فصل 1
موضوع : بررسی میزان فرسودگی بین مشاوران ناحیه 4 شیراز
مقدمه
هدف هرانسانی اگر بالاتر از منافع شخصی بوده و تنها برای نجات خود نباشد وبه فکر کمک ودستگیری همنوع باشد که تکلیف وامر وجدانی وراه اولیاء الله وهادیان اهم بوده ، به انسان توانایی ومعنویت و استقامت فوق العاده می بخشد وبه حیات معنی و هدف می دهد ( بهاری – 1372 ، ص 198 )
اکثر مردم در طول زندگی دچار مشکلات و هیجانات ، تعارضها و تردید های می شوند که خود به تنهای قادر به رفع آنها نیستند بنابراین نیاز به مشورت با افراد متخصص وآگاهی دارند تا به کمک آنها اقدام به رفع موانع نمودند و از طریق شور و مشورت با این افراد به عمل مشکلات خود بپردازند روند مشاوره رابطه و مبنای ارتباطی را فراهم می کند که به واسطه آن امکانات و شناخت خود را کشف می کند در چنین شرایطی عناصری مانند دانش ، مهارت ، تجربه ، آرامش خاطر مشاور است که نتایج مثبت را ممکن می سازد و عدم یا ضعف در هر یک از عناصر مذکور نتیج منفی به بار آورده وسبب هرسودگی شغلی مشاور می شود ( ثنایی ، 1373 )
بنابراین موضوع آسودگی خاطر و آرامش فکری وسلامت جسانی مشاوران و تاثیر آن بر نحوه رفتارشان درمحیط کار و موثر واقع شدن آنها درافزایش یا کاهش نتایج بهینه مقوله ای است که اکثر متخصصان وروان شناسان بدان اشاره نموده وبر اهمیت آن اتفاق نظر داشته ومعتقدند که اگر مشاور از آرامش و رضایت خاطر برخوردارنباشد نمی تواند برای دیگران عامل اثر باشد
اگر مشاور به سبب کار مشاوره از لحظار هیجانی فرسوده شود احساس نا امیدی و درماندگی خواهد نمود و بتدریج از لحاظ عاطفی ، ذهنی و جسمی تحلیلفی رفته وخسته می شود و احساس می کند که رویه شدن با مراجع بسیار مشکل است رفته رفته اشتیاقش کم می شود و علائم خستگی جسمی ماننداختلات پوستی ، سردرد ، دل درد و عدم تعادل فشار خون و دردهایی مرموز کمر و گردن به سراغش خواهد آمد و در اثر ضعف جسمی مستعد ابتلا به بیمری های ویروسی و عفونتی مختلف خواهد شد و یبر وآن خستی روانی حادث خواهد شد و مجموعه این فرسودگی شغلی را به همراه خواهد آورد ( گلدارد – ترجمه حسینیان 1376 )
با توجه به این که مشاوره یک جایگاه حساس درجامعه و ر وند کارکردهای افراد دارد نیازمندی به وجود مشاوره و مشاوره فعال یک امر بارز است
مشاوران هم همدلانی برای دانش آموزان هستند هم راهنمایانی برای اولیا آنان تا با آشنا ساختن به نیازهای و خصوصیات فرزندانشان و همفکری و ارتباط با آنان در حل مشکلات دانش اموزان گام بردارند وبه همین جهت مناسب است نسبت به آنها توجه کافی مبذول گردد بنابراین هر نقطه نظر وحرکتی که سبب جلوگیری از فرسودگی شغلی و روانی آنها مشاوران شود اقدامی در پیشبرد جامعه بویژه جوانان و نوجوانان و استفاده بهینه از وجود این افراد می باشد
لذا این پژوهش قصد آن دارد تا به بررسی میزان فرسودگی شغلی در بین مشاوران ناحیه 4 شیراز بپردازد .
اهمیت وضرورت پژوهش
همه انسانها درزندگی روزمره در معرض انواع فشارهای روانی قرار دارند معلی که در کلاس درس به تعلیم وتعلم مشغول است دانش اموزی که ضمن یادگیری دروس ، خود را برای زندگی آینده وقبول مسئولیت و اشتغال آماده می کند وبالاخره قربانیان وقایع آسیب زا مثل : سیل ، زلزله ، وغیر همگی بارویدادهای استرس انگیزی روبه رو هستند که بهداشت روانی و جسمی آدمی را تهدید می کنند بنابراین نظریه که تجزیه جزء لاینفک زندگی بشر است لزوم آموزش افراد جامعه در سطح وسیع با هدف کاهش استرس و پیشگیری از آن مطرح می شود
وجود مشکلات عدیده شخصی ، خانوادگی ، اجتماعی ، شغلی ، مدرسه ای و غیره ایجاب می کند تا فعالیتهای حرفه تخصصی مشاوره برای تامین رفع این نیازها رشد وگسترش یابد اگرچه مشاوره حرفه ای جوانان است وارد رشد خود را ادامه می دهد اما تاثیر کلی آن بر جوامع به سرعت روبه افزایش است تعداغد زیادی از افراد جهت یاری خواستن از مشاوران در مورد رفع مشکلات زندگی خود از قلیل : مشکلات خانوادگی ، بی کاری ، اختلاف و مشکلات زناشویی ، عدم اعتماد به نفس ، ضعف در تصمیم گیری ها ، اختلاف جسمی روانی ، طلاق ، مشکلات تحصیلی ، مشکلات برقراری روابط انسانی و هزاران مشکل دیگر به مشاوران مراجعه می کنند اینجاست که نقش مشاور مشخص می وشد بنابراین حرفه مشاوره اکنون درحال سرزندگی وتوسعه و هب سرمی برد وروز به ورزجوامع مختلف بویزه در مدارس به آن احساس نیاز شده و اهمیت و ضرورت آن بیشتر نمایان می شود
حال با توجه به مقدمه فوق لزوم اهمیت مشاوره و نقش ار مشاور درجامعه مشخص و محرز می شود و با عنایت به این که صادر کشوری اسلامی زندگی می کنیم و دستورات قرآن کریم و اسلام را از جان ودل پذیرا هستمی باید ضرورت امر مشاوره که تا این حدود درمورد آن سفارش گردیده است توجه کنیم با اینکه مشاوره تنها مختص مدارس نیست و جامعه در زمینه های مختلف بدان نیاز دارد ولی بخوبی وروشن است که مشاوره بخصوص در مدارس نظام جدید متوسطه امری بسیار ضروری است واز وجود مشاوران در زمینه های مختلف از قبل امور تحصیلی ، شغلی ، تربیتی ، عاطفی و حتی خانوادگی استفاده می شود ورسالت ایشان بسیار سنگین و دقیق است بطوریکه چرخانیدن مدارس نظام جدید بدون وجود مشاوران مشکل است لذا با توجه به حساسیت کار مشاوران وبا در نظر گرفتن نتیجه کار که باید ؟ ثمر ونتیجه بخش باشد لازم است به آنها کارشان توجه شو دزیرا در صورتی به هدف هایی مستقر در نظام جدید و نتیجه بهینه رسالت این افراد دست می یابیم که آنها بتوانند با آرامش خاطر کار کنند و باید در حد امکان از فرسودگی شغلی ایشان در این حرفه پیشگیری به عمل آید ( خاکپور – 1376 )
بیان مسئله :
اگر مشاور فرسوده شود ممکن است در او نگرشی منفی نسبت به مراجعاتش ایجاد گردد بطوریکه در بعضی مواقع به بهانه مبیان مشکلات ، آنها را مورد ملامت قرار دهد و کم کم روابط مشاوره ای آزار دهنده گردیده وبه جای این که رابطه ی همدلانه و یاورانه ، شوق انگیز، صمیمی ، مسئولانه و خلاق حکمفرما باشد فضایی بسیار سرد و خسته کننده ساخته می تشود که در چنین جوی مشاور از کار خود راضی نخواهد بود ظهور چنین علائمی در مشاور روشن ترین نشانه فرسودگی شغلی خواهد بود و او غالبا خود را در کارها ناموفق می پندارد و عدم موفقیت وی در انجام کار برای مراجع و احساس ناتوانی، او را دچار سرخوردگی ، درماندگی ، دل سردی و خود ناباوری و نهایتا کاهش عزت نفس می گرداند
عدم رضایت شغلی به غیبت و کاهش کارآیی ، ترک خدمت ، بیمارهای روانی – جسمانی وکاهش عزت نفس می انجلامد با توجه به این مطالب این پژوهش به منظور بررسی میزان فرسودگی شغلی بین مشاوران ناحیه شیراز می باشد لذا با توجه به این که پژوهشهای معدودی در زمینه رابطه فرسودگی ورضایت شغلی در کشورمان انجام نشده است محقق برآن نشده تا رابطه فرسودگی و رضایت شغلی مشاوران دبیرستان های ناحیه شیرازرا بررسی نماید .
اهداف پژوهش :
هدف کلی : پژوهش شناخت میزان فرسودگی شغلی مشاوران مشغول به کار در نظام متوسطه ، ناحیه شیراز می باشد
هدف جزئی پژوهش :
شناخت ر ابطه بین فرسودگی شغلی و جنسیت
شناخت رابطه بین فرسودگی شغلی و وضعیت تاهل
شناخت رابطه بین میزان تحصیل مشاوران با فرسودگی شغلی
هدف کاربردی
با توجه به نتایج حاصله امید است مربوطه مورد توجه مسئولان محترم واقع گشته و بعد از بازنگری نتیجه پژوهش ، عنایت کامل را مبذول نمایند تا درپیشبرد اهداف مقدس مشاوره و جلوگیری از فرسودگی شغلی وتحلیلی رفتگی مشاوران منشاء اثر واقع گردد .
فرضیات تحقیق :
بین فرسودگی شغلی وجنسیت رابطه وجود دارد
بین فرسودگی شغلی و وضعیت تاهل رایطه وجود دارد
بین فرسودگی شغلی مشاوران با فرسودگی شغلی رابطه وجود دارد
تعاریف اصطلاحات و متغییرها
الف ) تعاریف نظری
مشاوران
به افرادی اطلاق می شود که درآموزشگاههای متوسطه به صورت رسمی به امر تردیس وراهنمای اشتغال دارند ( رحمتی 1376 )
مشاوره :
مشاوره رابطه ای تخصصی است که با طیب خاطر به وسیله فردی ایجاد می شود که به کمک روانی ، احساس نیاز می کند با فردی که برای تدارک آن کمک کارآزمود است ( اردبیلی 1350 )
رضایت شغلی
از عوامل متعدی حاصل می شود رضایت شغلی که نوعی احساس مثبت فرد نسبت به شغلش می باشد زائیده عواملی نظیر شرایط محیط کار ، نظام سازمانی شغل ، روابط حاکم بر محیط کار و تاثیر عوامل فرهنگی است لذا می توان نتیجه گرفتار رضایت شغلی احساس روانی است که از عوامل اجتماعی نیز متاثر می شود ( شفیع آبادی 1375 )
فرسودگی شغلی :
فرسودگی کاری موجب از کارافتادگی می شود و اگر در مراحل اولیه آن شناخته می شود به ر احتی مقابل درمان می باشد مشاور به سبب کار مشاوره از لحاظ هیجانی ضعیف شده است و می خواهد از کار خود عقب بکشد مشاورانی که فرسودگی کاری را تحزیه می کنند ، معمولا از لحاظ جسمانی ، عاطفی ، ذهنی خسته هستند آنها بتدریج احساس می کنند که نمی تواند با مراجع دیگری روبه رو شوند
این حالت نتیجه مشاور روانی رابطه مشاوره ای میان فردی است رابطه ی نامتعادل ، بین مشاوره ای که عمدتا کمک کننده و مراجعی که عمدتا کمک گیرنده است
ب ) تعاریف عملی یا بخشی –
دراین پژوهش منظور از مشاوران ، افرادی هستند که درسال تحصیلی 85-84 با درایت ابلاغ رسمي از آموزش و پرورش ناحیه 4 دردبیرستانهای این ناحیه به امر راهنمایی ومشاوهر اشتغال دارند
فرسودگی شغلی : دراین پژوهش منظور پاسخ از جوابگوی به پرسشنامه فرسودگی دیوید گلدارد می باشد .
فصل 2
مقدمه :
مدرسه نه تنها جوانان و کودکان را برای زندگی در دنیای امروز تربیت می کند بلکه می کوشد تا آنها را برای حل مسائل آینده آماده سازی کارکنان راهنمایی سعی می کند هر یک از دانش اموزان را به عنوان فردی که شخصیتی ویژه با خود دارد و از دیگرن متمایز است بشناسند و به معلمان در شناخت بهتر آنان یاری کنند تا زا جبنه های مختلف رشد و تکامل دانش آموزان و تاثیر آن در سازگاری آنان با موقعیت آگاه شوند مشاوران راهنمائی دانش آموزان را یاری می کنند که از توانایی ها محدودیت های علایق واقعی خود و امکاناتشان در کسی عمیق بدست آورند و ا زامکانات محیطی و کلیه اموری که به نحوی در رشد و تکامل آنان موثر است آگاه کردند و از بین امکانات متناسب با توانائی های خود بهره برگیرند .
خدمات را هنمایی در قالب آموزش و پرورش به عنوان که امر تسهیل کننده به شمار می رود تا دانش آموزان و معلمان ما یاری می کنند تا عواملی را که مانع یادگیری و نیل به هدفهای آموزشو پرورش است از سر راه بردارند تا نیل به هدفهای تربیت ممکن شود .
امروزه در غالب کشورهای جهان راهنمائی به عنوان یکی زا جنبه هیا اساسی آموزشی و پرورش در تمام مدارس مورد تاکید می باشد یکی از عواملی که راهنمائی را در نظام آموزش و پرورش کشورها اجتناب ناپذیری می سازد این است که در زمان حاضر بر خلاف گذشته مدرسه بیشترین سهم را درتربیت کودکان و نوجوانان برعهده دارد زیرا به سبب تحرک و پیچیدگی زندگی اشتغال زیاد دیدران و مادران در کارهای خارج از منزل فرصت هائی که برای ایجاد روابط متقابل بین والدین و فرزندان ضروری است کاهش یافته است . لذا والدین برای درک و شناخت مسائل فرزندان خود راهنمایی انان فرصت چندانی ندارند بعلاوه عدم آگاهی والدین از مسائل نوجوانان و شیوه های راهنمائی انان موجب شده است که این امر در حوزه وظایف مدرسه قرا رگیرد .
عامل دیگر ان که نوجوانان در دنیای زندگی می کنند که با دنیای بزرگسالان تفاوتی فاحش دارد . آنان معتقدات سنت ها و نظام ارزشی های بزرگسالان را نمی پذیرند و نمی توانند ارزشهای گذران را از ارزشهای بالاتر تمیز دهند لذا از این نظر سرگردانند و نمی توانند خود را بازندگی سازگار نمایند بنابراین کمک و راهنمایی آنان در این مورد امری اجتناب ناپذیر می باشد .
عامل سوم در این مورد تنوع و تعدد رشته های تحصیلی واحد های درسی مشامغل و سایر امکانات است که لزوم راهنمائی دانش آموزان را خواه به صورت فردی یا گروهی در امر انتخاب و اشتغال به فعالیتهای متناسب با توانائی ها و رغبت های واقعی شان موجب می گردد. و بالخره مسائل و مشکلاتی است که در طول رشد و تکامل امکان وقوع ان برای هر فردی وجود دارد و راهنمای را لازم می سازد .
افزایش دائم معرفت انسانی و ارزشهای فرهنگی امکان آشنا کردن همه جوانان را به فرهنگ ومعرفتی جامع بصورت خواب و خیال در آورده است . این همسانی یعنی پندار کسانی همه اذهان را به یک قالب در اوردند تا موقعی از نابودی بر کنار بوده و می توانست موجودیت خود را حفظ کند که معرفت و فرهنگ م تموانست در حدودی محصور ماند .
صاحبان این پندار از تنوع طبایعی که تربیتش را به عهده داشتند خوب مطلع نبودند و این خود خطر بزرگی بشمار می رفت امروز با توسعه سرمایه های فرهنگی ومقاصد ان دیگر پذیرفتنی نیست که همه را بیک صورت تربیت کنند شاهد این مدی نیز یکی این است که برای برآوردن نیازهای مختلف جامعه بایستی غالبا دست بحیله ای مبهم و اتفاقی بزنند و برای آموزشی ابتدائی های که تمدید شده بود و در چارده سالگی متوقف می شد شعب موازی تعبیه کنند یا بتاسیس شعبی پردازند که تا پانزده یا شانزده سالگی ادامه داشته باشند یا مدارس حرفه ای یا دبیرستانها و کلزهای جدید و قدیم ابداع کنند و لیکن همه این تقسیمات که یکی پی ا زدیگری و بر اثر اتفاق و بحکم ضرورت بی اینکه دقیقا تنظیم شده و نظر کلی در ان معمول شده باشد تا چند سال پیش بصورت چنان پراکنده و مشقت در امده بود که بسختی ممکن بود میان انها رابطه ای تصور کرد و این که موضوعی بود که معلمان عصر ژان زه با ن پی برده بودند عیب اساسی این وضع در گوناگون بودن راههای که در پیش پای جوانان می گذاشت ، نبود زیرا هنوز این تنوع بحد کافی نرسیده بود و نمی توانست بگوناگونی طبایع و احتیاجات اجتماعی پاسخ گوید این عیب بخصوص معلول ان بود که نا بهمگام جوانان را با انتخاب رشته ای ناگزیر می ساختند پس غالبا خرده ای که بر راهنمایی می گیرند فی الموقع بخود دستگاه کنونی بر می گردد انچه امروزه وجود دارد راهنمایی زود رس و نابه هماهنگ است در دستگاه کنونی خانوده کودکی را که هنوز در سال ندارد مجبور می کند تا میان نظام های اموزشی که همه ا زنظر خاصیت و عاقبت اجتماعی خود گوناگون است یکی را برای خود برگزیند بدین نحوه سرنوشت طفل از زود اول تعیین می شد و کودک میباشی از این پس بی چون چرا راهبر اجتناب ناپذیر را در پیش و امکانات را در اختیار طفل بگذارند تا نیروهای و استعدادهای خود را بشناسد و بیازماید و سپس انها را عمیق باز د وترقی بخشد اگر چنین راهنمائی تنها از روی ذوقهای که طفل به طریق مستمر ا زخود نشان داده و از روی نتایج روشنی که بدست که از وجود واقعی و مثبت طفلی که موضوع تربیت است اغاز می کند اطمینان داشت و حال انکه توفیق روشنی درونی و تجربه و طبیعت و فعالیت خود بخودی طفل تماسی ندارد قابل تردید است ایا واقع بینی و حقیقی این نیست که به ترتیب کامل یعنی وسیع ترین نوع ان بپردازیم ولی از واقعیت یعنی است پروژه خود اغاز کنیم ونیز در صدد شناختن و پرورندان این واقعیت نخستین که باید در اموزش و پرورش منظور گردد باشیم ؟
با توجه به این که مشاوران در جامعه وظیفه در برابر راهنمایی افراد مراجع دارند لازم است که مشاوران در این امر از سلامت صبحانی و روانی برخودار بوده و بر نشد انها در ابعاد مختلف به طور متناسب (تشخیص ، اجتماعی ،………) باشد و اطلاعات کافی در این رابطه را داشته باشند در صورت نارسای در هر کدام ا زین زمینه های رشدی باعث می شود که در فعالیت مشاور اثر سو بگذارد در نتیجه موجب بی رغبتی مشامور نسبت به امر مشاوره می شومد و کم کم روند کاری سیر نزولی گرفته و موجب فرسودگی مشاور می شود .
بررسی مبانی نظری بر تحقیقات پیشین :
تاریخچه فرسودگی شغلی
فرود نبرد گر اولین فردی بود که واژه فرسودگی شغلی را مورد بررسی و استفاده قرا داد تا یک حالت تحلیل روحی و جسمی را که از حالات کار ناشی می شود مشخص کند و بسیاری از علائم فرسودگی شغلی مثل : تحلیل فیزیکی ، احساس فقدان کمک ، ناامیدی ، تحلیل روحی و گسترش خود مفهومی منفی در مورد کار و زندگی افراد مشخص گردیده اند
فرسودگی شغلی از جمله اختلالهایی است که در سالهای اخیر مورد توجه روان شناسان صنعتی بالینی هستند فرد مبتلا به فرسودگی شغلی از خستگی جسمی هیجانات و نیز از فرسودگی نگرشی رنج می برد دچار افسردگی می شود .احساس میکند پیشرفتی ندارد عملکردش کاهش پیدا می کند گرفت را نوع سردردها اختلال در خواب کاهش وزن و نظایر ان می شود
نشانه های فرسودگی شغلی را به صورت زیر توضیح داده شده است :
شاخص های هیجانی بی علاقه شدن نسبت به شغل خود احساس به دام افتادن در شغل احساس درماندگی و ناتوانی احساس مورد تائید و تشویق قرار نگرفتن احساس جدایی از دیگران و بیگانگی احساس بی تفاوتی ملامت و بیزاری و ا زدست دادن همدلی نیست به دیگران .
شاخص های نگرشی :
بدبینی نسبت به دیگران بی اعتمادی نسبت به مدیریت سازمان محمل کار خود گله مند شدن از دیگران بدگمانی نسبت به درستی و نیکویی ادمی
شاخص های رفتاری :
تحریک پذیری و پرخاشگر بودن کناره جویی از دیگران کاهش توانایی برای انجام دادن وظایف شغلی محدود شدن فعالیتهای اجتماعی و تفریحی افزایش مواد سو مصرف دارد افزایش مشکلات دور گیریها با مرئوسان ژوهمکاران همسر و فرزندان
شاخص های روان تنی :
احساس خستگی ابتلا به دردهای عضلانی انواع سردردها و بی نظمی در سیکل ماهانه تغییر در عادات مربوط به خوابیدن ابتلا به اختلال گوارش و سرما خوردگی مکرر.
شاخص های سازمانی :
کاهش رسیدگی به خواسته های ارباب رجوع مشتری یا مصرف کنندگان خدمات سازمان تندیل ایجاد اخلاقی ومعنوی کارکنان افزایش تعداد موارد خلافکاری دزدی غیبت از کار ترک شغل و سوانح و حوادث در کار
تاثیر سبک مدیریت در فرسودگی شغلی :
عاملی مهمی که می تواند در فرسودگی شغلی اثر قابل توجه ای داشته باشد سبک مدیریت و رهبری سرپرست واحد کا راوست در مدیریت بعضی از تحقیقات نشان مید هد در مواردی که بعد از ملاحظه یعنی توجه نسبت به رفاه افراد و برقراری روابط دوستانه با انان
در مدیریت یک سازمان ضعیف است در صد بیشتری از کارکنان ان گرفتار نشانه هاس فرسودگی شغلی می شوند .
دلایل زیر برای گرفتار امدن افراد به اختلال فرسودگی شغلی شناخته شده است :
نا آشنا بودن افراد با هدف یا هدف سازمان یا قابل در ک نبودن این اهداف برا ی انان
سایتهای که مدیران سازمان در ابعاد مختلف شغلی وضع می کنند یا در عمل به کار می گیرد .
شیوه های رهبری و مدیریت در سطوح سرپرستی سازمان
سخت و غیر قابل انعطاف بودن قوانین ومقررات و آئین نامه ها در سازمان
فقدان امکانات لازم برای رشد قدرتی یا ارتقای افراد در سازمان
روشهای درمان و پیشگیری فرسودگی شغلی :
ایا برای فردی که به فرسودگی جسمی و روانی رهایی یابد ساعتچی معتقد است که اقدامات زیر به کسانیکه از فرسودگی شغلی در رنج هستند یا قصد رهایی از بابتلای به ان را دارند کمک می کند.
در صورت امکان شرایط فیزیکی یا روانی کا رخود را تغییر دهید و چنانچه قادر به ایجاد چنین تغییراتی نیستند بعضی از رفتارهای خود را تغییر دهید و برای مقال مسئولیتی را که از عهده انجام دادن ان بر نمی ایند قبول نکنید .
از برنامه های متنوع برای بهبود وضعیت بدنی خود استفاده کنید و برای مثال اوقات خاصی از شبانه روز را به ورزش کردن اختصاص دهید و همراه ان از برنامه های غذایی مناسب استفاده کنید بدین ترتیب مقاومت بدن شما در مقابل فرسودگی ناشی از رفتارهای روانی مربوط به کار و خستگی شغلی کاهش می یابد .
از روشهای خاص ارمیدگی استفاده کنید و می توانید از این شیوه حتی برای چند لحظه در محیط کار استفاده کنید و ارامش پیدا کنید .
برای استفاده صحیح از وقت خود در دوره های اموزشی از مدیریت زمان اسفاده کنید .
در نهایت اگر همه شیوه های پیشنهادی را به کا رگر قید و در مورد شما کم اثر بود می توانید به طور تمام وقت یا دائم شغل یا محل خود را تغییر دهید و سعی کنید فقط در یک محل کار کنید .
نیازهای مشاور و چگونگی فرسوده شدن او :
بهداشت روانی سلامت اسودگی خاطر و ارامش مشاور از درجه اول اهمیت ربرخودار است زیرا اگر چنین نباشد به نظر نمی رسد که بتواند برای مراجعان خود مفید و موثر باشد برای اینکه یک مشاوره از ارامش خاطر و رضایت شغلی برخودار بوده و در این زمینه دارای احساس خوبی باشد باید مسائل شخصی خود را حل نمایند و در این مورد می تواند از وجود یک سرپرست با تجربه استفاده کند در نتیجه یک مشاوره احتیاج به حمایت دارد و الازمانی فرا می رسد که از لحاظ عاطفی و هیجانی تحلیل رفته و فرسوده می گردد .
دامنه وسیعی از علائم فرسودگی وجود دارد که تحت عنوان فرسودگی شغلی می اید این علائم نشان دهنده این احساس ار داشته باشند که بیش از حد کا رمی کمند و قادر نیست کا زیاد خود را کنترل کنداو خودش را در قالب شناگری می بیند که بر خلاف جریان اب حرکت می کند و قادر نیست سرخود را بالای اب نگه می دارد این حالت باعث می شود که او احساس ناامیدی و درماندگی کند منشاورانی که فرسودگی شغلی را تجربه می کنند معمولا از لحاظ جسمانی عاطفی و ذهنی خسته هستند انها به تدریج احساس می کنند که نمی توانند با مراجع دیگری رو به رو شوند به نر می رسد که این حالت نتیجه فشار روانی رابطه مشاوره ای میان فردی است .
چگونگی انتقال احساسات و هیجانات مراجع به مشاور :
اغلب مراجعان در موقعیت هیجانی بالایی هستند و اگر مشاور با همدلی به صحبتهای انها گوش دهد حتما خودش در معرض ابتلا به موقعیت هیجمانی مراجع قرار خواهد گرفت هیجان مانند ویروس است و شاید به همین دلیل است که افرادی که منشا نیستند سعی دارند دوستان خود را که هیجانی می شوند ارام سازند در صورتیکه مشاوران مراجعان خود را تشویق می کنند تا هیجانشان را نشان داده و بیان کنند مشاوران همدلی تا حدودی احساساتی شبیه به اححساسات و هیجانات مراجعان خود خود را تجربه می کنند و ان عده از مشاوران که اکثثرا با مراجعان هیجانی کار می کنند بیشتر در معرض خطر هستند و باید مراقبتهای ویژه را برای جلوگیری ا زفرسودگی شغلی که شامل فرسودگی جسم و روح می شود انجام دهند د ر حال حاضر شیوع فرسودگی شغلی مشاوران مورد پذیرش همگان می باشد .
ارتباط کار مشاوران با روان درمان گران از نظر انتقال هیجان :
کار روان درمان گران از بسیاری جهات شبیه به کار مشاوران است و مانند انها از طریق انتقال در معرض ابتلا به هیجانات بیماران خود قرار می گیرند نمنظور از انتقال تعاملی است که میان یک روان درمان گرو بیمار او رخ می دهد و شبیه به یک رابطه رو دروست روان درمان گران با مشکلات هیجانی مردم سر و کار دارند و پدیده خاصی موسوم به انتقال روی می دهد .
دیدگاههای مختلف در مورد فشار روانی استرس واثرات ان :
تعریف فشار روانی :
واژه نامه دانشگاهی و بستر فشار روانی را به عنوان فشار یا تنگنا تعریف می کند .
واژه نامه علوم رفتاری و فشار روانی را نوعی فشار جسمی یا روانی تعریف می کند که موجب تغییراتی در دستگاه عصبی خودمختار می شود فشار روانی نوعی وضعیت فشار زاست که مطالعات بی حد و حصری را به فرد تحمیل می کند بعضی اوقات ممکن است فشار روانی بیش از توان سازگاری موجود زنده باشد بعضی از پژوهشگران استرس و فشار روانی را به عنوان حالتی از محیط کار تعریف کرده اند مثل استرس کار رقابت یا استرس داشتن بچه های بازیگوش مطابق با این تعریف مفهوم استرس بیانگر مجموعه از نیروهای خارجی است که فرد یا گروهی را تحت تاثیر خود قرار می دهد و دیدگاه دیگری استرس را واکنشهای فیزیولوژیک و روان شناختی درونی فرد یا گروه به هنگام مواجه با محیط تهدید اور و چالش انگیز می دانند .
تاثیر نقش بر خانواده :
برخوردهای وظایف شغلی و خانوادگی نقش زا هستند شاغلینی که در محل کار از تنشهای شغلی در امان نیست ا زخانه را پناهگاه خود می یابند لیکن این خطر همواره موجود است که انبار نقشهایی ا ز محل کار به خانه رفته در انجا تخلیه گردد و پیامدهای شوم به دنبال کشد و قامت امر هنگامی نمایان تر است که زوجین هر دو از تنشهای شغلی در رنج باشند به هر حال ناتوانی در ایجاد توازن و تعادل معقول بین وظایف شغلی و تکالیف خانوادگی می تواند در ایجاد نقش نقش عمده ایفا کند .
ان دسته از فشار روانی که بیش از دیگران با مراجعان خود کشی گر ا سروکار دارند زمانی ممکن است بپذیرند یکی زا مراجعان شان موفق به کشتن خودش شده است این فکر در مشاور تولید اضطراب می کند و احتمال فرسودگی شغلی را افزایش می دهد و به یاد داشته باشید که نهایت شخص مراجع نسبت به تصمیم خود مسئول است این عاقلانه نیست که خود را به خاطر کاری که نمی توانی از ان جلوگیری کنید سرزنش و ملامت کنید اگر در مقام یک مشاور تازه کار هستید با ارجاع چین مراجعانی به یک مشاور حرفه ای از خود حفاظت کنید .
چگونگی مهار و کنترل استرس :
پژوهشگران خویشتن مهاری و خود کنترل پذیری را دارای سه جنبه عملکردی عمده می دانند .
الف ) کفش ورزی : به تسکین مهارو کنترل ارام و اضطرایهایی می پردازد که با تداخل در روز عادی و طبیعی کارکرد انسان در سازش او با استرس مزاحمت ایجاد می کند .
ب) تهذیبی : عامل تهذیب و تزکیه پذیرش و اتخاذ رفتارهای جدید و تازه را تسهیل می نماید و زمینه تجدید نظر در رفتار را فراهم می اورد مانند خودداری از استعمال دخانیات امساک در خوراک در پیش گرفتن برنامه های غذایی و رورزش .
ج) ازمودنی : تجزیه و ازمون فعالیتهای فرح بخش و نشاط افرین برای رشد و انبساط انسان حائز اهمیت است مانند شرکت در مجالس جشن و سرور چنین اقداماتی از جنبه های بسیار مثبت و سازنده برخوردار است . و می تواند با شیوه هاس تلقین شادمانی و نوش مسرت قرین گردد و ……………….. انعطاف پذیری را به همراه داشته باشد در حالی که در مورد فوق جنبه شناختی و ادارکی دارد عملکرد ازمون از جهت گیری عاطفی برخودار است ومی تواند کار سازتر باشد .
روبرت الیوت می گوید : اساس بیشترین برنامه های کنترل فشار روحی وجه تمایز انها از زوشهای دیگر را موزشی بیماران در مورد بدست اوردن ارامش تشکیل مید هد دکتر نبسون متخصص قلب که پدر درمانهای ارامش بخش به شمار می اید بوسیله گروهی ا زپیروان این مکتب ترغیب شد تا اثار تکنیک ™ یا رضایت فکری را بر روی بدن مطالعه کند نیسون در کمال تعجب متوجه شد (TM) می تواند فعل و انفعالات فیزیولوژیکی مصیبت باری را تعدیل کند و به کاهش ضربان قلب و کاهش فشار خون و سایر عوارض روحی می شود بدین طریق این یک نوع پادزهر طبیعی در مقابله با استرس می باشد TM فقط یکی از اصولی است که می تواند انچه را که نبسون از استراحت و ارامش می خواند بوجود اورد نتیجه اثر این شیوه تنها با پیگیری 4 مرحله اسان حاصل می شود .
تجسم کنید در یک موقعیت توام با ارامش قرار دارید .
چشمان خود را ببندید
افکار خود را روی یک کلمه صدا ویا عبارت خاص متمرکز کنید .
همه افکار دیگر را از خود برانید .
تجدید نظر در طرز فکر ونگرش نسبت به مسائل زندگی تلقی فرد یبت به مسائل روزانه احساس مسئولیت در مقابل طرز رفتار خود تسلط برخود خویشتن داری و جلوگیری از عصابیت و بیزاری پیشگیری از تسلط دیگران به رفتار خود و در نهایت درک این واقعیت که دیگر نمی توان دنیا را عوض کرد می توان خود را چنان تغیر داد که هماهنگی و تطابق بیشتر با محیط پیرامون حاصل گردد همه اینها عواملی هستند که انتخاب روشهای فردی مناسب را در مهار و کنترل استرس ممکن می سازند خوش خلقی و شوخ طبعی نیز بسیار مهم است . بخصوص ان که در شرایط ساترس این حالتها از بین می رود و در غیاب این حالتها نیز استرس بیشتر مس شود ورا این رو شوخ طبیعی خلقی ابزار خوبی جهت مبارزه با استرس و جلوگیری و انباشت ان خواهد بود .
اختلال نقشی پس از ضربه :
یکی از عواملی که به طور فزاینده ای مراقبتهای تخصصی را می طلبد اختلال نقش پس ا ز ضربه است اختلال نقشی پس از ضربه را می توان به عنوان مجموعه ای از علایم بروز بیماری بعد از واقعه نقش زا خارج ا زمحدود ه رویداردهای معمولی انسان توصیف نمود به این ترتیب مسائلی مانند ناملایمات عادی بیماری مزمن زیان های روزمره مثلا در کسب و تجار ت اختلافات خانوادگی و امثال اینها اگر چه بالقوه تنش زا هستند لیکن به عنوان وقایعی که بتواند به اختلالهای تنشی پس از ضربه منجر شوند مورد ملاحظه قرار نمی گیرند برخی ا زپژوهشگران مواردی از اختلال تنشی پس از ضربه را در ارتباط با محیط های شغلی مورد مطالعه قرار داده و به نتایج جاانبی دست یافته اند پژوهشهایی نیز درباره اختلال پس از ضربه در لوکوموتیو رانی انجام گرتفه است که ناظر پاره پاره شدن بدن افرادی بوده اند که به قصد خودکشی خود را در مسیر حرکت قطارهای کرده اند چنین تحقیقاتی نشان می دهد که شماهده و نظاره وقایع ترسناک منحصر به اشخاصی نیست که به طور مستقیم در صحنه حادثه شرکت یا حضور داشته اند بلکه درگیری جانبی در ماجرا نیز می تواند موجب ایجاد اختلال تنشی پس از ضربه گردد تحقیقات انجام شده در مشاغلی روانی و پزشکان موید پیدایش تنش پس از ضربه در این گونه مشاغل دیگری نیز در گروههای نجات شیوع اختلال تنشی پس از ضربه را در افراد این گروههای همراه با شدت عوارض از قبیل افسردگی مشکلات اجتماعی اضطراب بی خوابی و ناخوشیهای جسمی نشان می دهد .
رابطه بین تنش و سخنهای شخصیتی :
رابطه تنگاتنگ تنش و منش افراد از نظر شیوه روبه رو شدن و کنار امدن با وقایع تنش افرین امری واضع و تایید نشده است چنانچه این روش ها جنبه خود تخریبی داشته باشد غدد درون ریز و سیستم ایمنی بدن ار تحت تاثیر قرار می دهد لذا با توجه به بافت های ژنتیک در زمینه ابتلا به بیماریها بسته به میزان اسیب پذیر و استعداد بیولوژیک در افراد مختلف واکنشهای گوناگون می تواند بروز نماید درباره ارتباط تنش با منش
مروری بر تحقیقات گذشته :
الف ) تحقیقات داخلی
با بررسی میزان شیوع منابع و علائم استرس که در میان معلمان در سایر کشورهای ست هر چند 14 از معلمان ایرانی استرس شدید را متحمل می شوند همچنین در این پژوهش مشخص شده است که معلمان مرد به طور معنی داری بیش ا ز معلمان زن دچار استرس بودند ولی میزان استرس در ایران دبیرستانهای و اموزگاران دبستان ها تفاوت معنی داری نداشت مسائل و مشکلات مالی و حقوقی در کشورها به لحاظ جدید بودن موضوع مشاوره در نظام جدید اموزش متوسطه تا ان جا که جستجمو کرده ایم مطالعه ای در خصوص پژوهش حاضر انجام نگرفته که بطور مستقیم به موضوع شغلی مشاموران شاغل در نظام جدید پرداخته باشد فقط تنها تغییر انجام شده با استفاده از پرسش نامه گلدارد (GBI) در زمینه فرسودگی شغلی مشاوران به طور کلی و روان درمان گران متخصص (ندمشاوران نظام جدید ) توسط رضا خاکپور دانشجویی کارشناسی ارشد مشاوره می باشد که نتایج قابل توجه از این پژوهش بدست اورده ا زبسیاری جهات با تحقیق حاضر مطابقت دارد .
در پژوهشی تحت عنوان بررسی نگرش دانش اموزان متطع متوسطه نظام جدید در استان کردستان 76-75 روی 100 نفر دانش اموزای که انتخاب شده بودنند انجام گرفت دریافت بین نوع نگرش دانش اموزان وجنسیت انها را بطه معنی داری وجود دارد بطوری که پسران بیشتر از دختران به فرایند مشاوره تحصیلی نگرش مثبت دارند در ضمن بین نوع نگرش دانش اموزان و رشته تحصیلی انان رابطه معنی داری وجود داشت و دانش اموزان رشته کاردانش و علوم انسانی بیشتر از رشته تجربی و ریاضی نگرش مثبت داشتند بطور کلی نگرش دانش اموزان نسبت به فرایند مشاوره تحصیلی مثبت است (81% ) و فقط (19%) انها نگر ش منفی داشتند در این پژوهش پیشنهاد شده با توجه به اهمیت و سنگینی کار مشاوره مسئولین اموزش و پرورش نسبت به مشاوران و بهبود وضعیت زندگی و تامین نیازهای انان توجه کافی و اقدام لازم مبذول دارند .
ب) تحقیقات خارجی
دانیل راسل در بخش مدیریت بیمارستان ایوا اثرات تجربیات شغلی استرس زا و حممایت اجتماعی در امر فرسودگی شغلی میان کارکنان مرکز مشاوره ارا مورد بررسی قرار داده است یک نمونه جهانی از 169 نفر کارمند دکترا یک فرم مصتحبه شغلی استرس و حمایت اجتماعی را پرکرده اند حمایت اجتماعی بوسیله اعضا شبکه فراهم می شود و لحظه ای که به وسیله پاسخگو دریافت می شود ارزیابی می گردد نتایج حاصله از پژوهشهای مشخص کرده اند که مقادیر بالای استرس شغلی با سطوح بالتر فرسودگی شغلی در ارتباط است و حمایت اجتماعی از مصاحبه شوندگان و همکاران با سطوح پائین تر فرسودگی شغلی مربوط است اما به عنوان یک عامل حفاظتی کاربرد ندارد .
راسل می گوید نتیجه می گیریم که مطالعات شغلی بر حسب کاربرد شان برای شاخاصی که اشکال خاصی از حمایت اجتماعی را دریافت می کنند نیازمند ارزیاب هستند مدیریت استرس یک موضوع بسیار مورد توجه در چند دهه گذشته بوده است تحقیقات انجام شده در این دوره روشن ساخته است که حوادث استرس زای زندگی روزانه عوامل سبب شناسی در بسیاری از مسائل روان شناسی و فیزیکی خستند مشاوران اشخاصی را که توانستند استرس را به طور موثر از راه توسعه و ارزیابی مداخلات و عوامل روان شناسی کنترل کننده تشویق کرده اند به انها کک می کنند تا از این طریق رفتارهای ناسازگارانه را تغییر بدهند علی رغم این سعی و تلاش بسیاری از مشاوران حرفه ای مشکلات زیادی را در کنترل استرس خودشان در یمن کار همان طور که استرس روی کارشان تاثیر می گذارد تجربه می کنند استرسهای مربوط به شغل در حین کار اثرات منفی دارند و برنامه های شغلی استرس زا را به انجام کم کاری غیبت کاری محمول کردن کار و فرسودگی شغلی مربوط می شود .
بعلاوه تحقیقات روشن ساختد که اشخاص مخصوصا در شغلهایی که خدمات برای دیگران را فراهم می کنند در معرض فرسودگی شغلی قرار دارند و شماروه به عنوان یکی از این دسته از شغلهای مشخص گردیده است فرسودگی همچنین بر روی رضایت شغلی اثرات منفی دارد مثلا ریجه و گودلی و هافر دریافتند که تحلیل و خستگی روحی و دیگر متغیر های فرسودگی در مطالعه باسازی و تجدید قوای برنامه ای مدیران و جهت دادن به مراکز خدماتی مشاوره به رضایت شغلی مربوط میشود و مشاوران فرسوده احساسات منفی بیشتر درباره کارشان دارند .
اثر متوسط که حمایت اجتماعی بر روابط بین استرس و فرسودگی دارد بر حسب نظریه اشخاصی که رابطه اجتماعی دارند قادرند که به دیگران تکیه کنند و از انها کمک بخواهند وقتی درباره استرس بحث می کنند منبعی است که اثر استر را ب ر سلامیت روحی و فیزیکی کم کند و سندهای تجربی و علمی مشخص کرد ها ند که حمایت اجتماعی در پیشگویی سلامتی روحی و فیزیکی با استرس در تعامل است در حالیکه به این تعامل استرس وحمایت اجتماعی دست نیافته اند .
فصل سوم
روش تحقیق
طرح پژوهشی : پژوهش انجام شده در ارتباط با بررسی میزان فرسودگی شغلی بین مشاوران ناحیه 4 شیراز از نوع توصیفی می باشد .
جامعه اماری : شامل تمامی مشاوران دبیرستان ها هنرستان ها و مراکز اموزشی پیش دانشگاهی دخترانه و پسرانه ناحیه 4 شیراز که در سال تحصیلی 85-84 مشغول به کار بوده اند می باشد .
حجم نمونه و روش اندازه گیری : تعداد کل مشاوران (70) نفر مشغول به کار در ناحیه 4 اموزش و پرورش شیراز به عنوان نمونه مورد مطالعه قرار گرفت این جامعه شامل 42 نفر زن و 28 نفر مرد می باشد .
ابزار اندازه گیری : ویژگیهای و تفسیر پرسشنامه GBI
الف : در این تحقیق پرسشنامه فرسودگی شغلی دیوید گلدارد (GBI) که برای اندازه گیری فرسودگی مشاوران و روان درمان گران بکار میرود به هنوان شاخص تعیین کننده میزان فرسودگی شغلی مشاوران مورد استفاده قرار گرفت پرسشنامه مذکور می باشد که به عنوان عوامل فرسودگی شغلی مشاوران مورد مطالعه قرار گرفته است .
ب : روش نمونه گذاری و تفسیر GBI : پرسشنامه کلا 40 گویه دارد و هر گویه نمره ای از 1 تا 7 می گیرد به گویه های شماره 1 و3و4و7و8و9و13و18و21و22و25و27و31و34و35و37و38و40 به صورت زیر نمره داده می شود که بر اساس طیف لیکرت دسته بندی شده است .
مثال : نگرش مثبت نسبت به مشاوره دارم و فکر می کنم که کار واققعا با رزشی است .
کاملا مخالف 7 مخالف 6 نسبتا مخالف 5 نمی دانم 4 نسبتا موافق 3 موافق 2 کاملا موافق 1
جدول شماره 3 می توانیم نمره ها را در جدول به صورت زیر بنویسیم .
کاملا مخالف 7 مخالف 6 نسبتا مخالف 5 نمی دانم 4 نسبتا موافق 3 موافق 2 کاملا موافق1
به گویه های شماره 2و5و6و10و11و12و14و19و17و20و23و24و26و28و29و30و33و32و36و39 به صورت زیر نمره داده میشود .
مثال : در یک روز کارهای فوق العاده زیادی دارم که باید انجام دهم .
کاملا مخالفم 1 مخالف 2 نسبتا مخالفم 3 نمی دانم 4 نسبتا موافق 5 موافق 6 کاملا موافق 7
می توانیم نمره ها را در جدولی به صورت زیر بنویسم
کاملا مخالف 1 مخالف 2 نسبتا مخالف 3 نمی دانم 4 نسبتا موافق 5 موافق6 کاملا موافق7
پس از تکمیل پرسشنامه برای بدست اوردن نمره کل فرسودگی شغلی خود نمرمات همه گویه ها را با یکدیگر جمع کرده و برای تفسیر نتایج ان از هنجار بدست امده زیر استفاده می کنیم
کلید :
نمره تفسیر
شما یک مشاور بسیار فعال هستید
کار خود را به خوبی انجام می دهید
چرا بیشتر به فکر خودتان نیستید ؟ شایستگی این را دارید شمارا دوست بدارند ؟ به خود عشق بورزید
یک اقدام فوری ضرورت دارد و نمره فرسودگی شغلی بسیار بالا است .
5 – روش اجرا :
صفحات بعدی حاوی 40 گویه gbi می باشد
صفحه اول پرسشنامه از دو قسمت تشکیل شده که قسمت اول ان شامل یک دستور العمل به منظور راهنمایی مشاوران در مورد تکمیل ان و قسمت دوم نمایان گر ویژگی های فردی ازمودنیها می باشد
از ازمودنیها خواسته شد حتی المقدور با صراحت به کلیه سوالات پاسخ دهند .
روایی و پایانی :
به منظور تعیین روایی ازمون از روش همسانی درونی استافده شد برای هدف فوق یک نمونه 65 نفری از ازمودنیها انتخاب و همبستگی نمره کل میاس محاسبه گردید ضرائب حاصله دامنه ای از 26% در سوال 25 تا 61 % در سولا 16 داشته اند و تمامی ضرائب در سطح 5% و پائین تر معنی دار بوده اند و محموع سوالی از پرسش نامه حذف شد .
پایانی :
به منظور تعیین پایانی از ضریب پایانی الفای کریفاخ 1 استفاده شد ضریب پایانی حاصل در نمونه برابر با 81% بود لازم به ذکر است که ضریب پایانی مقیاس در ایران قبلا توسط خاکپور (1356) تعیین شده بود که ضریب الفای 87% گزارش نموده است .
6-روش های اماری :
برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از امار توصیفی (محاسبه میانگین – انحراف استاندارد ، توزیع فراوانی و……………)
و اما راستنباطی (از روئی همبستگی پیرمون به منظور نشان دادن رابطه بین متغییر ها استفاده گردید که با استفاده ا ز نرم افزار اماری spss این موارد اجرا گردید .
پس از تحویل پرسش نامه ها به ازمودنی ها بر تکمیل انها نظارت داشته و در صورت لزوم به سوالات و ابهامات انها پاسخ داده شد ضمنا تعدادی پرسش نامه از طریق اموزشگاه به مشاوران ابلاغ شده و سپس روز بعد جمع اوری گردید اکثر ازمودنی ها با تمایل پرسشنامه ها را تکمیل نموده و تحویل دادند .



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید