7-3-4- بررسي مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان خراسان :
1-7-3-4- پيشينة قاليبافي در خراسان :
با مراجعه به منابع و كتب موجود در خصوص تاريخ قاليبافي كمتر جايي را مي توان يافت كه در آن از قدمت قاليبافي در مشرق ايران به ويژه نواحي شمال شرق ذكري به ميان آمده باشد . به عبارت ساده تر نه تنها از قاليهاي قديمي كه در اين منطقه بافته شد كمتر باقيمانده ، بلكه در منابع مؤثق كه عموماً توسط سياحان و مورخان ضبط گرديده اغلب به طور پراكنده به آن پرداخته شده است . در ميان مناطق قديم قاليبافي خراسان علاوه بر خوارزم و بخارا ، شهر هرات نيز آشكارا در عرضة قاليهاي خوب و نفيس در طول دورانهاي متعدد فعاليت داشته است .
بدون شك قاليبافي در آن دوران ، جزو صناعات مهم شهر هرات بوده است كه تزيين شهر با قاليهاي خوب نيز جزو وظايف صنعتگران ذكر شده است . البته احتمال آن است كه شهر مشهد نيز حتي قبل از دورة تيموريان و در زمان ايلخانان مغول از مراكز قاليبافي خراسان بوده باشد . ابن بطوطه ( 779 – 703 هجري قمري ) در طي سفر خود پس از رسيدن به مشهد در وصف حرم امام رضا مي نويسد :
«‌ مشهد امام رضا قبة بزرگي است . روي قبر ، ضريحي چوبي قرار دارد كه سطح آن را با صفحات نقره پوشانيده اند . داخل بقعه با فرشهاي گوناگون مفروش گرديده است . »
اگر اين قاليها كه ابن بطوطه به آنها اشاره كرده بافت مشهد نباشد ، دور از ذهن نيست كه در يكي از شهرهاي ديگر خراسان بزرگ نظير هرات ، خوارزم ، بخارا ، و حتي در ايالت قوهستان بافته شده باشند . چرا كه سابقة بافندگي مراكز اخير تا آن هنگام بسيار طولاني بوده است .
هنگامي كه شاه اسماعيل در سال 916 هجري قمري هرات را تسخير نمود ، پايتخت از هرات به تبريز منتقل شد و به اين ترتيب بسياري از هنرمندان از هرات به تبريز برده شدند و دومين مكتب هنري ايران همانگونه كه در بخش قاليهاي آذربايجان اشاره شد ، در تبريز بنيان نهاده شد . احتمالاً از همين زمان اوضاع قاليبافي مراكز خراسان خاصه هرات ، خوارزم، بخارا ، قوهستان و … تنزل يافت . به نحوي كه در حال حاضر در برخي از آنها اثري از شكوه قالي هاي گذشته ديده نمي شود .
2-7-3-4- ويژگيهاي ظاهري و فني بافت قالي در مهمترين مراكز قاليبافي استان خراسان :
از مهمترين مراكز قاليبافي استان خراسان در حال حاضر مي توان به مشهد ، بيرجند ، كاشمر ، طبس ، تربت جام و تربت حيدريه ( قاليهاي بلوچ خراسان ) ، شمال خراسان شامل : قوچان ، شيروان ، بجنورد ، نيشابور ، سبزوار و گناباد اشاره نمود . با توجه به سابقة متفاوت و نيز ويژگيهاي متفاوت ظاهري و فني بافت در هر يك از اين مراكز ، در ادامه به معرفي اجمالي برخي از اين مناطق مي پردازيم .
نگاهي به سوابق و ويژگيهاي ظاهري و فني بافت قالي مشهد :
سابقه : تعيين تاريخ شروع قاليبافي در شهر مشهد ، همچون تعيين تاريخ براي شروع قاليبافي در كل استان خراسان ، تا حدودي با مشكل مواجه است . مطابق نوشته ها و مدارك موجود قديمي ترين قالي موجود ، منسوب به اين شهر متعلق به دورة شاه عباس صفوي (996 – 1038 هجري قمري) است . مطابق روايات و نوشته هاي موجود ، اين قالي به دستور شاه عباس و در شهر مشهد ، جهت آستان حضرت رضا (ع) بافته شده است .
از ابتداي سال 1280 هجري شمسي قاليهاي نفيس توليد شده در مشهد كه اغلب از توليدات استادان و بافندگان دورة جديد و معاصر مشهد و داراي ارزشهاي هنري – اقتصادي بالايي بودند به خارج از كشور صادر گرديدند و هم اكنون بسياري از آنها زينت بخش موزه‌ها و كلكسيون هاي بزرگ در داخل و خارج از كشور است .
طـرح : گل هاي بزرگ شاه عباسي به همراه ساقه هاي نسبتاً باريك و ظريف از ويژگيهاي خاص طرح هاي قديم مشهد بوده است كه از لحاظ ساختار بسيار شبيه به سبك خاص طرح هاي اصيل هراتي است كه نمونه هايي از آنها منسوب به هرات هنوز هم در دورة ما باقي مانده است . امروزه نيز كاربرد اين شيوه به خصوص در طرح هاي افشان و لچك و ترنج با حاشيه هاي كتيبه اي در توليدات شركت فرش آستان قدس رضوي ديده مي شود .
طرح هاي تصويري ، شكارگاه و نظير آن در قالي معاصر مشهد كمتر ديده مي شود . انواع طرح هاي گل فرنگ نيز چند سالي است در مشهد رواج يافته است . طرح لچك و ترنج سعدي نيز كه از طرح هاي خاص جنوب خراسان ( بيرجند ) است در فرشهاي دهه‌هاي اخير مشهد فراوان ديده شده است . همچنين گرايش به طرح هاي كرمان ، كاشان و نايين نيز به طور فراگير در قالي مشهد شدت يافته كه آثار آن را حتي در بازار فرش تهران مي توان ديد .
رنـگ : رنگهاي قرمز سير ( قرمز دانه ) عنابي ، كرم ، انواع سبز ، آبي ، سرمه اي و قهوه اي از عمده رنگهاي مورد استفاده در قالي هاي امروز مشهد است . متأسفانه انواع رنگهاي صورتي و زرد در طرح هاي گل فرنگ به سبك تبريز نيز مورد استفاده قرار مي گيرد كه هيچگونه تناسبي با طرح ها و رنگهاي قالي اصيل مشهد و حتي خراسان ندارد . احتمالاً اين رويه به دنبال گرايش تدريجي برخي از طراحان مشهد به طرح هاي قالي تبريز است كه در برخي موارد نتايج تأسف باري را به دنبال داشته است . در سبكهاي نائين و كاشان و كرمان عمدة قاليها متأثر از رنگهاي قالي مناطق مذكور است و تغيير خاصي در نسخه برداري مشهد ديده نمي شود . ( هر چند كه شيوة بافت تغييراتي دارد )
در خصوص مواد اوليه : پشم به عنوان پرز قالي و نخ پنبه به عنوان تار و پود تنها مواد اوليه مورد مصرف هستند . در برخي از نمونه هاي قديمي و مشهور قالي مشهد استفاده از ابريشم نيز ديده شده است .
ابعاد متداول قالي مشهد عموماً 6 متري ، 12 متري ، 15 متري ، و حتي در ابعاد بزرگتر متغير است . اما ابعاد كوچكتر بسيار نادر است . در برخي از قاليهاي قديمي مشهد همچون قاليهاي عمو اوغلي ابعاد بيش از يكصد مترمربع نيز ديده مي شود .
ويژگيهاي فني بافت : اغلب قاليهاي امروز مشهد داراي رجشمار بين 30 تا 35 و در موارد نادر تا 40 رج است . در برخي از نمونه هاي قديمي همچون قاليهاي معروف صابر و عمواوغلي تا رجشمار 130 نيز مي توان ديد . در حال حاضر برخي از توليدكنندگان بخش خصوصي قاليهايي با رجشمار 50 الي 60 نيز عرضه مي نمايند كه تعداد انها در مقابل كل قاليها مشهد ناچيز است . در منطقة مشهد هر دو نوع گرة فارسي و تركي از قديم استفاده مي شود . اما گرة فارسي در مشهد قديمي تر و متداول تر است . عمل شيرازه بافي قاليهاي مشهد تا حدود 50 سال قبل همزمان با بافت انجام مي شد ، اما از آن زمان تا امروز قاليهاي مشهد پس از پايان بافت شيرازه بافي مي شوند . در برخي از نمونه هاي نفيس قاليهاي مشهد نظير قاليهاي برادران عمواوغلي و عباسقلي صابر به جاي شيرازه ، شيوه اي شبيه به گليم بافي فرش را در كناره هاي طولي فرش ، جايگزين شيرازه نموده اند كه به همراه گليم بافي اول و آخر فرش همچون قابي فرش را در ميان گرفته اند . اين گليم بافيها نيز عموماً با ابريشم بوده است و عمل پرداخت و روگيري نيز پس از پايان يافتن بافت به وسيلة قيچي‌هاي برقي انجام مي شود .
نوع دار قالي :دستگاه هاي قالي بافي همگي از نوع عمودي و ثابت هستند . چله كشي هاي قاليهاي مشهد به روش معروف تركي و بر روي دار قالي انجام مي شود . ( بايد متذكر شد اين شيوه مشخصة اصلي فرش معاصر شده است و شيوة قديمي آن كه سالهاي زيادي است به فراموشي سپرده شده همان روش معروف چله كشي فارسي است . ) قاليهاي امروز مشهد همگي از نوع دو پود هستند و عمدتاً در گروه قاليهاي لول باف قرار مي گيرند و از سفتي و استقامت خاصي برخوردار هستند .
نگاهي به سوابق و ويژگيهاي ظاهري و فني بافت قالي بيرجند :
سابقه : بدون شك تاريخ قاليبافي در بيرجند به سالهاي بسيار دور باز مي گردد . اگرچه در كتابهاي تاريخي به اين امر اشاره نگرديده ، اما به علت موقعيت خاص جغرافيايي منطقه و همچنين توجة منتفذين حاكم بر آن بعيد به نظر مي رسد كه سابقة قالي بافي بيرجند كمتر از ديگر شهرهاي استان خراسان باشد . براساس برخي مطالعات انجام شده مي توان سابقه اي حداقل 200 ساله براي قالي امروز بيرجند قايل بود . براساس همين مطالعات احتمالاً سابقة قاليبافي در برخي روستاهاي اطراف بيرجند به مراتب بيشتر است . روستاهاي درخش و مود قديمي ترين و مشهورترين مناطق قالي بافي حومة بيرجند هستند. اين دو روستا از قديمي ترين مناطق قالي بافي شرق ايران و جنوب خراسان هستند. مداركي دال بر وجود قاليبافي در خود شهر بيرجند تا قبل از سال 1270 هجري شمسي وجود ندارد . احياي مجدد و پيشرفت قاليبافي در كل منطقة بيرجند به سرعت شكل گرفت . قالي بيرجند در فاصلة سالهاي 1310 تا 1320 هجري شمسي در اوج شهرت خود قرار داشت و عليرغم طرحهاي يكنواخت آن ، داراي كيفيت نسبتاً مناسبي بود و بسياري از آنها بر قاليهاي مناطق ديگر خراسان برتري داشت . با شروع جنگ دوم جهاني ، به واسطة فروپاشي بازارهاي اروپا و عواقب آن فرش بيرجند با كاهش صادرات مواجه شد و متعاقب آن كلية قاليها از حيث كيفي و حتي كمي تنزل شديدي يافت . اما از سال 1330 با ورود افرادي همچون عزيز محمد زهرايي ، دكتر عبدالعلي احمدي ، عبدالمجيد جمشيدي و ديگران كه از توليدكنندگان و عرضه كنندگان فرشهاي مرغوب بيرجند بودند ، اوضاع بتدريج دگرگون شد . در اين ميان حاج حسين اميني از تجار و توليدكنندگان با سابقة بيرجند بيش از همه در شهرت جهاني فرش بيرجند همت گماشت به نحوي كه قالي‌هاي مرغوب وي تا مدتها به عنوان بافته هاي بيرجند شناخته نمي شد .
طـرح : طرح لچك و ترنج سعدي كه با نام ربعي سعدي نيز شهرت يافته است . انواع طرح هاي ماهي درهم در سبك هاي لچك و ترنج و سرتاسري و طرح بته اميري ( كه نام ديگري است براي طرح بته جقه اي در بيرجند ) از طرح هاي اصيل و قديمي منطقة بيرجند هستند . در قاليهاي امروز بيرجند انواع طرح هاي گل فرنگ ، خشتي بختيار و طرح ديگري موسوم به كله اسبي نيز ديده مي شود . با توجه به قابليت هاي مناسب ضرورت تحول و دگرگوني در طرحهاي فرش بيرجند اجتناب ناپذير است . فرش بيرجند در اين زمان احتياج به يك دگرگوني خاص توأم با حفظ اصالت براي رهايي از ملالت و يكنواختي كه گريبانگير آن شده است دارد تا بيش از پيش ارزشهاي واقعي خود را بنماياند .
رنــگ : عمده رنگهاي به كار رفته در قاليهاي بيرجند عبارتند از : لاكي سير و روشن ، كرم ، نخودي و سرمه اي .
در خصوص مواد اوليه ، پشم براي پرز و نخ پنبه براي تار و پود تنها مواد مورد استفاده در قاليهاي بيرجند هستند . ابعاد عمدة قاليهاي امروز بيرجند عبارتند از : 6 و 9 و 12 مترمربعي . ابعاد كوچكتر نظير قاليچه و يا ذرع و نيم در حال حاضر رواج چنداني ندارد . اين در حالي است كه فرش قديم و روستايي ان نظير مود و درخش در عرضة انواع قاليچه شهرت بسياري داشته است .
ويژگيهاي فني بافت :
رجشمار : اغلب قالي هاي امروز بيرجند داراي رجشماري بين 30 تا 40 و حداكثر 45 هستند .
نوع گره : گره از نوع فارسي و اغلب به صورت جفتي است .
شيرازه بافي : اين عمل در مورد تمام قالي ها حين بافت صورت مي گيرد .
پرداخت و روگيري : اين عمل اغلب در حال حاضر پس از اتمام قالي و با استفاده از قيچي هاي برقي صورت مي گيرد .
نوع دار قالي : دارهاي بسيار قديمي منطقة بيرجند به صورت عمودي و متحرك و كاملاً مشابه دارهاي منطقة كرمان ( به صورت كمان دار ) بوده اند . در حال حاضر نيز متحرك ، اما فاقد كمان هستند .
نوع چله كشي : چله كشي در منطقة بيرجند به روش معروف فارسي است .
نوع پودكشي : قاليهاي معاصر بيرجند از نوع دو پود هستند ( دو پود نازك و ضخيم ) . شيوه سه چين يك پود نيز از ويژگيهاي قديمي قالي بيرجند است . در اين شيوه پود نازك هر سه رج يك بار كشيده مي شود . قاليهاي شهري باف بيرجند بيشتر در گروه قالي هاي نيم لول قرار داشتند ، اما قاليهاي امروز آن اغلب لول باف هستند . ضمن آنكه نوع فرشهاي روستايي قديم آن از سبك يك پودبافي ( يك پود ضخيم ) برخوردار بوده اند . ( در حال حاضر علاوه بر سه چين يك پود ، 5 چين ، 7 چين و … نيز متداول است . )
نوع گليم بافي : همة قاليهاي بيرجند داراي گليم بافي فارسي مي باشند .
نگاهي به سوابق و ويژگيهاي ظاهري و فني بافت قالي كاشمر :
سابقه : براساس تحقيقات انجام شده تاريخ قالي معاصر در اين شهر به سالهاي قبل از 1300 هجري شمسي باز مي گردد . براساس روايات و گفته هاي قديميان كاشمر ، شروع دوران بافت و بافندگي در كاشمر را بايد در سالهاي بين 1260 تا 1280 هجري شمسي جستجو كرد . محمد كرماني اولين استادكار قاليباف در منطقة كاشمر بوده است .
طـرح : انواع طرح هاي زير خاكي ، افشان شاه عباسي و لچك و ترنج به سبك مشهد ، انواع طرحهاي نائين ، سبك كاشان و گل فرنگ و همچنين طرح هاي تصويري ، نقوش قاليهاي معاصر كاشمر را تشكيل مي دهند . همچنين تا حدود 30 سال قبل به طور پراكنده از نقوش خشتي به سبك قاليهاي بختيار در فرشهاي كاشمر ديده مي شد كه توليد آن كاملاً متوقف گرديده است . به نظر مي رسد اين نقش همواره در مناطق غربي كاشمر و توسط بازماندگان عشاير بختيار بافته ميشد كه از زمان نادرشاه افشار به نواحي غرب كاشمر كوچانده شده بودند . رنگ لاكي مورد استفاده در قالي كاشمر يكي از وجوه تمايز آن است كه عموماً روشن و به لاكي گل خاري معروف است . در طرح هاي تقليدي از مناطق ديگر ، عمدتاً نوع رنگها مطابق با قالي همان مناطق است .
ويژگيهاي فني بافت :
نوع گره مورد استفاده : در كاشمر هم از گره تركي و هم گره فارسي استفاده مي شود .
رجشمار : رجشمار قالي كاشمر متوسط و عموماً بين 30 و حداكثر 40 رج است . اما نمونه هاي قديمي كمي درشت بافت تر است .
شيرازه : تقريباً همگي قاليهاي كاشمر در حال حاضر داراي شيرازه منفصل مي باشند .
نحوة پرداخت : در حال حاضر اغلب قاليهاي كاشمري پس از اتمام بافت پرداخت مي شوند.
نوع دارها : اغلب دارهاي كاشمر عمودي و ثابت هستند .
چله كشي : اغلب قاليهاي كاشمر امروزه به سبك معروف تركي يعني بر روي دار چله كشي مي شوند .
نحوة پودكشي : قاليهاي كاشمر همگي به صورت دو پود ( دو پود نازك و ضخيم ) بافته مي شوند و اغلب به شيوة لول باف تمايل دارند .
گليم بافي : كلية قاليهاي كاشمر داراي گليم بافي به سبك فارسي هستند .
نگاهي به سوابق و ويژگيهاي ظاهري و نوع بافت قاليهاي تربت حيدريه و تربت جام :
سابقه : تربت حيدريه و تربت جام كه به ترتيب از شهرهاي مركزي و شرقي استان خراسان هستند از سالها قبل به عنوان بزرگترين مركز تهية قاليچه هاي بلوچ شهرت و اعتبار خود را حفظ نموده و هم اكنون نيز به عنوان بزرگترين مركز توليد و عرضه و فروش قاليچه هاي بلوچي سهم عمده اي در توليد فرش اين استان بر عهده دارند .
ويژگيهاي فني بافت : شيوه بافت يك پود ( يك پود نازك ) مهمترين ويژگي قاليچه هاي بلوچي مي باشد . همچنين استفاده از گرة فارسي بيان كنندة مشخصة ديگري در اين قسم از بافته هاي خراسان مي باشد . استفاده از موي بز در كنار پيچ فرشها از ويژگي قاليچه هاي قديمي بلوچ مي باشد . اين ويژگي در بافته هاي جديد و نو باف آنها به تدريج تغيير يافته و كاربرد پشم به جاي موي بز روز به روز افزايش مي يابد . ليكن همين امر ، تا حدي ميتواند به عنوان يكي از وجوه تمايز بين بافته هاي جديد و قديم بلوچي باشد .
همچنين استفاده از چلة پشم در بافته هاي قديمي از ديگر ويژگيهاي مهم آن بوده است كه در سالهاي اخير كاربرد نخ پنبه تا حدي از اصالت اولية اين بافته ها كاسته است . از طرف ديگر در دهة اخير افزايش مهاجرتهاي بي رويه افاغنه به داخل ايران كه بسياري از نگاره ها و نقوش قالي و قاليچه هاي افغاني را به همراه خود آورده اند باعث گرديده كه بسياري از اين طرح ها در هم آميخته و مي توان نتايج اين آميزش را در برخي از بافته هاي جديد بلوچ ايران مشاهده نمود .
طـرح و رنـگ : استفاده از رنگهاي تيره به ويژه سياه ، لاكي سير ، قهوه اي سير ، سرمه اي سير و شتري از ديگر خصوصيات بافته هاي عشاير بلوچ مي باشد . در واقع استفاده از 4 و حداكثر 5 رنگ شيوة كار اين بافندگان مي باشد .
استفاده از رنگهاي شيميايي نامرغوب كه باعث درخشندگي كاذب مي گردد نيز از ديگر مشخصات قاليچه هاي جديد بلوچ خراسان مي باشد . كلاه دراز يا كلاه بلند ، سه خشتي ، گاو و برج ، يعقوب خاني ، كشميري و … از عمده ترين و در عين حال شناخته شده ترين طرح هاي قاليچه هاي بلوچ است كه به صورت ذهني بافته مي شوند .
3-7-3-4- آناليز قيمت تمام شدة توليـد فرش دستباف در استان خراسان :
صنعت قاليبافي خراسان ، با پيشينة تاريخي ، خصوصيات ظاهري و ويژگيهاي بافت منحصر به فرد خود ، در حال حاضر فرشهاي معمولي باف 35 – 30 رج را به عنوان فرش برتر توليدي – صادراتي معرفي نموده است . براي بافت يك تخته فرش 12متري 30 رج به طور متوسط از 54 كيلوگرم پشم ، 8/10 كيلوگرم تار ، 4/2 كيلوگرم پود نازك و4/8 كيلوگرم پود كلفت استفاده مي شود . بافت اين نوع فرش به طور متوسط 12 ماه به طول مي‌انجامد . جدول شماره(11-4) آناليز هزينة توليد يك مترمربع فرش دستباف 30 رج در استان خراسان را ارائه مي دهد . چنانچه ملاحظه مي شود هزينة نيروي كار (دستمزد و بيمه) رقمي معادل 37/36 درصد از كل هزينه را به خود اختصاص داده است . بدين ترتيب قيمت تمام شدة هر مترمربع فرش معمولي باف 30 رج در استان خراسان معادل 1000800 ريال قابل محاسبه مي باشد .
جدول شماره (11 – 4 ) : آناليز هزينه توليد يك مترمربع فرش دستباف 30 رج در استان خراسان
( ارقام به ريال )
اقلام هزينه اي هزينه در واحد خاص هزينة هر مترمربع سهم از كل هزينه
هزينة نيروي كار دستمزد بافت (هر مقاط ) 16000 304000 37/30
بيمة كارگري (هر ماه) 60000 60000 6
هزينة مواد اوليه خامة ( هر كيلوگرم) 25000 112500 25/11
رنگرزي طبيعي (هر كيلوگرم) 10000 45000 49/4
تار (هر كيلوگرم) 20000 18000 79/1
پود نازك (هركيلوگرم) 17000 3400 34/0
كلفت (هركيلوگرم) 15000 10500 05/1
هزينة تجهيزات و ابزار طرح و نقشه (هر 12 متر مربع) 1500000 125000 5/12
دار قالي (هر عدد) 1500000 125000 5/12
دفتين ، قلاب يا كارد ، قيچي و … (هر 12 مترمربع) 69000 5750 57/0
هزينة بالاسري (اجاره ، برق ، آب و … ) ( هرماه ) 150000 150000 98/14
هزينة چله كشي و عمليات تكميل فرش ( هر 12 مترمربع) 500000 41650 16/4
قيمت تمام شدة يك مترمربع فرش دستباف 1000800 100
4-7-3-4- محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان خراسان :
آناليز قيمت سايه اي اقلام هزينه اي توليد يك مترمربع فرش 30 رج در استان خراسان در جدول شماره ( 12 – 4 ) ارائه شده است . در اين جدول قيمت سايه اي مواد اوليه داخلي توليد مطابق توضيحات قسمت ( 1-2-3-4 ) و قيمت سايه اي نهاده هاي قابل تجارت براساس توضيحات قسمت ( 2-2-3-4 ) و نرخ ارز سايه اي هر دلار معادل 11000 ريال محاسبه شده است .
جدول شماره ( 12 – 4 ) : آناليز قيمت سايه اي اقلام هزينه اي توليد يك مترمربع فرش دستباف 30 رج خراسان ( ارقام به ريال)
اقلام هزينه اي هزينة هر مترمربع به تفكيك ريز اقلام هزينة هر مترمربع به تفكيك اقلام عمده
قيمت سايه اي
مواد اوليه داخلي نيروي كار 364000 692480
فرايندهاي تخصصي 86650 كالاهاي سرمايه اي نقشه 43000 دار قالي 43000 ابزار 5830 بالا سري 150000 قيمت سايه اي نهاده هاي قابل تجارت پشم 311850 367290
نخ پنبه 55440 مأخذ : محاسبات تحقيق
براساس برآوردهاي كارشناسي متوسط قيمت فوب يك مترمربع فرش 30 رج استان خراسان معادل 210 دلار تخمين زده شده است . كه با در نظر گرفتن نرخ ارز سايه اي ، درآمد حاصل از فروش هر مترمربع فرش مذكور معادل 2310000 ريال برآورد مي گردد .
براساس فرمول كاربرد DRCبراي تعيين مزيت نسبي توليد فرش دستباف در قسمت (1-3-4) ، و با در نظرگرفتن قيمتهاي سايه اي بدست آمده ، مقدار DRC برابر با 35/0 محاسبه مي شود . بنابراين استان خراسان در توليد فرشهاي 30 رج داراي مزيت نسبي مي‌باشد . شايان ذكر است استان خراسان در اين خصوص از مزيت نسبي پائين تري نسبت به استان اصفهان برخوردار است . مقدار DRC برابر 35/0 در واقع مزيت نسبي بالفعل حقيقي استان خراسان را نشان مي دهد . انجام محاسبات مذكور براساس نرخ ارز اسمي كشور در سال 1382 ( معادل 8100 ريال ) ، مقدار DRC را برابر 48/0 نشان مي دهد كه نشان از كاهش وضعيت مزيت نسبي اين استان دارد . با اين وجود استان خراسان كماكان از مزيت نسبي بالفعل اسمي نيز در توليد فرش دستباف 30 رج برخوردار است .



قیمت: تومان

دسته بندی : مقاله و پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید