأئيد رسيد. بنابراين گروه معتاد در خستگي رواني در مقايسه با گروه عادي از ميزان بيشتري برخوردار بودند. در مانيا و مقياس L و K بين دو گروه تفاوت معني داري مشاهده نشد و بنابراين فرضيه تحقيق در اين سه زمينه به تأئيد نرسيد. اطلاعات به دست آمده از پرسشنامه تنظيم شده (حاوي سؤالاتي در زمينه هاي فردي خانوادگي و اجتماعي گروه معتاد) نيز با استفاده روشهاي اماري توصيفي مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفت و اطلاعات قابل توجهي در زمينه هاي فردي مثل (سطح سواد، نوع شغل يا فعاليت، نحوه گذراندن اوقات اقتصادي خانواده سطح ماده مخدر و تعداد دفعات اقدام به ترك اعتياد) و در زمينه هاي خانوادگي مثل (شرايط اقتصادي خانواده، سطح سواد والدين، روابط عاطفي در خانواده، وجود افراد معتاد ديگر در خانواده كنترل فرد معتاد به وسيله خانواده و مسائلي ديگر) و از شرايط اجتماعي مثل (محل سكونت، ميزان دسترسي به مواد مخدر دسترسي به امكانات تفريحي سالم و …) از گروه معتاد به مواد مخدر به دست آمده و همچنين با درجه بندي انجام شده خود آنان ميزان تأثير علل و عوامل مختلف در اعتياد جوانان معتاد به مواد مخدر بررسي شد.
شماره كنترل: 00049199 شماره كاربرگه (بازياي) TH07846 شماره سريال: 049199
اخذ دخيليان (1375) نشان دادند كه 4/42% از افراد معتاد بيش از گرايش به مواد افيوني دچار نوعي افسردگي بودند و 13% پس از گرايش در اين مواد دچار افسردگي شده اند. طاهري وسيعي (1376)، نشان دادند كه از كل مراجعان به مركز ترك سرپايي
بهزيستي تهران 21% سابقه ناهنجاري رواني پيشين و 28% سابقه خودكشي همچنين در هنگام مراجعه 20% آنان اضطراب 11% از افسردگي رنج مي برده اند 38% هم اضطراب و هم افسردگي داشته اند و 35% داراي ساير اختلالهاي رواني بوده اند. (عزت الله خالقي ناظر محمد صيادي با احمد).
پژوهش عهد ناظر دكتر خالقي و احمد رضا صيادي در سال 1380 كه شيوع احتلالهاي روانپزشكي در وابستگان به مواد افيوني را مورد بررسي قرار مي داد نشان داد كه مصرف كنندگان ترياك با وافور و شيخ و تنگ به ترتيب 5/30 و 2/29% و تدخين و تزريق كنندگان هروئين به ترتيب 7/73% و 3/92% از داراي تشخيص روانپزشكي بودند بنابراين در درمان بايد به شدت اعتياد و تشخيصهاي روانپزشكي همراه توجه داشت.
بررسي بهبودي اختلالهاي خلق و اضطرابي در معتادان جوياي درمان كه توسط دكتر بهروز بيوشك، دكتر محمد كاظم عاطف وحيد، دكتر جلال شاكري، انجام شد نشان داد كه 3/72% معتادان مورد بررسي به ترتيب واجد كلاسهاي تشخيص اختلالهاي خلقي و اضطرابي (غير از اختلال مصرف مواد) بودند در ميان اختلالهاي خلقي و اضطرابي و افسردگي اساسي و اختلال اضطراب منتشر به ترتيب 66‏% و 12% شايعترين اختلالها بوده اند.
اشاره به تحقيق كه دكتر جمشيد احمدي در شيراز انجام داده است.

فصل سوم
روش تحقيق
روش انتخاب نمونه و تعداد نمونه ها
روش جمع آوري اطلاعات
متغيرهاي تحقيق
ابزار تحقيق
روش هاي آماري مورد استفاده در اين پژوهش.
روش تحقيق: تحقيق مورد مطالعه از نوع پس رويداري مقايسه اي و بررسي اطلاعات است.
جامعه آماري: متشكل از كليه بيماران مراجعه كننده به كلينيك آتيه نو كرج از مهرماه سال 1381.
روش انتخاب نمونه تعداد نمونه ها: براي انتخاب نمونه ابتدا بيماراني كه در طول يك ماه بعد از سم زدايي مصرف مجدد داشتند از بيماراني كه مصرف نداشتند جدا شدند. پس افراد بالاي 45 سال به علت اينكه در محدوده سني مورد نظر براي پژوهش نبودند افراد بيسواد كه پرسشنامه M.M.P.I براي چنين افرادي قابل اجرا نيست از پرونده ها مورد بررسي حذف شدند. به اين ترتيب تعداد 30 نفر بودند كه مصرف مجدد داشتند انتخاب شدند پس جهت مقايسه از ميان پرونده هاي بيماراني كه هم مصرف نداشتن به روش تصادفي ساده و قرعه كشي 30 نفر بيمار به عنوان نمونه انتخاب شدند.
جدول 1-3
خلاصه اطلاعات مربوط به مشخصات نمونه ها
گروه سني F مجرد متأهل شاغل بيكار با تحصيلات بالاتر از ديپلم با تحصيلات پائين‌تر از ديپلم
16-19 2 1 1 1 1 0 2
20-23 19 5 14 14 5 4 15
24-27 12 8 4 8 4 5 7
28-31 10 8 2 10 0 6 4
32-35 8 6 2 5 3 7 1
36-39 4 3 1 4 0 3 1
40-43 3 3 0 3 0 3 44-47 2 2 0 2 0 2 0
روش جمع آوري اطلاعات:
براي جمع آوري اطلاعات به كلنيك آتيه نو كرج مراجع شد ابتدا پرونده هاي افرادي كه مصرف مجدد داشتند و افرادي كه از سم زدايي مصرف نداشتند جدا شد (بيماراني كه مصرف مجدد داشتند با استفاده از تست مورفين كه به صورت هفتگي انجام شد و در پرونده هايي كه 45 سال بيشتر داشتند و بيسواد بودن به علت قابل اجرا نبودن پرسشنامه در در مورد افراد بيسواد نيز به علت اينكه افراد بالاي 45 سال خارج از محدوده پژوهش بودند مجدداً كنار گذاشته شد. بدين ترتيب تعداد نفر نمونه به عنوان گروهي كه مصرف مجدد داشتند انتخاب شدند پس از بيان نفر بيمار تعداد نفر عنوان گروهي كه مصرف نداشتند. به روش تصادفي ساده و با استفاده از روش قرعه كشي انتخاب شدند.
متغيرهاي پژوهش:
متغير پيش بيني كننده نيمرخ رواني
تفسير ملام: مصرف مواد
تفسير رابط: سن
ابزار تحقيق: ابزار تحقيق در اين پژوهش پرسش نامه شخصيتي نيمه سرتا است اين پرسشنامه به سال 1943 به وسيله هاتاپي وفك نيلي هم به صورت فردي وهم به صورت گروهي قابل اجرا است. فرم هاي گوناگون اين پرسشنامه را مي توان در گروه هاي سني بالاتر از 16 سال و با افرادي كه حداقل 8 كلاس تحصيلات هستند اجرا كرد.
نمره گذاري اين پرسشنامه براي فرم اصلي و بلند (M.M.I.P) كه به ترتيب 566 سو الي 567 است براي 10 ميزان باليني و چهار ميزان روائي صورت مي گيرد. الف: ميزانهاي روايي
-Lميزان استفهام- تعدا سوالاتي كه آموزدني آنها را بدوك جواب گذاشته است.
F- بيشتر نمودارها آشفتگي فكري و خود كم انگاري مي باشد.
K- جنبه دفاعي آزمودني را نشان مي دهد و در عين حال براي تصحيح بعضي از ميزانهاي باليني نيز به كار مي رود. در نمره گذاري آزمون مقادير مختلف K را به بعضي از ميزانها مي افزايند و پس نيمرخ رواني آزمودني را رسم مي كند.
ب) ميزانهاي باليني:
1- هيپوكندري (HS) 4- بسيكو پاتي (Pd)
2- افسردگي (D) 5- وپژيهاي مردانه با زنانه (Mk)
3- هستيري (H.Y) 6- پارانويا (Ra)
7- بيكاتسني (Pt) 9- هيپوماني (Mi)
8- اسكيزوفرفيا (Si) 10-درون گرائي (Si)
با توجه به اينكه در كاربرد پرسشنامه ها بايد نظام و روشهاي اجتماعي- شرايط فرهنگي پشتوانه ها و سوابق تمرين آزمودني، معتقدات و يادگيريهاي خاص اجتماعي آنان ار در نظر گرفت و به علت همني محدوديتها اخوت، براهني، شاملو و نوپرست 71 سوال از پرسشنامه M.M.P.I اقتباس و با در نظر گرفتن فرهنگ خاص ايراني آن را در فرم كوتاهي تدوين و يك رشته فعاليتهاي پژوهشي را آغاز كردند. پژوهشهايي كه تا به حال انجام و گزارش شده است همه بيانگر ارزش تشخيصي فرم كوتاه (71) سوالي باشد. ميزانهاي Ml و Si از فرم ايراني به علت تفاوتهاي فاحش فرهنگي بين صفات و ويژگي‌هاي زنان و مردان ايراني به علت تفاوتهاي فاحش فرهنگي بين اجتماعي اينان در دو فرهنگ به شرق و غرب لئوسيتهاي اجتماعي آنان و انتظارات جامعه از آنان كاملاً متفاوت است. تغييرات و تحولاتي كه در موقعيت اجتماعي جمليت زن ايراني ايجاد گشته است تعريف قاطع نقشهاي زنان و با نتيجه تدوين ‌آزموني كه بتواند با اعتبار و روائي قانع كننده اي صفات و ويژگي هاي آنها را بسنجد دشوار ساخته است. حذف ميزان Si نيز به اين علت مي باشد كه اين ميزان حتي در فرم اصلي M.M.P.I داراي ثبات و روائي رضايت بخش نمي باشد. ميزان استفهام نيز به علت كم بودن تعداد سوالات در فرم كوتاه حذف گرديد. لذا هنگام اجراي آزمون بايد از آزمودني خواست كه به همه سوالات پاسخ بله يا خير بدهد. تعداد پرسشها در فرم كوتاه براي ميزان هاي l، F، K،Hs، D، Hy، Pd، nT، Sc، Ma به ترتيب 5 ، 15، 16، 14 ، 20 ، 25، 19، 14، 16، 20، 11 مي باشد.
پژوهشهاي انجام شده اعتبار رواني در مورد اعتبار M.M.P.I نشان مي دهد كه از سطوح متوسط ثبات كوتاه مدت همساني دروني برخوردار است و به عنوان مثال هانسلي هنسون و پاركر (1998) درباره مطالعات انجام شده در مورد M.M.I.P بين 1970 تا 1980 يك مطالعه فرا تحليل انجام دادند و چنين نتيجه گرفتند كه همه مقياستهاي M.M.I.P كاملاً پايا هستند و دامنه ضرايب پاياني آنها از 71% و (مقياسMa ) تا 84% (Pt) است و نوسان در غره هاي ازمون قابل انتظار است. اين گفته به ويژه در مورد جمعيتهاي روانپزشكي صادق است زيرا اثرهاي درمان يا تثبيت در يك موقعيت بحراني زودگذر مسكن است در عملكرد بيمار در آزمون مؤثر واقع شود. ميانه ضرايت اعتبار براي افراد بهنجار حدود 70% است و ميانه دامنه ضرايب اعتبار براي بيماران روانپزشكي حدود 80/0 است. ضرايب اعتبار دو نسخه آزمون نيز حدود متوسط نوره و دامنه تغييرات آن از 5/0 تا 94/0 با ميانه اي برابر 70/0 و اندكي بيشتر است. (شريفي با حسن پادشاه 1375).
شيوه نمره گذاري:
نمره گذاري فرم كوتاه M.M.I.P به كمك 11 كليدي كه در دست است صورت مي گيرد و سپس نمرات آزمودني در هر ميزان به فرمي كه براي انعكاس نيمرخ رواني وي تهيه شده است منتقل مي گردد. آزمودني هاي پاسخ خود را به هر سوال با علامت (*) و در پاسخ نامه مشخص مي سازد. غرات خامن آزمودني را در ميزانهاي L، F، K، D، Hy، Ra به فرمي كه براي رسم پروفايل تهيه شده است منتقل مي شود. مقادير معيني از هر آزمودني در K را به نمره ميزان منتقل مي شود و با وصل نقاطي كه نمره آزمودني را در ميزانهاي گوناگون نشان مي دهد نيمرخ آزمودني رسم مي شود.
پروفايل آزمودني را با روشهاي گوناگون مي توان مورد بررسي و تفسير قرار داد. يكي از اين روشها كه براي تشخيص به كار مي رود با اين شيوه مي باشد كه ابتدا از شماره ميزاني كه بالاترين برآمدگي را در پروفايل مي دهد شروع سپس ميزان ديگري كه چگونگي شكل كلي پروفايل نيز مي تواند ما را در تشخيص ويژگي هاي شخصيت آزمودني كمك كند در اين مورد بيشتر به شيب پروفايل توجه مي شود. پروفايل باليني افراد نوروتيك داراي شيب رو به پائين از چپ به راست مي باشد.
در تفسير بايد علت اجرا سوابق گذشته و نمونه كاركرد فعلي آ‎زمودني را در نظر گرفت لازم به ذكر است كه نمرات تراز شده 70 و يا بالاتر نشانه مرضي مي تواند باشد. نمرات متوسط گرايشهاي آزمودني را نشان مي دهد.
روشهاي آماري مورد استفاده در اين پژوهش:
در اين پژوهش 2 دسته داده داريم: 1- داده هاي فاصله اي كه نمرات تراز شده پرسشنامه شخصيتي نيمه سرتا مي باشد.
داده هاي اسمي كه مشخص كننده تعداد افراد در 3 گروه تشخيص ‍(اختلال شخصيتي، نوروتيك، سايكوتيك).
براي تجزيه و تحليل داده هاي به دست آمده از روشهاي آماري توضيحي نظير ميانگين فراواني و نمودار و آزمودن t در سطح اطمينان 95 و 99 درصد استفاده باشد.
براي مقايسه خصوصيات شخصيتي ميانگين نمرات تراز شده در 11 مقياس پرسشنامه M.M.I.P با استفاه از آزمون t مقايسه شد.
سپس جهت بررسي رابطه نيمرخ رواني و مصرف مجدد مواد از آزمون 2 استفاده شد. آزمون آنها آزمون بي پارامتر براي داده هاي اسمي استفاده مي شود.



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید